AnasayfaÝletiţim
  
English

Arnold Toynbee'nin Türkler Üzerine Ýncelenmesi ve Ermeni Propagandasýnýn Doðuþu (Ýngilizceden Türkçe Özet)

Prof. Dr. Hasan KÖNÝ*
ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Ađustos 2001

 
Ýngilizlerin ünlü tarihçisi Arnold Toynbee’nin 1925 yĂ˝lĂ˝nda ‘Atlantic’ adlĂ˝ yazĂ˝sĂ˝nĂ˝n incelemeyi ilginç bulduk. Toynbee bu yazĂ˝sĂ˝nda Türk inkĂ˝labĂ˝nĂ˝ diĂ°er inkĂ˝laplarla karÞýlaĂžtĂ˝rarak ve Türk tarihinin OsmanlĂ˝ öncesi dönemlerine inerek, Türk Devleti’nin mantýðýnĂ˝ ve zihin durumunu izah etmektedir. Bunu yaparken, Anadolu azĂ˝nlĂ˝klarĂ˝ ve Yunan’lĂ˝larĂ˝n davranýÞ nedenleri üstünde durmaktadĂ˝r. Bütün tarafsĂ˝zlýðýna raĂ°men 1925 yĂ˝lĂ˝nda yazĂ˝lan bu makale, Toynbee’nin Ýngiliz istihbaratĂ˝nda çalýÞtýðý günlerin izlerini de taÞýmaktadĂ˝r.

Toynbee’nin kimliĂ°i

Toynbee’nin siyasi yönü, Yunanistan ve Türk KurtuluĂž SavaÞý konusundaki görüĂžleri ve eylemleri ele alĂ˝nmaktadĂ˝r. Toybee üniversitede ders veren tanĂ˝nmýÞ bir bilim adamĂ˝dĂ˝r. 1915 yĂ˝lĂ˝nda Ýngiliz DýÞiĂžleri’nin propaganda bürosunda çalýÞmaya baĂžlamýÞ sonra ‘Siyasi Ýstihbarat Bölümünde’ devam etmiĂžtir. Toynbee’nin istihbarat konusu ‘Türk’lerin Ermenilere karÞý giriĂžtikleri katliamlar’ ve o bu konuyla ilgili, adĂ˝ ‘OsmanlĂ˝ ÝmparatorluĂ°u’nda Ermeni’lere yapĂ˝lan Muameleler: 1915-1916’ olan 700 sayfalĂ˝k bir kitap yazmýÞtĂ˝r. Bu eser savaĂž propagandasĂ˝nĂ˝n bir örneĂ°idir ve kanlĂ˝ sahneler ve vahĂžetle doludur. Toynbee daha sonra, tarihi bir gerçeĂ°in saklanmasĂ˝na alet olduĂ°unu anlamýÞtĂ˝r. Toynbee daha sonra Türkiye’yi ziyaret eder ve tümüyle fikrini deĂ°iĂžtirir ve Ýngiltere’ye döndüĂ°ünde Türk tarafĂ˝nĂ˝ tutan yazĂ˝lar yazmaya baĂžlar. Gazetecilik yaptýðý devirlerde gördükleri gerçek bir Türk tarihi analizi yapmasĂ˝na imkan vermemekle birlikte, Türk inkĂ˝labĂ˝nĂ˝n gerçekleĂžtiĂ°i dönemlerde en etkin devlet olan Ýngiltere’nin görüĂž açĂ˝sĂ˝nĂ˝ vermesi bakĂ˝mĂ˝ndan çok önemlidir.

Toynbee, Ýngiliz istihbarat kaynaklarĂ˝ ve kendi ziyaret deneyimleri dýÞýnda OsmnalĂ˝ kaynaklarĂ˝na bu yazĂ˝yĂ˝ yazdýðý devire kadar inmemiĂžtir. Bu nedenle, Atatürk’ün gerçekleĂžtirmeye çalýÞtýðý yeni Türk devleti, OsmanlĂ˝’nĂ˝n azĂ˝nlĂ˝klara karÞý tutumu, hatta kendi ülkesinin politikasĂ˝ konusunda bazĂ˝ yanlýÞ hükümlere varmaktadĂ˝r.

Yeni bulgularĂ˝n ýÞýðýnda yeniden okunmasĂ˝ gereken Toynbee’nin eserleri, herhalde propaganda ile gerçek tarihçiliĂ°i birbirinden ayĂ˝rt edemeyen bir bilim adamĂ˝nĂ˝n yansĂ˝tmaktadĂ˝r.
 ----------------------
* Ankara Üniversitesi -
- ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Ađustos 2001
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar