Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

ERMEN?STANDA YEN? B?R DÖNEM?N BA?LANGICI MI?

Hatem CABBARLI
19 2008 - Zaman

.E×à(ð="justify">1998 y?l?nda Ermenistan devlet ba?kan? Levon Ter-Petrosyan'?n 'kans?z darbe' sonucunda istifaya gönderilmesinden sonra iktidara gelen, ?ahin kanad? temsil eden Robert Koçaryan, devlet ba?kanl???n?n son dönemini ya?amakta.  
 
Ermenistan Anayasas?'na göre bir ki?i iki defadan fazla devlet ba?kan? seçilemedi?i için Koçaryan, bu seçimlere kat?lam?yor. Ermenistan'da ba??ms?zl?ktan bugüne kadar yap?lan hiçbir devlet ba?kanl??? seçimlerinde bu kadar ciddi ve hatta tehlikeli bir süreç ya?anmam??t?r. Do?al olarak bu seçimin ülkede yeni bir dönemin ba?lang?c?na ve seçim süreci de?erlendirildi?i zaman ciddi sars?nt?lara gebe oldu?unu söylemek mümkündür. Ermenistan Merkez Seçim Komisyonu'nun verdi?i bilgilere göre, önümüzdeki sal? günü yap?lacak devlet ba?kanl??? seçimlerinde dokuz ki?inin adayl??? resmen kabul edilmi?tir. Büyük bir ihtimalle seçimlere bir-iki gün kala baz? adaylar, Ba?bakan Serkisyan veya eski devlet ba?kan? Petrosyan lehine adayl?klar?n? geri çekecektir.

Seçim propaganda süreci ba?lar ba?lamaz ülkede yap?lan kamuoyu ara?t?rmalar? sonuçlar? kesinlikle birbirilerini tamamlamamaktad?r. Hangi siyasi parti kamuoyu ara?t?rmas? yapt?r?yorsa nedense kendisi birinci s?rada gelmektedir ve bu gelenek son 17 y?ld?r hiç de?i?medi. Ancak bu tür kamuoyu yoklamalar? sonuçlar?n?n gerçekleri yans?tmad??? dikkate al?n?rsa, bu ara?t?rman?n sonuçlar?ndan da ?üphe etmek yanl?? olmaz.

Seçimlerde en ciddi mücadele Serj Serkisyan ve Ter-Petrosyan aras?nda ya?anacak. Di?er adaylar 'büyük satranç oyununda kurban verilebilecek piyon' fonksiyonundan ba?ka hiçbir karakteristik özelliklere sahip de?ildirler. Bu adaylardan Artur Ba?dasaryan, Vahan Hovannesyan, Arta?es Gegamyan ve Tigran Karapetyan seçimlerden hemen önce Serkisyan veya Petrosyan'?n yan?nda olduklar?n? bildirerek adayl?klar?n? geri çektiklerini aç?klasalar seçim sonuçlar?n? etkileyebilirler. Ad? geçen adaylar?n böyle bir davran??ta bulunmalar? tabiri caizse 'güne?in bat?dan do?mas?na' benzer ve bu, mümkün de?ildir. Serkisyan hariç hiçbir aday seçim propaganda sürecinden memnun de?ildir. Bu süreçte Artur Ba?dasaryan ölümle tehdit edildi?ini bildirmi?, Petrosyan, devlet memurlar?n?n ona propaganda çal??malar?nda engel ç?kard?klar?n? gerekçe göstererek anayasa mahkemesinde seçimlerin iki hafta sonraya ertelenmesi talebi ile dava açm??, ancak bu talebi reddedilmi?tir. Serkisyan, ba?bakan olmas?n?n verdi?i imkanlarla elinde bulundurdu?u bütün bask? mekanizmalar?n? kullanmaya çal??maktad?r. Bu mekanizmalar, uygulamada Serkisyan'a zaman zaman baz? problemler yaratmaktad?r. Petrosyan, bu zamanlarda Serkisyan'?n aç?klar?n? bularak sonuçlar?n? ona kar?? kullanmaktan çekinmemi?tir. 2007 y?l? sonlar?na kadar Serkisyan'?n konumu güçlü görünse de 2008 y?l? ba?lar?ndan itibaren bunun, gerçekleri yans?tmad??? anla??ld?. Seçim sürecinde Serkisyan ve Petrosyan'?n seçim karargahlar?na kar?? molotoflu sald?r?lar düzenlendi.

Bu süreçte Serkisyan, sadece ülke içinde de?il, ayn? zamanda d??ar?da da kendisine destek sa?lamaya çal??maktad?r. Rusya Ba?bakan? Viktor Zubkov'un ?ubat ay? ba?lar?nda Ermenistan'? ziyaret etmesi ve iki ülke aras?ndaki ili?kileri stratejik i?birli?i olarak de?erlendirmesi, Rus yat?r?mlar?n?n artaca??ndan, ticaret hacminin 2008'de bir milyar dolar olaca??ndan bahsetmesi, Serkisyan lehine Ermeni kamuoyu olu?turmaktan ba?ka bir ?ey de?ildir. Ermenistan'?n Rusya'n?n ileri karakolu olmas?, ekonomik, siyasî ve askerî ili?kilerde dengesiz ba??ml?l?k, Ermenistan'a fazla serbest hareket etme f?rsat? b?rakmamaktad?r.

Ba?kanl?k seçimlerinde mücadele meydan?nda Serkisyan'a kar?? ç?kabilecek aday Ter-Petrosyan'd?r. Her iki aday?n sahip olduklar? mekanizmalara dikkat edilirken birincisinin idarî, ikincisinin ise siyasî mekanizmalara önem verdi?i anla??lmaktad?r. Serkisyan, Petrosyan'a kar?? bask? uygulasa da istedi?i sonucu alamamakta ve onu cayd?ramamaktad?r. Aksine bu bask?larla kendisini desteklemeyen; ancak Petrosyan'?n da yan?nda olmayan siyasî gruplar? ona do?ru itmektedir. Son zamanlarda Ermenistan bas?n?nda daha önce tarafs?z olan gruplar?n Petrosyan'? destekleyeceklerini aç?klad?klar? hakk?nda haberler yay?mlanmaktad?r. Hatta Petrosyan'a kar?? bar??maz olan Ta?naksutyun Partisi'nin E?terek bölge te?kilat?n?n Petrosyan'? destekleyecekleri bildirilmektedir. Ermeni kaynaklar?, Artur Ba?dasaryan ve Petrosyan'?n anla?maya vard?klar?n? iddia etmektedir. Bu, Ba?dasaryan aç?s?ndan seçim sürecinde en isabetli bir karar olur herhalde. Parlamento ba?kan? görevindeyken Koçaryan ve Serkisyan taraf?ndan istifaya zorlanan Ba?dasaryan'?n Petrosyan'?n yan?nda olmas? ona birtak?m ciddi avantajlar sa?layabilir. Petrosyan, son zamanlarda miting ve gösterilerde Da?l?k Karaba? probleminin halledilmesi ile ilgili retori?ine biraz ciddiyet katm??t?r. Daha önceleri bu konuyla ilgili ?l?ml? mesaj vermesinin ona siyasî avantaj sa?lamad???n?n fark?nda olmal?d?r herhalde.

Azerbaycan ve Türkiye bas?n? zaman zaman Petrosyan'? 'görü?meler masas?na oturacak' siyasetçi gibi de?erlendirseler de Azerbaycan topraklar?n?n i?gal edilmesi, Hocal? katliam?n?n gerçekle?mesi zaman?, Türkiye'yi sözde Ermeni soyk?r?m? ile suçlayan Ba??ms?zl?k Bildirgesi'nin (11. madde) kabul edilmesinde Petrosyan'?n devlet ba?kan? oldu?u gerçe?i unutulmamal?d?r. Bu iddiaya kar??l?k Petrosyan'?n istifa etmeden önce Ermeni halk?na unvanlad??? 'Bar?? ve Sava?' adl? mektubu gösterilebilir. Ancak unutulmamal?d?r ki; Petrosyan görü?meler masas?na sava? galibi ve soyk?r?m propagandas?nda önemli mesafeler kat etmi? bir taraf?n lideri olarak oturacakt?r. Seçimlere birkaç gün kala Petrosyan'?n Moskova ziyareti Ermenistan iktidar? ve kamuoyu için sürpriz olmu?tur. Rusya Ba?bakan? Zubkov'un Ermenistan ziyaretinden sonra Petrosyan'?n Moskova'ya gitmesi Serkisyan'? rahats?z edebilir. Baz? Rus kaynaklar?, Petrosyan'?n Rusya'n?n gelecek devlet ba?kan? Dmitri Medvedev ile görü?tü?ünü iddia etse de baz? kaynaklar, bu haberi do?rulamamakta, tam tersi hükümetin memurlara Petrosyan ile görü?meyi yasaklad?klar?n? iddia etmektedir. Baz? Rus ara?t?rmac?lar, Petrosyan'?n seferinin Moskova'n?n endi?elerini gidermek oldu?unu bildirmektedir. Ancak bu sefer Petrosyan kendine o kadar m? güveniyor ki, siyasî gücünün Moskova'y? rahats?z edece?ini dikkate alarak bu seferi gerçekle?tirdi?i sorusu akla geliyor. Seçimlerde Petrosyan zafer elde edebilir. Ancak Stalin'in dedi?i gibi 'seçimlerde kimin daha çok oy almas? önemli de?il, sonuçlar? kimin saymas? önemlidir' ifadesi dikkate al?n?rsa, kutudan Serkisyan'?n ç?kmas? kimseye sürpriz olmayacakt?r. Seçimlerden sonra Ermenistan siyasî hayat?nda, Karaba? Ermenileri ve Ermenistan Ermenileri aras?nda bölünme daha da artabilir. Petrosyan ve çevresi biraz daha sab?rl? ve dayan?kl? olsalar Serkisyan iktidar? için ciddi sorun yaratabilir, hatta onun be? y?l devlet ba?kan? koltu?unda oturmas?n? bile engelleyebilirler. 20 ?ubat, Ermenistan siyasî hayat?nda ikinci '27 Ekim' krizi olarak tarihe geçebilir.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »