| | | | | | ERMEN? TERÖEÜ VE DI? BA?LANTILARIYrd.Doç. Dr. İhsan BAL*
Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | |
| | !âñP Ple="text-align: juğÿh ! ERMEN? TERÖEÜ VE DI? BA?LANTILARI68x4 ">ERMEN? TERÖRÜ VE DI? BA?LANTILARI
Yrd.Doç.Dr.?hsan BAL*
Osmanl? ?mparatorlu?u y?llar?nda ba?layan Ermeni terörü modern anlamda terörün ilk örneklerinden birini olu?turur.Osmanl? topraklar? üzerinde ba??ms?z bir Ermenistan hayaliyle kendisini me?rula?t?rmaya çal??an Ermeni terörü,ayaklanmalar?n ba?ar?s?zl??a u?ramas?yla birlikte kendisini“intikam ve adalet hareketi”olarak tan?mlamaya ba?lam??t?r.Bugüne kadar ki terör olaylar? incelendi?inde Ermeni terörünün ilk özelli?inin d?? kaynakl? oldu?u gözlenir.Nitekim gerek Ta?naklar,gerekse H?nçaklar hedeflerini Osmanl? topraklar? üzerinde gerçekle?tirmek istemelerine kar??n biri Cenevre’de,di?eri ise Tiflis’te kurulmu?tur.Di?er bir deyi?le hareket içerisinde ba?? çeken Ermeniler,Osmanl? vatanda?? olmad?klar? gibi faaliyetlerine Osmanl? topraklar?nda ba?lam?? da de?ildirler.Bu da Ermeni Osmanl? vatanda?lar?n?n mevcut yönetime kar?? ba??ms?zl?k talep edecek bir noktaya gelmediklerini,hallerinden memnun olduklar?n? gösterir.Bu nedenledir ki ilk Ermeni terör örgütleri sald?r? hedefi olarak Ermenileri seçmi?tir ve çok say?da Ermeni bu teröre kurban gitmi?tir.Ne yaz?k ki bu öldürmelerin bir ço?u da Bat? bas?n?na“Türklerin Ermenilere zulmü”olarak yans?t?lm??t?r.Yarat?lan terör ortam?nda etki sahas?n? geni?leten Ermeni terör gruplar? daha sonra di?er etnik gruplara sald?rarak etnik gerginli?ine ve akabinde de Ermeni-Türk ya da Ermeni-di?er etnik gruplar çat??malar?na yol açm??lard?r.
?lk dönem Ermeni terörü incelendi?inde en önemli özelli?in d??a ba??ml?l?k oldu?u söylenebilir.Mevcut güçleriyle hedeflerine ula?amayacaklar?n? anlayan terör örgütleri büyük güçleri“oyun”a dahil edebilmek amac?yla büyük bir gayret sarf etmi?ler, bunda ba?ar?l? da olmu?lard?r.Asl?nda bu ili?ki iki yönlüdür:Bat?l? ülkelerin ç?karlar? ve Ermeni radikallerin hedefleri birbirinden ayr?d?r,fakat hedefe ula?abilmek için geçici de olsa bir ittifak gerekli görülmü?tür.
1915 olaylar?ndan sonra ise terör olaylar?n?n görünümü oldukça de?i?mi?tir.Art?k Osmanl? topraklar?nda ba??ms?z bir Ermenistan olamayaca??n? anlayan terör örgütleri bu kez de“intikam”yeminleri etmeye ba?lam??lar,ayaklanmalar? unutturarak Ermeni sald?rganl???n? Ermenilere yap?lan bir zulüm olarak göstermeye ba?lam??lard?r.NEMESIS olarak adland?rd?klar? bu “intikam”harekat?n?n sonunda çok say?da eski Osmanl? yöneticisi hayat?n? kaybetmi?tir.Bu sald?r?lar yeni cumhuriyete ve hatta ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’e de yönelmi?,ancak ba?ar?l? olamam??t?r.
1960’l? y?llar“uyur”görünümde olsa da bu y?llarda Ermeni terörünü yeni bir ?ekil alt?nda canland?rd???,terör için gerekli ortam? haz?rlad??? söylenebilir.Bu dönemde özellikle Bat?l? ülkelere göç eden Ermeniler varl?klar?n? Türk dü?manl???na dayand?rm??lard?r.Di?er bir deyi?le Ermeni olman?n ilk ?art? olarak Türklere dü?man olmay? görmü?lerdir.Bu anlay??a göre Türkler Ermenileri yok etmek istemektedirler.Bunun bir sonucu olarak ikinci ve üçüncü ku?aklar Türklere kar?? büyük bir nefretle yeti?mi?lerdir.Bunun d???nda Sovyet Ermenistan’?nda Stalin ve sonras?nda di?er Sovyet yöneticileri ne zaman Erivan ile bir problemleri olsa Ermenilere Türklere kar?? olan dü?manl?klar?n? hat?rlatm??lard?r.Tüm bu geli?meler 1970’lerde yeniden patlak verecek olan Ermeni terörü için uygun ortam? sa?lam??t?r.
1970’li y?llarda Ermeni terörü incelendi?inde de ilk özelli?inin d??a ba??ml?l?k oldu?u rahatça görülebilir.Bunun ilk nedeni zay?fl?k ve di?er ülkelerin deste?ine muhtaç durumda olmaksa ikinci en önemli nedeni de uluslar aras? alanda cereyan eden güç politikalar? ve rekabettir.Türk diplomatlar?na dönük Ermeni terörünün Türk-Yunan ve Türkiye-Suriye ili?kilerindeki krizlere paralel olarak h?z kazanmas? bu say?n kan?tlar?ndand?r.Yine So?uk Sava? ortam?n?n bir sonucu olarak SSCB’nin sol Ermeni fraksiyonlar?na verdi?i destek de bu ba?lamda de?erlendirilmelidir.
Sonuç olarak Ermeni kilisesi,radikal gruplar ve örgütler eliyle kimliklerini Türk kar??tl??? üzerinde ?ekillendiren Ermeni gençleri belki de hiç görmedikleri bir ülkeye ve insanlar?na kar?? nefretle doldular ve uluslararas? ortamdaki yönlendirmelerin de etkisiyle teröre yöneldiler.
Çok say?da Türk diplomat? ve yabanc? uyruklu ki?inin ölümüyle sonuçlanan terör olaylar?nda d?? ba?lant?y? do?rulayan bir di?er kan?t da özellikle ASALA’n?n hemen hemen her k?tada eylem yapabilme gücüne ula?abilmesi ve bu eylemlerinde neredeyse hiçbir iz b?rakmadan kaçabilmesidir.Böylesine bir yetene?e ulusal istihbarat örgütlerinin deste?i olmaks?z?n ula??lamayaca?? a?ikard?r.Di?er taraftan ASALA ile ba?layan terör olaylar? rakip Ermeni gruplar?n? da cesaretlendirmi? ve bu örgütler aras?ndaki rekabet sonucunda sald?r?lar?n say?s? artm??t?r.Sald?r?lar ne yaz?k ki Bat?l? ülkelerce yeterince“ciddiye” al?nmam??t?r.Bu durum sald?r?lar?n Bat?l? hedeflere yönelmesine kadar devam etmi?tir.Sald?r?lar Bat? Avrupa ülkelerini de vurmaya ba?lay?nca ASALA terörüne kar?? önlemlerde ciddi bir art?? gözlenmi? ve Ermeni teröründeki dü?ü? de bu döneme rastlam??t?r.Terörün önlenmesinde 1980’li y?llarda Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm kurumlar?n?n büyük bir uyum içinde göstermi? oldu?u gayretlerin as?l etken oldu?u da belirtilmelidir.
Türkiye terörle mücadelede aktif bir çaba göstermi? olmas?na kar??n Ermeni terörünün kökleri olarak belirtti?imiz alanlarda arzulanan noktaya gelememi?tir.Özellikle bilimsel çal??malar ve çal??malar?n di?er ülkelerde imaj yap?m?nda de?erlendirilmesindeki s?k?nt?lar nedeniyle Türkiye Ermenilerce suçlanmaya devam etmi?,yeni nesiller Türk dü?manl??? ile beslenmeye devam etmi?,buna kar??n Bat?l? ülkelerden istenen destek sa?lanamam??t?r.Türkiye’nin hakl? oldu?u bir konuda içine dü?tü?ü bu durum so?uk kanl?l?kla de?erlendirilmeli ve tutarl? politikalar belirlenerek ?srarla uygulama konulmal?d?r.
11 Eylül ve Ermeni Terörü
Denebilir ki günümüzde Ermeni terörünün sona erdi?i hissi uyanm??t?r.Oysa ki 1990’lar?n ba??nda dahi Ermeni militanlar Türk diplomatlar?na sald?rm??lard?r.Ayr?ca 1980’lerin aktif örgütlerinde rol alan militanlar halen hayattad?r ve her an sald?r?lar? canland?rabilecek durumdad?rlar.11 Eylül olaylar? yeniden canlanabilecek bir Ermeni terörünün ne kadar y?k?c? olabilece?ini göstermi?tir.Buna kar??n 11 Eylül,terörle tek ba??na bir ülkenin mücadele edebilmesinin güçlü?ünü de ortaya koymu?tur.Bu ortamda Türkiye’nin Ermeni terörü de dahil olmak üzere genel olarak teröre kar?? di?er ülkelerin i?birli?ini aramas?nda büyük yararlar vard?r.
Sonuç olarak Ermeni terörü incelendi?inde özellikleri itibariyle ciddi bir süreklilik gösterdi?i söylenebilir.100 y?l? a?an bu süreklilik gelecek için iyimser olmam?z? engelliyorsa da dünyan?n terör konusunda ula?m?? oldu?u yeni bilinç seviyesi ümitleri korumam?z? da sa?l?yor.
NOTLAR
Erez,Selçuk ve Saray,Mehmet(Editörler),Uluslararas? Türk—Ermeni ?li?kileri Sempozyumu,24-25 May?s 2001,(?stanbul:?stanbul Üniversitesi Rektörlü?ü,2001).
Gürün,Kamuran,Ermeni Dosyas?,(Rüstem yay?nevi,2001).
Laçiner,Sedat,“11 Eylül Olaylar?(Yeni Terörizm)ve Ermeni Sorunu”,Stratejik Analiz,Cilt:2(19),Kas?m 2001,ss.39-46.
Laçiner,Sedat,“Ermeni Terörü”,içinde Dünya’da ve Türkiye’de Terör,Ekonomik ve Sosyal Yans?malar?,(Ankara:T.C.Merkez Bankas? Yay?nlar?,2002).
Öke,Mim Kemal,Ermeni Sorunu/Yüzy?l?n Kan Davas?,1914-1923,(?stanbul:Aksoy Yay?nc?l?k,2000).
Özgüldür,Yavuz ve di?erleri,Her Yönüyle Ermeni Sorunu,(Ankara:Kara Kuvvetleri Bas?mevi,2001).
Parlak,?smet,“Etnik Kökenli Ayr?l?kç? Terör Örgütleri”,içinde I.Milletleraras? Do?u ve Güneydo?u Anadolu’da Güvenlik ve Huzur Sempozyumu,Bildiriler,27-28-29 Mart 2000,Elaz??,(Elaz??:F?rat Üniversitesi Rektörlü?ü,2000),ss.949-996.
??rac?yan,A.,Bir Ermeni Teröristin ?tiraflar?,(Kasta? Yay?nlar?,1997).
?im?ir,Bilal N.,?ehit Diplomatlanm?z,1973-1994,iki cilt,(Ankara:Bilgi Yay?nevi,2001).
*Polis Akademisi Ö?retim Üyesi,Ankara.
| | | | ----------------------
* Polis Akademsisi Üyesi -
- Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | | | | | « Geri | | | |
|
|
| | |
Anasayfa
İletişim
