AnasayfaÝletiţim
  
English

Kitap Tahlili: Ermeni ve Rus Mezalimi, 1914-1916, TanýklarIn ifadeleri

Ilnur CEVIK*
ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Ađustos 2001

 
ARMENIAN AND RUSSIAN OPPRESSIONS (1914-1916) - TESTIMONIES OF WITNESSES

DR. ERDAL ÝLTER. KÖKSAV.
Ankara: Köksav, 1999. 203 s., index, kaynakça, dipnotlar, resimler, haritalar. ISBN: 975-7430-10-2.
    
 
Bir konu hakkĂ˝nda karar verme durumunda olan mahkeme eldeki kanĂ˝tlara göre kararĂ˝nĂ˝ Ăžekillendirir. Konunun aydĂ˝nlatĂ˝lmasĂ˝nda kullanĂ˝lan delillerden en önemlilerinden biri de olayĂ˝ bizzat gören ve yaĂžayan tanĂ˝k ifadeleri oluĂžturur. TanĂ˝k ifadeleri yetkili bir makam tarafĂ˝ndan alĂ˝nmak ve nesnelliĂ°i saĂ°lamak amacĂ˝yla yemin gibi hukuken gerekli unsurlarĂ˝ taÞýmak kaydĂ˝yla itiraz edilemeyecek delillerdir.

Nitekim Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝nĂ˝ savunan yazarlarĂ˝n büyük bölümü de savlarĂ˝nĂ˝ desteklemek amacĂ˝yla iddia olunan olaylara tanĂ˝k olmuĂž yabancĂ˝ diplomatik misyon temsilcilerinin ve olaylarĂ˝ yaĂžamýÞ Ermeni kiĂžilerin ifade ve beyanlarĂ˝nĂ˝ kullanĂ˝rlar. Ancak bunlarĂ˝n Türklerin tanĂ˝klĂ˝klarĂ˝na yer vermediĂ°i de bilinen bir gerçektir. Hatta bazĂ˝ durumlar da tanĂ˝k ifadelerinin çarpĂ˝tĂ˝lmasĂ˝na ek olarak, daha sonra bilim çevrelerince sahteliĂ°i ispat olunan bir takĂ˝m resmi nitelikte belgeler de üretilmiĂžtir. Hatta rakamlar o kadar abartĂ˝lmýÞ ve çarpĂ˝tĂ˝lmýÞtĂ˝r ki, Prof. Justin McCarthy'nin de belirttiĂ°i gibi sanki her Ermeni en az iki kaz öldürülmüĂž gibi gösterilmiĂžtir. Bir davada savcĂ˝nĂ˝n getirdiĂ°i tanĂ˝klar dinlenir, savunmanĂ˝n tanĂ˝klarĂ˝nĂ˝n da dinlenmesi evrensel hukukun bir parçasĂ˝ olan kutsal savunma hakkĂ˝nĂ˝n bir gereĂ°idir. Hatta tanĂ˝k ifadeleriyle desteklenen deliller sonucu maĂ°dur olduĂ°unu iddia eden tarafĂ˝n aslĂ˝nda suçlu taraf olduĂ°unun ortaya çĂ˝kmasĂ˝ bile olasĂ˝dĂ˝r.

Dr. Erdal Ýlter'in hazĂ˝rladýðý kitap iĂžte bu açĂ˝dan çok önemli. Bu kitapla bugüne kadar dünya kamuoyuna tek yanlĂ˝ olarak anlatĂ˝lan Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ konusunun aslĂ˝nda bir Ermeni mezalimi olduĂ°u delilleriyle ortaya konuluyor.

Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ iddiasĂ˝nĂ˝ öne süren yazarlarĂ˝n büyük çoĂ°unluĂ°unun eserleri ve yabancĂ˝ devlet parlamentolarĂ˝nĂ˝n kararlarĂ˝ 'Türklerin bir sabah uyandýðý ve Ermenileri kesmeye karar vererek bunu gerçekleĂžtirdikleri' düĂžüncesi etrafĂ˝nda ĂžekillenmiĂž olup, dönemin gerçeklerini anlamaktan tamamĂ˝yla yoksundur. Balkanlar'da baĂžlayan ulusçuluk hareketlerinin OsmanlĂ˝'nĂ˝n DoĂ°u'daki vilayetlerine de sirayet ettiĂ°i, ulusçuluk akĂ˝mĂ˝ çevresinde ülkeyi bölmeyi amaçlayan isyanlarĂ˝n çĂ˝karĂ˝ldýðý ve bunlarĂ˝n dýÞ güçlerce desteklendiĂ°i, azĂ˝nlĂ˝klarĂ˝n ulusal devletlerini kurmak için seçtikleri bölgelerde yaĂžayan Müslüman unsurlarĂ˝n etnik temizliĂ°e ve hatta yer yer soykĂ˝rĂ˝ma tabi tutulduĂ°u ve bu tarihsel olgular çerçevesinde polisiye olarak nitelenebilecek önlemler alĂ˝ndýðý ve kimi yerlerde halklar arasĂ˝ gerginlikler yaĂžandýðý gerçekleri kimi zaman tamamĂ˝yla göz ardĂ˝ edilmiĂžtir. Armenian and Russian Oppressions adlĂ˝ eser DoĂ°u Anadolu vilayetlerindeki Müslüman halka karÞý yukarĂ˝da anlatĂ˝lan çerçevede gerçekleĂžen Ermeni ve Rus mezalimini gözler önüne sermektedir. Olaylar 1914-1916 yĂ˝llarĂ˝ arasĂ˝nda geçmektedir. Bu zaman dilimi OsmanlĂ˝ Devleti'nin I. Dünya SavaÞý'na girdiĂ°i döneme tekabul etmesi bakĂ˝mĂ˝ndan çok önemlidir. 1915'de alĂ˝nan tehcir kararĂ˝nĂ˝n gerekçelerini de ortaya koymaktadĂ˝r. Ýfadelerden açĂ˝kça anlaÞýldýðý üzere OsmanlĂ˝ Ermenileri savaĂžta düĂžman bir güç olan Ruslarla iĂžbirliĂ°i yapmýÞlar ve yurttaÞý olduklarĂ˝ devleti adeta arkadan vurmuĂžlardĂ˝r.

Kitap dört ana bölümden oluĂžmakta her bölüm sĂ˝rasĂ˝yla Bitlis, Van, Erzurum ve Trabzon vilayetlerindeki olaylara iliĂžkin tanĂ˝k ifadelerine yer vermektedir. KitabĂ˝n sonunda ise çok çarpĂ˝cĂ˝ fotoĂ°raflar, bölgedeki nüfusun etnik-dinsel yapĂ˝sĂ˝na iliĂžkin tablolar ve anĂ˝lan vilayetlerin haritalarĂ˝ yer alĂ˝yor. Bu görsel materyal ifadeleri güçlendiriyor.

TanĂ˝k ifadeleriyle ilgili olarak akla gelebilecek en önemli soru bu ifadelerin ne derece geçerli ve güvenilir olduĂ°udur. Kitapta yer verilen tutanak ve tanĂ˝k ifadeleri yetkili kiĂžiler ve komisyonlarca usulüne uygun yemin ettirilerek alĂ˝nmýÞ olup, 1917 yĂ˝lĂ˝nda Ýstanbul'da 'Documents sur les trocides Armeno-Russes' adĂ˝yla OsmanlĂ˝ Meclisi tarafĂ˝ndan basĂ˝lmýÞtĂ˝r. Ýfadeler tutarlĂ˝ bir Ăžekilde birbirini desteklemektedir. Özellikle Ermeni Mezalimi konusunu çalýÞanlar için kitap son derece önemli malzemeler saĂ°lamaktadĂ˝r.

AyrĂ˝ca kitaba giriĂž bölümü mahiyetinde OsmanlĂ˝ Devleti Ýç Ýþleri Bakanlýðý'nca 1916 yĂ˝lĂ˝nda Ýstanbul'da basĂ˝lan Ermeni Komiteleri'nin A'mal ve Harekat-Ă˝ Ýhtilaliyysi, Ý'lan-Ă˝ MeĂžrutiyetten Evvel ve Sonra (Ermeni Komitelerinin Ýhtilalci Fiil ve Eylemleri, MeĂžrutiyet'in ÝlanĂ˝ndan Önce ve Sonra) adlĂ˝ kitabĂ˝n ilgili bölümleri alĂ˝nmýÞtĂ˝r. Bu çalýÞma vuku bulan olaylarĂ˝n tam olarak anlaÞýlmasĂ˝ ve olaylar arasĂ˝nda anlamlĂ˝ bir iliĂžkinin kurulabilmesi için gereken bilgileri özetlemektedir. Bu açĂ˝klamalar bilinmeden DoĂ°u ve GüneydoĂ°u Anadolu'daki olaylarĂ˝ anlamak olanaksĂ˝zdĂ˝r.

Armenian and Russian Oppressions adlĂ˝ kitabĂ˝n Ýngilizce basĂ˝lmýÞ olmasĂ˝ ise son derece olumlu bir giriĂžimdir. Dr. Ýlter'in hazĂ˝rladýðý bu çalýÞma dünyaya Ermeni mezalimini anlatabilmek için çok önemli bir adĂ˝mdĂ˝r. YapĂ˝lan çevirilerde kullanĂ˝lan Ýngilizce'nin kitabĂ˝n bu önemli amacĂ˝na daha etkin ulaĂžabilmesi için yeniden gözden geçirilmesi ise bir gerekliliktir.

Özellikle Ekim 2000'de ABD Kongresine sunulan Karar TasarĂ˝sĂ˝ tüm dayanaĂ°Ă˝nĂ˝ ABD kayĂ˝tlarĂ˝nda geçen bilgilerden aldýðýnĂ˝ iddia etmektedir.

"Andonian Belgeleri" olarak anĂ˝lan sahte dokumanlar tüm bilimcevrelerince bilinmektedir. Bir örnek olarak bkz. Þinasi Orel and Süreyya Yücel, The Talat Pasha Telegrams, Historical Fact or Armenian Fiction?, (LefkoĂža: Rustem and Brothers, 1983)
Özel GörüĂžme, Haziran 2001, Ankara.
 ----------------------
* Yazar -
- ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Ađustos 2001
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar