1 Te?rin Evvel (Ekim) 336 Senesi

Kozan Ka??nda:

Frans?zlar?n taarruzu: Arapl? Kariyesinin ?ark?nda ve 3 kilometre uza??nda Kozan Ka??nda Alay 26. 1’inci tabur efrad? (120) ki?i. 6 a??r makinal? tüfek 1 kudretli cebel tak?m? (2 top) ve 200 mücahitten ibaret bir kuvvetimiz.

Frans?zlar?n ?sa: Tam 1 f?rka mevcudu var, idi.

Buradan taarruzlar?ndaki maksatlar? Tomuz Da??n? zabt edip Osmaniye m?nt?kas?n? ikiye ay?rmak, Mara?-Kozan ve Karsl? hatt? ricat? kesip Osmaniye’deki kuvvetleri cebeli berekete at?p Kuvayi Milliyeyi da??tmak idi.

Frans?zlar saat 8.30 da Kozan Ka??na bidayette Piyade ate?i ve bilahare top ate?i ba?lad?. Alt? mahalle; biri Sak?z gedi?inde, Osmaniye istasyonunda, Kara Baharda, Ala Telik Ba??nda, Osmaniye ?ubesinde, Eski Camiide, H?rnazl?da tabiye edilen toplar her taraf? ate? alt?na alm??t?.

Frans?zlar Asker Piyadelerimize 200 metre yakla?m??t?. O zaman a??r makinal? tüfeklerimiz Frans?z Piyadesine ate? açarak Piyadelerinin ilerlemesini tevkif etmi?ti. Bu suretle muharebe bütün ?iddetle devam etti. Bu muharebede 3 defa dü?man hücum etmi? ise de üçünde de kanl? zayiatla tard edilmi?tir. Muharebe 12 saat bila fas?la devam etti.

Frans?zlar; 2 te?rin evvel (Ekim) 336’da 1 k?s?m Kilis, K?smi Külliside De?irmen oca??ndan Bürhanl?, ?nce yer oradan Ceyhan nehri (Köprü kurarak) Mercinke bir k?sm? Toprak Kale-Erzin istikametine ricat ettiler. Bu muharebe 1 ve 2 te?rinde (Ekim) vuku bulmu? ve Frans?zlara Külli zayiat verdirilmi?tir. Zayiat? setir etmek için yaral?lar? Mersin-Adana-?skenderun gibi muhtelif hastanelere sevk etmi?tiler. Zayiat?n miktar? (1000) bini mütecaviz idi.

Bir k?sm? ?skenderun’dan Erzinli-Toprakkale-Üçtepe-Tatarli-Adana ve Ceyhan’dan gelmi?ti.

4’üncü ?ark f?rkas? bu muharebede muadde 1 Martin tüfeklerin i?neleri k?r?lm??t? fazlaca ate? ettiklerirken kapak tak?mlar? aç?lmamakta idi. Rus tüfekleri de 5,6 mermi att?ktan sonra kapaklar? i?lemez olmu?tu. Bu yüzden ate? kuvvetimiz azalmakta idi.

Kudretli cebel toplar?na gelince 80 mermisi vard?. Fakat bu mermilerin sarf? tak?m kumandan? idare ediyordu, Yaln?z 6 a??r makinal? tüfek kullan?lm?? ve bu sayede Frans?zlara külli zayiat verdirilmi?ti.

Frans?zlar?n 9‘uncu tünelden Bormanda toplanm??lard?. Barcus ve Yan?k K??la müfrezeleri Frans?zlar? takip ederek Kanl? geçide gelmi?ler ve orada dahi Frans?zlar muharebeye tutu?mu?lard?.
 
Mara? müfreze K?z?ldere koyunun yeni mahaldeki tepe, incirli tarla da Kayak, Karayi?it, Casbur, Kanl? geçitte bulunuyordu. Burada muharebe 12 gün kadar devam etmi?tir. Frans?zlara çok zayiat verdirilmi? ve birçok mal i?tinam edilmi?tir.

1 Te?rini evvel (Ekim) muharebesini gayip eden Frans?zlar ?skenderun-Adana’dan kuvvet toplayarak te?rin sani (Kas?m) iptidalar?nda bir taarruza haz?rlanmakta oldu?u haber al?nm??t?. Te?rin evvel (Ekim) muharebesinden sonra nevakisi ve bilhassa müfrezelerin cephane ikmali hususunda faaliyete devam edilmekte ve Frans?zlar?n ikinci taarruzlar?n? kar??lamak için laz?m gelen tertibatta al?nmakta idi.

Ancak Frans?zlar?n taarruzu nereden yapacaklar? malum de?ildi. Kuvvetler eski mevzilerinde idi.

Mara?’tan iki ?inayder topu ve bir tak?m a??r makinal? tüfek gelmi?ti. Müfreze bunlarla takviye edilmi?ti. Bir miktarda cephane gelmi?ti.

Frans?zlar Toprak Kale civar?nda tah?idata ba?lam??lard?. Erzin-Toprak Kale, (Bahar dere) hatt?nda ve civar?nda tam iki f?rka bir kuvvet toplanm?? ve taarruzu ?u suretle yapm??t?.

Adana’dan gelen Piyade ve bir süvari Alay?n?n Çakaldere-Mercimek-Erzandan-Sar?de-K?z?lçakçak geçidinden Domuzlu Da??na Haron beline Toprak Kaledeki Osmaniye, Cücer, Mamuriye istikametine taarruza ba?lad?.

Frans?zlar?n fazla kuvvetle gelmeleri mahalli halk üzerinde fevkalade bir tezin yapm??t?.

Frans?zlar?n emrile Frans?z kuvvetleri ehaliye ili?meyecektir ve kimsenin burnu kanamayaca?? propaganda yap?lmak suretile kuvvetin k?smi azamisinin da??lmas?na sebep oldular. Osmaniye ve Erzin kuvvetleri bulunduklar? mevkileri tahliye ederek Frans?zlar?n ilerlemesine sebep olmu?tur.

Frans?zlar bu taarruzlar?n? 1 te?rini sani (Kas?m) 336 saat 7 raddelerinde ileri harekata ba?lam??t?.

Osmaniye, Çardak, Suna hatt? tahliye edilmi? Frans?zlar bir tüfek ate? etmeden mamuriyeye ilerleye bilmi?lerdi. Yaln?z Haruniye bölükleri 26’?nc? Alay tabur 1. Tamiz da??na çekilmekle kalm??t?.
 
Geçit harekât?n? yapan Frans?z kuvveti Tamiz da??nda Horanik beline konan iki a??r makinal? tüfek ile ate? aç?larak Frans?zlar?n geçitten geçmeleri men edilmi? ve müfrezenin arkas?n? almak olan bu kuvveti ricat etme?e mecbur etmi?tir. Buradan kuvvetiniz Kanl? geçide gelerek Karatepe mevkii i?gal edildi. Frans?zlara burada müdafaa etme?e karar verildi.

?slahiye gurubu K?z?l dereye celp edilerek Osmaniye-Hasan beyli ?osas? kapat?lm??t?.

Frans?zlar Kara tepeye bir kaç taarruz yapt?larsa da taarruz zayiatla def edilmi?tir. 9 te?rini sani (Kas?m) 336’ya kadar muharebe devam etmi?ti.

?slahiye Kariyresinin bulundu?u K?z?ldere istikametinde taarruz eden dü?mana kar?? ?slahiye gurubu mukavemet edemeyerek ?slahiye’ye ricat etme?e mecbur olmu?tur.

Frans?zlar ?slahiye istikâmetini aç?k bulunca Hasan beyliye ilerlemi?ti. Bu kuvvetin bir k?sm? da mamurede kalm??t?.

13 te?rin sani (Kas?m) 336 General Gobork 4’üncü ?ark f?rkas? Hasan beyliden hareket ederek meydani Ekize vas?l olmu?tu.

Osmaniye Müfrezesi dü?man? tahta köprüye kadar takip etmi?ti.

Ve erzak kafilelerine Kulli zayiat verdirilmi?ti.

Sarp geçidine gelen kuvvet, Adana ve mamureyi i?gal kuvvetinden; bir k?sm? toprak kaleye-Erzine avdet etmi?tir.

10,5 Bahri toplar: Harbi umiminde 1332 senesinde trenle Ceyhan’a getirilmi?ti, bunlar Yumurtal?k (Ayasun Kavur tepesinde) iki adet Karatepe’de tabiye edilmi?ti. Di?er ikisi de Dörtyolla Ayas aras?ndad?r.

Bu toplar, bir müfreze, 140 2.tb’dan 1.Bölük, 1 kamyon, müteaddit öküz arabalarile ancak alt? ayda bu 6 saatlik mesafeye nakil edilmi?ti.

?ahan çavu?unun manda arabalarile köylerden toplaya bildikleri arabalarla çok mü?külatla topun biribi Ceyhan civar?nda Ada tepeye, di?eri de Körük gedi?ine getirilebildi. Ada tepedeki topu Frans?zlar taraf?ndan zabt edilerek tahrip edilmi?ti. Körük gedi?inden manda ve öküz arabalarile tamuz da??n?n Haramak beline getirildi ve orada mevzie konulmu?tur.
 
Bu toplar k?zak üzerinde idi. Bu toplar muharebede hiç bir i?e yaramayaca?? Derkar (A?ikar) ise de mücahitlerin maneviyat?n? tezyit etmek ve ayn? zamanda Frans?zlara büyük bir tesir yapmaktan kalmazd?.

Bu toplar Kösereli kariyesinin öküzlerile 9 Haziran 336 tarihinde birisi üç günde Yayal?k’a, di?eri de Közek gedi?ine getirilmi?ti.

Mercin suyu üzerinde çeteler ?u suretle taksim edilmi?ti:

Mercinde: Kösereli Ali efendi, Ali Çaf, ?nce Ali,
Karhane Köprüsünde: Berber ?sa
Yalak evinde: Bozdo?ak Hac? Dey
Alt?göz Bekirlide: Muhacir Bey, Durmu? Tatarli
Endirimli ihtiyatta: Hac? Hüseyin efendi çiftli?inde Frans?zlardan i?tinam edilen 2 a??r makinal? tüfek var idi.

Mercin suyu tatarl?da 20 metre arz?nda idi. Geçit mahalleri ancak köprüden ba?ka yerlerden geçilemezdi. Yata?? batakd?. Takriben 40 kilometre devam eder.