Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

SOYKIRIM YASASINI ÇIKARANLAR, SUÇLU B?L?NÇLER?N? TEM?ZLEMEYE ÇALI?IYOR

Erol GÖKA, Doç. Dr.
30 2007 - Zaman

ellspacing="0" ceŽÿË FSOYKIRIM YASASINI ÇIKARANLAR, SUÇLU B?L?NÇLER?N? TEM?ZLEMEYE ÇALI?IYORk

Ulusal psikiyatri kongrelerinin k?rk üçüncüsü 23-27 Ekim tarihleri aras?nda ?stanbul'da yap?ld?. Paneller aras?nda ilgimi en çok "Kimlik ve Etnisite: Psikiyatriden Etnisite Kavram?na ve Etnik Çat??malara Bak??" konusu çekti. 

?‚cedil;ekti. 
 
Konu?mac?lar aras?nda Ankara Numune E?itim ve Ara?t?rma Hastanesi Psikiyatri Klini?i ?efi Doç. Dr. Erol Göka da vard?. "Psikiyatri ve Dü?ünce Dünyas? aras?nda Geçi?ler", "Varolu?un Psikiyatrisi", "Bilimlerin Vicdan? Psikiyatri", "Buradan Böyle: Gündelik Hayat?n Psikososyopoliti?i", "Psikiyatriden Psikiyatriye Bak??lar", "?nsan K?s?m K?s?m: Topluluklar, Zihniyetler, Kimlikler" ve "Türkiye Vard?r", "Türk Grup Davran???" adl? kitaplar?n yazar? olan Göka'n?n, yak?nda 'Türklerin Psikolojisi' adl? bir kitab?n?n daha yay?nlanaca??n? ö?renince kendisiyle Ermenilere, Kürtlere ve biz Türklere psikiyatrinin gözünden bakan bir söyle?inin ufuk aç?c? olabilece?ini dü?ündüm. Nitekim öyle oldu, kendisinden çok ?ey ö?rendim. Konu?mam?z? üç gün boyunca aktaraca??m.


Psikiyatrinin etnik çat??malar hakk?nda bir ?eyler söyleyebilece?ini dü?ünmemi?tim. Hani sosyal psikoloji neyse de, psikiyatri t?bb?n bir dal?, te?his ve tedavi yöntemleri bak?m?ndan daha çok bireylere e?ilir. Konu?mam?z ufuk aç?c? olacak diye dü?ünüyorum...

?n?allah. Bir yerde psikoloji varsa, psikolojik sorunlar da olacakt?r. Biz psikiyatrlar, hem insan ili?kilerinin hem kimlik sorunlar?n?n erbab?y?z. Daha do?rusu öyle olmam?z laz?m. "Sosyal" eki sadece psikoloji için geçerli de?il, "sosyal psikiyatri" diye de bir alan var, bunun içinde Frans?zlar?n "etnopsikiyatri" dedikleri bir alan da bulunuyor.

Siz psikiyatrlar bireyleri bazen ilaçla bazen terapiyle tedavi edersiniz. Toplumlar için sa?altma yönteminiz de var m??

Çok hakl?s?n?z, tek tek insanlar nas?l ruhsal bir hastal??a yakalan?yorlarsa, aileler, gruplar, büyük gruplar da hastalanabiliyorlar. San?yorum psikiyatrlar, topluluklar aras?nda taraf olarak görünmekten çekindikleri için bu alanlara girmiyorlar. Öyle tuhaf bir konumday?z ki, bir ki?i "Ben Mehdi'yim" derse hemen onu tedaviye giri?iyoruz; ama be? ki?i birinin Mehdi oldu?una inand?klar?n? söylüyorlarsa, bu bizi ilgilendirmez, "kültürel" bir durum diyoruz. ?imdilik bilimsel platformlarda konu?maktan ba?ka elimizden bir ?ey gelmiyor.

Kimli?in etnik, dinsel ve ulusal boyutlar? var. Bireysel ve toplumsal psikolojimizi en çok hangisi etkiliyor?

Psikolojimizin en derininde yer kaplayan? "etnik kimlik". San?ld??? gibi ayn? ?rktan, ayn? kan? ta??maktan köken alm?yor, temelinde anadil var. Ayn? anadilin içine do?an, ayn? dili konu?an insanlar aras?nda do?al olarak bir inanç, gelenek, örf ve âdet yani kültür birli?i de geli?iyor. Etnik kimli?i bu noktalarda ortaya ç?kan benzerlik temellendiriyor. Etnik kimlik anadile dayal? ve psikolojimiz de dil gibi yap?land??? için psikolojimizin en derininde yer al?yor. Otomatik olarak kendi etnik kimli?imizden yana tepkiler veriyor, onu di?erlerinden ayr? ve üstün tutuyoruz. Do?arken "bizimkiler"den yana do?uyoruz.

Etnik kimli?imizi seçemeyiz ama di?er kimliklerimizin olu?umunda irademizin de pay? var sanki.

Do?ru. Dinsel kimlik ne de olsa insan?n dilden sonra ö?rendi?i inanç yap?lar?na dayan?yor. Din tercihleri çok zor olmakla birlikte bizim elimizde. Hatta büyük topluluklar bile din tercihlerini de?i?tirebiliyorlar. Okullarda ald???m?z e?itimi, resmî tarihi ve resmî törenleri saymazsak ulusal kimli?imiz, neredeyse tamamen kendi bilinçli çabam?zla ilgili. Devleti yan?na ald??? için çok güçlü görünüyor ulusal kimli?imiz. Asl?nda psikolojimizde tuttu?u yer aç?s?ndan etnik ve dinsel kimliklerden çok daha güçsüz.

Öyleyse seçebildiklerimizle seçemediklerimizi yönetebilmemiz gerekiyor. Dinsel ve ulusal kimli?imiz, etnik kimlikten do?an çat??malar?n çözümünde nas?l bir f?rsat olarak kullan?labilir?

Bravo, muhte?em bir soru, çok iyi anlad?n?z durumu. Etnik kimli?imize bizim bir katk?m?z yok, kendimizi içinde buluyoruz. Atalar?m?z hata yapm?? olabilirler; ama onlar? ele?tiremiyoruz, düzeltemiyoruz. Tamam bunlar? kabul edelim, ama insan sadece etnik kimlikle s?n?rl? bir varl?k de?il ki! Bizi di?er canl?lardan üstün k?lan yanlar?m?z, bizim de?i?tirebilece?imiz, iradi tercihimizle katk?da bulunabilece?imiz yanlar?m?z da var. Bizi as?l bu yanlar insanla?t?r?yor.

??te ben de insanla?ma ad?na, ayn? topraklar? payla?t???m?z Ermeni ve Kürt etnik kimli?inin psikolojisini ö?renmek isteyece?im sizden. Ama alaca??m cevaplar?n ne kadar bilimsel oldu?unu da içten içe soraca??m kendime. Çünkü etnik kimli?i Türk olan biriyle konu?uyorum. Bu kimli?in önyarg?lar?yla bakacaks?n?z ister istemez...

"Türk" olmak çok prim getiren bir durum de?il asl?nda. ?aka bir tarafa, önyarg?lar?m? ask?ya alaca??m, söz veriyorum.

Pekala. Ermeni etnik kimli?inin psikiyatrik resmine bak?nca neler görüyorsunuz?

"Ermeni sorunu"nda gözlerden kaçan bir de psikolojik boyut var. Bu psikolojik atmosferin ana çerçevesini, Almanlar taraf?ndan Yahudilere uygulanan "Soyk?r?m" (Holocaust) olu?turuyor. "Yahudi Soyk?r?m?" çerçevesinde, ?kinci Dünya Sava??'n?n ard?ndan adeta ma?duriyete yüksek prim veren, ma?dur rolüne te?vik edici bir psikolojik atmosfer ortaya ç?kt?. ?üphesiz Holocaust'un lanetlenmesi çok önemli bir ad?m; ama bu ad?m?n baz? psikolojik yan etkileri de oldu. Ba?ta Alman toplumu olmak üzere, tüm Bat?l? H?ristiyan bilinci, nesiller boyu sürecek ciddi bir suçluluk duygusuyla kapland?. H?ristiyan bilinç, zaten Hazreti ?sa'y? Yahudilerin elinden kurtaramamak, Engizisyon vah?eti ve tarihin en kanl? mezhep kavgalar? nedeniyle suçlulu?a çok yatk?nd?. H?ristiyan bilincin suçluluk duygusu, Holocaust'a kar?? yap?lm?? binlerce yay?n, film vs. ile giderek kabard?. Bu olaylarla hiçbir ili?kisi olmayan nesillerin vicdanlar?, alt?ndan nas?l kalkacaklar?n? bilemedikleri bir suçluluk duygusuyla dolmaya devam ediyor. "Ma?duriyet", uluslararas? kamuoyu nezdinde olumlu bir olgu haline gelince, suçlulukla dolu H?ristiyan bilinç, kendi içlerinden bir ma?dur bulup ç?karabilirse, ancak o zaman, tarihin bu a??r vebalinden kurtulma ?ans?n? yakalayabilirdi.

Ermenilerin ma?dur oldu?una karar veren güçlerin yapt??? ?ey kendi vicdanlar?n? temizlemek mi yani?

Aynen. Parlamentolar?n soyk?r?m yasalar? ç?kar?rken birçok hedefi olabilir; ama as?l yapt?klar?, kendi suçlu bilinçlerini temize ç?karmak. 1. Dünya Sava??'n?n ç?kmas?ndan hiç sorumlu olmayan bu sava??n en çok ac? çekmi? iki halk?, Türkler ve Ermeniler kar?? kar??ya getirildi. Onlar?n birbirlerine dü?mesine as?l sebep olanlar, sanki ellerindeki kan temizlenmi? gibi ?imdi hâkim cübbelerini giymi?ler. Kimse, "?ki büyük dünya sava?? neden oldu?" gibi emperyalist emelleri ve tutumlar? ortaya ç?karan sorular sormuyor.

Türklerin "soyk?r?m yapmas?" Hitler'i mazur mu gösteriyor yani?

Öyle dü?ünüyorlar. Hitler'in ve Nazilerin eylemleri eninde sonunda bin y?ld?r süren H?ristiyan-Yahudi geriliminin bir tezahürüydü. Bu gerilim hatt? hâlâ çok önemlidir. Hitler, eylemlerini biraz da H?ristiyanl?k ad?na yapt?, Yahudilerden Hz. ?sa'y? öldürmelerinin öcünü ald?. Bu büyük insanl?k suçuna ?imdi özür ar?yorlar. "Hitler, soyk?r?m? Türklerden ö?rendi" diyorlar. Bunu nas?l söyleyebiliyorlar, dev bir Alman toplumunun Türkler taraf?ndan aldat?ld???n? nas?l öne sürebiliyorlar? T?pk? kabahat i?leyen bir çocu?un, "ama Ali de öyle yapm??t?" demesi gibi. Komik bunlar.

Ermeni diasporas?n?n psikolojisinin kin ve nefretle dolmas?n?n bir sebebi de etnik kimlik krizi o zaman.

Evet, onlar çok ciddi kimlik krizi içindeler ve krizin telafisi için Türk dü?manl???ndan ve ma?duriyet psikolojisinden ba?ka yollar? yok. Fransa'da ve Kaliforniya'da ya?ayan, ebeveyni Türkiye'den göç etmi? bir diaspora Ermeni'sinin ruhsal durumunu hayal etmeye çal???n. Onun kim oldu?u sorusuna cevap bulabilmesi için zihninde ?öyle malzemeler var: Bir Frans?z ya da Amerikan vatanda??d?r; ama bir yandan da kendisini Do?ulu bir topluluk olan Hayk kavminden saymay? sürdürmektedir. Katolik ya da Protestan olmad?ysa belki hâlâ Gregoryendir; ama büyük ihtimalle özel bir dinsel e?itim ald??? Ermeni Kilisesi'nden yoksundur. Ermeni oldu?u söylenmektedir; ama büyük ihtimalle evde konu?ulanlar d???nda Ermenice ö?renebilece?i bir e?itim olana??ndan yoksundur. Türkiye'de Ermenilerin ya?ad???n?, onlar?n Ermeni kimli?i aç?s?ndan kendilerinden nispeten daha iyi imkânlara sahip olduklar?n? bilmektedir. "Ermenistan" diye bir ülke oldu?unu; ama sosyo-ekonomik bak?mdan çok iyi durumda olmayan bu ülkeye ve bu ülkeden daha iyi durumda olmas?na ra?men Türkiye'ye asla gidip yerle?meyece?ini de... Ermenilerin zor durumda ya?ad??? vatanlar?na yard?m etmemesi ona kendini suçlu hissettirir. Ama bu bilgilerin hiçbiri kimlik in?as?nda i?ine yaramaz. Diaspora Ermenileri, kolektif belleklerinin ve kimliklerinin in?as?nda kullanabilecekleri bir "zafer ni?anesi"ne de sahip de?iller; kimlik in?alar? için ya?ad?klar? travman?n an?lar? d???nda ellerinde bir ?eyleri yok.

E hayata tutunmak için ne kal?yor geriye: Türk dü?manl???.

Diaspora Ermenileri için, ya?ad?klar? zengin Bat? ülkesinin kimli?ine sar?lmak d???nda, bir ulusal kimlik ?ans? hiç yok; ama cemaat kimlikleri aç?s?ndan Türk dü?manl??? ve intikam duygular? kurucu bir i?leve sahip. Kald? ki H?ristiyan bir ma?dur olman?n avantaj?n? da ya??yorlar. Öyle ki böyle hayali bir kimlik u?runa, yeni nesil Ermeniler, art?k "Türklerin, tuvalet ta?lar?n? bile Ermeni mezarlar?ndan yapt?klar?" ?eklindeki deh?etengiz yalanlara inan?yor, hayatlar?nda en çok yapmak istedikleri ?eyin "bir Türk'ün yüzüne tükürmek" oldu?unu söyleyebiliyor.

Gelelim Türkiye Ermenilerinin psikolojisine. Özellikle de Hrant'?n katledilmesinden sonras?na.

Hrant'?n katlinden sonra Ermeni vatanda?lar?m?zda tedirgin bir hava yay?ld?; devlet eliyle kendilerine zarar verilebilece?i endi?esi ya?ad?lar yap?lan propagandalar?n etkisiyle. ?imdi bu endi?eli bekleyi? havas? yat???yor olmal?. Ermeni vatanda?lar?m?z?n Türk vatanda?lar?yla bir dertleri hiçbir zaman olmad?, endi?elerini besleyecek toplumsal psikolojik bir ortam yok. Var da ben görmüyorsam Ermeni vatanda?lar?m?zdan özür dilerim. Onlar daha çok diaspora Ermenilerine kar?? güç durumdalar; her zaman onlar?n tehditlerine, "i?birlikçi" suçlamalar?na maruz kal?yorlar.

Acaba sadece diasporaya kar?? m? zor durumdalar? Siz Ermeni olsan?z, s?ra hangimizde diye korkmaz m?s?n?z? Emniyet güçlerinin katilleri korudu?u, alk??lad??? ve hatta yönlendirdi?i apaç?k ortada iken...

Hrant'?n katli ve hemen ertesinde olanlar için söylüyorsan?z hakl?s?n?z. Öyle bir hava verildi ki, devlet adeta ses ç?karan Ermenileri susturacakm?? gibi. Baksan?za sizin sorunuzda bile bu havadan esintiler var. Marazi tipler, fanatikler, kendisini vatan kurtar?c?s? kahraman tipler her yerde var Nuriye Han?m. Hrant'?n katlinde ortada bir sisli durum oldu?unu herkes gibi ben de görüyorum. Ama Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devleti ve buna inanan güvenlik güçleri ço?unlukta. Bu devlet, sahiden hukuk tan?mayan marazi tiplerin elindeyse, o zaman hepimiz dua etmeye ba?layal?m milletimizin gelece?i için. Kald? ki Ermeni vatanda?lar?m?z diasporadan çok farkl? bir ruh hali içindeler. Onlar biliyor gerçek Ermeni tarihini ve Bat?l?lar?n ?imdiki dostluklar?n?n geçici olabilece?ini. Ayn? Bat?l?lar?n Ermeni H?ristiyanl???n? be?enmeyip onlara gerçek (!) H?ristiyanl?k ö?retebilmek için misyonerler yollay?p misyoner okullar? açt?rd?klar?n?.

A??r? milliyetçilerin yayd??? dü?manl?k dalgas?n? görmezden mi geliyorsunuz?

Hay?r hay?r görmezden gelir miyim hiç. Ama lütfen siyasi terminolojiyi sokmayal?m buraya. Kimleri kastetti?inizi anl?yorum. Bunlar marazi, sosyopat, vicdans?z çeteler, vatan kurtar?c? role bürünmü? az?l? haydutlar. Her ideolojide var bu tiplerden. Her toplumun kaotik zamanlar?nda bu tipler artar, öne ç?karlar. ?imdi de sahne ald?klar? do?ru. Ama toplumumuzun bunlarla ne alakas? var? Benim bakt???m yer toplumsal psikoloji. Toplumsal psikolojiye bakt???mda, sosyopatik çetelerin bir etki yapmad???n? görüyorum.

YARIN: Az?nl?klara gösterdi?imiz ilgiyi Kürt karde?lerimizden esirgedik


Az?nl?klara gösterdi?imiz ilgiyi Kürt karde?lerimizden esirgedik 
 
 
Dün Ermenilerin psikolojisini konu?tu?umuz Doç. Dr. Erol Göka ile bugün Kürtlerin davran?? ve duygu repertuar?n? masaya yat?r?yoruz. Göka, Ermeni kimli?iyle kar??la?t?r?ld???nda daha az güçlü oldu?unu belirtti?i Kürt kimli?i ile Türklerin kimli?inin iç içeli?inden bahsetmiyor yaln?zca. Türklerin Kürtlere gösterdi?i özensizli?in de alt?n? çiziyor ve Kürtlerin ihtiyaç duydu?u liderli?in neden kar??lanamad???n?n psikolojik ipuçlar?n? da veriyor. Yar?n yay?nlanacak olan Türklerin psikolojisiyle bir arada de?erlendirildi?inde, karde?çe ya?aman?n önündeki engeller daha iyi anla??lacak diye dü?ünüyorum... 
 
 
 
 
Kürt karde?lerimizin etnik kimli?ini hangi psikolojik dinamikler belirliyor?

Ermenilerin çok gerilere giden, yaz?l? edebiyat üretebilmi? anadilleri üzerine bina olmu? güçlü bir etnik kimlikleri var. H?ristiyanl??? seçerken de kendilerine özgü Gregoryen bir inanç sistemi olu?turabilmi?, ba??ms?z ulusal bir kilise de kurabilmi?ler. Ermeni kimli?iyle kar??la?t?r?ld???nda güçlü bir Kürt kimli?inden söz edemeyiz. Kürt karde?lerimizin bir anadilleri var; ama tarihsel olarak güçlü bir dil de?il. Birbirini bile anlayamayan lehçelere bölünmü?, tüm önemli kelimeler Farsça ya da Arapça, özgün Kürtçe kelime say?s? çok az. Kürtçenin hiçbir lehçesi yaz?l? edebiyat üretememi?. Güçlü bir anadil olmay???, güçlü bir gelenek, örf, âdet de olu?mas?n? engelliyor. Dolay?s?yla Kürt etnik kimli?i çok zay?f. Etnik özellik olarak sunulanlar, Kürtlere özgü olmaktan ziyade feodal-a?iret yap?s?n?n davran?? kal?plar?.

Dinsel kimli?in ?slam olu?u ne etki yapm?? bu yap?ya?

Kürtlerin kimlikleri aç?s?ndan tarihteki en büyük ?anslar?ndan birisi, ?slamiyet'le mü?erref olmalar?, bu biz Türkler için de böyle. ?slamiyet bize de onlara da kimliklerimiz güçlensin diye güçlü bir ruh üflemi? adeta. Anadolu s?n?rlar?na geldi?imizde Müslümanl?k dairesi içindeki ortakl???m?z daha bizi Malazgirt Sava??'ndan itibaren bir araya getirmi?. Son zamanlara kadar birlikte nefes al?p vermi?iz. Haçl?lara, Memlüklü'ye, Safevi'ye, Akkoyunlu'ya birlikte kar?? koymu?uz. Üstelik bu son sayd?klar?m etnik olarak Türk olan devletler. Hatta Çald?ran Sava?? sonras? Osmanl?'n?n "Kürdistan Eyaleti" olu?turmas? da ?ii Türk Safevilere kar?? bir tampon bölge olu?turabilmek için. Osmanl?, Türkmenlerden daha çok Kürtlere güvenmi?. Anadolu co?rafyas?nda kurdu?umuz bütün devletlerde elbirli?i etmi?iz. Osmanl? y?k?nt?s?ndan Türkiye Cumhuriyeti'ni biz Kürtlerle birlikte kurmu?uz. Lozan'da Osmanl? bakiyesi di?er birçok farkl? etnik unsurdan Müslümanlarla birlikte, Müslüman ço?unluk içinde yer alm??lar, "etnik az?nl?k" sözünü ak?llar?ndan bile geçirmemi?ler. Etle t?rnak gibi olmu?uz. Bin y?ll?k süre boyunca o kadar çok k?z al?p k?z vermi?iz ki, ?u anda Kürt-Türk kar???k olanlar?m?z, kendilerini etnik olarak Kürt hissedenlerden çok daha fazla.

Tamam etle t?rnak gibiyiz, ?ark?m?z "biz ayr?lamay?z". Ama sonuçta et ettir, t?rnak da t?rnak. Kürt etnik kimli?inin psikolojisi bu kadarc?k m??

Elbette bu kadar de?il. Yaln?zca Selahaddin Eyyübi ile ayn? soydan olmak bile birçok duygu yükler bu kimli?e. Osmanl? topraklar?nda ya?ayan birçok Kürt-?slam bilgini ç?km?? bölgedeki medreselerden, sonuncusu da Said-i Nursi. Hiçbiri ayr?l?kç?l?k yapmam??. Ben Kürt etnik kimli?inin s?k?nt?l? oldu?u saptamas?ndan hareket ediyorum. Bu, Kürt karde?lerimize olumsuz bir at?f yapt???m anlam?na gelmiyor. Etnik kimliklerinin s?k?nt?da olmas?, onlar?n suçu de?il, zor bir co?rafyada ya??yorlar. Güçlü devletler ve kültürler aras?nda kalm??lar. ?imdi bile Kürt etnik varl??? be? parçaya bölünmü? vaziyette. Öncelikle bu s?k?nt?l? durumu kabul etmek, sonra ne yapmak gerekti?ini dü?ünmek gerekli. Yoksa çok daha büyük s?k?nt?lar ortaya ç?k?yor. Baksan?za, kendilerine etnik kimlik bulabilmek için Zerdü?t'ün Kürt oldu?unu söyleyecek kadar ileri gitti fanatikler. Terör örgütü elemanlar? en çok Zerdü?t'ü seviyorlarm??, çünkü onun Kürtçe yazd???n? san?yorlar. Kürtçe sand?klar? kelimelerin dev bir kültür olu?turmu? Farisi kaynakl? oldu?unu bile bilmek istemiyorlar. Kürtçe say bakal?m dedi?inde de Farsça say?yorlar yek, dü... diye. ?u "baran" kelimesinin ba??na gelenlere baksan?za! Benim bir o?lumun ad? da "baran." Farsça baran bile Kürtçe san?l?yor. Kürt etnik kimli?inin s?k?nt?lar?n?n bilinmesi, hayali, sahte bir kimlik kurmaya çal??maktan daha sa?l?kl?d?r. Uzun laf?n k?sas?, güçlü bir anadiliniz yoksa, anadiliniz yaz?l? edebiyat üretememi?se etnik kimli?iniz s?k?nt?l?d?r.

Peki, Kürt karde?lerimizin size göre zay?f olan etnik kimli?ine sayg? gösterdik mi?

Hay?r, kesinlikle hay?r... Kürt karde?lerimizin etnik kimliklerine gereken özeni gösteremedik. Anadilin önemini anlayamad?k, dinsel kimlikte mezhep farkl?l?klar?n?n çok önemli rolünü göremedik, Kürt vatanda?lar?m?z?n büyük ço?unlu?unun ?afii mezhebinden olmalar?na uygun bir program geli?tiremedik. Az?nl?klara gösterdi?imiz ilgiyi bin y?ld?r her türlü eza cefada yan?m?zda olmu?, samimi Müslüman olduklar?n? her zaman göstermi? Kürt karde?lerimizden esirgedik. Hâlâ ekonomik sorunlar olmasa Kürt sorunu olmazd?, diyenlerimiz var. Böyle diyenler insanlar?n kimlik sorunlar?n?, kimli?in psikolojimizdeki yerini bilmeyen cahiller. Oysa ayr?l?kç? terör bu zeminde kendisine alan buldu.

Abdullah Öcalan'? lider, kurtar?c? olarak gören kesimin, onun yakalanmas?ndan sonraki psikolojisini sorsam?

Gözümün önüne Öcalan yakaland???nda Avrupa'da yap?lan gösterilerin televizyondaki görüntüleri geliyor. Türkiye'de pek öyle ah?m ?ah?m bir gösteri olmad?. ?ran'da, Moskova'da bile oldu, ama bizde olmad?. Terör örgütünün d?? destekçileri oldu?u çok aç?k, i?in bu yan?n? bir kenara b?rakal?m. Ama nas?lsa Kürtlerin bir k?sm? bu adam? lider olarak benimsedi, bunu da kabul edelim. Demek ki Kürtlerin bir k?sm?, Kürtlere sürekli hakaret eden bir adam? bile lider belleyecek kadar lider ihtiyac? içindeler. Bir toplulu?a sürekli "Senin niye devletin yok!" diye propaganda yaparsan?z, onun ruh halini bu hale getirirsiniz. Lideri yakalanan bir topluluk ne hissederse, onu hissetmi?tir onu lider olarak kabul edenler de. Üstelik bu lider, yakalan?r yakalanmaz, "Türk devletinin hizmetindeyim. Annem de Türk zaten." demi?se ruh dünyalar? epeyce kar??m??t?r...

Bu kadar lider ihtiyac? içinde olanlar, Irak'?n Kuzey'indeki a?iret liderlerini lider olarak benimseyebilirler mi?

Bence bu çok imkân dahilinde görülmüyor. Çünkü ortada apaç?k bir a?iret yap?s? var, Barzani ve Talabani çeki?mesi, ikisinden birisinin daha karizmatik bir hal almas?n? engelliyor. Daha da önemlisi ikisi de i?birlikçi. Aç?k i?birlikçiyi lider olarak kabul etmez toplum psikolojisi. "Siz ayr?s?n?z, ayr? olmal?s?n?z" propagandas?n?n üzerlerinde etkili oldu?u Kürtler, kendilerine lider olarak Öcalan'? lay?k görmü?lerse, bundan psikolojileri bir anda vazgeçemez. Psikolojimiz lay?k gördü?ünü bir anda yerin dibine bat?rmaz, bat?ramaz. Gerçekler ne olursa olsun bunu görmez. Zaten do?rusunu söylemek gerekirse, Kürt psikolojisi üzerinde olumlu etki yapan ba?ka birisi de yok ortada. Baz? belediye ba?kanlar?n?n akl?ndan bu tür ?eyler geçti?i belli; ama psikolojik cesametleri pek küçük. Lider ihtiyac? her toplulu?un psikolojisinde var olan bir gerçektir. Topluluk varl??? dara dü?tü?ünde, insanlar liderlerine daha çok ba??ml? hale gelirler. Bunu yapacaklar? bir liderleri yoksa vur-kaç hali ba?lar, bunu Saddam sonras? Irak'?nda gördük, darmada??n olurlar. Öyle görünüyor ki, Öcalan figürü bir süre daha baz? Kürtler üzerinde etkili olacak.

Irak'?n i?gali, Irak Kürtlerinin psikolojisini nas?l etkiledi?

ABD'nin önderli?indeki müttefik güçlerin Irak'? i?galinin ve Irak'?n kuzeyinde bir Kürt devleti ihtimalinin belirmesinin ard?ndan kafalar çok kar??t?. Irakl? Kürtler, hem Müslüman kan? ak?tman?n, i?galciyle i?birli?i yapman?n, bölgedeki ihanete ortak olman?n derin suçlulu?unu ya??yor hem de zaman zaman tuhaf bir zafer sarho?lu?una kap?l?yorlar. ?nsan ve gruplar?n psikolojilerinde her eylemlerine e?lik eden bir duygu vard?r. Kuzey Irak Kürtlerinin (reisleri nezdinde) i?galciyle i?birli?ine giri?meleri ve bundan ç?kar sa?lamalar?n?n kar??l?k geldi?i duygular, suçluluk ve vicdan azab?d?r.

Bu duyguyla yüzle?ebiliyorlar m??

Halihaz?rda i?galcinin varl???n?n ve deste?inin sürmesi, Kuzey Irak Kürtlerinin bu duygularla yüzle?melerini engelliyor. Onlar da pekala ya?ad?klar? hayal dünyas?n?n i?galcinin varl???na ve deste?ine ba?l? oldu?unu biliyor, i?galci güçlerin bölgeden ayr?lmas?n? hiç ama hiç istemiyorlar. ??galci güçler, ba?ar?s?zl?klar?na inan?p bölgeden ayr?lmaya karar verseler, a?iret reisleri, muhtemelen "bizi b?rak?p gitmeyin!" diye paçalar?na yap??acaklard?r. Bu duruma dü?mek, gerçekten de bir toplulu?un ba??na gelebilecek en berbat ruh hallerinden birisidir. E?er bu durum vaki olursa, ard?ndan büyük bir ruhsal çöküntü gelece?i söylenebilir.


Sab?r bazen en büyük eylemdir!

Ya Türkiye Kürtleri?

Onlar ?imdilik izliyorlar olup biteni; ama psikolojileri de kaydetmeye ve çal??maya devam ediyor. Kuzey Irak Kürtlerinin i?galciyle i?birli?i yapm?? olmalar?n?n utanç ve suçlulu?unu Türkiye Kürtleri de hissediyor. Bir yandan da kafalar?nda sorular dola??yor. Diyelim ki i?galciyle i?birli?i olumlu sonuç verdi, ?ran ve Türkiye gibi büyük bölge güçleri alt edildi, Kuzey Irak'ta ba??ms?z bir Kürt devleti kuruldu, peki bu durumda Türkiye Kürtleri olarak ne yapacaklard?r? Acaba "daha özgürce" (!) ya?amak için Kuzey Irak'a m? gitmeli ya da Kuzey Irak'taki ?rkda?lar?n?n devletinin s?n?rlar?n? Türkiye'ye do?ru geni?letmeye mi çal??mal?? Yoksa en do?rusu, Türklerle ortak vatanlar? ve devletleri olan s?n?rlar içinde kalarak haklar?n? ve ya?am kalitelerini art?rmaya gayret etmek mi? Ayr?l?kç?l?ktan etkilenmi? her Kürt'ün kafas?ndan son zamanlarda bu soru, ?öyle ya da böyle geçmi?tir. Ama ayr?l?kç?l??? hayat?n?n yegane de?eri haline getirmi? olan çok küçük bir fanatik az?nl?k d???nda, hiçbir Kürt'ün bu soruyla kafas?n? uzun süre me?gul etti?ini sanm?yorum. Psikolojisi sa?l?kl? i?leyen her Kürt vatanda??m?z, nesillerinin gelece?ini sa?lama alabilmek için biricik yolun Türkiye s?n?rlar? içinde ya?amak ve bin y?ll?k ortak de?erleri geli?tirmek oldu?unu anlam??t?r.

Bunlar acaba gerçekler mi, sizin temennileriniz mi?

Acaba ben yanl?? ?eyler mi görüyorum? Irak'?n Kuzey'inde ne oldu?unu kimsenin tam olarak bilmedi?i bir olu?um var; ama hiçbir Kürt vatanda??m?z kendisini ve çocuklar?n? orada ikamet ederken görmek istemiyor diye dü?ünürken yan?l?yor muyum? Güney-Do?u Anadolu'nun sanayi ve ticaret odas?na üye olmak, varl?kl? Kürt vatanda?lar?m?z için Irak'?n Kuzey'inde ba?bakan olmaya de?i?ilecek bir ?ey de?il. Kürt vatanda?lar?m?z?n umutlar?, hayalleri, rüyalar? bizimkilerle ayn?: Çocuklar?m?z? iyi okullarda okutmak, güçlü ve sözü dinlenir bir ülke olan Türkiye'de bir meslek sahibi yapmak, daha demokratik bir ülkede ya?amak diye dü?ünürken yan?l?yor muyum? Sanm?yorum. Böyle dü?ünüyorum. "Hayalleri ayn? olanlar, birbirlerini kolay affederler, hele bir de güçlü bir devletleri ve ulusal kimlikleri varsa." diyorum. Türklerin ve Kürtlerin birlikte iyi ?eyler yapacaklar?n? söylüyor bana gördüklerim.

Türkiye'nin s?n?r ötesi harekât? kaç?n?lmaz hale getirildi. Kuzey Irak'a giri?imiz Türkiyeli ve Irakl? Kürtlerin psikolojilerini nas?l etkileyecek?

Neler olaca??n? görmek laz?m ilk önce. Birçok ihtimal var ve her ihtimal topluluklar?n psikolojisinde çok farkl? bir etki yapabilir. Fark?nday?m elbette, yeni ?ehitler, içimizi kanat?yor, sabr?m?z? ta??r?yor; ama san?lan?n aksine, Türkiye'deki birli?imizi peki?tirdi?imiz, sabrederek direnmeyi sürdürdü?ümüz ?u halimizin psikolojik bak?mdan bize müthi? bir avantaj sa?lad???n? dü?ünüyorum. Hiç kimse Kürt'ümüzle, ?slam dünyas?yla aram?z? açacak girdaplara sokmamal? bizi. Sab?r bazen en büyük eylemdir.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »