Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

OSMANLI HER D?NE PARA YARDIMI YAPTI

Erhan AFYONCU
04 2006 - Sabah

.A°*="justify">Ermeniler Osmanl?'daki günlerini "Türkler bizi katletti" diye gündeme getiriyor. Ancak Ermeniler Osmanl?'da rahat ya?am sürdü. Osmanl?, çal??anlar?n?n maa??n? ödeyemeyecek duruma dü?en Ermeni Patrikhanesi'ne maddi destek bile yapt?.

ïuuml;zy?lda Anadolu'ya geldi?inde burada Rumlar, Ermeniler, Süryaniler ve Araplar vard?. Ancak Bizans Anadolu'nun tek hâkimiydi. Bizans ?mparatorlu?u Ermeni prensliklerinin siyasi hakimiyetlerine son verdikten sonra, çok say?da Ermeni'yi sürgün ederek ?ç Anadolu'ya yerle?tirmi?ti. Ayr?ca Bizans, Ermeni ve Süryaniler'i Ortodokslu?u kabule zorluyordu. Bu yüzden Ermeni ve Süryaniler, Anadolu'nun müdafaas?nda Bizansl?lar'a yard?m etmediler. Selçuklular zaman?nda rahat bir hayat süren Ermeniler'in durumu Osmanl? ?mparatorlu?u'nda da devam etti.

ERMEN?LER 814 YIL SONRA ?SYAN ÇIKARDILAR
Osmanl? ?mparatorlu?u'nun gayrimüslim tebaaya, din ve mezheplerinin gere?ini yerine getirme konusunda tan?m?? oldu?u geni? serbestiyet ve göstermi? oldu?u müsamaha bütün dünyada e?ine az rastlan?l?r bir durumdur. Avrupa'da 150200 sene önceye kadar ba?ka dinden insanlar parmakla gösterilecek kadar azd?. Osmanl? yönetiminin gösterdi?i müsamaha bir yana, gayrimüslim tebaan?n ibadetlerini rahatl?kla ifa edebilmeleri için devlet onlara maddi yard?m yapmaktan da geri kalmamaktayd?. Prof. Dr. Vahdettin Engin taraf?ndan bu konuda tespit edilmi? çok say?da örnek mevcuttur.
Rum ve Ermeni patrikhaneleri ile Yahudi hahamba??l??? öteden beri devletten maddi yard?m almaktayd?lar. Asl?nda bu tür vakalar Osmanl? Devleti aç?s?ndan hiç de ?a??rt?c? olmay?p benzerlerine s?k s?k rastlan?r. Osmanl? tebaas? Ermeniler'in devletin alicenapl???ndan faydaland?klar? birçok örnek vard?r.
Esas?nda Ermeniler 1878'den sonra Osmanl? ?mparatorlu?u'nda huzursuzluk ç?karan bir topluluktu. Anadolu'ya yerle?meye ba?lad???m?z 1064'ten 1878'e gelinceye kadar Türkler ile Ermeniler'in aras?nda dostluk hüküm sürmü?ken, 1878'den sonra Rusya ve Avrupal? devletlerin Ermeniler'i k??k?rtmalar? huzursuzlu?un kayna?? olmu?tu. Ermeniler, önce ?stanbul ve Anadolu'nun çe?itli ?ehirlerinde isyanlar ç?karmakta, sonra da Avrupal?lar'a Osmanl?lar'?n kendilerini katlettikleri ?eklinde ?ikâyetlerde bulunmaktayd?lar.
??te bir yandan bu süreç devam ederken, di?er yandan ilginç geli?meler ya?anmaktayd?. ?stanbul'daki Ermeni Patri?i, 1891'de Osmanl? hükümetine ba?vurdu. Patrik ba?vurusunda, Patrikhane'nin ekonomik aç?dan içinde bulundu?u s?k?nt?lardan bahsetmekte, bütçelerinin aç?k verdi?inden, memur ve hademelerin maa?lar?n?n ödenemedi?inden yak?nmaktayd?.

PATR???N TALEB? KABUL ED?LD? 400 L?RA YARDIM GÖNDER?LD?
Bütün bunlar?n yan?nda paskalya da yakla?m?? bulunmaktayd?. Zaten yokluk içinde k?vranan Patrikhane paskalyan?n getirece?i ilave masraflar? kar??layamayacakt?. Zor durumda kalan Patrikhane, Padi?ah ?kinci Abdülhamid'den lütuf ve yard?m beklenmekteydi. Asl?nda Patrikhane'ye zaten her sene yard?m yap?lmaktayd?. Fakat patrik bu talebiyle mutat yard?m?n daha fazlas?n? temin etmek istiyordu.
Patri?in talebi makul kar??land? ve 400 liral?k bir yard?m gönderildi. 400 lira, Osmanl? paras?n?n sat?n alma gücü göz önüne al?nd???nda günümüze göre oldukça yüksek miktarda bir parayd?. Patrikhane'ye hat?r? say?l?r bir yard?mda bulunulmu?tu. Osmanl? ?mparatorlu?u'nun Ermeni, Rum ve Yahudiler'e rutin bir ?ekilde destek olmas? Osmanl? tebaas? Katolik Ermenileri de harekete geçirdi. Asl?nda Ermeniler geleneksel olarak Gregoryen mezhebine mensup olmakla beraber, 18. yüzy?ldan itibaren Avrupal? Katolik misyonerlerin faaliyetleri, pek çok Gregoryen'in giderek Katoliklik mezhebini seçmelerine yol açm??t?. Zamanla Katolikler'in say?s? artm??, iki mezhep mensubu Ermeniler aras?nda yo?un sorunlar ya?anmaya ba?lanm??t?. Osmanl? ?mparatorlu?u, ?kinci Mahmud döneminde 1830'da Katolik Ermenilere kendi patrikhanelerini kurma izni vermi?ti.

YARDIM TALEB? 1891'DEK? TOPLANTIDA TARTI?ILDI
Katolik Ermeni Patrikhanesi, di?er cemaatlerin ald??? yard?m?n kendilerine verilmemesinden yak?nmaktayd?. Asl?nda benzer bir yard?m?n Katolik Ermenilere de verilmesi konusunda devletçe bir karara var?lm??sa da, Patrikhane meselesinin ortaya ç?kmas? bu yard?m? bir süre geciktirmi?ti. Bunun üzerine Ermeni Katolik Patri?i, 20 Nisan 1891 tarihli bir dilekçeyle Adliye ve Mezahib Nezareti'ne ba?vurarak, maddi s?k?nt? içinde bulunduklar?n? bildirmi? ve yakla?an Paskalya vesilesi ile kendilerine para yard?m? yap?lmas?n? talep etmi?ti.
Gayrimüslim topluluklara yap?lacak yard?m, Osmanl? Hükümeti'nin 30 Nisan 1891 tarihli toplant?s?nda görü?üldü. Bu tür yard?mlar?n yap?lmas? esas itibar?yla tabi i bir olay olarak görüldü?ünden, hükümet patrikhanelere ihtiyaç duyduklar? miktarlarda tahsisat ayr?lmas? konusunda karar?n? verdi. Buna göre, Rum Patrikhanesi'ne 750 lira, Ermeni Patrikhanesi'ne 400 lira ve Katolik Ermeni Patrikhanesi'ne 250 lira yard?m yap?lacakt?. Yard?m yap?l?rken, cemaatlerin nüfuslar? dikkate al?nm??t?. Osmanl? Hükümetinin bu karar? 1 May?s 1891 tarihli padi?ah iradesiyle onaylan?p, yürürlü?e girdi.
Ermeni terör örgütlerinin sald?r?lar?n? sürdürdü?ü 1890'l? y?llarda, her iki Ermeni Patrikhanesi'nin devletten yard?m talep etmelerinin çarp?c?l??? bir yana, devletin bu talepleri kabul etmesi de anlaml?yd?.
 
 

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »