Anasayfaİletişim
  
English

ERMEN? D?ASPORASININ PS?KOLOJ?S?

Doç. Dr. Erol GÖKA*
Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-III.Cilt
 

 .n@ le="text-align: juğÿ† ERMEN? D?ASPORASININ PS?KOLOJ?S?935…;">ERMEN? D?ASPORASININ PS?KOLOJ?S?

Doç.Dr.Erol GÖKA*



G?R??

Osmanl? ?mparatorlu?u’nun son dönemlerinde ve özellikle ?ttihad ve Terakki’nin hükümet oldu?u Birinci Dünya Sava??’n?n ba?lang?ç y?llar?nda Ermeni halk?yla Müslüman halklar aras?nda ya?anan çat??ma ve gerilimlerden olu?an tarihsel olaylarla birlikte ba?layan birçok tart??ma ve sorun günümüze kadar ta??narak gelmi?tir.Geçmi?te“mezalim”,“mukatele”,“k?y?m”,“k?r?m” gibi adlarla an?lan olaylar?n hemen ertesinden itibaren“Ermeni sorunu”uluslararas? alana hem politik hem hukuksal olarak yans?m??t?r.“Holocaust”un diye adland?r?lan binlerce Yahudi’nin Nazi Almanyas? taraf?ndan tarih sahnesinden bilinçli bir politik planla silinmeye çal???lma giri?iminin ard?ndan,?kinci Dünya Sava?? sonras? uluslararas? hukukta“soyk?r?m”kavram?na yer verilmesi ve soyk?r?m ma?durlar?n?n birçok hak ve tazminat elde etmeleri“Ermeni sorunu”na da çok farkl? bir boyut kazand?rm??t?r.Ermeni tezleri,tarihte ilk soyk?r?ma u?rayan toplulu?un kendileri oldu?unu,Hitler’in soyk?r?m? Türklerden ö?rendi?i iddialar? üzerine yükselmeye ba?lam??t?r.Onlara göre,her ne kadar ?ttihad ve Terakki hükümeti taraf?ndan Ruslarla i?birli?i ve ihanet içinde olduklar? gerekçesiyle yap?ld??? ileri sürülse de Ermeniler“tek tip bir Türk ulusu yaratma projesi”nin sonucu olarak bilinçli bir soyk?r?ma tabii tutulmu?lar ve bir buçuk milyon Ermeni bu bilinçli planl? giri?imlerin sonucu yok edilmi?lerdir.Osmanl? döneminde ba?layan Türk etnisitesine dayal? ulus-devlet kurma plan?,Cumhuriyetin kurucu elitlerince de sürdürülmü?tür.

Türk taraf? ise olaylara tamamen farkl? bakmaktad?r.Bugüne kadar Türk taraf?,“O zamanlar nas?l olsa Türkiye Cumhuriyeti kurulmam??t? ve o dönemde yap?lanlar bizi ba?lamaz”gibi tarihsel miras? reddeden bir tutum içine girmemi?ler,böyle bir tutumun önünde sonunda Türkiye Cumhuriyeti’ne de zarar verece?i sezgisiyle hareket etmi? ve tarihsel gerçekleri sahiplenme ve savunma temelinde bir tutum geli?tirmi?tir.Ki Ermeni tezlerinden cesaret alarak Kurtulu? sava?? y?llar?ndaki ve sonras?ndaki birçok olay?“Rum soyk?r?m?”,“Süryani soyk?r?m?”gibi adland?rma çabalar?,Türk taraf?n?n reddi miras halinde ba??na gelecekleri do?ru sezdi?ini göstermektedir.Türk taraf?,ortada bilinçli bir siyasetin sonucu olan“soyk?r?m”gibi bir tutumun olmad???n?, sava??n kaotik ortam?nda,Ermenilerin dü?man saflar?nda ve devlet güçlerine kar?? silahl? mücadeleye giri?mesi üzerine iki halk aras?nda adeta“iç sava?”benzeri bir tablo ortaya ç?kt???n?,olaylar? önlemekte güçlük çeken ve yeni bir Ermeni ihanetinden çekinen zaman?n hükümetinin de“tehcir”politikas? uygulayarak önlem ald???n? öne sürmektedir.Tehcir öncesinde Osmanl? ?mparatorlu?u s?n?rlar? içinde ya?ayan Ermenilerin say?s?,bunlar?n ne kadar?n?n tehcire tabi tutulduklar? ve tehcir s?ras?nda neler oldu?u tarihsel belgelerle sabittir ve Ermeni taraf?n?n ileri sürdü?ü bir buçuk milyon rakam? insaf s?n?rlar?n?n çok ötesindedir;kald? ki tehcir s?ras?ndaki ölümlerin çok az bir k?sm? göç eden Ermenilere yap?lan bilinçsiz ve ihanete u?rad??? için öfkeli halk kitlelerinin sald?r?s? neticesidir.Bilinçli bir soyk?r?m tezi,tarihsel gerçeklerle tümüyle çeli?ti?i gibi,etnisiteye ve“ötekilerin temizlenmesi”ne dayal? bir ulusal proje iddias? Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulu? felsefesine de taban tabana z?tt?r.Zaten Ermeni olaylar?n? gerekçe göstererek ve baz? yöneticileri sorumlu tutarak,olaylar?n hemen ertesinde Malta’da yap?lan yarg?lamalardan Türk taraf? aleyhine bir sonuç ç?kmam??t?r.

Konuyu bilimsel olarak ele almaya çal??an tarihçiler aras?nda zaman zaman kabaran tart??malar da,bir sonuca ula?madan bugüne kadar sürmü? ve daha uzun y?llar sürecek gibi görünmektedir.Hukuki planda“soyk?r?m”kavram?n?n ancak bu kavram?n uluslararas? hukukta kabul edilmesinden sonra söz konusu olabilece?ine ili?kin yeni tezin güçlenmeye ve baz? parlamentolarda kabul edilmeye ba?lanmas?,sorunu çok farkl? bir boyuta do?ru götürecek gibidir.

Tarih devam etmektedir ve Birinci Dünya Sava??’ndan bu yana birçok yeni durum ortaya ç?km??t?r.Ortaya ç?kan durumlar?n ba??nda ise göç eden Ermenilerin dünyan?n birçok yerine ve özellikle Fransa’ya,Kaliforniya’ya ve Kanada’ya göç ederek ve oralarda kendi aralar?nda örgütlenerek bir diaspora olu?turmalar? gelmektedir.Ki böyle güçlü bir diasporan?n ortaya ç?k???n?n kendisi bile,bir k?s?m göçün de ?imdiki Ermenistan topraklar?na oldu?u gerçe?i de hesaba kat?ld???nda,tehcirin Ermenileri yok etmek de?il,korumak için yap?ld???n? ve ba?ar?l? oldu?unu savunan Türk tezinin adeta kan?t? gibidir.Diaspora Ermenilerinden bir k?sm?n?n kini dinmemi?,bunlardan baz?lar? önce ?ttihad ve Terakki ileri gelenlerini,daha sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin yurtd???ndaki görevlilerini öldürmek amac?yla terör örgütleri kurma yoluna gitmi?ler ve kendilerince ba?ar?yla sonuçlanan birçok suikast eylemi yapm??lard?r.Ermeni terörünün ortaya ç?kmas?,ikinci tarihsel gerçekliktir.Birçok masum Türk diplomat?n? ve sivili öldüren canice giri?imlerinden sonra,20.ci Yüzy?l?n son 10 y?l?nda Ermeni örgütleri terör faaliyetlerinin bir sonuç vermemesi üzerine bir eylem yap(a)mam??lard?r.

Bugün her nedense“soyk?r?m”iddialar?n?n gölgesinde unutulmaya ve insanl???n belle?inden silinmeye yüz tutmu? terör d???ndaki diaspora faaliyetleri ise,1970’lerden itibaren özellikle Bat?l? devletlerin parlamentolar?nda“Ermeni soyk?r?m?”n?n tan?nmas?na odaklanm??;bu amaçla do?rudan lobi faaliyetlerinden,ba?ta sinema olmak üzere sanat etkinliklerine kadar birçok yolda çaba gösterilmi?tir.

Bu arada tarih sahnesinde Birinci Dünya Sava??’n?n ard?ndan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli?i ve bu sistemin çökmesiyle Ba??ms?z Devletler Toplulu?u içinde yer alan bir Ermenistan devleti vard?r.Ba??ms?zl???n kazan?lmas?yla birlikte ayr? bir siyasi güç olarak sesini duyurma,etkinli?ini art?rma gayreti içine giren ve bu amaçla diaspora ile i?birli?ine giri?en Ermenistan,hem Türkiye hem de Azerbaycan ile kom?udur ve ba??ms?zl???n hemen ertesinde Azerbaycan ile sava?a tutu?mu? ve bu ülke topraklar?n?n önemli bir bölümünü i?gal etmi?tir.

Ermenistan’la ilgili olarak dikkat çeken bir nokta da sosyalizm sonras?nda yeni bir ekonomik ve toplumsal yap? in?a etmeye çal??an birçok ülkede oldu?u gibi burada da sosyoekonomik yönden bir yoksulluk ya?anmas?d?r ama farkl? olarak Ermenistan bunlar aras?nda en çok göç veren ülkedir.Hani neredeyse olumsuz ekonomik ko?ullar,Ermenileri yeni bir“tehcir”le kar?? kar??ya getirmektedir.Ermenistan’?n bu zor ko?ullar?n? ba?ta Azerbaycan ve Gürcistan olmak üzere birçok kom?usuyla olan çat??ma ve gerginlikler art?rmakta;özellikle Ermeni milliyetçisi yöneticiler,bu zorluklardan bir ç?k?? yolu olarak,bölgedeki kaygan zeminin çeli?kilerinden ve tarihsel olumsuz duygulardan yararlanmay?,diaspora faaliyetlerinden medet ummay? seçmektedirler. Bölge ülkeleriyle dostluk ve i?birli?i içinde bir kalk?nma gibi alternatif bar??ç? yollar henüz Ermenistan’?n milliyetçi yöneticilerinin görü? alanlar?nda yer almamaktad?r.

1970’lerden beri çe?itli ülke parlamentolar?nda kah gündeme gelip çekilen,kah kabul edilen,kah belirsiz bir zamana ertelenerek bekletilen“Ermeni soyk?r?m? yasa tasar?lar?”2000 y?l?yla birlikte birçok ülkede birden h?zla gündeme gelmi? ve birer birer onay almaya ba?lam??t?r.Elbette bu durumdan önce diaspora Ermenilerinin Türkiye Cumhuriyeti’nin kar??-propaganda çal??malar?n? yüzlerce kat a?an bir maddi ve örgütsel çabayla,kitaplar,bültenler,toplant?lar,sanatsal etkinlikler ve lobi faaliyetleriyle konuyu Bat?l? kamuoyunun gündemine ta??ma gayretleri olmu?tur ama son y?llarda sorunun çok belirgin bir ivme kazanm?? oldu?u da aç?kt?r.Do?al olarak her kabul edilen yasa tasar?s?yla birlikte o ülkeyle Türkiye Cumhuriyeti’nin aras?nda bir gerilim ya?anmaktad?r ve asl?nda her iki taraf için de bir sonuç al?nmas? mümkün olmayan bu tür gerilimler,birer kom?u ülke olan Türkiye-Ermenistan ili?kilerini patlatacak olan dinamitler olarak uluslararas? arenadaki yerlerini almaktad?rlar. Parlamentolarda tasar?lar?n yasalla?mas?n?n ard?ndan sonra gelecek ad?mlar?n Ermenilerin tazminat ve toprak talebi olaca?? ?eklindeki iddialar da göz önünde tutuldu?unda,iki kom?u ülkeyi ve halk? nas?l bir tehlike bekledi?i daha aç?kça görülecektir.Son y?llarda Türk taraf?n?n Ermenilerin soyk?r?m iddialar?na kar??,al???ld?k sessizli?ini bozmaya ba?lad???; ar?ivlere ve tarihsel belgelere dayanarak kendi tezini her alanda kan?tlamaya çal??t??? konusunda gözle görülür bir çaba vard?r.

Elbette“Ermeni Sorunu”nun ve“soyk?r?m”iddialar?n?n giderek artan bir ivmeyle böylesine yo?unla?mas?,yaln?zca Ermenilerin çabas?yla aç?klanamaz.Bu durumu aç?klama çabalar? aras?nda dünyadaki güç mücadelesinin belirledi?i konjonktüre i?aret edenler,oldukça çarp?c?d?r.“Diaspora’n?n oldukça önemli bir politik güç oldu?u ülkelerdeki oy toplamaya yönelik pragmatik tutumlar”,“Kafkasya’n?n dünya güç mücadeleleri bak?m?ndan ta??d??? jeo-stratejik ve zengin petrol ve do?al gaz yataklar? aç?s?ndan ta??d??? jeo-ekonomik önem”gibi konjonktürü temel alan aç?klamalar,“soyk?r?m”iddialar? için en az?ndan Ermenilerin çabas? kadar soruna ???k tutan bir de?ere sahiptir.



“ERMEN? SORUNU”NUN BÜYÜMES?NDE PS?KOLOJ?K ETKEN?N ROLÜ

“Ermeni sorunu”nun ve onun temelini olu?turan soyk?r?m iddialar?n?n katlanarak büyümesinde ve bir çözümsüzlü?e do?ru sürüklenmesinde,bugüne kadar gözlerden kaçan bir de psikolojik boyut vard?r.Psikolojik boyut,iki biçimde kendisini göstermektedir ki,bunlardan birincisi ?imdi“soyk?r?m”iddialar? için çok uygun bir psikolojik atmosferin bulunmas?d?r.Bu psikolojik atmosferin ana çerçevesini,Almanlar taraf?ndan Yahudilere uygulanan“Soyk?r?m”(The Holocaust)olu?turmaktad?r. “Yahudi Soyk?r?m?”çerçevesinde,?kinci Dünya Sava??’n?n ard?ndan,baz? sosyologlar?n“insan haklar? ça??”diye adland?rd??? bir hukuksal anlay?? ve ona ba?l? adeta ma?duriyete yüksek prim veren,ma?dur rolüne te?vik edici yeni bir ideolojik ve psikolojik atmosfer ortaya ç?km??t?r.

?üphesiz insanl???n daha adaletli bir dünya aray???nda Holocaust’un lanetlenmesi,çok önemli bir ad?md?r ama bu ad?m?n baz? psikolojik yan etkiler yapm?? oldu?u bugün daha iyi anla??lmaktad?r.Bu psikolojik yan etkilerin ba??nda,“Yahudi Soyk?r?m?”yla birlikte,ba?ta Alman toplumu olmak üzere,tüm Bat?l? H?ristiyan bilincin nesiller boyu sürecek ciddi bir suçluluk duygusuyla kaplanm?? olmas? gelmektedir.H?ristiyan bilinç,zaten Hazreti ?sa’y? Yahudilerin elinden kurtaramamak,Engizisyon vah?eti ve tarihin en kanl? mezhep kavgalar? nedeniyle suçlulu?a çok yatk?nd?r;leitmotifi“sevgi dini”olarak sunulan bu din inananlar?n? idealler ve gerçekler aras?ndaki müthi? uçurum hep bir gerginlik içinde b?rakm??t?r.H?ristiyan bilincin suçluluk duygusu, Holocaust’a kar?? yap?lm?? binlerce yay?n,film vs.ile giderek kabarm??t?r;ve bu olaylarla hiçbir ili?kisi olmayan nesillerin vicdanlar?,alt?ndan nas?l kalkacaklar?n? bilemedikleri bir suçluluk duygusuyla dolmaya devam etmektedir.

Holocaust’un lanetlenmesinin ve“?nsan haklar? ideolojisi”nin bir di?er psikolojik yan etkisi,ma?duriyetin sürekli olumlanmas?n?n sonucu olarak,ma?durmu? gibi yap?lmas?ndan do?rudan avantaj sa?lan?lacak bir“ma?duriyet psikolojisi”nin yarat?lmas?d?r.“Ma?duriyet”,uluslararas? kamuoyu nezdinde olumlu bir olgu haline gelince,baz?lar?n?n da kendilerini bu elveri?li psikolojik ortamdan yararlanmak için ma?durmu? gibi göstermeye çal??malar? gündeme gelmi?tir.Suçlulukla dolu H?ristiyan bilinç,kendi içlerinden bir ma?dur bulup ç?karabilirse,tarihin bu a??r vebalinden kurlulma ?ans?n? yakalayabilir.

Ruh sa?l???yla ilgili olanlar,ma?duriyet psikolojisini çok yak?ndan tan?rlar.Bat?l? ülkelerin mahkemeleri,bireysel olarak “travma”ya u?rad?klar?n? ve bu yüzden ruh sa?l?klar?n?n bozuldu?unu bildiren ve mütecavizin cezaland?r?lmas?n? talep eden davalarla doludur.??in ilginç yan?,mütecavizlikle suçlananlar da ma?duriyetin kredisinden yararlanmak için asl?nda kendilerinin ma?dur olduklar? iddias?yla örgütlenmekte olu?lar?d?r.

Ma?duriyetin avantaj?ndan yararlanmaya kalk??anlar?n olmas?,“travma”n?n iyi ya da kar??ç?k?lmamas? gereken bir ?ey oldu?u anlam?na gelmez.Ma?duriyetin önlenmesi ve mütecavizin cezaland?r?lmas? gerekti?i aç?kt?r;aksi halde dünya“gücü gücüne yetene” ilkesinin geçerli oldu?u bir vah?et arenas?na döner.Ama ayn? ?ekilde“sahte-ma?duriyet”(pseudo-victimisation)durumlar?n? aç??a ç?kar?p önleyecek,t?pk? futboldaki gibi ceza sahas? içinde kendini sahte bir biçimde,penalt? yapt?rmak amac?yla yere atan futbolcular? cezaland?ran kart sisteminin bir benzerinin uluslararas? hukuka eklenmesi gerekmektedir.Aksi halde bir süre sonra,önce münferit devlet parlamentolar?,daha sonra uluslararas? mahkemeler t?pk? Bat?l? ülke mahkemeleri gibi“soyk?r?m” davalar?yla dolup ta?acak,konunun popüler ifadeyle adeta“yalama”halini almas?yla,gerçek“Soyk?r?m”ma?durlar? bu kez gerçekten bir kez daha ma?dur olacakt?r.Daha düne kadar dü?ünülemeyen konular?n bile,Norman G.Finkelstein’“Soyk?r?m Endüstrisi:Yahudi Ac?lar?n?n ?stismar?”kitab?nda oldu?u gibi art?k dile getirilmeye ba?lanmas?,Yahudilerin aleyhine i?leyecek bu yeni sürecin ciddi ipuçlar?n? vermektedir.



MA?DUR?YETTEN MAZUR?YETE

Ermeni yasa tasar?lar?n?n neden ?imdi gündeme geldi?inin aç?klanmas?nda Bat?l?-H?r?stiyan bilincin suçluluk duygusunun ve ma?duriyet psikolojisinin pay? büyüktür.Ama burada sorulmas? gereken bir soru daha vard?r?

“2.Dünya Sava?? sonras? bir ma?duriyet psikolojisi atmosferi egemen olmu?tur evet bu do?ru ama ma?durun kim oldu?una kim(ler) karar verecektir?”??te as?l ac?kl? manzara,bu soruya verilen cevapla birlikte ortaya ç?kmaktad?r.Diledi?ini“ma?duriyetin avantaj?”ndan yararland?ranlar ve ma?duriyet psikolojisinin gerçek anlamda arkas?na saklananlar,dünyadaki gücü elinde tutanlard?r ve onlar,her iki dünya sava??ndan ve milyonlarca insan?n ölümünden gerçekten sorumlu olanlard?r.Herkes ma?dur oldu?unu ileri sürebilir;zengin ülkelerin parlamentolar? ve kamuoylar? gerçek ma?durun saptanmas? ve desteklenmesi dile?iyle vicdanlar?n?n seslerini dinlemeye çal??abilirler ama bu arada as?l yapt?klar?,kendi suçlu bilinçlerini temize ç?karmakt?r. Daha do?rusu kendi suçlu bilinçlerini temize ç?karmaya yarad??? için,bu ma?duriyet oyununu böylesine istekle oynamaktad?rlar.

??te a yüzden 1.Dünya Sava??’n?n ç?kmas?ndan hiç sorumlu olmad?klar? halde,bugün kendilerini sahnede bulunlar,bu sava??n en çok ac? çekmi? iki halk?,Türkler ve Ermenilerdir.Onlar?n birbirlerine dü?mesine as?l sebep olanlar,?imdi hakim cüppelerini giymi?ler,sözüm ona ellerini y?kam??lard?r.Kimse“?ki büyük dünya sava?? neden oldu?”,“Dünyadaki güç mücadelesi ne demektir?” gibi emperyalist emelleri ve tutumlar? ortaya ç?karan sorular sormamakta,bunun yerine herkes,“Türkler mi yoksa Ermeniler mi daha suçlu?”diye gerçek suçluyu(?)aramaktad?rlar.

Ma?duriyet psikolojisinin alt?nda i?leyen as?l düzenek,iki dünya sava??n?n sorumlular?n?n“mazuriyet psikolojisi”dir.“Hitler, soyk?r?m? Türklerden ö?rendi”?eklindeki,son zamanlarda propagandan?n ana temati?i olan Ermeni tezinde,bu çocukça düzenek kendini iyice aç??a vurmaktad?r.T?pk? kabahat i?leyen bir çocu?un,“ama Ali de öyle yapm??t?”diyerek eylemini me?ru göstermeye çal??mas? gibi,tüm Bat?l?-H?ristiyan bilinç de“asl?nda biz böyle ?eyler yapmay?z ama Türklerden ö?rendik”gibi çocukça bir düzene?e sar?lmakta,böyle komik ve çocuksu bir yolla günahlar?ndan ar?nmay? ummaktad?rlar.

Bu çocuksu düzene?in uluslararas? hukukta bir yer bulabilmesi halinde,tarih her suç için kendinden önce bir fail bulunacak kadar zengin oldu?undan,böyle bir durumdan as?l zarar? görecek olanlar gerçek travma ma?durlar?d?r.Oysa ?srail devleti ve ayd?nlar?,“Ermeni soyk?r?m?”iddialar?n? dünya kamuoyunun soyk?r?m aç?s?ndan bilinçlenmesi projesinin bir parças? olarak bu sonuçlar? pek dü?ünmeden desteklemi?lerdir.

“Hitler’in ilk suçlu olmad???”?eklindeki Ermeni tezinin as?l tamamlay?c?s?,baz? Ermeni tezi destekçilerinin(Bak.Julia Pascal’?n Guardian’daki 27 Ocak 2001 tarihinde yay?nlanan yaz?s?)Bat?l? kamuoyunda Ermenilere sempati olu?turmak amac?yla yayd?klar?“H?r?stiyanl??? resmen kabul eden ilk devlet,Ermenilerdir”tezidir.Vatikan ve Ortodoks temsilcisinin giri?imleri de göz önünde tutuldu?unda,Bat?l?-H?ristiyan bilincin Ermenilere tutunarak nas?l günahtan ar?nmaya çal??t?klar? daha iyi anla??lacakt?r.



D?ASPORA ERMEN?LER?N?N K?ML?K KR?Z?

“Holocaust”un ard?ndan ortaya ç?kan“Ermeni soyk?r?m”? iddialar?na zemin haz?rlayan psikolojik boyutun,H?ristiyan bilincin suçlulu?u ba?kas?n?n üzerine atmak için f?rsat bulmas? d???ndaki ikinci unsuru,do?rudan do?ruya Ermeni diasporas?n?n psikolojisiyle ilgili olan?d?r.

Bugün dünya üzerinde ya?ayan Ermeni halk?,üç temel kategoriye ayr?lm?? durumdad?r.Birincisi Ermenistan devletinde ve k?smen de Rusya Federasyonu s?n?rlar? içinde ya?ayanlar;ikincisi Türkiye Cumhuriyeti vatanda?? olan Ermeniler ve son olarak diaspora Ermenileri...Bunlar?n her birinin toplumsal psikolojisi farkl?d?r ve bize göre,Türk dü?manl???n? ve bunun bir devam? olarak “soyk?r?m”tezini en çok körükleyenler diaspora Ermenileridir.Çünkü onlar,çok ciddi kimlik krizi içindedirler ve krizin telafisi için Türk dü?manl???ndan ve ma?duriyet psikolojisinden ba?ka yollar? yoktur.

Fransa’da ve Kaliforniya’da ya?ayan,ebeveyni Türkiye’den göç etmi? bir diaspora Ermenisinin ruhsal durumunu hayal etmeye çal???n;onun nas?l bir“ben duygusu”na(self-feeling)ya da“ego-kimli?i”ne(ego-identity)sahip olabilece?ini dü?ünün.Kimli?inin olu?turucu unsurlar? olarak zihinsel ayg?t?ndaki malzeme ?unlard?r.

i-Bir Frans?z ya da Amerikan vatanda??d?r ama bir yandan da kendisini Do?ulu bir topluluk olan Hayk kavminden saymay? sürdürmektedir.

ii-Katolik ya da Protestan olmad?ysa Ortodokstur(Gregoryen olan Ermeniler,genel olarak di?er monofizitler gibi Do?u Ortodoks kiliseleri içinde gösterilmelerine ra?men ba??ms?z ve özerk bir kiliseye sahiptirler.Gregoryen Ermeni Kilisesi millidir ve kendilerine özgü ruhani ba?kanlar? ve örgütlenmeleri vard?r;bu yüzden de tarih boyunca di?er kiliselerle ciddi çat??malar ya?am??lard?r ve Bat? H?ristiyanlar?n?n misyonerlik faaliyetleri önceleri di?er Do?u kiliseleri gibi Ermenileri de hedef alm??t?r.)ama büyük olas?l?kla özel bir dinsel e?itim ald??? Ermeni Kilise’sinden yoksundur.

iii-Ermeni oldu?u söylenmektedir ama büyük olas?l?kla evde konu?ulanlar d???nda Ermenice ö?renebilece?i bir e?itim olana??ndan yoksundur.

iv-Türkiye’de Ermenilerin ya?ad???n?,onlar?n Ermeni kimli?i aç?s?ndan kendilerinden nispeten daha iyi olanaklara sahip olduklar?n? bilmektedir.

(Fransa ve Türkiye’de ya?ayan Ermeni nüfus ve sahip olduklar? dinsel ve e?itsel olanaklar kabaca kar??la?t?r?ld???nda bile ne demek istedi?imiz hemen anla??lacakt?r.)

v-Ermenistan diye bir ülke oldu?unu bilmektedir ama sosyo-ekonomik bak?mdan çok iyi durumda olmayan bu ülkeye ve bu ülkeden daha iyi durumda olmas?na ra?men Türkiye’ye asla gidip yerle?meyece?ini de çok iyi bilmektedir.

vi-Ermeni tarihiyle ilgili olarak en iyi bildi?i tek ?ey,Türklerin kendilerine neler yapt?klar?d?r.Ortak belleklerinin ve kimliklerinin in?as?nda temel olabilecek bir“zafer ni?anesi”,travman?n an?lar? d???nda ba?kaca temel bir özellik yoktur.

Herkes kolayca kabul eder ki,“Ermeni kar??tl???”Türklerin toplumsal psikolojilerinde çok önemli bir yer tutmamaktad?r. Türkler,kimlik in?as? için zaferle dolu ortak bir belle?e sahiptirler.Gerçi Osmanl? ?mparatorlu?u’nun çökmesiyle büyük bir y?k?m ve hüsran duygusu ya?am??lard?r ama sonuçta yine de bu y?k?m?n ard?ndan bile Kurtulu? Sava?? ve Türkiye Cumhuriyeti gibi iki muzaffer olgu yaratabilmi?ler ve iyiliklerle donatt?klar? Mustafa Kemal Atatürk gibi bir ulusal kahraman ç?karabilmi?lerdir.

?imdi Türklerin ulusal kimlik kurma aç?s?ndan ?anslar?yla yukar?da bir kimlik duygusu için muhtemel kurucu unsurlar?n? s?ralad???m?z diaspora Ermenilerinin konumlar?n? bir kar??la?t?ral?m.Görece?imiz ?udur:Diaspora Ermenileri için,ya?ad?klar? zengin Bat? ülkesinin kimli?ine sar?lmak d???nda,bir ulusal kimlik ?ans? hiç yoktur ama grup(cemaat)kimlikleri aç?s?ndan Türk dü?manl??? ve intikam duygular? kurucu bir i?leve sahip olabilir.Grup kimli?ine sahip olman?n ve ma?duriyet psikolojisinin (hele hele H?ristiyan bir ma?dur olman?n)avantajlar?n? Türk dü?manl??? sayesinde ya?ayabilirler.Bir diaspora Ermenisi’nin etnik grup(cemaat)kimli?i geli?tirebilmek için ebeveyninden devrald??? ve di?er Ermeni evleriyle kendi evlerinde ortak olan tek miras,Türk dü?manl???d?r.Üstelik hayatlar?nda hiç Türkiye’yi ve hatta bir Türkü görmemi? olan ikinci nesil ve sonraki Ermeni nesilleri için her ?ey hayali oldu?undan,Türk dü?manl???n?n boyutlar?n? hayali biçimde art?rarak böyle bir kimlik in?as? kolayca gerçekle?tirilecektir.?lkel bir psikolojik düzenek olan yans?tmal? özde?im(projective identification)bu kimlik in?as?nda çok önemli bir yere sahiptir.Türk dü?manl??? onlar?n sa?l?kl? bir bireysel kimli?in üzerine kurabilecekleri ulusal kimlikten çok daha önce,erken çocukluk y?llar?nda bireysel kimliklerinin yap? ta?? olmaktad?r;üstelik tüm olumsuzluklar?n boca edildi?i bir rezervuar i?levi gören yap? ta??...Öyle ki böyle hayali bir kimlik u?runa,yeni nesil Ermeniler,art?k “Türklerin tuvalet ta?lar?n? bile Ermeni mezarlar?ndan yapt?klar?”?eklindeki deh?etengiz yalanlara inanabilmekte(Bak.Julia Pascal’?n Guardian’daki and???m?z yaz???)hayatlar?nda en çok yapmak istedikleri ?eyin“bir Türkün yüzüne tükürmek”oldu?unu söyleyebilmektedirler.

Bu yüzden diaspora Ermenilerini tan?ma imkan? bulmu? olanlar,nas?l olup da Türk dü?manl???n?n her yeni nesille birlikte böylesine artm?? oldu?unu gördüklerinde hayretlerini gizleyemezler.Gerçekten ac?ya tan?k olan ilk nesil Ermeniler böyle öfkeli de?illerdir oysa.Hatta ölene kadar hep bir kulaklar? Türkiye’de olmu?,sanki hiç ayr?lmam??lar gibi Türkçe radyo dinlemi?ler,Türk televizyonlar?n? izlemi?lerdir.Ortak birçok güzel an?lar olan Türk kom?ular?n?,birlikte geçirdikleri güzel günleri özledikleri olmu?tur.Çünkü onlar?n bireysel kimliklerinde,hala Türkiye’de ya?ayanlarla ortak bir üst-kimli?e sahip olman?n etkisi vard?r.Bu üst-kimli?i ve ya?ad?klar? topraklar? hep özlemi?ler;özledikçe öfkelenmi?lerdir ?üphesiz ama art?k bu topraklara geri dönmeyecekleri için,çocuklar? geleceklerini bu geldikleri ülkede kursunlar diye,geçmi?in olumlu yanlar?n? örtbas etmi?ler,göçün tüm sorumlulu?unu Türklerin üstüne y?km??lard?r.Diaspora Ermenilerinden çok daha güç ko?ullarda ya?ayan ve geçmi?in yaralar?n?,yeniden bir birlik ruhu olu?turarak sarmaya çal??an Türk nesillerinin kaderine dü?ense hiç tan?mad?klar? bu insanlar?n kin ve nefretidir.

?üphesiz her ulusun hem olumlu hem olumsuz birçok özelli?i vard?r.Ama tarihin çok uzun y?lar? boyunca hep karde?lik içinde ya?am?? olan Türkleri ve Ermenileri,hep birbirlerinin olumsuz özelliklerini göstererek yeniden kar??l?kl? olarak birbirlerine k?rd?rmaya çal??anlar,bu olumsuz özelliklerinden vazgeçmelidirler.

Ya da Türkler ve Ermeniler,onlar? birbirlerine k?rd?rmaya kalkanlar? görüp ak?llar?n? ba?lar?na almal?d?rlar.
 ----------------------
* Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiatri Kliniği Başkanı -
- Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-III.Cilt
        
   «  Geri