Anasayfaİletişim
  
English



E-Bülten Üyeliği

Günlük bültenimize üye olmak için aşağıdaki alanları doldurunuz.
Ad:
Soyad:
Eposta:


DERGİ SAYILARI

Konferans: Türk-Ermeni İlişkilerinin Gelişimi ve 1915 Olayları Uluslararası Sempozyumu - 23-25 Kasım 2005, Ankara, Gazi Üniversitesi

Yıldız DEVECİ BOZKUŞ*
ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 19, Sonbahar 2005

 

Gazi Üniversitesi Atatürk Araştırma Merkezi 23-25 Kasım 2005 tarihleri arasında “Türk-Ermeni İlişkilerinin Gelişimi ve 1915 Olayları” başlıklı Uluslararası Sempozyum düzenlemiştir. Sempozyumun düzenleme kurulu üyeleri arasında Gazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kadri Yamaç, Gazi Üniversitesi Atatürk Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hale Şıvgın, Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu, E.Büyükelçi- CHP Milletvekili Şükrü Elekdağ, Sağlık E. Bakanı- Türk Dünyasında Demokrasiyi Geliştirme Vakfı Başkanı Halil Şıvgın, ASAM Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Başkanı E. Büyükelçi Ömer Engin Lütem, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Reşat Genç, Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr.Yusuf Sarınay, Gazi Üniversitesi Genel Sekreteri Prof. Dr. Kırali Mürtezaoğlu  yer almıştır.

 

Her yönüyle Ermeni sorununun ele alındığı sempozyum Gazi Üniversitesi Rektörlük Kampüsü Mimar Kemaleddin Salonu’nda başlamıştır.  Sempozyuma Türk ve yabancı olmak üzere elliden fazla bilim adamı  katılmıştır. 23 Kasım 2005 tarihinde başlayan Sempozyumın açılış konuşmasını yapan Prof. Şıvgın özellikle o dönemde gündemi son derece meşgul eden Orhan Pamuk davası ile ilgili görüşlerini dile getirmiş, ardından da Prof. Halaçoğlu Ermeni sorununun ve Türk Ermeni ilişkilerin arka planı konusunda uzun ve bilgilendirici bir konuşma yapmıştır. Konuşmasında Türk tarafının bu konuda yapıcı taraf olduğunu ve soykırım iddialarının ilgili tarflardan bağımsız tarihçilerin katılımıyla oluşturulacak bir komisyon vasıtasıyla incelenmesini savunduğunu, buna karşın Ermeni tarafının bu olumlu adıma cevap vermediğini ve konuyu sürüncemede bırakmayı tercih ettiğini dile getirmiştir. Halaçoğlunun ardından TBMM adına söz alan TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut da Ermeni meselesinde TBMM’nin attığı adımları değerlendiren bir konuşma yapmıştır. Bu konuşmayı Gazi Üniversitesi Rektörü Prof. Kadri Yamaç’ın açılış konuşması takip etmiş ve bu konuşmanın ardından da Sempozyumın birinci oturumuna geçilmiştir.

 

Bu oturuma Prof. Dr. Hikmet Özdemir başkanlık etmiştir.  Gazi Üniversitesinden Prof. Dr. Reşat Genç’in sunduğu “Türk-Ermeni İlişkilerinin İlk Dönemleri ve Gregoryen Kıpçaklar” başlıklı tebliğin ardından, Koç Üniversitesi’nden Prof. Dr. Norman Stone “Historian of Armenian Questions” başlıklı tebliğinde ilginç yorumlar yapmıştır. Stone’a göre özellikle medyayı iyi kullanan Ermeni diasporası konuyu canlı tutmak için Ermeni meselesini romantikleştirme yoluna gitmektedir. Bunun ardından Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr.Temuçin Faik Ertan “Osmanlı Devlet Kadrolarında Ermeniler”, Sakarya Üniversitesi’nden Doç. Dr. Haluk Selvi “Ermeni Çete Faaliyetleri 1900-1918”, Rusya Federasyonu Duma Meclisi İnceleme Komisyonu Başkanı Alexander Dugin  “Büyük Ortadoğu Projesine Avrasyacı Cevap” başlıklı bildirilerini sunmuşlardır.  Dugin’in tebliği konunun tarihsel arka planında Amerika’nın rolünü incelemesi açısından da dikkat çekicidir.

 

E. Büyükelçi Şükrü Elekdağ’ın başkanlığını yaptığı ikinci oturum, Moskova Devlet Üniversitesi’nden Doç. Dr. Kalerya Antonninovna Belova’nın “I.Dünya Savaşında Kafkas Cephesinde Savaşanların Çıkarları” başlıklı tebliği ile başlamıştır. Bu tebliğ izleyenler arasında büyük ilgi uyandırmış ve bazı tartışmaları da beraberinde getirmiştir. ATASE’den Prof. Dr. Hikmet Özdemir “Seferberlik İlanından Rus İşgaline Kadar Ermeni Milislerle Çatışmalar” başlıklı tebliğinde Birinci Dünya Savaşı sırasındaki Ermeni isyanlarını haritalar eşliğinde anlatmış ve tehcire bu isyanların yol açtığını vurgulamıştır.  E.Korgeneral Hasan Kundakçı “Yer Değiştirme, Sevk ve İskan Kanunu (Tehcir) Nedenleri ve Uygulaması” başlıklı tebliğinde bu kanunun hazırlanış ve uygulanışını anlatmıştır. Bu oturumun son konuşmacısı olan Massasuchets Üniversitesinden Prof. Dr. Guenther Lewy “What We Know and What We Don’t Know About the Events of 1915” başlıklı tebliğinde Ermeni tehcirinde ölenlerin sayısı hakkındaki verileri değerlendirerek, Ermeni iddialarının doğruluğunu sorgulamıştır.

 

Sempozyumun üçüncü oturumunu ASAM başkanı E. Büyükelçi Gündüz Aktan yönetmiştir. Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Sina Akşin “Olmamış Soykırımı Kabul Etme Hastalığı” başlıklı tebliğinde Türk akademik camiasının Ermeni iddialarına yaklaşımını eleştirmiş ve bunun bir tür aşağılık kompleksinin ürünü olduğunu dile getirmiştir. Yine Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Baskın Oran “Son Tabunun Kökenleri: Türkiye Kamuoyunun Ermeni Sorunundaki Tarihsel-Psikolojik Tıkanışı” başlıklı tebliğinde Ermeni meselesinin yalnızca günümüzde değil, Cumhuriyetin ilk yıllarından bu yana bir tabu olarak görüldüğünü bu nedenle de konunun bilimsel olarak araştırılamadığını vurgulamıştır. Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu ise “Ermeni Soykırım İddiaları, Önyargı ve Yaklaşımlar” başlıklı tebliğinde hem Batılı hem de Osmanlı tarih yazımının Ermeni sorununun aydınlatılmasında oynadığı rolden bahsederek, çeşitli belgelerle 1915 olaylarının neden bir soykırım olarak kabul edilemeyeceğinin altını çizmiştir. TOBB Üniversitesi, Yrd. Doç. Dr. İnanç Atılgan “Siyasi Bir İhtilafa Bilimsel Çalışmalar Çözüm Getirebilir mi?” başlıklı tebliğinde çeşitli platformlarda katıldığı konu ile ilgili tartışmaları özetlemiştir. ASAM Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Başkanı E.Büyükelçi Ömer E. Lütem “Ermeni Sorununun Türkiye-AB İlişkilerine Etkisi” başlıklı bildirisinde ise özellikle Avrupa Parlamentosu’nun 1987 tarihli Ermeni meselesi ile ilgili kararını incelemiştir.

 

Sempozyumun ikinci günü 24 Kasım 2005 tarihindeki dördüncü oturumla başlamış, bu oturumun başkanlığını Gazi Üniversitesinden Prof. Dr. Halil Şıvgın yapmıştır. Bu oturumda Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr. Yusuf Sarınay “Ermeni Tehciri ve Yargılamalar 1915- 1916,” E. Büyükelçi Dr. Bilal Şimşir   “Malta Sürgünleri ve Ermeni İddiaları”, Selçuk Üniversitesinden Yrd. Doç. Dr. Feridun Ata “Divan-ı Harbi Örfi Mahkemesinde Yapılan Tehcir Yargılamaları, Ermeni Soykırımı İddialarına Bir Delil Olabilir mi?”, E. Büyükelçi Şükrü Elekdağ “Ermeni Soykırım İddiasının Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirilmesi”, E. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Türkkaya Ataöv ise  kişisel deneyimlerinden yola çıkarak Ermeni sorununu ele almıştır. Özellikle Şükrü Elekdağ’ın tebliği konunun uluslararası hukuk boyutuna yaptığı vurgu nedeniyle dikkat çekicidir. Elekdağ özellikle 1948 tarihli BM Soykırım sözleşmesine atıfta bulunarak neden 1915 olaylarının soykırım olarak nitelendirilemeyeceğini belirtmiştir.

 

Beşinci oturumun başkanlığını Türk Tarih Kurumu başkanı Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu yapmıştır. Bu oturumda Ruhr Üniversitesi-Bochum Prof. Dr. Fikret Adanır “Ermeni Soykırım Tartışmaları ve Tarihçilik”, E.Büyükelçi, ASAM Başkanı Gündüz Aktan “Ermeni Soykırım İddiaları: Hukuki ve  Psikolojik Yaklaşımın Kesiştiği Nokta”, Ankara Üniversitesinden Prof. Dr. Anıl Çeçen “Bir Devlet Politikası Olarak Ermeni Sorunu”, Avukat Dr. Günay Evinch “ABD’de İfade Özgürlüğü Üzerindeki Ermeni Baskısı ve Massasuchets’de Amerikalı Türkler Tarafından Açılan Dava”, İsviçre’de Parlamenter olan Albert Houriet “İsviçre Milli Meclisi (Nationaliat)’nin Ermeni Katliamını Tanıma Kararı ve Irkçılık Üzerine” başlıklı tebliğleri ile Ermeni sorununa farklı bir pencereden bakmışlardır.

 

Sempozyumun altıncı oturumunda ise E. Büyükelçi Ömer E. Lütem, oturum başkanlığını yapmıştır. Utah Üniversitesinden Dr. Hakan Yavuz “Genel Olarak Soykırım Kavramı ve Bunun Politikleştirilmesi”, Şam Üniversitesi’nden Prof. Dr. Faysal Kaltum “Batı Politikalarında Azınlık Meselesi”, Azerbaycan Diasporasından Sorumlu Devlet Bakanı Nazım İbrahimov “Türkiye ve Azerbaycan Diasporasının Ortak Kaygıları”, Türk Tarih Kurumundan

Prof. Dr. Kemal Çiçek “Ermeni Penceresinden Türkiye ile Uzlaşma Şartları”, Gazi Üniversitesinden Prof. Dr. Refet Yinanç “1965’ten Günümüze Ermeni Sorunun Siyasallaşması” konularına değinmişlerdir.

 

Oturum başkanlığını Prof. Dr. Bayram Kodaman’ın yaptığı yedinci oturumunda ise E. Öğretim üyesi Prof. Dr. Hasan Guliyev  “Ermeni Milliyetçiliğinin Kökleri ve Nedenleri”, Azerbaycan Milletvekili Sabir Rüstem Hanlı “Ermenilerin Azerbaycan da Yaptıkları Soykırım”, Gazi Üniversitesi’nden Doç. Dr. Vahdet Keleşyılmaz “1914-1915 Ermeni Sorunu Bağlamında Teşkilat-ı Mahsusa”, Azerbaycan Tarih Enstitüsünden Dr. Mihriban Elekberzade Azerbaycan Ermeni Münasebetleri: Tarihten Bugüne”, Gazi Üniversitesinden Yrd. Doç. Dr. Ender Gökdemir “Elviye-i Selase’de ve Azerbaycan’da Ermeni Katliamları”, Kütahya Dumlupınar  Üniversitesi’nden Prof. Dr. Aygün Attar “Azeri Kaçkınlarının Dramı” başlıklı tebliğlerini sunmuşlardır. 

 

Sempozyumun üçüncü günü gerçekleştirilen sekizinci oturumun başkanlığını E. Büyükelçi Dr. N.Bilal Şimşir yapmıştır. Bilkent Üniversitesi’nden Prof. Dr. Stanford Shaw “The Ottoman Holocaust”, Araştırmacı-Yazar Aytunç Altındal “Genocide, Soykırım ve Holocaust Kavramlarının Açılımı”,  Şam Üniversitesi’nden Mehmet Yuva “Suriye ve Lübnan Ermenilerinin Konuya Yaklaşımları” konularını ele almışlardır.

 

Oturum Başkanlığını Prof. Dr. Enver Konukçu’nun yaptığı dokuzuncu oturumda ise Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bayram Kodaman        “Ermeni Macerası”, Gazi Üniversitesi’nden Nejla Günay “1895 Zeytun İsyanı”, yine Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Şenol Kantarcı “Sevk ve İskan Kararına Giden Yolda Oldukça Önemli Bir Olay: II. Van İsyanı”, Azerbaycan Milli Arşiv İdaresi Genel Müdürü Dr. Atahan Paşayev “Rusya Menbelerinde (Kaynakları) Ermeni Milliyetçi Partilerinin Türk-Müslüman Halklarına Karşı Katliamların Gerçekleştirilmesindeki Rolü”, Moskova Uluslararası İlişkiler Devlet Enstitüsü’nden Mehmet Perinçek “Sovyet-Ermeni Kaynaklarında Taşnaksütyun Gerçeği” konularına değinmişlerdir.

 

Onuncu oturuma Türk Tarih Kurumu’ndan Prof. Dr. Kemal Çiçek başkanlık etmiştir. Londra Near East Üniversitesi’nden Prof. Dr. Selahi Sonyel “Türkiye’nin AB Üyeliği, İngiliz Gizli Belgelerinde I.Dünya Savaşı Döneminde Türk-Ermeni İlişkileri”, Azerbaycan Atatürk  Merkezi Başkanı Nizami Caferov “Ermeni Problemi: Etnos’tan Siyasete”  , Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Saray  “Atatürk ve Ermeni Sorunu”, Marmara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Süleyman Beyoğlu “Sevr ve Lozan’da Ermeni Sorunu”, Türk-Metal Sendikası Başkanı Mustafa Özbek “Sendikacı Gözüyle Ermeni İddialarının Değerlendirilmesi” başlıklı tebliğlerini sunmuşlardır.

 

Son oturuma ise Prof. Dr. Reşat Genç başkanlık etmiştir. Moskova Devlet Üniversitesi’nden Prof. Dr. Viyaceslav Silikov “Armenian in the First Half of the 19th Century and its Relations With Ottoman Authorities”, Atatürk Üniversitesi’nden Prof. Dr. Enver Konukçu “Ermeniler ve Erzurum 1916-1918”, E. Albay Dr. Ali Güler  “AB-Türkiye İlişkileri Kapsamında  Ermeni Sorunu”, İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek “İsviçre’nin Ermeni Sorunundaki Tutumunun Değerlendirilmesi”başlıklı tebliğlerini sunmuşlardır.

 

Büyük ilgi gören Sempozyuma yerli ve yabancı basın da geniş yer vermiştir. İstanbul’daki Eylül 2003’te Bilgi Üniversitesi’nde düzenlenen Sempozyumdan farklı olarak her kesimden dinleyicinin katılabildiği sempozyum büyük ilgi görmüştür.

 

Sempozyuma Ermeni görüşlerini benimseyen bazı Türk bilim adamları da davet edilmiştir. Bunlardan yalnızca Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinden Prof. Dr. Baskın Oran ile Almanya'daki Bochum Üniversitesi’nden Prof. Dr. Fikret Adanır katılmıştır. Prof. Dr. Baskın Oran’ın konuşması bazı itirazlara neden olmuşsa da büyük ilgi de uyandırmış ve en fazla soru kendisine yöneltilmiştir.

 ----------------------
* ERAREN Uzmanı - ydeveci@iksaren.org
- ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 19, Sonbahar 2005
    İçeriğe Yorum Yaz    Yazdır    Tavsiye Et

   «  Geri
Yorumlar

Henüz Yorum bulunmamaktadır.


 
 
ERAREN - Ermeni Araştırmaları Enstitüsü

Bu site en iyi 1024 x 768 çözünürlükte görüntülenir.