Anasayfaİletişim
  
English

Türkiye'ye Yönelik 1985 Yýlý Ermeni Propaganda Faaliyetleri

Dr. Şenol KANTARCI*
ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 7, Sonbahar 2002

 .mfÀ��²�="justify">“Sava?, ço?u kez, politik sonuçlara varmak için askerî vas?talar?n kullan?lmas? olarak tan?mlanm??t?r. Ba?ka bir vas?ta, çok daha ince zekâ gerektiren ve sinsi-politik sava? olarak rakibin politik iradesine tesir etmek için imaj, fikir, konu?malar, sloganlar, propaganda, ekonomik bask? ve hatta reklâm tekniklerini kullan?r." James A. Baldwin.

 

Title: The 1985 Armenian Propaganda Activities Against Turkey

Abstract:The propaganda activities of Armenians, who are living in different parts of the world, against the state of Turkish Republic are mentioned in this article. Firstly, the Armenian propaganda activities from 1923 up to 1985 are examined. Then, the activities of Armenians against Turkey with the slogan of ‘Say No to the Laussanne Conference’, and the impacts of these activities on the Turco-American relations are manifested. It has also been discussed that the activities of Armenians, who have been organized all over the world, especially in the US, continued between 1923 and 1965. Moreover, the discrepancies between Dashnaksutyun, H?nçak, and Etmiatzin in the same period and the Armenian activities in 1985 are analyzed in detail.

Keywords:Armenians, Propaganda, Armenian Propaganda, Laussanne Peace Agreement, Greco-Armenian Alliance, Armenian Lobby, Armenian Proposal

Anahtar Kelimeler: Ermeniler, Propaganda, Ermeni Propagandas?, Lozan Bar?? Antla?mas?, Ermeni – Rum ?ttifak?, Ermeni Lobisi, Ermeni Karar Tasar?s?.

 

1985 y?l?, Ermeni propagandac?lar?n?n Türkiye’ye yönelik faaliyetlerinde yeni bir dönüm noktas?n? ba?latt?klar? y?l olmu?tur. 1985 y?l?ndan itibaren -kendi aralar?nda bir tak?m siyasi ayr?l?klar  ya??yor olsalar da- dünyan?n çe?itli ülkelerinde Türkiye’ye kar?? son derece dü?manca tav?r içerisinde bir çok alanda faaliyet göstermeye ba?lam??lard?r.

1985 y?l? öncesinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne yönelik Ermeni propaganda faaliyetleri dönemsel olarak 1923 – 1965, 1965 – 1973 ve 1973 – 1985 tarihsel süreçlerinde farkl? a?amalar ?eklinde kendisini göstermi?tir.

1985 Öncesi Dönem

Lozan görü?meleri s?ras?nda Ermeniler, sava? içinde ?tilaf Devletleri’ne yapm?? olduklar? say?s?z hizmetleri ve bu u?urda vermi? olduklar? kay?p ve fedakarl?klar? anlatm??lar ve Sevr’in Anadolu topraklar?n? da içine alan bir Ermenistan’? öngördü?üne dikkat çekerek Ermeni davas? konusunda bask? politikas? uygulam??lard?r. Büyük Britanya ba?ta olmak üzere, Fransa, ?talya ve ABD, “Ermeni Yurdu” ad? alt?nda bir yerle?ime taraftar olmam??lard?r. Ruslar, isteyen Ermenilerin Rusya veya Ukrayna’ya gelebilecekleri görü?ünü ileri sürmü?lerdir. Türk delegasyonu, Türkiye az?nl?klar?n?n kaderlerinin iyile?tirilmesinin her ?eyden önce, her türlü yabanc? müdahale ve k??k?rtmalar?n?n kesilmesine ba?l? oldu?unu hat?rlatarak Türkiye’nin anayurdundan verilecek bir kar?? topra??n?n olmad???n?, ?ayet Ermenilere yurt verilmesi söz konusu ise, onlara yurt verebilecek çok büyük topraklar? olan devletlerin oldu?unu kararl? bir ?ekilde dile getirmi?tir. Esasen, Türk delegasyonuna “Ermeni Yurdu” konusunda ?srar edilirse, müzakerelerin kesilmesi talimat? verilmi?ti. Dolay?s?yla 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antla?mas?’nda Ermenilerle ilgili özel hükümler bulunmamaktad?r. Bunlardan 31. madde ile Türkiye’den ayr?lan yerler ahalisinin iki y?l içerisinde Türk vatanda?l???n? tercih edebilmesi, böylece ayr?lan Ermenilerden isteyenin Türkiye’ye dönebilmesi olana?? tan?nm??t?r[1].

Genel af deklarasyonunun 6. maddesi ile da??lm?? aileleri bir araya getirmek ve me?ru hak sahiplerine kavu?mak imkan? verilmi?tir. 65. maddede sava? ba?lad???nda, yabanc? uyru?u olanlardan mallar?na el konulan ki?ilerin mallar?n?n iadesi öngörülmü?tür. 95. maddede bunun için belirli bir de ba?vuru süresi tan?nm??t?r[2].

Osmanl? borçlar?n?n nas?l tasfiye edilece?i 46 – 63. maddelerde belirtilmi?tir. 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antla?mas? ile Ermeni sorunu Türkiye s?n?rlar?n?n d???ndaki bir olay haline gelmi?tir[3].

1923 y?l?nda, Lozan Bar?? Antla?mas?’n?n yürürlü?e girmesiyle birlikte yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin d?? ili?kileri de normale dönmü? ve böylece Türkiye y?llard?r sava?t??? ülkelerle normal diplomatik ili?kilerini kurmu?tur. 1925 y?l?na gelindi?inde Türkiye’nin normal ili?kiler içerisinde olmad??? tek ülke ABD idi. 1917 y?l?nda kesilmi? olan Türk – Amerikan ili?kilerinin yeniden kurulmas? ve normale dönmesi 1927 y?l? sonunu bulmu?tur. Daha önce birbirleriyle sava?mam?? olan Türkiye ile ABD aras?ndaki diplomatik ili?kiler on y?l boyunca kopuk kalm??t?r. Bunun ba?l?ca nedeni ABD’deki Ermeni gruplar ve destek verenlerinin yürüttükleri Türkiye kar??t? kampanyalar olmu?tur. 1923 y?l?nda, Lozan Bar?? görü?meleri s?ras?nda Türk ve Amerikal? yetkililer aras?nda ikili görü?meler yap?lm?? ve Bar?? Antla?mas?’n?n imzas?ndan iki hafta sonra 6 A?ustos 1923’te Türk – Amerikan ikili antla?malar? imzalanm??t?r[4].

1923 y?l?nda, ABD ile iki antla?ma imzalanm??t?. Bunlardan birincisi Dostluk ve Ticaret, ikincisi ise Suçlular?n ?adesi Antla?mas?’d?r. Ancak, bu antla?malar?n imzalanmas? ABD’de özellikle Amerikal? Ermenileri tela?land?rm?? ve “Lozan Antla?mas?’na Hay?r” slogan? ile oldukça kapsaml? bir kampanya ba?latm??lard?r. Mütareke y?llar? s?ras?nda Türkiye’ye kar?? dü?manca tav?rlar sergileyen ve buna öncülük eden “Ermenistan?n Ba??ms?zl??? için Amerikan Komitesi” (American Committee for the Independence of Armenia) adl? örgüt isim de?i?tirerek “Lozan Antla?mas?’na Kar?? Amerikan Komitesi” (The American Committee Opposed to the Lausanne Treaty) ad?n? alm??t?r. 1923 y?l?nda ba?layan ve yo?un bir ?ekilde yürütülen kampanyalarla Lozan Antla?mas? tart??malar? 1926 y?l? sonuna kadar sürmü? ve nihayet 18 Ocak 1927’de Amerikan Senatosu Lozan Antla?mas?’n? reddetmi?tir[5].

1923 y?l?nda ABD’de Lozan Antla?mas?’na hay?r kampanyalar?yla yürütülen faaliyetler 1923-1965 aras?nda da devam etmi?tir. Bu y?llar aras?nda Ermeni propagandas?na, her ne kadar sessizlik hakim ise de, pasif olarak ta nitelendirilmeyecek bir dönem geçirmi?tir. Bahsi geçen tarihler aras?nda okullar ve kiliseler hariç ABD'nin çe?itli eyaletlerinde 34 kurulu? ve bunlara ba?l? yüzlerce büro kurarak Türkiye aleyhine çal??malar yürütmeye devam etmi?lerdir[6].

1923 – 1965 aras? dönemde Sovyet Ermenistan’?n da ki Ermenilerle dünyan?n çe?itli ülkelerine da??lm?? olan Ermeniler ad?na i? gören Ta?naksutyun, H?nçak ve Eçmiyazin aras?nda ayr?l?klar kendisini göstermi? ve aralar?nda mücadele etmi?lerdir. Ancak, daha sonra mücadele programlar?nda bir tak?m konularda ayn? tezleri savunmaya ba?lam??lard?r. Bu dönemde birle?tikleri noktalar ?unlar olmu?tur:

- Sovyet Ermeni Cumhuriyeti’nin içerideki rejimden ayr? bir ?ekilde ekonomi ve kültürünü peki?tirmek,

- Dünyan?n çe?itli yerlerine da??lm?? olan Ermenilerin milli duygu, din, kültür ve amaçlar?n? ya?atmak ve korumak,

- Avrupa devletlerinde ve Milletler Cemiyeti’nde Ermeni istek ve iddialar?n? sürdürmek ve bunun için her f?rsat? de?erlendirmek,

- Gerek Ermenistan’daki gerekse dünyan?n çe?itli bölgelerine da??lm?? olan Ermeni halk? ve göçmenleri için hay?r kurumlar?n?n yard?m?n? sa?lamak ve bunlara hemen her konuda destek ç?k?p sahip olmak.

Ta?nak, H?nçak ve Eçmiyazin mücadelesinde önceleri dünyan?n çe?itli yerlerine da??lm?? olan Ermenileri yönlendirecek te?ekkülün Ta?naksutyun olabilece?i yayg?nla??rken bundan endi?e duyan Ermeniler de olmu?tur. Avrupa’dan art?k destek al?namayaca??n? iddia ederek tamamen Rusya’ya yönelmeyi isteyenler oldu?u gibi, Osmanl? Devleti’ndeki gibi terör hareketlerini Rusya’da tekrarlaman?n ilkinde oldu?u gibi ikincisinde de Ermenilere fayda sa?lamayaca??n? öne sürenler olmu?tur.

Birinci Dünya Sava??’ndan sonra kabuklar?na çekilen Ermeniler, ?kinci Dünya Sava??na do?ru / s?ras? / sonras?nda yeni beklentiler içerisine girmi?lerdir. Lozan Konferans? s?ras?nda oldu?u gibi, eski destekçilerine mektuplar, telgraflar göndermi?ler ve do?abilecek f?rsatlardan yararlanmaya çal??m??lard?r. Bu amaçla, ABD Ba?kan? Truman’a 23 Eylül 1944’te, ?ngiltere D??i?leri Bakan? Bevin’e 25 ?ubat 1946’da, Ta?nak mensuplar? yeni mektuplar göndermi?lerdir. Bunlar?n yan? s?ra SSCB, ABD ve ?ngiltere D??i?leri Bakanl?klar?’na 29 Mart 1946’da birer muht?ra vermi?ler, yine Stalin’e 24 Nisan 1945’te bir telgraf göndermi?ler ve biri 7 May?s di?eri 13 Haziran 1945’te olmak üzere San Francisco’daki konferansa iki muht?ra sunmu?lard?r. 29 May?s 1945’te de Ermeni Göçmenleri Meclisi Paris’te ba?kanlar? A. Çorbaciyan ve H. Samuel imzalar?yla dört büyüklere birer muht?ra vermi?lerdir. 28 May?s 1945’te de M?s?r’daki Ermeni Cumhuriyeti eski Ba?bakan?, Churchill, Stalin ve Truman’a birer telgraf göndermi?tir. 6 Eylül 1945’te ise Ta?nak lideri J. Missokian, Londra’daki Be?ler Konferans?’na bir muht?ra vermi?tir[7]. Yine 1945 Aral?k’ta yeni Ermeni Katogikosu bizzat Moskova’daki D??i?leri Bakanlar? Konferans?’na ba?vurarak “Ermenilerin Birinci Dünya Sava?? s?ras?nda u?rad??? haks?zl?klar?n giderilmesini ve Ermenistan d???ndaki Ermenilerin ana vatana dönemlerinin teminini” istemi?tir.

Ermenilerin ya?ad?klar? bütün ülkelerde yürütülen bu faaliyetler, Tharassian’?n ifadesiyle, bu yeni s?çray??, ve uluslararas? kurulu?lara yap?lan yeni müracaatlar, Sovyet bas?n – yay?n kurulu?lar?nca da desteklenmi? ve Rusya’n?n 20 y?ll???na imzalad??? 17 Aral?k 1925 tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Sald?rmazl?k Pakt?’n?n süresinin sona ermi? olmas?yla, Rusya’n?n Bo?azlar ve Do?u Anadolu’dan imtiyazlar ve toprak talebiyle birlikte mütalaa edilmi?tir. Bu ve bunu izleyen müracaatlarda  Ermeniler, Birinci Dünya Sava?? s?ras?nda oldu?u gibi rüzgar ekip f?rt?na biçmi?lerse de, Ermeni meselesini yine dünya kamuoyunun önüne getirmi?lerdir[8]. 1915 y?l?ndaki sevk ve iskân olay?n? Ermeniler, büyük bir soyk?r?m felaketi olarak göstererek Ermeni halk?n? bunun çevresinde birle?tirme yolunu seçmi?lerdir.[9]

 
1965 y?l? Ermeni propagandalar? için görünürde yeni bir ba?lang?ç y?l? olmu?tur. Asl?nda 1965'ten bu güne uzanan dönem de iki bölümde incelenebilir. Birinci bölüm; sözde Ermeni soyk?r?m?n?n 50. y?ldönümü kutlamalar?n?n yap?ld??? tarih 1965 y?l? ki bunu 1985'e kadar uzatmak mümkündür. ?kinci bölüm de 1985 y?l?ndan bu güne uzanan dönemdir[10].

Asl?nda, 1965-1985 aras? dönem, Ermeni propagandasal faaliyetleri olarak iki bölümde incelenebilir. Zira, 1965, 50. y?l kutlamalar? bahanesiyle Ermeni hareketlenmesinin yeniden ate?lendi?i ve ABD ba?ta olmak üzere dünyan?n çe?itli yerlerinde Türkiye kar??t? Ermeni propagandas?n?n ba?lad??? y?l olarak de?erlendirilebilir. Bu çizgi 1973'e kadar ta??nd???nda 1965-1985 Ermeni hareketlerinin ikinci boyutuna gelinmi? olur. Çünkü, 1973 y?l? ABD'de Santa Barbara cinayetiyle yeni bir görünüm kazanm??t?r. 1973'ten 1985'e kadar süren terör boyutuyla, Ermeni hareketleri faaliyet alanlar?nda çe?itlilik göstermeye ba?lam??t?r[11].

O halde 1965-1985 çizgisi, içerisinde yeniden filizlenmeyi ba?latm??, bunu yaparken olay? ?iddet boyutuyla sürdürmenin yan?nda özellikle 1970'lerden itibaren Ermeni lobi hareketini de faaliyete sokmu?tur. Öyle ki, Amerikan politikas?nda en güçlü lobi olan Yahudi lobisini takip eden Rum lobisinden sonra en az Rum lobisi kadar etkili bir ?ekilde kendisini göstermeye ba?lam??t?r[12].

1965 y?l?, Türkiye’ye yönelik Ermeni faaliyetlerinde yeni bir ba?lang?ç te?kil etmi?tir. Bu tarihte dünyan?n çe?itli ülkelerinde ya?ayan Ermeniler, Ermeni patrikhane ve kiliseleri, e?itim-ö?retim kurumlar? ve siyasi kurulu?lar? harekete geçmi? ve sözde Ermeni katliam?n?n 50. y?ldönümü gerekçesiyle “24 Nisan 1915 Ermeni Soyk?r?m Günü” ilân etmi?lerdir. Bu giri?im Beyrut’taki Antilyas Kilisesi Katogikosu Patrik I. Horen ile K?br?s Kilisesi’nden arkada?? olan Ba?piskopos Afakaryos taraf?ndan ba?lat?lm??t?r. 24 Aral?k 1964’te K?br?s D??i?leri Bakan? K?priyanu, Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi’nde K?br?s konusunda Türkiye’yi ve Ada Türkleri’ni suçlarken, Ermenilerle yap?lan i? birli?i sonucu, sözde Ermeni katliam?n?n 50. y?l dönümünün de an?laca??n? aç?klam??t?r. Bu i?birli?i, Habe?istan’?n ba?kenti Adisababa’da 17 – 25 Ocak 1965 tarihinde ?mparator Haile Selase’nin koruyucu ba?kanl???nda Patrik I. Horen, Ba?piskopos Makaryos ve di?er ruhani liderlerin kat?l?m?yla yap?lan toplant?da resmen ve fiilen ilân edilmi?tir. Bundan böyle 24 Nisan’lar?n bu ?ekilde an?lmas? ve K?br?s Rumlar?yla Türkiye Ermenilerinin ortak mücadele karar? al?nm??t?r. Ayr?ca, Ermeni Cismani Meclisi, dünyan?n her taraf?na yay?lm?? olan Ermenilerin Türkçe konu?mamas?, aile, dost ve çevrelerinde Türklerin karalanmas? karar?n? alm??t?r. 1965 y?l?, Nisan ve Mart aylar?nda Beyrut’ta ve Ermenilerin ya?ad?klar? di?er ülkelerde, ayinler, toplant?lar yap?lm??t?r. 1965’ten itibaren art?k rutin bir ?ekilde her y?l Nisan ay?nda ayin ve toplant?lar yap?lmaya ba?lanm??t?r. Bu tarihten sonra Ermeniler Beyrut, ABD, Suriye, Fransa, Brezilya, ?talya gibi dünyan?n bir çok ülkesinde sözde Ermeni katliam? an?tlar? dikmeye – diktirtmeye ba?lam??lard?r[13].

 
Ermenistan içerisinde ve d???ndaki Ermeni toplumunun Ermeni politik aktiviteleri aras?ndaki en önemli çizgilerden birisi de 1970’lerde ABD'de Santa-Barbara cinayetiyle yeni bir görünüm kazanm?? olmas?d?r. Bu görünüm 1973'ten 1985'e kadar süren terör boyutudur.

 
Ermeniler, terör sürecini politik sava??n önemli a?amas? olarak görmü?ler ve terörün sona ermesinden sonra a??rl?kl? olarak sözde bilimsel ve özünde halkla ili?kiler boyutu güçlü olan bir süreci ba?latm??lard?r. Bu sürecin temel hedefi Ermeni tezlerini uluslararas? platformda kabul ettirmektir.

 
1985 Y?l? Ermeni Hareketleri

Türkiye’ye yönelik Ermeni terör eylemlerinden sonra 1985 y?l?, Ermeni propaganda faaliyetlerinin ve/veya Ermeni psikolojik harekat?n?n yukar?daki dönemlere nazaran oldukça farkl? bir metodunu, dünya genelinde çe?itli ülkelerin parlamentolar?na getirdikleri Ermeni tasar?s? çal??malar?n? ve propaganda amaçl? kitap, bro?ür, kongre, panel, sinema ve son y?llarda oldukça etkin bir araç olan ?nternet a?? kullan?m?n? ortaya koyar.

 
Ermenilerin özellikle 1980 li y?llarla birlikte yo?unluk kazand?rd?klar? en önemli çal??malar?ndan birisini, dünyan?n çe?itli ülkelerinin parlamentolar?na ta??d?klar? Ermeni iddialar?n? içeren Ermeni tasar?lar? olu?turmu?tur/olu?turmaktad?r. Özellikle ABD Kongresi’ne belirli aral?klarla ta??m?? olduklar? Ermeni tasar?lar?, Ermenilerin, soyk?r?ma u?rat?ld?klar?  iddialar?n?n Kongre taraf?ndan resmen kabul edilmesi amac?n? ta??m??t?r.

Ermeniler, bu tür bir tasar?y? 1975 y?l?nda Temsilciler Meclisi’ne sunmu?lard?r. Tasar?, burada kabul edilmi?se de Senato’dan geçememi?tir[14]. Türkiye ile ABD’nin, uygulanan silah ambargosu yüzünden ili?kileri gergin bir düzeyde oldu?u için bu giri?im Türkiye’de pek yank? uyand?rmam??t?r. Zaten söz konusu dönemden sonra da Ermeni terör örgütlerinin bu defa yöntem de?i?tirerek farkl? bir yola, teröre yöneldikleri gözlemlenmi?tir. Bu a?amadan sonraki ad?m ise, Ermeni iddialar?n? içeren bir tasar?n?n ABD Kongresi’nden geçmesini sa?lamaya çal??m??lar?d?r.

Ermeni lobisi ve destekleyicileri, tasar?lar?n? 1984 y?l?nda yasala?t?rmay? ba?aramay?nca bu defa 1985 y?l?nda amaçlar?na ula?mak için Kongre’de oldukça kapsaml? çal??malara giri?mi?lerdir. 

Kongre’de Ermeni lobisi Ermeni tasar?s? üzerine çal??malar yürütürken d??ar?da da Ermenilere ait “Milli Anma Komitesi” yo?un faaliyetlerde bulunarak ABD ve dünyan?n di?er bölgelerinde çe?itli etkinliklerin yap?lmas? için organizasyon faaliyetlerini yo?unla?t?rm??lard?r[15].

1985 y?l? içerisinde Türkiye’ye yönelik Ermeni propaganda faaliyetlerinde oldukça önemli konulardan birisi de 7 – 13 Temmuz 1985’te Sevr’de toplanan ve ad?na “III. Dünya Ermeni Örgütleri Kongresi” veya “Sevr Kongresi” denilen toplant?n?n yap?lm?? olmas?d?r. Kongre’nin amac?, daha önceden haz?rlanm?? olan “Ermeni Anayasas?”n?n kabulüdür. Böylece, Ermenileri dünya çap?nda temsil edecek bir “Birli?in” olu?turulmas? gerçekle?tirilmi? olacakt?. Kongre’de “Tek Ermenilik” – “Tek Amaç” – “Tek Mücadele” – Tek Ses” deyimleri birer slogan halinde önerilmi? ve kabul edilmi?tir.

Türkiye’ye kar?? sürekli sava??n devam edece?i önerilmi?, Sevr’in geçerli, Lozan’?n geçersiz oldu?u ileri sürülmü?tür. ASALA’n?n desteklenmemesi yönünde bir karar?n da ç?kt??? Kongre’de, Türkiye’nin yay?lmac? bir politika içerisinde oldu?u, Yunanistan’?n ve K?br?s Rumlar?’n?n sürdürdükleri sava??n desteklenmesi önerilmi? ve kabul edilmi?tir. Kongre’nin “Sürgündeki Filistin Ulusal Konseyine” benzer bir nitelik ta??mas? önerilmi? ve kabul edilmi?tir.

Kongre’de ayr?ca, anayasa niteli?i verilmi? olan bir metin “Ermeni Anayasas?” olarak kabul edilmi?tir. Anayasa ile ‘Ermeni Davas? için mücadele veren her türlü kurulu?un ve örgütlerin, Ermeni Kongresi’nin ?emsiyesi alt?nda toplanaca??’ karar? aç?klanm??t?r.

 
Genel niteli?iyle kabul edilen “Ermeni Anayasas?”nda:

Dünyan?n çe?itli yerlerine da??lm?? olan Ermenileri birle?tirmek ve bir yap? olu?turmak,

Türk i?gali alt?ndaki Ermeni topraklar?n? kurtarmak maksad?yla bütün siyasi ve diplomatik yollar? kullanmak,

Kongre’yi dünyan?n tan?mas? için çal??malar yapmak,

Ermenilerin vatanlar?na geri dönü?lerini sa?lamak için onlar? bu amaç etraf?nda örgütlemek, ?eklinde kararlar? kabul etmi?tir.

Kongre, Ermeni iddialar?n? içeren 1915 Ermeni olaylar?n? “1915 soyk?r?m?” olarak Türkiye’nin kabul etmesi gere?i üzerinde durmu?, bunun amaçla, Türkiye’nin zorlanmas? için gerekli çal??malar?n yap?lmas? kararla?t?r?lm??t?r. Türkiye’nin bu olay?  kabulünden sonraki geli?me ise, Ermeni topraklar? olarak iddia edilen yerlerin Türkiye’den kopart?larak Ermenilere verilmesi için her türlü çal??man?n yap?laca?? konusu üzerinde anla??lm??t?r[16].

Dünyan?n Çe?itli Ülkelerinde Türkiye’ye Yönelik Karalama Kampanyalar? (1985)

1985 y?l? içerisinde, Yunanistan’da bas?n toplant?s? düzenleyen Ermeniler, 24 Nisan günü için Atina’da bir dizi gösteri düzenleyeceklerini ve bu gösterilere binlerce Ermeni’nin kat?laca??n? aç?klam??lard?r. Ayn? tarihlerde ?ngiltere’de ya?ayan 10 bin ki?ilik  Ermeni toplulu?unu temsil eden Ermeni Kilisesi, Ba?bakan Margaret Thatcher’in (sözde) soyk?r?m tezini kabul etmesi için etkin çal??malara ba?lam??t?r[17]. ?ngiltere’deki Ermeni Kilisesi’nin önderli?inde yap?lan çal??malarda çe?itli gösteriler yap?lm??t?r[18]. “1915 soyk?r?m?n? resmen tan?mas? ve uluslararas? örgütlerde bu tezi savunmas?” talebini içeren bir bildiriyi Ba?bakanl?k binas?na b?rakm??lard?r[19]. Ayr?ca daha önce 24 Nisan günü Londra’daki Türk Büyükelçili?i önünde bir k?nama gösterisi düzenleyeceklerini aç?klayan Kilise komitesi, bunu gerçekle?tirerek Trafalgar Alan?’na yürümü?lerdir[20].

?ngiliz BBC Televizyonu, Ermenilerin yürüyü?lerine geni?çe yer vermi?tir. Ayn? televizyon Türkiye haritas? üzerinde Do?u Anadolu’nun Ermeni anayurdu oldu?u iddias?n? Ermenilerin a?z?yla tekrarlam??t?r[21].

Paris’te, Ermeni an?t?yla ilgili bir karar?n Paris Belediye Meclisinden oybirli?iyle ç?kt??? görülmü?tür[22]. 24 Nisan 1985’te temeli at?lan bu an?ta ilave olarak Lyon ?ehrinde de bir ba?ka an?t?n aç?l??? yap?lm??t?r. Lyon’un Bellecour Meydan?’na dikilen 6 metre yüksekli?indeki an?t?n aç?l???na  ?ehir yöneticileri de kat?lm??t?r[23].

Ayn? ?ekilde Kanada’da ya?ayan Ermeniler, 24 Nisan’da Ottowa’da (bin  kadar Ermeni) önce parlamento binas? önünde bir gösteri düzenlemi? daha sonra Türk Büyükelçili?i’ne do?ru yürüyü?e geçmi?ler ve elçilik binas? önünde yürüyü?lerini çe?itli sloganlar atarak bitirmi?lerdir[24].

Güney K?br?s Rum kesiminde ise “Ermeni Milli Konseyi” taraf?ndan Türkiye’nin alt? ilinin Ermenilere ait oldu?unu belirten bir bildiri yay?nlanm??lard?r[25].

Almanya’n?n  Bremen ?ehrinde James Karnusyan Ba?kanl???nda, 200 kadar Ermeni’nin kat?ld??? bir toplant? düzenlenmi? ve bu toplant?da Federal Almanya’ya ça?r?da bulunularak Türkiye’ye yap?lan askeri ve ekonomik yard?mlar?n kesilmesini istemi?lerdir[26]. Ayr?ca, Alman WDR televizyonu 23 Nisan ak?am? yay?nlad??? programda 15 dakikal?k Ermeni iddialar?na yönelik bir yay?n gerçekle?tirmi?tir. “70 Y?l Önce Ermenistan’da Soyk?r?m” ad? alt?nda yay?nlanan programda, Türkiye’deki sava? ko?ullar? içerisinde bölgede ya?ayan Ermenilerin, di?er az?nl?klar gibi büyük ac? çektikleri ve Ermenilerin sembolünün A?r? Da?? oldu?u temalar? vurgulanm??t?r[27].

?talya’da Katoliklerin dini lideri olan Papa II. Jean Paul, Vatikan’da düzenlenen ayinde 70 y?l önce ölenler için dua etmeleri ça?r?s?nda bulunmu?tur[28].

Bulgaristan’?n ba?kenti Sofya’da “Ermeni Soyk?r?m?n? K?nama Günü” çerçevesinde çe?itli anma törenleri yapm??lard?r[29].

New York’ta yakla??k bin ki?ilik bir Ermeni toplulu?unun yapt??? yürüyü?te konu?ma yapan Senatör Alfonse d’ Amato, Reagan yönetimince (sözde) soyk?r?m?n tan?nmamas?n? “D??i?leri Bakanl???’ndaki baz? yüzsüz bürokratlar?n Türkiye’ye ya? çekmek için tarihi yeniden yazma çabalar?” olarak de?erlendirmi?tir, New York Valisi Mario Como ise, bu toplant?ya bir mesaj göndererek 24 Nisan gününün “Ermeni Günü” olarak kabul edildi?ini aç?klam??t?r. Toplant?dan sonra New York’taki Türkevi’ne do?ru yürüyü?e geçen yakla??k be? yüz ki?ilik Ermeni grup polis taraf?ndan da??t?lm??t?r[30]. New York’un Yahudi Belediye Ba?kan? Edward Koch 24 Nisan’?n “?nsan?n ?nsana Zulüm Günü” olarak an?lmas?n? isteyen bir bildiriyi Ermeni Patri?i Torkom Manukyan’a vermi?tir[31].

 
24 Nisan 1985 y?l?nda New York televizyonunun 13. kanal?nda Ermenilerle ilgili bir program yay?nlanm??t?r. ABD’deki Ermeni lobisinin 250 bin dolara yay?nlatt?klar? ve tamamen Ermeni propagandas?n?n yap?ld??? yay?nda, Ermeni as?ll? Babanyan ailesinin üç nesli ekrana ç?kart?lm??t?r. Ailenin ikinci nesilden üyesi olan Harityun Babanyan, Mara?l? oldu?unu söyledikten sonra, 1915 y?l?nda alt? ya??nda oldu?unu belirterek o günlere ait oldukça ayr?nt?l? bilgiler vermi?tir. O ya?ta bir çocu?un bu kadar ayr?nt?y? teknik olarak aradan 70 y?l geçtikten sonra bu kadar detayl? bir ?ekilde hat?rlamas?n?n ?aibesi bir tarafa konu?mas?nda Babanyan: “Senelerce sustuktan sonra, Musevilerin ba?ar?s?n? kendimize örnek al?p örgütlü mücadeleye ba?lad?k. Davam?za dört elle sar?ld?k. Bundan sonra her yola, her yönteme ba?vuraca??z. Ne zaman bir Türk’ün öldürüldü?ünü duysam, sevinçten yüre?im ya? ba?l?yor.”dedikten sonra yan?nda getirdi?i torunlar?n?n minik yüreklerine kin ve intikam tohumlar? a??lad???n? televizyon ekranlar? kar??s?nda “Biz Ermeniyiz” diye ba??rtarak göstermeye çal??t??? s?rada TV yetkilileri araya girerek, “Hay?r, sizler Amerikal?s?n?z” diye uyar?da bulunarak tepkilerini dile getirmi?lerdir[32].

California’da ise Ermeni as?ll? Vali George Dökmeciyan, 24 Nisan’? “Ermeni Soyk?r?m? Günü” ilan eden bir aç?klama yapm?? ve eyaletteki bayraklar? yar?ya indirtmi?tir. Dökmeciyan’?n Los Angeles Times’da, kendisinin 1983 y?l?nda Reagan’la bir görü?me yapt???n? ve bu görü?me de Reagan’?n Ermeni davas? konusunda yeterli bilgiye sahip oldu?unu kendisine belirtti?ini ve Ermeni halk?na yap?lanlardan ötürü kendisinin üzüntü duydu?unu belirtti?i konu?mas?n? Reagan’a hat?rlatt???n? ifade eden bir beyan? yay?nlanm??t?r[33]. Los Angeles’ta 24 Nisan günü yakla??k 5 bin Ermeni yürüyü? yapm??, Türkiye aleyhine sloganlar at?lm?? ve Türk bayra?? yak?lm??t?r[34].

Bu arada Amerikal? Psikoloji Profesörü Sarabehar Kosnik, Kongre’de Ermeni lobisinin önde gelen isimlerinden olan Senatör Carl Levin’e ve ABD Ba?kan? Ronald Reagan’a bir mektup göndermi? ve tarihi bir yan?lg?n?n e?i?inde olduklar? uyar?s?nda bulunmu?tur. Mektubunda Profesör Kosnik ?unlar? ifade etmi?tir:

“Uygar bir insan, bir bilim adam? ve hepsinden önemlisi, Amerikal? bir Yahudi olarak, takdir edersiniz ki, insan?n insana bask?s?na benim kadar sert tepki gösterebilecek çok az ki?i vard?r. Ancak bilmenizi isterim ki, haz?rlad???n?z kanun tasar?s?, gerçekleri tahrif eden, tarih bilginizin k?tl???n? gösteren, büyük bir hatad?r. Böyle bir hatan?n i?lenmesi ve bu hatan?n Türkiye’deki demokrasiyi zor duruma dü?ürecek bir nitelik ta??mas?, duydu?um rahats?zl???n boyutlar?n? daha da art?r?yor.

“Konuyla ilgilendi?inize göre, size bir önerim var: Önce Osmanl? ?mparatorlu?u’na ve Türklere ait tarih bilginizi geni?letin. O zaman göreceksiniz ki, insanl?k onuruna sayg? göstermek aç?s?ndan din, dil, ve ?rk fark? gözetmeyen Türkler, tarihte hepimize ders verecek nitelikte bir örnek yaratm??lard?r.

“Ben, Türk as?ll? bir Musevi ailenin k?z?y?m. Benim gençli?imde, Türkiye’deki Museviler, Polonya’da, Rusya’da, ?spanya’da, Fransa’da ve Almanya’daki Musevilerin ya?ad??? ac? olaylar?n hiçbirini ya?amad?lar. Hepsi s?n?rs?z bir özgürlük içerisinde ya?ad?lar ve halen de öyle ya??yorlar. Bu durum yaln?zca Museviler için de?il, Türkiye’deki bütün etnik guruplar için geçerlidir.

“Bütün bu nedenlerle, i?ledi?iniz tarihi hatan?n daha büyük boyutlara ula?mas?n? istemiyorsan?z, size tasar?n?z? hemen geri çekmenizi öneririm.”[35]

 
Sovyetler Birli?i’nde Komünist Parti yay?n organ? olan Pravda gazetesi 24 Nisan 1985 tarihli say?s?nda ilk defa ve aç?k bir ?ekilde (sözde) soyk?r?m?n yap?ld???na ait bir makaleyi yay?nlam??t?r. Erivan Devlet Üniversitesi Rektörü ve Ermenistan Bilimler Akademisi üyesi S. Ambartsunyan taraf?ndan kaleme al?nan makaleye Türk D??i?leri Bakanl???’ndan k?sa ancak sert bir yan?t verilmi?tir[36]. Türk D??i?lerinin bu tepkisi Sovyet yönetimi taraf?ndan dikkate al?nmam?? olmal? ki, bu defa Sovyet Ermenistan? Komünist Partisi Ba?kan? Karen Demirciyan, televizyonda 1915 y?l?nda Osmanl? Devletinin yar?m milyon (500.000) Ermeni’yi öldürdü?ünü iddia eden bir konu?ma yapm??t?r[37].

1985 y?l? içerisindeki Ermeni propagandalar?ndan birisini de Londra’da bas?lan bir kitab?n Türkiye’de çe?itli adreslere postalanmas? hadisesi olu?turmu?tur. ?ngilizce olarak bas?lm?? “The Armenian From Genocide To Resistance” (Soyk?r?mdan Direni?e Ermeniler) ad?nda 1983 y?l?nda bas?lm?? olan bu kitap, Ermeni as?ll? Gerard Chailand ve Yves Ternon adl? iki Frans?z vatanda?? taraf?ndan yaz?lm??t?r. “Zed Press” adl? yay?n evi taraf?ndan yay?nlanan kitab?n önsözünde “Bu gün terörizmi k?nayanlara iki gerçek hat?rlat?lmal?d?r. Birincisi dün unuttuklar? Ermeni soyk?r?m?n? bütün kamuoyuna daha iyi anlatmak, ikincisi de bir soyk?r?m? tan?mamakla büyük bir skandala neden olanlara bu dev suçu dünyada k?nan?r hale getirmektir...”[38] denilmi?tir.

1985 y?l? içerisindeki Ermeni gösterilerinin en büyü?ü Beyrut’ta gerçekle?mi?tir. 25 bin ki?inin kat?ld??? gösteriye Piskopos I. Karekin, Katolik papaz Kasparyan yöneticilik yapm??lard?r[39].

 
Avusturya’n?n ba?kenti Viyana’da, Ermenistan’daki Eçmiyazin Kilisesi’ne ba?l? olan Ermeni grup, buradaki kiliselerde bir dizi ayinler düzenlemi?ler, Viyana televizyonu da bu ayinleri Ermeni iddialar?yla birlikte televizyonlar?ndan yay?nlam??lard?r[40]. Ancak bu y?l içerisindeki en ilginç olaylardan birisi de Kudüs’te ki gösteriler s?ras?nda vuku bulmu?tur. Burada yap?lan bir ayinde, Birinci Dünya Sava?? s?ras?nda kendileri aslen Osmanl? vatanda?? olan ancak sava? s?ras?nda ?ngiliz ordusu saflar?na geçen ve s?rtlar?nda bu ülkenin üniformas?n? ta??rken sava? s?ras?nda ölmü? olan 24 Ermeni için dua edilmesi olmu?tur[41]. Benzer bir hadise de 27 Nisan tarihinde Washington’da gerçekle?mi?tir. Washington Arlington Mezarl???nda yap?lan törende, bu mezarl??a, Birinci Dünya Sava?? s?ras?nda ?ngiliz birlikleri saf?na geçerek Türk ordusuna kar?? sava?arak ölmü? olan Ermenilerin an?s?na küçük bir an?t dikilmi? ve ayn? yere ayr?ca kaçak Ermenilerin Osmanl? Devleti’nin müttefiki Almanlara kar?? Frans?z ordusunda verdikleri Argon Sava?? için de küçük bir an?t dikilmi?tir.

 
1985 y?l? içerisinde Ermeniler taraf?ndan dünyan?n çe?itli ülkelerinde Türkiye Cumhuriyeti’ne yönelik yukar?da anlat?lan karalama kampanyalar? devam ederken, ABD Kongresi’ne sunmu? olduklar? 192 say?l? Ermeni tasar?s? kabul edilmemi?tir. ABD’de Kongre üzerinde çal??malar yürüten  Ermeni lobisinin, 1985 y?l?nda u?rad???  bu  yenilgi dünya kamuoyunda  yank? bulmu?tur.

1985 y?l? yenilgisi Amerika’daki Ermeniler taraf?ndan da büyük bir ma?lubiyet olarak nitelendirilmi?tir. ABD’deki Ermeni toplulu?unun önemli bas?n organlar?ndan “Armenian Reporter” adl? gazetede Michael Haratunian imzas?yla yay?nlanan “192 Say?l? Tasar?da Neden Ma?lûbiyete U?rad?k” ba?l?kl? yaz?da, Ta?nak Partisi’nin Amerika’daki Ermeni Millî Kongresi’ni parçalamas?n?n bu yenilgi üzerinde büyük rolünün oldu?unu yazm??t?r. Haratunian taraf?ndan Ermeni ma?lubiyeti ?u ?ekilde anlat?lm??t?r:

 
“Bir tarafta, e?er ba?ar?s?z olursa, görevini kaybetme tehlikesiyle kar?? kar??ya bulunan Türkiye’nin Washington Büyükelçisi ?ükrü Elekda?’?n önderli?i ve yönetiminde giderek daha enerjik bir hale gelmekte olan Türk lobisi mevcuttu. Bu lobinin faaliyetine Gray and Co. Adl? halkla ili?kiler firmas?yla mücadelenin son a?amas?nda Kongre üyelerine yazd??? mektupla sahnede beliren D??i?leri Bakan? George Shultz da dahildi.

“ Di?er tarafta, Ermeni asamblesi ve Ta?naklar?n siyasi kolu olan Ermeni Milli Kongresi bulunuyordu.

 
“Bu konuda objektif olacaksak, bu felaketi olumlu göstermek için bas?n bildirileri yay?nlamay? durdural?m. Zira, Türkler kazand?. Ermeniler kaybetti.”[42]


[1] Abdurrahman Çayc?, Türk-Ermeni ?li?kilerinde Gerçekler, (Ankara: 2000), s. 86 – 87.
[2] Çayc?, Türk-Ermeni ..., s. 87.
[3] Çayc?, Türk-Ermeni ..., s. 88.
[4] Bilal N. ?im?ir, "Ermeni Propagandas?n?n Amerika Boyutu Üzerine",Tarih Boyunca Türklerin Ermeni Toplumu ?le ?li?kileri Sempozyumu (8-12 Ekim 1984 Erzurum), (Ankara: 1985), ss. 34 – 36. Konuyla ilgili daha geni? bilgi için bkz. Dr. R?za Nur, Hayat ve Hât?rat?m, C. 3., (?stanbul: 1968), ss. 1058 – 1059; Fahir Armao?lu, “Amerikan Belgelerinde Lozan Konferans? ve Amerika”, Belleten, C. LV, (A?ustos 1991), Sa: 213’ten Ayr? Bas?m, (Ankara: 1991), ss. 515 – 522; Barç?n Kodaman, Sevr ve Lozan’da Ermeni Sorunu, (Yay?nlanmam?? Yüksek Lisans Tezi), (Isparta: 2002).
[5] ?im?ir, “Amerika’da Ermeni Lobisi ..., ss. 36 – 53.
[6] ?enol ?enol Kantarc?, ABD’de Ermeni Toplumu ve Türkiye’ye Yönelik Lobi Faaliyetleri (Devam eden doktora tezi), (Erzurum: 2002), s. (.).
[7] Her Yönüyle Ermeni Sorunu, Haz. Yavuz Özgüldür - Ali Güler - Suat Akgül – Mesut Köro?lu, (Ankara: 2001) s. 306.
[8] Her Yönüyle Ermeni Sorunu, s. 307.
[9] Cumhuriyet gazetesi yazarlar?ndan Leyla Tav?ano?lu’nun ASAM Ermeni Ara?t?rmalar? Enstitüsü Ba?kan? E. Büyükelçi Ömer E. Lütem’le yapm?? oldu?u söyle?i, Cumhuriyet, 17 Mart 2002.
[10] Kantarc?, ABD’de Ermeni Toplumu ..., s. (.)
[11] Kantarc?, ABD’de Ermeni Toplumu ..., s. (.)
[12] Kantarc?, ABD’de Ermeni Toplumu ..., s. (.)
[13] Her Yönüyle Ermeni Sorunu, s. 307 – 309.
[14] CUMHUR?YET, 8 Nisan 1987. Ermeni tasar?s? 28 Ocak 1975’te Temsilciler Meclisi’ne verilmi? ve komisyondaki tart??malardan sonra   8 Nisan 1975 y?l?nda 55’e kar?? 332 oyla kabul edilmi?tir. Ancak tasar? Senato taraf?ndan onaylanmad??? için hukuken herhangi bir geçerlilik kazanmam??t?r, Dönemin D??i?leri eski Bakan? ve Washington eski Büyükelçisi Melih Esenbel, bu dönemde ABD ile gergin ili?kiler içerisinde olunmas?na ra?men Türkiye taraf?ndan yap?lan giri?imler sonucunda, tasar? Senato’da kabul edilmemi?tir (CUMHUR?YET, 9 Nisan 1987).
[15] M?LL?YET, 24 Ocak 1985.
[16] Cengiz Kür?at, “Ermeni Kongreleri”, Esat Uras, Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi, (?stanbul: 1987), ss. CCV – CCX.
[17] CUMHUR?YET, 19 Nisan 1985.
[18] CUMHUR?YET, 21 Nisan 1985.
[19] M?LL?YET, 19 Nisan 1985.
[20] CUMHUR?YET, 21 Nisan 1985.
[21] CUMHUR?YET, 21 Nisan 1985.
[22]CUMHUR?YET, 19 Nisan 1985 (Bahsi geçen an?t?n dikilmesi daha sonra Frans?z Hükümeti taraf?ndan engellenmi?tir) TERCÜMAN, 26 Nisan 1985.
[23] M?LL?YET, 24 Nisan 1985., TECÜMAN, 24 Nisan 1985.
[24] M?LL?YET, 20 Nisan 1985. GÜNE?, 26 Nisan 1985.
[25] TERCÜMAN, 20 Nisan 1985.
[26] HÜRR?YET, 23 Nisan 1985.
[27] M?LL?YET, 25 Nisan 1985. GÜNE?, 5 May?s 1985.
[28] TERCÜMAN, 26 Nisan 1985.
[29] M?LL?YET, 26 Nisan 1985.
[30] M?LL?YET, 23 Nisan 1985.
[31] YEN? ASIR, 27 Nisan 1985.
[32] M?LL?YET, 27 Nisan 1985.
[33] HÜRR?YET, 26 Nisan 1985.
[34] HÜRR?YET, 26 Nisan 1985.
[35] M?LL?YET, 24 Nisan 1985.
[36] CUMHUR?YET, 26 Nisan 1985.
[37] M?LL?YET, 28 Nisan 1985.
[38] M?LL?YET, 24 Nisan 1985. (Ankara Özel Say?s?)
[39] TERCÜMAN, 26 Nisan 1985.
[40] TERCÜMAN, 28 Nisan 1985.
[41] TERCÜMAN, 26 Nisan 1985.
[42] TERCÜMAN, 25 Ocak 1986.

 ----------------------
* -
- ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 7, Sonbahar 2002
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar