Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

FRANSA OSMANLIâ??YI ARKADAN VURMAYA KALKINCA ELÇ?S? DAYAK YED?

Erhan AFYONCU
15 2006 - Bugün

!â¼P Ð="justify">Frans?z Parlamentosu'ndaki sözde Ermeni soyk?r?m? görü?meleri Frans?zlar'?n hiç de?i?medi?ini gösteriyor. Fransa, XVII. yüzy?l?n ortalar?nda iki devlet dostluk ortam?ndayken Osmanl?'y? arkadan vurmaya kalk?nca, elçisine dayak at?l?p hapsedilmi?ti.
Osmanl? ?mparatorlu?u'nun XVI. yüzy?lda izledi?i politika, Modern Avrupa'y? ?ekillendirdi. Kanunî zaman?nda Do?u s?n?rlar?n?n fazla tehdit almamas? ve Avrupa'da geli?en ?artlar sebebiyle as?l hedef Bat? olmu?tu. Bu dönemde Habsburg ?mparatorlu?u akrabal?k ba?lar?yla Avrupa'n?n önemli bir k?sm?nda hakimiyet kurmu?tu. ?talya, ?spanya, Avusturya, Almanya, Macaristan gibi ülkeler dolayl? veya direkt olarak Habsburg ?mparatorlu?u'na ba?l?yd?lar. Habsburglar'?n önünde direnen tek güç Fransa ve ?ngiltere idi. Osmanl?lar, Avrupa'daki bu mücadeleye kar??arak siyasi dengenin yeniden kurulmas?n? sa?lad?lar. Osmanl? tarihçili?inin ya?ayan en önemli ismi Prof. Dr. Halil ?nalc?k hocam?z, Fransa, Hollanda ve ?ngiltere gibi milli monar?ilerin, Osmanl?lar'?n, Habsburglar'a kar?? mücadeleye girmesiyle hayat hakk? bulabildi?ini ifade eder. Nitekim 1532'de Fransa Kral? Fransuva, Venedik elçisine "?arlken'e kar?? Osmanl?lar sayesinde güvence alt?nda oldu?unu" söylüyordu.

Fransa, Osmanl? ?mparatorlu?u ile ittifak yapmas?na ra?men Habsburglar'?n Hristiyanl???n en büyük dü?man? ile ittifak ederek ihanet içinde olduklar? suçlamas? yüzünden Osmanl?larla ili?kilerini gizli tutmaya çal???yor, Papa taraf?ndan Türkler'e kar?? düzenlenecek Haçl? seferlerine kat?laca??n? söylüyordu.

Osmanl?lar, Habsburglar'a kar?? Fransa'y? hem askeri hem de ticari olarak desteklediler. Frans?zlar'a verilen kapitülasyonlar, bu ülkenin Do?u ticaretinden faydalanmas?n? ve zenginle?mesini sa?lad?.

Osmanl? arkadan vuruluyor

Osmanl? ?mparatorlu?u ile Fransa aras?nda XVI. yüzy?lda kurulan ittifak XVII. yüzy?l?n ilk yar?s?nda da devam etti. Ancak Frans?zlar, XVII. yüzy?l?n ortalar?ndan itibaren bir taraftan Osmanl? ?mparatorlu?u'nun nimetlerinden istifadeye devam ederken, di?er taraftan aleyhimize çal??maya ba?lad?lar. Fransa, "Güne? Kral" lakapl? Frans?z hükümdar? XIV. Louis zaman?nda Girit'te Osmanl?lar'a kar?? sava?an Venedikliler'e yard?m gönderdiler. Daha sonra da bir numaral? dü?manlar? olmas?na ra?men Avusturya'ya bile Osmanl? kar??s?nda yard?m ettiler.

Sadrazam Faz?l Ahmed Pa?a, 1663'te Avusturya seferinde Uyvar'? fethetti. Viyana'n?n surlar? ve tahkimat? zay?f oldu?u için fethe uygun durumdayd?. Osmanl? ordusu, Sengotar'da Avusturya kuvvetleri taraf?ndan kar??land?. Meydan muharebesinin ba?lar?nda Osmanl?lar üstünlü?ü ele geçirdiler. Ancak bu muharebe için Avusturya'ya hiç ummad?klar? bir ülkeden yard?m gelmi?ti. Avusturya ordusuna yard?ma gelen Frans?z birliklerinin muharebeye müdahalesi, Avusturya'y? bozgundan kurtard??? gibi sava?? aleyhimize çevirdi.

Elçiye dayak

Köprülü Mehmed Pa?a'n?n 1656 ile 1661 y?llar? aras?ndaki sadrazaml??? zaman?nda Frans?z elçisi Jean de Lahey ile Venedikliler'in ?ifreli yaz??malar? ele geçmi?ti. Dönemin hükümdar? IV. Mehmed ile Sadrazam Edirne'de bulundu?undan dolay?, ne olup bitti?i sorulmak için Frans?z elçisi ?stanbul'dan Edirne'ye ça?r?ld?. Elçi Jean de Lahey, hasta oldu?unu ileri sürerek, Edirne'ye o?lu Denis de Lahey'i gönderdi.

Sadrazam Köprülü Mehmed Pa?a, ele geçen yaz??malar konusunda sorgulad??? Denis de Lahey'den ters cevaplar al?nca, elçinin o?lunu çavu?lara dövdürüp, hapse att?rd?. Fransa, elçisinin o?luna yap?lan a??r muameleyle ilgili nota verdiyse de, dikkate al?nmad?.

Elçi Jean de Lahey, uzun bir süre hapis yatan o?luyla birlikte 1660'da ülkesine döndü. Fransa, 1665'te Osmanl? ?mparatorlu?u'na elçi olarak Köprülü Mehmed Pa?a'n?n dövdürtüp hapsettirdi?i Denis de Lahey'i gönderdi. Bu s?rada sadrazam, Köprülü Mehmed Pa?a'n?n o?lu Faz?l Ahmed Pa?a idi.

Sadrazam, Frans?zlar'?n Sengotar'da Avusturyal?lar'a, Girit'te de Venedikliler'e yard?mlar?ndan dolay? Fransa'ya k?zg?nd?. Faz?l Ahmed Pa?a, Frans?z elçisini ?stanbul'a geli?inde s?radan bir törenle kar??latt?.

Elçiyi protokol kurallar?na ayk?r? olarak ayakta de?il, oturdu?u yerde kabul etti. Denis de Lahey, bu durumu protesto ederek ayn? muameleye bir kez daha maruz kal?rsa antla?malar? iade edip, Fransa'ya gidece?ini söyledi. Sadrazam, Frans?z elçisini ikinci kabulünde de aya?a kalkmad?. Denis de Lahey, bunun üzerine antla?malar? yere att?. Elçi k?l?c?n? çekmeye kalk???nca, çavu?lar

Denis de Lahey'i sille tokat hapse att?lar. Frans?z elçisi hem baba hem de o?ul sadrazam zaman?nda dayak yemekten kurtulamam??t?.

Korkma geliyorum

?arlken, Fransa Kral? Fransuva'y? 24 ?ubat 1525'te Kuzey ?talya'da Pavia Muharebesi'nde ma?lup edip, esir alm??t?. Frans?zlar, ?arlken kar??s?nda aciz kal?nca Osmanl?lar'dan yard?m istediler. Kanuni, 1526 Ocak'?nda Fransuva'n?n yard?m iste?ine gönderdi?i ferman?nda kendi ha?metini belirtip, imparatorlu?unun vilayetlerini sayarken Fransa'y? s?radan bir vilayet, kral?n? da hiç unvan zikretmeden s?radan bir hükümdar olarak nitelendiriyordu:

"Ben ki sultanlar sultan?, hakanlar hakan? hükümdarlara tac veren Allah'?n yeryüzündeki gölgesi Akdeniz'in ve Karadeniz'in ve Rumeli'nin ve Anadolu'nun ve Azerbaycan'?n ve ?am'?n ve Halep'in ve M?s?r'?n ve Medine'nin ve Kudüs'ün ve bütün Arap diyar?n?n ve Yemen'in ve nice memleketlerin sultan? ve padi?ah? Sultan Bâyezid Han o?lu Sultan Selim Han o?lu Sultan Süleyman Han'?m.

Sen ki Fransa vilayetinin Kral? Fransuva's?n. Hükümdarlar?n s???nd??? kap?ma elçinizle mektup gönderip, ülkenizi dü?man istila edip, ?u anda hapiste oldu?unuzu bildirip, kurtulu?unuz konusunda bizden yard?m talep ediyorsunuz. Söyledi?iniz her ?ey dünyay? idare eden taht?m?z?n ayaklar?na arz olunmu?tur. Her ?eyden haberdar oldum. Yenilmek ve haps olunmak hayret edilecek bir ?ey de?ildir. Gönlünüzü ho? tutup üzülmeyesiniz. Böyle bir durumda atalar?m?z dü?manlar? ma?lup etmek ve ülkeler fethetmek için seferden geri kalmam??lard?r. Biz de atalar?m?z?n yolunday?z ve daima memleketler ve al?nmaz kaleler fetheylemekteyiz. Gece gündüz daima at?m?z eyerlenmi? ve k?l?c?m?z belimizde ku?at?lm??t?r. Yüce Allah hay?rlara ba???las?n. Allah'?n istedi?i ne ise olur. Bundan ba?ka haberleri gönderdi?iniz adam?n?zdan ö?renesiniz. Böyle biliniz."

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »