Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

BAKÜ?DEK? TAR?HTE SOYKIRIMLAR ULUSLARARASI KONFERANSI

Nurşen MAZICI, Doç. Dr.
10 2008 - ERAREN

="justify">28 Mart- 3 Nisan 2008 tarihleri aras?nda Bakü’de Gerçekta Tarih (Hitory As It Is) ba?l?kl? bir uluslaras?  konferans düzenlendi. Türkiye’den benim de davetli oldu?um toplant?ya Portekiz, Almanya, ABD, Fransa, Gürcistan, Janponya ve Azerbaycan’dan konu?mac?lar bildirileriyle kat?ld?lar.

2ileri 90.y?l?nda anmak üzere planm??d?ysa da , farkl? oturumlarda Kamboçya’da katledilen 2 milyon ki?iden  2.Dünya Sava?? s?ras?nda soyk?r?ma u?rat?lan Yahudilere de?in geni? bir yelpazede  tarihteki katliam ve soyk?r?mlara de?inildi. Benim bildirim  ise, 1915 Ermeni sürgünü s?ras?ndaki ölümlerle  1992’deki Hocal? katliamlar?n?n  Milletler Cemiyeti, Birle?mi? Milletler  ve AG?T gibi uluslarars? kurulu?lar?n yasalar?na; Divan-? Harp,A?HM ve Lahey Adalet Divan? gibi  evrensel mahkemelerin  karar ve içtihatlar?na  göre  soyk?r?m tan?m?na hangisinin uydu?u üzerine  kar??la?t?rmal? bir bildiriydi. Ayr?ca bildiride, Birle?mi? Milletler verilerine göre  dünyada 20.yüzy?lda ya?anan ve baz?lar?n?n hala devam etti?i  50’nin üzerinde soyk?r?m ve katliam oldu?unu, bunlar?  genelde büyük devletlerin kendi ç?karlar? için planlad?klar?n?,  Ermeni Sorunun’nun da ?ngiliz ve Rus emperyalizmiyle Alman militarizminin rekabeti sonucu ç?kt???n? ve 1915 olaylar?nda Ermenilerin de ac? çekti?ini, ancak Müslümanlar?n da benzeri ac?dan paylar?na dü?eni ald?klar?n? yineledim.

 Gürcistan’dan kat?lan Siyaset Bilimci Dr. Guram Markhuliya ise, Ermenistan’?n yaln?zca Türkiye ve Azerbaycan’dan de?il, Büyük Ermenistan projesi için Gürcistan’dan da dolayl? olarak  toprak talebinde bulundu?unu dile getirdi.

Yakla??k 15 konu?mac?dan Alman, Japon ve ABD’den kat?lan iki konu?mac? Hocal? olaylar?n?  soyk?r?m, 1915 olaylar?n? kar??l?kl? katliam olarak nitelerken benimle ayn? görü?leri payla?malar?na kar??n, Portekiz ve ABD’den kat?lan iki diplomat farkl? yakla??mlar gösterdiler. ABD’nin BM’deki eski Büyükelçilerinden Sican Siv, ne 1915  Ermeni Tehciri ne de 1992 Hocal? Katliamlar? hakk?nda yeterli bilgisi oldu?unu, bizim bildirilerimizle ayd?nland???n? söylerken, Portekiz’den kat?lan ve Ankara’da da görev yapm?? olan  diplomat Antonio Eduardo Mendonca ise, Ermenilerin katletti?i Azerileri anma gününde  tüm yeteneklerini kullanarak konuyu 1915 tehcirine  getirmeyi ve olaylar? çarp?tarak Türkleri yarg?lamay? ba?ard?. Hatta benim Karaba?’?n i?galine ili?kin BM ve AG?T kararlar?n? dile getirmem, Azeri konu?mac?lar?n Azerbaycan ve Ermenistan’?n Avrupa Konseyi üyeleri olarak Avrupa hukuk standartlar?na her iki taraf?n da uymas?n? önermelerine  kar??l?k, Antonio Eduardo Mendonca, konuyla ne ilgisi varsa,   Türkiye’nin de Azerbaycan da Avrupal? olmad?klar? vurgusunu s?kça yapt?. Bu arada  Mendonca’dan bir haber de ald?m. 301.maddeden de ?ikayetçi olan Portekizli dipomat, geçti?imiz hafta Türkiye’de Orhan Pamuk’la görü?tü?ünü söyledi. New York’ta ya?ad???n? belirtmeme kar??n, ikinci bir teyitle Nobel Ödüllü  yazar?m?z Orhan Pamuk’un ?stanbul’a dönmü? oldu?unu ö?renmi? olduk.

Almanya’dan kat?lan Johannes Henrich konu?mas?nda 2.Dünya Sava?? s?ras?nda Almanlar?n Yahudilere  uygulad???n?n soyk?r?m oldu?unu, ancak 1915 olaylar?n?n soyk?r?mla ba?da?t?r?lamayaca??n? ayr?nt?l? biçimde anlatt?. Colombia, Harward and John Hopkins Universitelerinden kat?lan  ara?t?rmac? Dr. Marie Tyrrell ise,  dünyada süregiden gerek soyk?r?m gerekse katliamlara son vermek için uluslarars? kurulu?lar?n acil önlem almalar?ndan söz ederken,  yine ABD’den BM eski Büyükelçisi Siv, Birle?mi? Milletler’in So?uk Sava? sonras?  art?k bir i?levinin kalmad???na, böylece  katliam ve soyk?r?mlar için bir yapt?r?m gücü olmad???na dikkatleri çekti. Japonya’dan kat?lan ve Azeri Tarihi ve Kültürü uzman? oan Dr.Ayumi Kishigami’de Hocal?’da Azerilerin ya?ad??? trajediye de?indi.

E?itim dili ?ngilizce olan  Kafkas Üniversitesi’ne yap?lan ziyaret s?ras?nda ise ö?rencilerle interaktif bir konferans gerkle?ti. Soyk?r?m ve katliamlar hakk?nda soru soran ö?rencilere bir yandan yan?t verirken, öte yandan bu yöndeki çözüm önerileri konusunda  biz de onlar?n görü?lerini dikkatle dinledik ve not ald?k.

Toplant?n?n de?inilmeden geçilemece?i bir bir bölümü de, hiç ku?kusuz Bakü ?ehir turu , çok ??k lokantalarda yenen ak?am yemekleri ve Azeri ?araplar?yd?. Hegel, yanl?? an?msam?yorsam Estetik’te , “bir ?ehrin plan?, o ?ehrin sessiz felsefesidir,” der. Bakü gerek kent plan? gerekse  tarihi dokusuyla mutlaka görülmesi gereken bir kent. ?tiraf etmeliyim ki, bu denli güzel bir ?ehir ve leziz yemekleri bulmay? ummuyordum.

?ehir turu s?ras?nda  1990 ?ehitli?i’ni de ziyaret ettik. Azerbaycan benüz ba??ms?zl???n? kazanmadan önce 1990 y?l?nda  SSCB, Ermeni askerleri silahland?rarak  Azerbaycan’?n ba??ms?zl???n? isteyenlerin üzerine ate? açt?rm??. Bu s?rada ölen  erkek-kad?n, çocuk- ya?l?  Azerilerin mezarlar?n?n ba??na foto?raflar? da konmu? ,bizi gezdiriken  “Ermeniler öldürdü bunlar?” diye s?k s?k yinelediler. O an akl?ma geçti?imiz y?llarda  Erzurum ve Kars’ta  yapt???m  Ermeni Sorunu’na  ili?kin konu?malar?ma Erzurumlu ve Karsl?lar?n  1918’de Ermeniler bizim atalar?m?z? öldürdüler” sözleri geldi. Ne tuhaft? ki, 1890-1918 aras? Ruslar ,benzeri takti?i 1990’da da uygulam??t?. 1. Dünya Sava?? öncesi ve sonras? ?ngiliz ve Rus emperyalizminin kulland??? ve birbirine k?rd?rd??? Müslüman ve Ermeniler, ayn? amaçla 1990’da da kullan?lm??t?.  Kullanan güçlü devletler hep karl? ç?karken, kullan?lan  küçük devletlerin halklar? birbirine dü?man oluyor. Atlar ko?u?u?urken,hep taylar arada eziliyor ve ne yaz?k ki  tarih hep tekkerrür ediyor.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »