Anasayfaİletişim
  
English

Kitap Tahlili: Ermeni ve Rus Mezalimi, 1914-1916, TanıklarIn ifadeleri

Ilnur CEVIK*
ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001

 
ARMENIAN AND RUSSIAN OPPRESSIONS (1914-1916) - TESTIMONIES OF WITNESSES

DR. ERDAL İLTER. KÖKSAV.
Ankara: Köksav, 1999. 203 s., index, kaynakça, dipnotlar, resimler, haritalar. ISBN: 975-7430-10-2.
    
 
Bir konu hakkında karar verme durumunda olan mahkeme eldeki kanıtlara göre kararını şekillendirir. Konunun aydınlatılmasında kullanılan delillerden en önemlilerinden biri de olayı bizzat gören ve yaşayan tanık ifadeleri oluşturur. Tanık ifadeleri yetkili bir makam tarafından alınmak ve nesnelliği sağlamak amacıyla yemin gibi hukuken gerekli unsurları taşımak kaydıyla itiraz edilemeyecek delillerdir.

Nitekim Ermeni soykırımını savunan yazarların büyük bölümü de savlarını desteklemek amacıyla iddia olunan olaylara tanık olmuş yabancı diplomatik misyon temsilcilerinin ve olayları yaşamış Ermeni kişilerin ifade ve beyanlarını kullanırlar. Ancak bunların Türklerin tanıklıklarına yer vermediği de bilinen bir gerçektir. Hatta bazı durumlar da tanık ifadelerinin çarpıtılmasına ek olarak, daha sonra bilim çevrelerince sahteliği ispat olunan bir takım resmi nitelikte belgeler de üretilmiştir. Hatta rakamlar o kadar abartılmış ve çarpıtılmıştır ki, Prof. Justin McCarthy'nin de belirttiği gibi sanki her Ermeni en az iki kaz öldürülmüş gibi gösterilmiştir. Bir davada savcının getirdiği tanıklar dinlenir, savunmanın tanıklarının da dinlenmesi evrensel hukukun bir parçası olan kutsal savunma hakkının bir gereğidir. Hatta tanık ifadeleriyle desteklenen deliller sonucu mağdur olduğunu iddia eden tarafın aslında suçlu taraf olduğunun ortaya çıkması bile olasıdır.

Dr. Erdal İlter'in hazırladığı kitap işte bu açıdan çok önemli. Bu kitapla bugüne kadar dünya kamuoyuna tek yanlı olarak anlatılan Ermeni soykırımı konusunun aslında bir Ermeni mezalimi olduğu delilleriyle ortaya konuluyor.

Ermeni soykırımı iddiasını öne süren yazarların büyük çoğunluğunun eserleri ve yabancı devlet parlamentolarının kararları 'Türklerin bir sabah uyandığı ve Ermenileri kesmeye karar vererek bunu gerçekleştirdikleri' düşüncesi etrafında şekillenmiş olup, dönemin gerçeklerini anlamaktan tamamıyla yoksundur. Balkanlar'da başlayan ulusçuluk hareketlerinin Osmanlı'nın Doğu'daki vilayetlerine de sirayet ettiği, ulusçuluk akımı çevresinde ülkeyi bölmeyi amaçlayan isyanların çıkarıldığı ve bunların dış güçlerce desteklendiği, azınlıkların ulusal devletlerini kurmak için seçtikleri bölgelerde yaşayan Müslüman unsurların etnik temizliğe ve hatta yer yer soykırıma tabi tutulduğu ve bu tarihsel olgular çerçevesinde polisiye olarak nitelenebilecek önlemler alındığı ve kimi yerlerde halklar arası gerginlikler yaşandığı gerçekleri kimi zaman tamamıyla göz ardı edilmiştir. Armenian and Russian Oppressions adlı eser Doğu Anadolu vilayetlerindeki Müslüman halka karşı yukarıda anlatılan çerçevede gerçekleşen Ermeni ve Rus mezalimini gözler önüne sermektedir. Olaylar 1914-1916 yılları arasında geçmektedir. Bu zaman dilimi Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girdiği döneme tekabul etmesi bakımından çok önemlidir. 1915'de alınan tehcir kararının gerekçelerini de ortaya koymaktadır. İfadelerden açıkça anlaşıldığı üzere Osmanlı Ermenileri savaşta düşman bir güç olan Ruslarla işbirliği yapmışlar ve yurttaşı oldukları devleti adeta arkadan vurmuşlardır.

Kitap dört ana bölümden oluşmakta her bölüm sırasıyla Bitlis, Van, Erzurum ve Trabzon vilayetlerindeki olaylara ilişkin tanık ifadelerine yer vermektedir. Kitabın sonunda ise çok çarpıcı fotoğraflar, bölgedeki nüfusun etnik-dinsel yapısına ilişkin tablolar ve anılan vilayetlerin haritaları yer alıyor. Bu görsel materyal ifadeleri güçlendiriyor.

Tanık ifadeleriyle ilgili olarak akla gelebilecek en önemli soru bu ifadelerin ne derece geçerli ve güvenilir olduğudur. Kitapta yer verilen tutanak ve tanık ifadeleri yetkili kişiler ve komisyonlarca usulüne uygun yemin ettirilerek alınmış olup, 1917 yılında İstanbul'da 'Documents sur les trocides Armeno-Russes' adıyla Osmanlı Meclisi tarafından basılmıştır. İfadeler tutarlı bir şekilde birbirini desteklemektedir. Özellikle Ermeni Mezalimi konusunu çalışanlar için kitap son derece önemli malzemeler sağlamaktadır.

Ayrıca kitaba giriş bölümü mahiyetinde Osmanlı Devleti İç İşleri Bakanlığı'nca 1916 yılında İstanbul'da basılan Ermeni Komiteleri'nin A'mal ve Harekat-ı İhtilaliyysi, İ'lan-ı Meşrutiyetten Evvel ve Sonra (Ermeni Komitelerinin İhtilalci Fiil ve Eylemleri, Meşrutiyet'in İlanından Önce ve Sonra) adlı kitabın ilgili bölümleri alınmıştır. Bu çalışma vuku bulan olayların tam olarak anlaşılması ve olaylar arasında anlamlı bir ilişkinin kurulabilmesi için gereken bilgileri özetlemektedir. Bu açıklamalar bilinmeden Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki olayları anlamak olanaksızdır.

Armenian and Russian Oppressions adlı kitabın İngilizce basılmış olması ise son derece olumlu bir girişimdir. Dr. İlter'in hazırladığı bu çalışma dünyaya Ermeni mezalimini anlatabilmek için çok önemli bir adımdır. Yapılan çevirilerde kullanılan İngilizce'nin kitabın bu önemli amacına daha etkin ulaşabilmesi için yeniden gözden geçirilmesi ise bir gerekliliktir.

Özellikle Ekim 2000'de ABD Kongresine sunulan Karar Tasarısı tüm dayanağını ABD kayıtlarında geçen bilgilerden aldığını iddia etmektedir.

"Andonian Belgeleri" olarak anılan sahte dokumanlar tüm bilimcevrelerince bilinmektedir. Bir örnek olarak bkz. Şinasi Orel and Süreyya Yücel, The Talat Pasha Telegrams, Historical Fact or Armenian Fiction?, (Lefkoşa: Rustem and Brothers, 1983)
Özel Görüşme, Haziran 2001, Ankara.
 ----------------------
* Yazar -
- ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar