Anasayfaİletişim
  
English



E-Bülten Üyeliği

Günlük bültenimize üye olmak için aşağıdaki alanları doldurunuz.
Ad:
Soyad:
Eposta:


Makaleler

TÜRK?YE-ERMEN?STAN ?L??K?LER?: ÖNCE

Şenol KANTARCI, Dr.
27 2008 - TÜRKSAM
Diğer Makaleler

.A°*="justify">2008 y?l?, Türk iç ve d?? politikas?ndaki hareketlili?iyle önemli bir y?l oldu. Türk iç politikas?nda; AKP'nin kapat?lma davas?, yerel seçimlerin takvimi, hatta sürpriz say?lmayacak bir erken seçim olgusu ve tart??malar?n?n yan? s?ra bütün bu belirsizliklerin ekonomiye olan etkileri devam ederken Türk d?? politikas?nda da yüksek düzeyde hareketlilik seyir halinde. Öyle ki, Türkiye bir taraftan Filistin-?srail, Suriye-?srail, ABD-?ran ili?kilerinde bir nevi arabuluculuk diplomasisi sergilerken di?er taraftan da s?cakl???n? koruyan Irak ve K?br?s konusu üzerinde politikalar üretmeye çal??maktad?r. Bütün bu say?lanlar?n yan? s?ra müzakere sürecinde aday ülke olarak, yeni Frans?z Anayasas?'na ve daha birçok engellemeye ra?men Avrupa Birli?i ile de ili?kilerini yürütme çabas?ndad?r.

??te böylesi diplomasi trafi?inin yo?un i?ledi?i bir süreçte küçük çapl? da olsa 2008 y?l? ba?lar?nda, Türkiye ile Ermenistan ili?kilerinde dillendirilen "Peynir Piplomasisi"nden söz edilirken 2008 Temmuz'unda Erivan'dan gelen 'maç? Ermenistan'da izleme daveti' üzerine iki ülke aras?nda bu defa da "Futbol Diplomasisi" ba?lad?.

2008 Avrupa Futbol ?ampiyonas? s?ras?nda önce Ba?bakan Erdo?an'?n daha sonra Cumhurba?kan? Gül'ün Türk Milli Tak?m?'n?n maçlar?n? izlemeye gitmelerinin Türk Milli Takm?'n? motive etti?i gerçe?inin yan? s?ra Say?n Ba?bakan ve Say?n Cumhurba?kan?'n?n bu hareketleri Ermenistan için de yeni bir aç?l?m sa?lad?. Öyle ki, Dünya Kupas? Eleme Maçlar? için yeni bir politika arac? olarak "Futbol Diplomasisi"ni seçen Ermenistan yönetimine de bunun ilham verdi?i, son geli?melerden net bir ?ekilde anla??lm??t?r.

Erivan yönetimi, Türkiye ve Ermenistan milli futbol tak?mlar?n?n Eylül'de Erivan'da oynanacak Dünya Kupas? Eleme Maç?'n? birlikte izlemek için Cumhurba?kan? Abdullah Gül'ü Erivan'a davet etti.

Erivan'dan gelen davet henüz yeni i?ba?? yapm?? olan asl?nda bir önceki yönetimin devam? say?labilecek Ermeni ?ahinlerin sürpriz ç?k??? veya Ankara'ya yönelik –yetersiz de olsa- yeni Erivan aç?l?m? olarak de?erlendirilebilir. Erivan yönetiminin bu sürpriz ç?k??? asl?nda 'karars?zl?k' hali içerisinde Türk yönetimi taraf?ndan 'resmi anlamda' kabul edilmeyece?ini bile bile at?lm?? nazik ve "kararl?" bir diplomatik hamledir.
Diplomasi, bir anlamda belki de bu olsa gerek…

Türkiye-Ermenistan ili?kilerine yüzeysel olarak bak?ld???nda Ermenistan'a kar?? sürekli olarak inisiyatif kullanan taraf?n Türkiye oldu?u, bütün ç?plakl??? ile ortadad?r. Ve gerçek olan ?u ki, Türkiye-Ermenistan ili?kilerinde Ermenistan'?n karnesi zay?ft?r. Ayn? zamanda bir di?er gerçek de ikili ili?kilerde Türkiye, Ermenistan'a kar?? sürekli iyi niyet giri?imlerinde bulunmu?tur.

Türkiye:
•                 1991 y?l?nda ba??ms?zl???n? ilan eden Ermenistan'? ABD'den bile önce Türkiye tan?m??t?r.
•                 Türkiye, Eylül 1991'de incelemelerde bulunmak üzere Kafkasya ve Orta Asya ülkelerine heyetler gönderirken Ermenistan'? ihmal etmemi?tir.
•                 Karadeniz'e k?y?s? olmamas?na ra?men 1993 y?l?nda Ermenistan Karadeniz Ekonomik ??birli?i'ne kurucu üye olarak davet edilmi?tir.
•                 1990'l? y?llarda enerji s?k?nt?s? çeken Ermenistan'a Türkiye yard?m etmi?tir.
•                 Kendi kamuoyundaki olumsuz tepkilere ra?men Türkiye, Ermenistan'a 100 bin ton bu?day yard?m?nda bulunmu?tur.
•                 Türkiye, halen devam eden Erivan-?stanbul seferlerine izin vermi?tir.
•                 Ermenistan'dan kaçak olarak Türkiye'ye gelip "kaçak i?çi" olarak çal??an binlerce Ermeni'ye göz yummu?tur.
•                 Türkiye, AKP iktidar? döneminde Ermenistan'a yönelik yine bir iyi niyet giri?imi olarak Türkiye'de çe?itli bölgelerdeki Ermeni kiliselerini restore giri?iminde bulunmu?tur.
Ermenistan,
•                 Devlet politikas? olarak Türkiye'ye yönelik sözde soyk?r?m iddialar?n? uluslararas? kamuoyu ba?ta olmak üzere hemen her platformda dillendirmi?tir/ dillendirmektedir. Aç?k bir söylemle, Ermenistan yönetimi, Türkiye'yi soyk?r?m ile suçlamaktad?r.
•                 Ermenistan Parlamentosu'nun 23 A?ustos 1990'da kabul etti?i Ba??ms?zl?k Bildirgesi'nin 11. maddesinde, Türkiye'nin Do?u Anadolu Bölgesi için 'Bat? Ermenistan" ifadesine yer verilmi?, ayn? zamanda Ermeni soyk?r?m iddialar?n?n uluslararas? alanda tan?nmas? çabalar? vurgulanm??t?r.
•                 Ermenistan Anayasas?'n?n 13. maddesinin 2. paragraf?nda, devlet armas?nda A?r? Da??'n?n da bulundu?u kay?t alt?na al?nm??t?r.
•                 Erivan yönetimi, Türkiye ile Ermenistan aras?ndaki s?n?r? belirleyen 1920 tarihli Gümrü, 1921 tarihli Kars Antla?malar?'n?n yürürlükte olmad??? iddias?n? hâlâ savunmaktad?r.
•                 Azerbaycan topraklar?n?n yüzde 20'si Ermenistan taraf?ndan i?gal edilmi? olup,  bu haks?z i?gal BM Güvenlik Konseyi'nin kararlar?na ra?men hala devam etmektedir.

Türkiye ile Ermenistan aras?nda yukar?da da görüldü?ü üzere neredeyse tamam? Ermenistan'dan kaynaklanan önemli sorunlar bulunmaktad?r.

Türkiye'nin hemen yan? ba??nda bulunan kom?usu Ermenistan, Türkiye ile olan s?n?rlar?n? kabul etmemekte ve bunu da resmi yoldan zaman zaman dillendirmektedir. Nisan 1993'te Ermenistan Savunma Bakan Vekili Vazgen Manukyan, TASS Ajans?'na yapt??? aç?klamas?nda, Erivan yönetiminin, s?n?rlar?n de?i?mezli?i ilkesini kabul etmedi?ini, bu ilkenin iki dünya sava?? sonucunda olu?mu? olan Bat? ve özellikle Avrupa s?n?rlar? için geçerli oldu?unu, eski Sovyet Cumhuriyetleri'nin rast gele kalem darbeleriyle çizilmi? olan s?n?rlar?n?n ayn? ilkeler çerçevesinde tan?nmayaca??n? iddia ederek Erivan'?n Türkiye topraklar?ndaki yay?lmac? politikas?n? resmi söylemle de peki?tirmi?tir.

Koçaryan döneminde bizzat Koçaryan ve dönemin Ermenistan D??i?leri Bakan? Vartan Oskanyan taraf?ndan s?k s?k dillendirilen soyk?r?m iddialar?, 2008 y?l? Temmuz ay?nda Cumhurba?kan? Abdullah Gül'ü Erivan'a maç izlemeye davet eden Sarkisyan taraf?ndan da yine 2008 y?l? Temmuz ay?nda aç?k ve net bir ?ekilde ileri sürülmü?tür. Cumhurba?kan? Gül'ü Erivan'da birlikte maç izlemeye davet eden Sarkisyan, soyk?r?m iddialar?n? tan?tma tavr?ndan vazgeçmeyeceklerini bir kez daha dile getirmi?tir.

Her ?eyiyle, her yönüyle,  problemli bir Ermenistan oldu?u gerçe?i, bütün ç?plakl??? ile ortadad?r. ?ran d???nda bütün kom?ular?yla sorunlar? olan bir Ermenistan portresi y?llard?r Ermenistan'a kan kaybettirmektedir. ??gal etti?i topraklar yüzünden Azerbaycan'la, toprak talepleri yüzünden Gürcistan'la, soyk?r?m, tazminat ve toprak iddialar?yla Türkiye ile problemler ya?ayan bir Ermenistan bulunmaktad?r. 

2008 May?s ve Temmuz aylar?nda Türkiye-Ermenistan ili?kilerinde ikili ülke diplomatlar?n?n yak?n temaslar?n?n oldu?u ve iki tur görü?me yapt?klar? ortaya ç?kt?. Görü?melerin hangi konular üzerine oldu?u konusu hakk?nda iki taraftan da bir aç?klama gelmedi. Anla??lan o ki, bu görü?meler sonras?nda Sarkisyan'dan maç? Erivan'da birlikte izleme teklifinin gelmesi, Türk D??i?leri diplomatlar?n?n Ermeni muhataplar?n? yumu?atma konusundaki maharetlerini göstermesi bak?m?ndan dikkate al?nmas? gereken bir olgu olarak de?erlendirilebilir.

Türkiye'nin Ermenistan ile olan ili?kilerinde önemli ayaklardan birisi de Azerbaycan'd?r. Topraklar?n?n yüzde 20'sinin haks?z i?galini her f?rsatta dillendiren Azerbaycan, Türk-Ermeni ili?kilerinde göz ard? edilmesi dü?ünülemez bir faktördür. Türkiye'nin Ermenistan'la son dönemde ya?ad??? ilginç diplomasiyi Azerbaycan kamuoyu da sessizce takip etmektedir. Türk D??i?leri mensuplar? ile Ermeni diplomatlar?n May?s ve Temmuz ay?nda gerçekle?tirdikleri görü?melerin, Azerbaycanl? diplomatlarla da payla??lmas? noktas? üzerinde durulmal?d?r. Ekim ay?nda seçimlerin yap?laca?? Azerbaycan'da Ermeni sorunu konusunun hassasiyeti göz ard? edilmemelidir. Nitekim, Türkiye için öncelikli ülke hiç ?üphesiz Azerbaycan'd?r.

Ortada olan önemli bir gerçek daha var. O da Ermenistan'?n hemen her alanda ve her geçen gün daha kötüye gitmesidir. Birle?mi? Milletler Kalk?nma Program?'n?n aç?klam?? oldu?u yeni verilerinde Ermenistan'da ekonomik anlamda ciddi dü?ü?lerin ya?and???na dikkat çekilmektedir. Ermenistan'?n Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan ile ya?ad??? problemler yüzünden kay?plar? büyük oldu?u gibi her geçen gün de bu kay?plar Ermenistan aleyhine artmaktad?r. Ermenistan'?n problemli ve uzla?maz tutumu, Ermenistan'? Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hatt?ndan, Bakü-Tiflis-Erzurum do?algaz boru hatt?ndan ve son olarak da 24 Temmuz'da Gürcistan, Azerbaycan ve Türkiye taraf?ndan temeli at?lan Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hatt?ndan mahrum b?rakt?.

Her geçen gün yanl?? politikalar? ile kendi kendisini izole eden bir Ermenistan var ortada. Ermenistan'? bu vahim noktaya ta??yan iki grup bulunmaktad?r. Birincisini, önceki ile ?u an iktidarda bulunan yönetim olu?tururken, di?erini ise, Ermenistan'dan habersiz, Ermenistan gerçeklerini bilmeden, kurgusunu sadece Türkiye dü?manl??? üzerine oturtmu? olan ABD ve Avrupa'da faaliyet gösteren Ermeni örgütleri olu?turmaktad?r. Bütün bunlar?n faturas? ise, her geçen gün ekonomik olarak dar bo?az?n içerisine giren ve sürekli olarak de?i?ik ülkelere ekmek paras? için çal??ma amaçl? giden, sürekli göç veren ve y?pranan Ermeni halk?na ç?kmaktad?r.

Son seçimlerde Ermenistan gerçeklerini iyi tahlil etmi? olan Koçaryan'dan önceki devlet ba?kan? Levon Ter Petrosyan'?n oylar?ndaki yükselme, Ermeni halk?n?n az da olsa bir uyan?? içerisinde oldu?unu göstermesi bak?m?ndan önem arz etmektedir.

Sarkisyan'?n ortaya att??? "Futbol Diplomasisi" Washington'da, Brüksel'de, Moskova'da ve hatta Tahran yönetimince bile ilginç ve iyi bir geli?me olarak alg?land?. Oysa ortada oldukça çetrefilli bir durum ile önemli sorunlar var ve bu sorunlar?n kayna??nda ise Erivan yönetimi bulunuyor.

Peki Erivan'?n "Futbol Diplomasisi" jesti kar??s?nda Ankara ne yapacak?

Say?n Cumhurba?kan? Abdullah Gül'ün Eylül ay? program?n?n oldukça yo?un oldu?u gerçe?i ortadad?r. Dolay?s?yla Say?n Gül'ün çok önceden planlanm?? program?, Erivan'?n bu ani davetine s?cak bakmas?na imkan vermemektedir. Ancak, Ankara, Erivan'?n bu nazik davetine de hay?r dememelidir. Her ?eyden önce Türk töresinde davete icabet vard?r. Ama bu icabet, iki ülke aras?ndaki gerçekler göz önünde bulundurularak olmas? gereken ?ekliyle olmal?d?r. Sivil olarak spordan sorumlu devlet bakan?, ayr?ca hükümetten (sivil olarak) milletvekilleri ile bu konu üzerine y?llard?r emek veren muhalefet partilerinden milletvekillerinin (sivil olarak) Erivan'daki maça gitmeleri iki ülke aras?ndaki ili?kilere yeni bir ivme kazand?racakt?r. Bu da, Erivan'?n yapt??? "Futbol Diplomasisi" ?eklindeki diplomatik hamlesine kar??, olmas? gereken ?ekliyle diplomatik,  "Türk jesti" olacakt?r.

    Makaleye Yorum Yaz    Yazdır    Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar

Henüz Yorum bulunmamaktadır.

« Diğer Makaleler »



 
 
ERAREN - Ermeni Araştırmaları Enstitüsü

Bu site en iyi 1024 x 768 çözünürlükte görüntülenir.