AnasayfaÝletiţim
  
English

Býrakýn Tarihçiler Karar Versin (ingilizceden Türkçe Özet)

Prof. Dr. Justin MCCARTHY*
ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 1, Mart-Nisan-Mayýs 2001

 Ermeni sorununun incelenmesi uzun zamandan beri milliyetçi amaçlarla yapĂ˝lmakta bu da tutarsĂ˝z sonuçlara varĂ˝lmasĂ˝na neden olmaktadĂ˝r.

Ermeni-Müslüman anlaĂžmazlýðýnĂ˝n temelinde RuslarĂ˝n emperyalist amaçlarla geniĂžleme siyasetleri vardĂ˝r. Ermeniler ilk olarak 1790’da ayaklanarak Ruslarla ittifak etmiĂžler ve bundan sonra da RuslarĂ˝n çĂ˝kardýðý savaĂžlarda onlara yardĂ˝mcĂ˝ olmuĂžlardĂ˝r. RuslarĂ˝n uzun yĂ˝llar süren KafkaslarĂ˝ iĂžgalleri, Müslüman ahalinin katliamĂ˝na veya zorla göçüne neden olmuĂž onlarĂ˝n yerine ise Ermeniler iskân edilmiĂžtir. 1900’lerin baĂžlarĂ˝nda yaklaÞýk 1.400.000 KafkasyalĂ˝ Türk veya Müslüman Ruslar tarafĂ˝ndan yerlerinden atĂ˝lmýÞ bunlarĂ˝n üçte biri öldürülmüĂž veya çeĂžitli nedenlerle ölmüĂžtür. Buna karÞýlĂ˝k 125.000 il. 150.000 Ermeni DoĂ°u Anadolu’dan Erivan veya RuslarĂ˝n elindeki Kafkasya’nĂ˝n diĂ°er bölgelerine göçmüĂžtür.

OsmanlĂ˝ ÝmparatorluĂ°undaki Ermeni isyanlarĂ˝ için, Balkanlarda ve özellikle Bulgaristan’da çĂ˝karĂ˝lan isyanlarla aynĂ˝ taktiĂ°in izlenmesine raĂ°men, Bulgaristan’Ă˝n aksine büyük devletlerin müdahalesi olmadýðý için, bu isyanlar baĂžarĂ˝lĂ˝ olamamýÞtĂ˝r. BaĂžarĂ˝lĂ˝ olsalardĂ˝, bu bölgede Müslümanlar çoĂ°unlukta olduĂ°u ve arazinin büyük kĂ˝smĂ˝nĂ˝ ellerinde bulundurduklarĂ˝ için, onlarĂ˝n kitle halinde bu topraklardan sürülmedikleri ve kĂ˝smen katledildikleri görülecekti. Rus hâkimiyeti altĂ˝ndaki Güney Kafkasya’ya giderek talim görmüĂž Ermeniler 1914 yĂ˝lĂ˝ sonlarĂ˝na doĂ°ru geri dönerek isyan hareketlerine katĂ˝lmýÞlardĂ˝r. Bunlardan en baĂžarĂ˝lĂ˝sĂ˝ 1915 Mart’Ă˝nda baĂžlayan Van isyanI olmuĂž ve kaçanlar hariç, Ăžehirdeki MüslümanlarĂ˝n tamamĂ˝ katledilmiĂžtir. Bundan sonra Ermeni isyancĂ˝larĂ˝ Rus ordularĂ˝yla beraber hareket etmiĂžler, onlar ilerledikçe ilerlemiĂžler ve geriledikçe de gerilemiĂžlerdir. Böylelikle DoĂ°u Anadolu’da iki tür savaĂž olmuĂžtur, Rus ve OsmanlĂ˝ ordularĂ˝ arasĂ˝ndaki savaĂž ile yerli Müslümanlar ile Ermeniler arasĂ˝ndaki savaĂž. Ordular arasĂ˝ndaki savaĂžta siviller ve düĂžman askerleri bazen insani muamele görürken Müslümanlar ve Ermeniler arasĂ˝ndaki çatýÞma acĂ˝masĂ˝z olmuĂžtur.

Gerçekte birçok zorla göç ettirme vardĂ˝r. Bunlardan en kötüsü Ermenilerin Rus ordularĂ˝ ile birlikte geri çekilmesi suretiyle gerçekleĂžmiĂž olanĂ˝dĂ˝r. Bir diĂ°eri ise OsmanlĂ˝ Hükümetinin düzenlediĂ°i zorla göç ettirmedir. OsmanlĂ˝larĂ˝n Ermenilerden çekinmek için haklĂ˝ sebepleri olduĂ°u doĂ°rudur. DiĂ°er yandan Orta-DoĂ°u ve Balkan ihtilaflarĂ˝nda bu tür göç ettirmeler çok eskidir. AyrĂ˝ca OsmanlĂ˝larĂ˝n, savaĂž nedeniyle, Ermeni göçmenleri gerektiĂ°i gibi koruyamadýðý da doĂ°rudur. Bu göç ettirmeleri soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ olarak tanĂ˝mlayanlar göç edenlerden çok sayĂ˝da kiĂžinin hayatta kalmasĂ˝nĂ˝ ve ülkenin batĂ˝sĂ˝ndaki Ýzmir, Ýstanbul ve Edirne gibi Ăžehirlerden göç olmamasĂ˝nĂ˝ bilmezden gelmektedirler. SoykĂ˝rĂ˝mĂ˝ iddialarĂ˝ bu gerçekler karÞýsĂ˝nda geçerli olamaz. EĂ°er soykĂ˝rĂ˝m üzerinde Israr edilecekse o zaman 1915 ve 1916 yĂ˝llarĂ˝ndaki Türk ve Kürtlerin katliamĂ˝, Ermenilerin 1918’de çekilirken bölgenin baĂžlĂ˝ca yerleĂžim bölgelerinde sivilleri öldürmeleri, Kilikya ve Erivan olaylarĂ˝ da göz önünde bulundurulmalĂ˝dĂ˝r.

Ermeni iddialarĂ˝ incelenirken dikkate alĂ˝nmasĂ˝ gereken ilk husus yalanlar olmalĂ˝dĂ˝r: Bunlardan birincisi Talat PaĂža’ya ait olduĂ°u ileri sürülen ve Ermenilerin öldürülmesi talimatĂ˝nĂ˝ içeren telgraflardĂ˝r ki bunlarĂ˝n sahteliĂ°i Þ. Orel ve S. Yüca’nĂ˝n kitabĂ˝yla kanĂ˝tlanmýÞtĂ˝r.

SavaĂž sĂ˝rasĂ˝nda Ýstanbul’da Amerikan Büyükelçisi olan Morgenthau’un Ermenilerin toptan imhasĂ˝nĂ˝ hakkĂ˝ndaki iddialarĂ˝ da doĂ°ru deĂ°ildir. Morgenthau kitabĂ˝ndaki iddialarĂ˝ Büyükelçi iken Amerikan DýÞiĂžlerine bildirmemiĂžtir.

Hitler’in Ermenileri artĂ˝k kimsenin hatĂ˝rlamadýðýna dair sözlerinin doĂ°ruluĂ°u da çok Ăžüphelidir. Ancak burada önemli olan, diĂ°er konularda sözlerine güvenilmeyen Hitler’in Ermeniler hususunda ciddiye alĂ˝nmasĂ˝dĂ˝r. Ermeni yazarlar DoĂ°u Anadolu’daki Ermeni nüfusunu çok abartmalĂ˝ olarak vermektedir. Bu hususta Ermeni Patrikhanesine atfedilen istatistikler gerçekte Ermeni asĂ˝llĂ˝ bir FransĂ˝z yazar tarafĂ˝ndan uydurulmuĂžtur.

DiĂ°er yandan söylenmesi gerekenlerin söylenmemesi suretiyle de tarihin çarpĂ˝tĂ˝ldýðý haller vardĂ˝r. Mesela kĂ˝sa süre önce yeniden basĂ˝lmýÞ olan, 1916 tarihli "Bryce Raporu"nun aslĂ˝nda bir savaĂž propagandasĂ˝ malzemesi olduĂ°u yeniden basĂ˝mĂ˝ yapanlar belirtilmemiĂžtir. AynĂ˝ Ăžekilde Ermeni taraftarI eserlerde MüslümanlarĂ˝n uĂ°radýðý kayĂ˝plar hakkĂ˝nda bilgi yoktur.

DoĂ°ru olmayan hususlardan biri de OsmanlĂ˝larĂ˝n, Orta Asya’ya giden yollarĂ˝ tĂ˝kadĂ˝klarĂ˝ için Ermenilerin imhasĂ˝nĂ˝ istemiĂž olduklarĂ˝dĂ˝r. Ermeniler bu yollar üzerinde yoĂ°un olarak yaĂžamamýÞlardĂ˝r. AyrĂ˝ca OsmanlĂ˝larĂ˝n baĂžlĂ˝ca amacĂ˝nĂ˝n Özbekistan’a gitmek olduĂ°una inanmak zordur.

Birinci Dünya SavaÞý’ndan sonra Ýstanbul’da kurulan Divan-I Harb’e Ermeniler çok önem vermektedir. Bu mahkeme Damat Ferit PaĂža Hükümeti tarafĂ˝ndan kurulmuĂž ve birçok kiĂžiyi çeĂžitli suçlardan yargĂ˝lamýÞ ve esas itibariyle Ferit PaĂža’nĂ˝n düĂžmanlarĂ˝nĂ˝ hedef almýÞtĂ˝r. Böyle bir mahkemenin kararlarĂ˝na güvenilebilir mi? Buna karÞýn Ermenilere karÞý iĂžlenen suçlarĂ˝n failleri bulmak üzere Ýngilizler tarafĂ˝ndan yürütülen ve delil bulunamamasĂ˝ nedeniyle sonuçlanamayan soruĂžturmalar ihmal edilmiĂžtir.

Son zamanlarda TeĂžkilat’Ă˝ Mahsusa’nĂ˝n Ermeni katliamlarĂ˝ndan sorumlu tutulduĂ°unu görüyoruz. Bu iddiaya kanĂ˝t olarak sözkonusu teĂžkilâtĂ˝n Ermenilerin olduĂ°u bölgelerde bulunmasĂ˝ gösteriliyor. Ancak bu teĂžkilat subaylarĂ˝ Anadolu’nun her yerinde olduĂ°una göre Ermenilerin bulunduĂ°u bölgelerde de olmalarĂ˝nĂ˝ kimseyi ĂžaÞýrtmamalĂ˝dĂ˝r.

Bir Alman yazar Balkan SavaÞý muhacirlerine yer bulmak için Ermenilerin göç ettirildiĂ°ini yazmýÞtĂ˝r. Ancak bu muhacirlerin hemen hepsi ülkenin BatĂ˝sĂ˝na iskân edilmiĂžlerdir.

Ermeni konusunu çalýÞan bazĂ˝ bilim adamlarĂ˝ çeĂžitli metotlarla susturulmak istenmiĂžlerdir. Bir profesörün evi bombalanmýÞ, Türkiye Büyükelçisine danýÞmanlĂ˝k yaptýðý için, bir diĂ°erinin aleyhine basĂ˝n kampanyasĂ˝ açĂ˝lmýÞ (Ancak bir profesörün Ermenistan BaĂžkanĂ˝na danýÞmanlĂ˝k yapmasĂ˝ kimseyi rahatsĂ˝z etmemiĂž), tanĂ˝nmýÞ Profesör B. Lewis Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝nĂ˝ inkâr ettiĂ°i iddiasĂ˝yla mahkemeye verilmiĂžtir. Bizzat McCarthy’nin çalýÞtýðý Üniversiteden kovulmasĂ˝na çalýÞýlmýÞtĂ˝r.

SoykĂ˝rĂ˝m kavramĂ˝ o kadar geniĂžletilmek istenmektedir ki soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ sözcüĂ°ü anlamsĂ˝z hale gelmektedir. Bu deyimin Türklere karÞý kullanĂ˝lmasĂ˝nĂ˝n amacI ise siyasi olup Türklerin imajI lekelenmek istenmektedir.

OsmanlĂ˝ Hükümetinin Ermenileri imha etmeyi öngören bir planĂ˝ uygulayĂ˝p uygulamadýðý sorusuna cevap vermek için, birçok Anadolu Müslüman’Ă˝nĂ˝n Ermenilere karÞý suç iĂžlediklerini, bunlardan bazĂ˝larĂ˝nĂ˝n OsmanlĂ˝ yetkilileri olduĂ°unu, OsmanlĂ˝ Hükümetinin 1000’den fazla MüslümancĂ˝, Ermenilere karÞý iĂžlenenler dahil, savaĂž suçundan mahkemeye verdiĂ°ini, bunlardan bazĂ˝larĂ˝nĂ˝n idam edildiĂ°ini kabul etmek gerekir.

Sonuç olarak bu uzun bir emperyalizm hikâyesidir. Milli ayaklanmadĂ˝r ve etnik çatýÞmadĂ˝r. Ancak bir soykĂ˝rĂ˝m deĂ°ildir.

Ýki tarafta ölmüĂž ve öldürmüĂžtür. Bu bir soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ deĂ°ildir. OsmanlĂ˝larĂ˝n Ermenilerin hayatta kalmasĂ˝na çalýÞtĂ˝klarĂ˝nĂ˝ gösteren kanĂ˝tlar varsa da kötü planlama, kötü idare ve bazĂ˝ yerlerde cinayet ve ihmal de vardĂ˝r. Ama bu da soykĂ˝rĂ˝m deĂ°ildir.

Göç ettirilenlerin çoĂ°unluĂ°u yaĂžamýÞtĂ˝r. Bu soykĂ˝rĂ˝m olmadýðýnĂ˝ gösterir.

Hükümetin hakim olduĂ°u yerlerde ve Ýstanbul, Ýzmir ve Edirne’de, Ermeniler göç ettirilmemiĂž ve saldĂ˝rĂ˝ya uĂ°ramamýÞtĂ˝r. Bu da soykĂ˝rĂ˝m olmadýðýnĂ˝ gösterir.

Neden Türkler iĂžlemedikleri bir cürümle suçlanmaktadĂ˝rlar? Bir çok Ermeni Türklerin suçlu olduĂ°una inanmaktadĂ˝r. Avrupa’da ve Amerika’da buna inanan baĂžkalarĂ˝ da vardĂ˝r. GerçeĂ°i bilmedikleri sürece bu kiĂžilerin duygularĂ˝ anlaÞýlabilir. Ancak soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ iddialarĂ˝nĂ˝ siyasi nedenlerle ileri sürenlerin mazur görülmesi mümkün deĂ°ildir. Ermeni milliyetçilerinin nihai amacĂ˝nĂ˝n önce tazminat almak sonra da DoĂ°u Anadolu’yu istemek olduĂ°u bilinmektedir.

Ne yapĂ˝labilir? SoykĂ˝rĂ˝mĂ˝ iddialarĂ˝na karÞý yegane cevap tarihi incelemek ve gerçekleri açĂ˝klamaktĂ˝r. Siyasi alandaki hareket ve giriĂžimler Türklerin soykĂ˝rĂ˝m yapmadýðýnĂ˝ dünyaya inandĂ˝ramaz. Bilimsel çalýÞmalarĂ˝n arttĂ˝rĂ˝lmasĂ˝, arĂživlerin açĂ˝k ve herkes için kolaylĂ˝kla kullanĂ˝labilir olmasĂ˝ ve Üniversite mezunu öĂ°rencilerin Ermeni sorununu incelemelerinin teĂžvik edilmesi yollarĂ˝yla dünya ikna edilebilir.

Türkiye Ermenistan’a bilim adamlarĂ˝ndan oluĂžacak bir ortak komisyon kurulmasĂ˝nĂ˝ önermeli ve bu Komisyon için, sadece OsmanlĂ˝ arĂživlerinin deĂ°il, Ermenistan’Ă˝n ve TaĂžnaklarĂ˝n arĂživlerinin açĂ˝lmasĂ˝nĂ˝ da istemelidir. Böyle bir Komisyon kurulsa da kurulmasa da Ermeni Sorunu’nun incelemesi, sadece tarihi gerçeĂ°in bilinmesi için deĂ°il, Ăžerefli bir davranýÞýn gereĂ°i olarak devam etmelidir.

Justin Mc Carthy yazĂ˝sĂ˝na, Türklerin yeni bir strateji uygulayacaĂ°Ă˝nĂ˝ duyduĂ°unu, buna göre, Türkiye’ye karÞý daha anlayýÞlĂ˝ davranĂ˝lmasĂ˝nĂ˝ saĂ°lamak için, OsmanlĂ˝larĂ˝n iĂžlediĂ°i suç sebebiyle modern Türkiye’nin kĂ˝nanamayacaĂ°Ă˝nĂ˝n ileri sürüleceĂ°ini, ancak bunun kimseyi tatmin edeceĂ°ine inanmadýðýnĂ˝, aksine, bunun tazminat ve toprak taleplerini çabuklaĂžtĂ˝racaĂ°Ă˝nĂ˝, diĂ°er yandan, bu gibi düĂžüncelerin yanlýÞ olduklarĂ˝ için reddedilmesi gerektiĂ°ini; Türklerin Ăžerefli insanlar olduĂ°unu, dedeleri için söylenen yalanlarĂ˝ kabul etmelerinin Ăžerefli bir davranýÞ olmayacaĂ°Ă˝nĂ˝ belirterek ve bir gün gerçeĂ°in bütün dünya tarafĂ˝ndan kabul edileceĂ°ine inandýðýnĂ˝ ifade ederek son vermektedir.

 ----------------------
* Louisville Üniversitesi Öđretim Üyesi -
- ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 1, Mart-Nisan-Mayýs 2001
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar