22 May?s Muharebesi

1- 21 May?s 336 Saat 3:5‘den sonra (17.30) Kilis ?imalinden ve daz burnu mevkiinde bulunan Kilis Kuvay? Milliye Kumandan?ndan al?nan raporun, bir dü?man (nakliye müfrezesinin 600 piyade, 100 süvari, 2 top, birkaç makinal? tüfek 200’zü mütecaviz araba vesaiti saire ve bir kaç otomobille Kilis’ten hareket etti?i ve Kol ba?ile daz burnunda bulunan Milli Kuvvetlerle müsademeye ba?lad??? bildirilmekte idi. Bu rapor ?ase üzerinde bulunan Köprülerin tahrip edildi?i bildirilmekte ise de alelade derecikler üzerinde olmas? dolay?s?yla dü?man hareketine hiçbir Halel ?raz edemeyece?i malum idi. Fakat bu rapor serapa yanl?? idi. Dü?man kuvveti Miralay Dolover Kumandas?nda bir Büyük müfreze halinde idi. Üç Batarya top, bir bataryas? uzun menzilli toplardan biri cebel di?erleri sobra Bataryas? 2 süvari Bölü?ü 6 nizamiye taburu (biri Ermeni idi) 4 z?rhl? otomobilden ibaret idi.

2- 21 May?s 336 müfrezeye verilen raporlar ve Kuvvetleri:
Bu rapor üzerine k?taata verilen emirlerde: Ayintap Asker alma ?ube reisi Abdurrahman ?ehirde bulunan dü?man kuvvetlerini muhasaraya memur edilen kuvvetlerimize Kumandaya memur edilmi? ve adi bir cebel topu ile iki makinal? tüfek bu Kumandan?n emrine verilmi?tir. Müfrezeyi te?kil eden Ayintap esnan erbab?ndnan müte?ekkil 510 silahl? Y?ld?r?m taburu vs 300 silah kuvvet inde Alay?n birinci taburu 4 makinal? tüfekten 490 silahl? ikinci tabur 2 makinal? tüfek ve 3 Rus cebel topu ile bir sinayder cebel topundan ibaret kuvvetin cenubunda bulunan Dutluk mevkiinden hareketle Kilis ?asas? üzerinde bulunan Malam?or Kariyesine hareketleri ve birinci taburun esasen gürgün Kariyesi garb?ndaki s?rtlarda bulunan bir Bölü?ü ile kasile, Akbaban s?rtlar?nda tahkimatla me?gul bulunan Ayintap bölü?ünden 160 neferlik kuvvetin 2’inci taburundan gönderilen bir Bölük ile tebdil edilmesi ve Ayintap Bölü?ünün Matmahar Kariyesinde içtima etmesi ve müfrezenin 2’inci tabur Kumandan? Hasan Basri Beyin hareket etmesi emir edilmi? idi. Taburlarda bulunan efrat üzerinde 400 kadar mavzer mevcut olup mütebak?s? (Kafkas Alay?n?n ikinci tabur) Alman, Rus, ?ngiliz, Frans?z vesaire muhtelif cins ve sistem silahlardan ibaret ve bunlara ait cephanenin tedariki için civar heyeti merkeziyelere edilen müracaattan bir netice has?l olmam?? oldu?undan bu silahlar?n her birisinde 50:60 fi?ek bulunuyordu. Ayintap Bölü?ü efrad?nda 25‘er fi?ek vard?.

Dü?man?n tevkifi ve ma?lup edilmesi ancak ate? kuvvetile kabil olaca?? ve böyle mühimmats?z bin kuvvetin bir i? göremeyece?ini bildirdik.

Ayintap heyeti merkeziye son bir gayretle fi?ek tedarik etmesi ve derhal k?taat?n arkas?ndan yeti?tirilmesi için müracaatta bulunulmu? idi ve gönderilen cephane bir merkep yükünden ibaret idi. Müfrezenin ihtiyat cephanesi bundan ibaret idi.

Saat 12.30 dan sonra verdi?im emirde:

3- A. 1 saat evvelden: Bir Rus cebel topu ile 1’inci taburun Gürgün cenup garisinde bulunan s?rtlar? i?gal ve civar köylerden tedarik edilecek silahlar? ilerisinde bulunan Kara Çomak s?rtlar?na sürmesi:

B. ?kinci tabur 2 Rus bir ?inayder topu ile Akbaba s?rtlar? i?gal etmesi ve emrinde bulunan 2 makinal? tüfe?i ikinci tabura vererek ve birinci taburun üzerinde bulunan 4 makinal? tüfek Bölü?ünü 2’inci tabur emrine verilmesi ve y?ld?r?m taburun elon gelmemesi dolay?sile 1’inci taburdan bir Bölüm topçu muhaf?z? olmak üzere ikinci tabur emrine verilmesi. Ayintap Bölü?ünü Matmahar Kariyesinde kalarak ?ehirden ç?kma?a dü?man muvaffak olursa bu dü?man? tevkif etmesi ve kimi hacette celp olunaca??ndan toplu bulunmas? emir edilmi?.

4- Cephe: Her ne kadar vasi ve kuvvetimiz az ise de zaferin inayeti hakla taraf?m?za tevcih edece?i göstermekte idi. ?afakla beraber k?taat?m?z emir edilen mevkileri tutmu?lar ve tertibat? lazimeyi alm??lard?. Sa? cenah aç?k ve arazi dü?man harekât?na müsait oldu?undan y?ld?r?m taburu gelince 1’inci taburun 1’inci Bölü?ü sa? cenah gerisinde ihtiyatta idi.

Saat 5.30 da dü?man iki koldan taarruza ba?lam??t?. Pi?tar (öncü) kuvvetlerinin Kertilden ç?karak Ulu ma?ara Kariyesi istikametinde ?ase üzerinde ve ?asenin tek taraf?ndan yürüdü?ü görüldü. K?taat intizar mevkiinde dü?man harekât?n? takip ediyordu.

Saat 6’da K?smi Külliyesinin tamamile yay?larak a??rl?klar? ilerledi?i görüldü.

1 Süvari Bölü?ü ile iki tabur K?rk?r-Kendik Kariyeleri aras?nda sa? cenah?m?za teveccüh etti?i görüldü.

Dü?man?n uzun menzilli olan sahra toplar? mevaziimize ate? açm??t?. Sa? gerisinde bulunan bölük derhal Kenedik ?ark?nda bulunan ufak tepeleri i?gal etmek üzere gönderildi ?inayder (cebel) top ile buraya ilerleyen dü?man kuvvetlerini ate? alt?na al?nd?. Bu esnada dü?man Pi?tar (öncü) kuvvetlerine, Akbaba ziyaretindeki iki Rus cebel topu ile ate? etme?e ba?lad?.
 
Saat 7.30 da dü?manla Piyade ate? taatisine ba?land?. Bir kuvvet sa? cenaha gönderilen Bölü?e kar?? dü?man pek faik oldu?undan y?ld?r?m taburundan bir Bölü?ü sa? cenahtaki Bölü?e, bir bölü?ü ?ase üzerindeki Bölü?e yard?m için gönderildi. Ve bir bölü?ü de Ziyaret tepe gerisinde ihtiyata al?nd?. Bu cephedeki dü?man kuvvetlerini ate? alt?na alan ?inayder topu havas?n? kaç?rm?? ve kapak aç?lmad??? ve hava verilemedi?inden cepheden geri al?nd?.

Y?ld?r?m taburundan bir bölük ile de sa? cenahta bulunan tabur 2.Bölük.3 takviye al?nd? ve bu bölükler cephesine ilerleyen dü?man zaviyei meyyite dahilinde kalm??lard?. Mü?kül olan bu vaziyetini islaha çal???yordu.

Dü?man K?smi Küllisini Ulu Masara’ya sevk etmi? ve süvarileri de Ulumasara cenubundaki tepeyi i?gal etmi? buraya 4 cebel topu tabiye etmi? ve Kara Çomak s?rtlar?n? da bir tabur kadar kuvvetle iki top i?gal etmi? idi.

Bu hal zevale kadar devam etti.

Zevalden sonra sa? cenah taarruz kuvvetlerini takviye etti. ?asa üzerindeki 4 sahra topu ile, sa? cenah mevaziimize ve Ulu Masara cenubundaki bataryasile ziyaretin ?ark eteklerinde bulunan kuvvetlerimize gayet ?iddetli müessir ate? alt?na alm?? idi. Ayni zamanda Ulu masaraya kadar gelen kuvvetlerle de ziyaret ?ark eteklerindeki kuvvetlerimize do?ru taarruza ba?lam??lard?. Dü?man?n bu kuvvetleri ?iddetli makinal? tüfek ate?lerimiz alt?nda ilerleyemiyordu. Dü?man gayet mü?kül bir mevkide idi. ?lerlemek imkan? bulamazd?. Mateessüf sa? cenah Bölük efrad?n?n ellerinde Alman ve Rus silahlar? idi. Bu silahlar?n cephanesi tükendi?inden ve cephane ikmali de (ihtiyat cephanesinde Alman ve Rus cephanesi olmad???ndan) mümkün olam?yordu. Bu suretle ate? kuvveti ikmali tedrici azal?yordu. Dü?manla irtibak pek s?k? idi. Dü?man topçusunun tesirli ate?ine mukavemet edememekle ba?lad?. Zabitan?n ?iddeti müdaheleleri üzerine mevzilerinde sebat ve mukavemet etmekte idi. Bunun üzerine mazmaharda terk edilen Ayintap Bölü?ü celp edildi. Ziyaretin ?ark?ndaki Rus toplar?ndan ?inayder topunun bulundu?u mahalle (sa? cenaha getirildi) Dü?man?n bu cephedeki kuvvetlerine ?iddetli ate? etme?e ba?lad?.
 
Saat 3’den sonrada vurut (gelen) eden Ayintap Bölü?ü ile dü?mana bir mükabil taarruz etme?e te?ebbüs edildi. Ve dü?man?n ?iddetli topçu ve makinal? ate?lerine kar?? fevkalade mukavemet etmekte idi. Muharebe ola?an ?iddetile devam etmekte idi. Evvelce arz olundu?u vehiçle ihtiyat cephanesinin azl???ndan (f?ktan?) ikmal edilemiyordu. O günü ak?ama kadar muharebeye devam edilerek karanl?k ba?lay?nca bundan istifade edilerek cephanesizlik yüzünden muharebeyi kesmek ve geri Boloban Bo?az?na çekilen efrat bu Bo?azda da tutunamad?. Dü?manla irtibat? gayip etmemek üzere ?ehri muhasaraya dü?ürmemek Surut ve Hac? Baba tepelerine çekilerek burada dü?mana mukavemet etme?e karar verildi ve dü?man taarruzu k?r?larak Ayintap ?ehrini ?imal tepelerinde tutunuldu. Ve ?ehirle s?k? temas muhafaza edildi, ve ?ehrin muhasaras?na meydan verilmek muharabe 12 saat dü?man taraf?ndan devam etmi?ti. Frans?zlar bu muharebede bize kar?? Avc? hatlar? yerine yani Bölüklerin yay?lmas? tarz?n? b?rakarak mangan?n ve avc?lar?n mustakil olarak muharebesini tatluk etmi?ler ve bu suretle sevk ve idarede mü?külat çekildi?i görülmü?tür.

23 May?s yine muharebe devam edebilmi?tir. Frans?zlar?n bu mevzilere yapt?klar? taarruzlar tart edilmi?tir.

24 May?s Frans?zlara bir mütareke akla teklif edilmi? ise de kabul etmemi? ve mevzi muharebesi ayni ?iddetle devam edilmi?tir.

25 May?s noksanlar?n ikmalile me?gul olundu.

27-29 May?s günleri sabaha kadar muharebe devam ettirilerek dü?man mü?kül duruma sokulmu?tur.

Frans?zlar yaln?z Ayintapla me?gul olmay?p Osmaniye-Haruniye taraflar?nda ayni ?iddetle muharebe devam etmi?ti.

Haruniye-Ba?çe-Hasan beylideki kuvvetler ve Ermeniler Osmaniye ve Adana’ya çekilmekte idi. Binaen Aleyh bu vaziyet Frans?zlar?n tekmil cephelerde zayiat vererek çekilmekte idiler.

Ayinthap’ta da noksanlar?n ikmaline çal???lmakta oldu?unu ve bir taarruzun pek yak?nda yap?laca??n? anlamalar? üzerine durumun kötüle?en Frans?zlar Ankara ile müzakerat ba?lad? ve neticede 20 günlük 30 May?s-18 Hazirana kadar bir mütareke kabul ve imza edildi.
 
Bu muharebede elde edilen netice:

28 Nisan-21 May?sa kadar devam eden muharebelerde Frans?zlar her tarafta ma?lup olmu?lard?. Bunun üzerine civarda toplayabildikleri Faik kuvvetlerle 22 May?s muharebesini yapm??lard?r.

Bu muharebede muntazam kuvvetler kar??s?nda gayri muntazam kuvvetle mukabele edilemeyece?i anla??lm??t?r.

Çünkü elimizde mevcut olan Alman, Rus, muaddel Alman, ?ngiliz, Frans?z silahlar?n?n cephanesini tedarik etmek pek mü?kül idi. Gerek Malatya’dan gerekse Suriye’den beher mermiyi görmü? para 5 kuru?tan bin bir zorluklarla mülaya suretile tedarik edilmekte idi. ?inayder toplar?n havas? bozuk olmas? yüzünden ve cephanesi olmad???ndan bu toplar?n ate?inden hiç istifade edilememi?ti. Rus cebel toplar?n mermileri az oldu?undan mühim anlarda ancak kullan?labilirdi. Elimizde mevcut a??r makinal? tüfeklerin ate?inden istifade edebildik.

?lerde görülece?i vechile di?er cephelerde Frans?zlarla edilen muharebelerin hep bu tüfeklerin ate?inden istifade edilmi?tir. Efrat gayri muallen oldu?undan ancak basit çete muharebesini biliyor ancak muntazam muharebelerde bir i? göremeyece?i 22 May?s muharebesinde anla??lm??t?r. Binaen Aleyh misâki milli dâhilinde kalan vatan ve milleti dü?man çizmeleri alt?ndan kurtarmak ve dü?manlara milleti ezdirmemek için muntazam kuvvetlere ihtiyaç görülmü?tür.