AnasayfaÝletiţim
  
English

Kitap Tahlili: Ýstoriya Rossii: Armyanski Sled (Rusya Tarihi: Ermeni Ýzi)

Hatem CABBARLI*
ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 5, Bahar 2002

 

Suren AYVAZYAN. Moskova: Kron Press YayĂ˝nevi, 2000, 656 sayfa. YayĂ˝n Dili: Rusça.
ISBN 5-232-01223-1

1877–1878 OsmanlĂ˝-Rus savaÞý Ayastefanos AnlaĂžmasĂ˝ ile sona ermiĂž ve AntlaĂžmanĂ˝n 16. maddesi ile Ermeni sorunu uluslararasĂ˝ gündeme taÞýnmýÞtĂ˝r. Ermeni sorununun uluslararasĂ˝ gündeme taÞýnmasĂ˝ ve desteklenmesi XX. yüzyĂ˝lĂ˝n baĂžlarĂ˝na kadar ÇarlĂ˝k Rusya’sĂ˝ daha sonra ise Sovyet Rusya’sĂ˝ tarafĂ˝ndan kesintisiz olarak hayata geçirilmiĂžtir.

BazĂ˝ araĂžtĂ˝rmacĂ˝lar Sovyetler BirliĂ°i zamanĂ˝ Ermeni propagandasĂ˝nĂ˝n 1965’den itibaren baĂžladýðýnĂ˝ ifade etmektedir. Ancak Haziran 1945’de Eçmiadzin’de yeni Ermeni Katogikosu seçilmesi nedeniyle dünya Ermenileri temsilcilerinin Eçmiadzin’e toplanmasĂ˝ ve alĂ˝nan bir kararla Kars ve Ardahan’Ă˝n Sovyetler BirliĂ°i tarafĂ˝ndan ilhak edilmesi gerektiĂ°i  ve Stalin’in boĂ°azlar üzerinde talebini göz önünde bulundurulduĂ°unda Sovyet Rusya’nĂ˝n Ermeni meselesine ilgisinin hiç bir zaman azalmadýðý görülür. Moskova’nĂ˝n izni olmadan 1965’de Erivan sokaklarĂ˝nda sözde Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝nĂ˝n 50. yĂ˝lĂ˝ anma törenleri düzenlenemezdi. Bu tarihten itibaren Rus ve Ermeni tarihçilerinin Ermeni meselesine ilgisi artmýÞ Rus ve Ermeni dilinde çok sayĂ˝da makaleler yayĂ˝nlanmýÞ kitaplar basĂ˝lmýÞtĂ˝r.

Sovyetler BirliĂ°i’nin çökmesinden sonra Rusya Federasyonu’nda Türkiye karÞýtĂ˝ Ermeni propagandasĂ˝nĂ˝n arttýðý görülür. Zira Rusya’da yaĂžayan Ermeni diasporasĂ˝ Sovyetler sonrasĂ˝ Rusya’da siyasi ve ekonomik açĂ˝dan geniĂž faaliyet alanĂ˝na sahip olmuĂžtur. Nitekim, sözde Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝nĂ˝n Rusya tarafĂ˝ndan tanĂ˝nmasĂ˝ için Rusya Devlet DumasĂ˝ milletvekili Liberal Demokrat Parti üyesi Aleksey Mitrofonov’un 1995’de hazĂ˝rladýðý “Ermeni HalkĂ˝ SoykĂ˝rĂ˝mĂ˝nĂ˝n KĂ˝nanmasĂ˝ HakkĂ˝nda” bildiriyi kabul etmesi, Rusya’da Ermeni diasporasĂ˝nĂ˝n faaliyetlerinin sonucudur.

Bu baĂ°lamda Ermeni tarihçisi Ayvazyan’Ă˝n “Rusya Tarihi: Ermeni Ýzi” adlĂ˝ kitabĂ˝ dikkat çekmektedir. Kitap Rusya Federasyonu ve eski Sovyetler birliĂ°i mekanĂ˝nda yaĂžayan Rusça konuĂžan topluluklar için propaganda aracĂ˝ olarak yazĂ˝lmýÞtĂ˝r. KitabĂ˝n ana hattĂ˝, Ermenilerin kâdim bir ulus olduklarĂ˝, dünya medeniyetinin-yazĂ˝nĂ˝n, astroloji ve maden kültürünün Ermeniler tarafĂ˝ndan keĂžfedildiĂ°i, Ermenilerin MÖ XVII-XIX. yüzyĂ˝llarda Sibirya’dan Orta DoĂ°uya kadar olan bölgelerde yaĂžadĂ˝klarĂ˝ ve daha sonra bu bölgeye yerleĂžen halklarĂ˝n tarih ve kültüründe silinmez izler bĂ˝raktýðý tezlerden ibarettir.

Ayvazyan, büyük bir gayretle hayatĂ˝nĂ˝n 40 yĂ˝lĂ˝nĂ˝ harcayarak Ermenilerin ve RuslarĂ˝n aynĂ˝ millet olduklarĂ˝nĂ˝ kanĂ˝tlamaya çalýÞtýðýnĂ˝ ifade etmektedir. Kitapta ileri sürülen iddiaya göre bakĂ˝r ve demir Ermeniler tarafĂ˝ndan keĂžfedilmiĂž, Ermeni tüccarlar tarafĂ˝ndan Avrupa ve Orta DoĂ°uya taÞýnmýÞtĂ˝r.

Ayvazyan, kitabĂ˝nda Ermenistan haritasĂ˝nĂ˝ çizerken Kiev Rusya’sĂ˝nĂ˝n Ermeniler tarafĂ˝ndan IX. yüzyĂ˝lda kurulduĂ°u tezini savunmaktadĂ˝r.   Yazar Ermeni tarihinin baĂžlangĂ˝cĂ˝nĂ˝ Ermenilerin atasĂ˝ Hayk’Ă˝n MÖ. 2107’de Van’Ă˝n güney-doĂ°usunda Asur ÇarĂ˝ Bela’yĂ˝ maĂ°lup etmesinden almakta ve 1893’te kendilerinin “4000” yĂ˝llĂ˝k tarihinin olduĂ°unu ifade etmektedir.

Ayvazyan, XIX. yüzyĂ˝lĂ˝n sonlarĂ˝nda Ermeni meselesinin uluslararasĂ˝ gündeme taÞýnmasĂ˝nda (1877–1878 OsmanlĂ˝ Rus savaÞý sonucu imzalanmýÞ Ayastefanos AnlaĂžmasĂ˝nĂ˝n 16. maddesi) Ermeni halkĂ˝nĂ˝n Ruslara minnettar olduklarĂ˝nĂ˝, bu zamandan itibaren Ermenilerin büyük bir baĂ°Ă˝msĂ˝zlĂ˝k mücadelesi baĂžlattĂ˝klarĂ˝nĂ˝ ve bu mücadelenin önderliĂ°ini HĂ˝nçak (Çan), TaĂžnaksutyun (Birlik), Ramgavar (Emekçi) partilerinin yaptýðýnĂ˝ vurgulamýÞtĂ˝r.

YazarĂ˝n iddiasĂ˝na göre, OsmanlĂ˝ ÝmparatorluĂ°u 1887’de nüfus sayĂ˝mĂ˝ yaptýðý zaman Ýmparatorluk içerisinde 12,5 milyon Ermeni olduĂ°unu ancak bu sayĂ˝nĂ˝n 2,5 milyon olarak gösterildiĂ°ini, aynĂ˝ tarihte OsmanlĂ˝ Türklerinin toplam nüfusunun ise 5 milyondan fazla olmadýðýnĂ˝ ifade etmiĂžtir.

Yazar, sözde Ermeni soykĂ˝rĂ˝mĂ˝ndan geniĂž bir Ăžekilde bahsederek 15 milyon (!)   Ermeninin OsmanlĂ˝ tarafĂ˝ndan katledildiĂ°ini kanĂ˝tlamaya çalýÞmýÞtĂ˝r. Ermeni soykĂ˝rĂ˝m literatüründe birbirinden farklĂ˝ rakamlar gösterilmektedir, ancak hiçbir tarihçi 15 milyon Ermeninin sözde soykĂ˝rĂ˝ma uĂ°radýðýnĂ˝ söylemeye cesaret etmemiĂžtir. Ayvazyan ise OsmanlĂ˝da demografik durumu kökünden deĂ°iĂžtirerek, Ermeni tezlerini savunan en radikal tarihçilerin bile kabul görmediĂ°i 15 milyon rakamĂ˝nĂ˝ ileri sürmektedir. Özellikle sözde soykĂ˝rĂ˝m konusunda duygusal davranarak propaganda yapmaya çalýÞmýÞtĂ˝r. ÖrneĂ°in, Türklerin “barbarlýðý!” ve “vahĂžiliĂ°i!” konusunda geniĂž bilgi vermeye çalýÞmýÞtĂ˝r.

Yazar, daha sonra çok ilginç bir iddiada bulunmaktadĂ˝r. BolĂževik ordusunun 1920’de Kafkasya’yĂ˝ iĂžgal etmesinden sonra Rus-OsmanlĂ˝ iliĂžkilerine deĂ°inerek Sovyet Rusya’nĂ˝n Ermenilerin milli davasĂ˝na ihanet ettiĂ°ini, Türkiye’nin doĂ°usunun Ruslar tarafĂ˝ndan Türklere bĂ˝rakĂ˝ldýðýnĂ˝ ifade etmiĂžtir. 1918–1920 Ermenistan cumhuriyetinin kurulmasĂ˝na da deĂ°inen Ayvazyan bunun Ermenilerin son bin yĂ˝llĂ˝k tarihinin en Ăžerefli sayfasĂ˝ olduĂ°unu, baĂ°Ă˝msĂ˝z bir Ermenistan devletinin kurulmasĂ˝nĂ˝n Ermenilerin bin yĂ˝llĂ˝k mücadelesi sonucu ortaya çĂ˝ktýðýnĂ˝ vurgulamýÞtĂ˝r. 1918-1920’de Ermenistan-OsmanlĂ˝ arasĂ˝nda yaĂžanan savaĂžta Avrupa, Amerika ve Sovyet Rusya’sĂ˝ tarafĂ˝ndan Ermenilerin kendi kaderlerine terk edildiĂ°ini anlatmýÞtĂ˝r.

Ayvazyan daha sonra ise Ermenistan’Ă˝n Sovyet Rusya’sĂ˝ tarafĂ˝ndan iĂžgal edildiĂ°ini, baĂžta Stalin olmak üzere BolĂževikler tarafĂ˝ndan “DoĂ°u Ermenistan” topraklarĂ˝nda Azerbaycan Cumhuriyetinin kurulduĂ°unu  ve daha ileri giderek Ermenilere ait!? Bakü petrollerini de Azerbaycan Türklerine verdiklerini yazmýÞtĂ˝r.

Yazar daha sonra 1921–1945 yĂ˝llarĂ˝ arasĂ˝nda Ermenistan’Ă˝n siyasi-sosyal ve kültürel tarihini incelemiĂž, ülkenin Stalin despotizmi ile yönetildiĂ°ini, 1980–1990 yĂ˝llarĂ˝ arasĂ˝nda ise Ermenistan’da yaĂžanan siyasi geliĂžmeler ve Ermeni halkĂ˝nĂ˝n baĂ°Ă˝msĂ˝zlĂ˝k yolunda verdiĂ°i mücadeleyi anlatmýÞtĂ˝r.

KitabĂ˝n son bölümünde ise 1995–1997 yĂ˝llarĂ˝nda Ermenistan Cumhuriyetinin yaĂžadýðý siyasi ve ekonomik sorunlar hakkĂ˝nda bilgi verilmiĂž ve çĂ˝kýÞ yollarĂ˝ aranmýÞtĂ˝r.

Ayvazyan’Ă˝n kitabĂ˝, bilimsel bir çalýÞmadan çok propaganda aracĂ˝ olarak yazĂ˝lmýÞtĂ˝r. Kitapta her ne kadar tarihsel açĂ˝dan inandĂ˝rĂ˝cĂ˝ olmayan bilgiler verilse de Ermeni bilim adamlarĂ˝ ve tarihçilerinin Türkiye ve Türkler hakkĂ˝nda düĂžünceleri ve iddialarĂ˝nĂ˝ öĂ°renmek bakĂ˝mĂ˝ndan ilginç bir kaynaktĂ˝r.

 ----------------------
* -
- ERMENÝ ARAŢTIRMALARI, Sayý 5, Bahar 2002
            Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar