Gerçek Belge No: XVI (Sayfa 2)

Gerçek Belge No: XVI

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
?ifre Kalemi
689

Mahreci: Bitlis
Tarih-i ke?idesi 22 ?ubat sene 330 (7 Mart 1915)
(Verildi?i) Sabah s (aat) d (akika)
5, 30
7, 30
Kalem’e vürudu 22 minhü

Zeyl, 16 ?ubat sene 330 (1 Mart 1915)

1. Hizan’da tutulan evrak, kamilen tercüme ve Divan-i Harb’e tevdi edildi. Müstensihle (elyaz?s? teksiri ile) tab’edilmi? olan garezkarane hezeyannameler, tarihsiz olma?la beraber, Islahat’dan (8 ?ubat 1914) bahis oldu?undan, eski de?ildir. Müstensihle tab’edilen Ta?nak Nizamnamesi de tarihsizdir.

Evrak içinde ayr?ca bulunan Balkan Ta?nak Komitesi Nizamnamesi, matbu ve 1910 tarihini havidir. Hizan’da tutulan damgal? k?sra??n, Ta?nak Rü’esas?’ndan Vanl? ??khan’a aidiyyeti, tahakkuk etdi. K?sra??n bulunmas?, vak’a esnas?nda veya vak’adan evvel, Van’dan süret-i mahsusada adem geldi?ine, delildir. (Van Merkez ?lçesi T?mar Buca??’nda, yeni ad? “Da?önü” olan) ?ririn Karyesi’nden ve Ta?nak sergerdelerinden Lato ile rüfekaas?, Karç?kan Köyleri’nden de isimleri ta’ayyün eden otuzsekiz ki?i, Hizan’a gelüp,musademata i?tirak etmi?dir.

2. Mu? Ovas?’na tamamen hakim ve gaayet müstahkem olan üç Manast?r’a, Müfrezeler gönderildi.

3. Köylüler üzerinde, nüfuz-i Hükümet’in, Komite nüfüzundan daha kuvvetli oldu?u hissi, matlub derecede ifa edildi. Arak Manast?r?’ndan firar eden e?irra, iltica etmek istedikleri Ova Köyleri taraf?ndan, kabul olunmad?. Da? Ermeni Köyleri’nin de, kabul etmiyeceklerine dair haberler gönderdikleri, istihbar k?l?nd?. Ma’a-mafih, bu son ??k, henüz tamamen tahakkuk etmedi.

4. Manast?rlar, kuvvetli Müfrezelerimiz’le taht-? i?gaalimizde bulundukça, Menzil Hatt? üzerinde vak? Ova’da zuhur edecek ufak bir hadise, avn-i Hak’la, pek seri ve ani bir suretde itfa olunabilecek; ve Menzil Hatt? ile sevk?yat?m?z, tehdidden masun kalacakd?r.

5. Karasu ve Murad Köprüleri’nin, birer Müfreze ile muhafazas? esbab?na, tevessül olunmu?dur.

6. Hükümet’e isti’mal-i silah etmeyen Ermeniler’den, hiçbirine, can ve mal?na zarar gelmemesi, pek eyü bir te’sir yapd?. Gerek Mu?’da, gerekse Bitlis’de, Ta?nak olmayan Ermeni Mu’teberan?, hadisat?, alenen tel’in ediyorlar.

7. Mu?’dan ald???m ma’lumata nazaran, belliba?l? Ta?naklar’?n meydanda bulunmamas?na ra?men, (Van Mebusu) Papasyan, yine Kömüs (Tatvan’?n Re?adiye Buca??’ndaki, yeni ad? “Canakdüzü” olan köy) ve (Mu? Merkez Buca??’ndaki, yeni ad? “K?rköy” olan) Sironik (köyleri)hadiselerinin, ?ah?s ve asker kaçaklar?n?n hiyanetinden mütevellid; ve Manast?r Hadisesi’nde, orada saklanm?? olan firariler üzerine, Müfreze’nin ba?teten gitmesile, havf ü hiras? ve müdafa’a-i nefis arzuyi cahilanesinden münba’is oldu?unu; ve Komite’nin, bu vak’alarda, kat’iyyen medhali olmad???n?, iddi’a etmekdedir.

8. E?irra’n?n izleri ve m?kdarlar? hakk?ndaki tahkikaat ve tedkikaat, henüz hitam bulmad???ndan ma’ruzdur.

Fi 21 ?ubat sene 330 (6 Mart 1915)

Bitlis Valisi
Mustafa

Gerçek Belge No:XVII

Gerçek Belge No:XVII

Ba?kumandan Vekili Nam?na Bronsart Pa?a’dan mevrud 5 Mart 331 tarih ve Tel: 885 numrolu ?ifredir.

Küçük bir jandarma müfrezesi Mara? ile Zeytun aras?nda otuz ki?ilik bir Ermeni çetesi taarruzuna u?rayarak, alt? neferin ?ehid oldu?u ve iki jandarma muhafazas?nda Zeytun’a gelmekte olan efrad-? cedidenin Zeytun ahalisi taraf?ndan bir kilisede haps olundu?u anla??ld???ndan, mütecasirlerinin ?ediden tedibi esbab? istikmal k?l?nm??t?r. Ermenilerle meskun havaliden geçecek bu kabil müfrezelerin de kuvvetli bir halde te?killeri lüzumu tamimen tebli? olunur.

1,3. ?ube
fi 5 minhü

1 inci ?ubeye tevdi olunur.
5 Mart 31
(18 Mart 1915)

Gerçek Belge No:XVIII

Gerçek Belge No: XVIII

B (Bismillah)

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
?ifre Kalemi

Mahreci:Sivas
8 Mart sene 331 (21 Mart 1915)
Tarih-i ke?idesi Sabah 1,42
Kalem’e vürudu Sabah 3,25

Mahremdir,bizzat aç?lacakd?r.

Zeyl, ?ubat Sene 1330 (1915 ?ubat?)

Pörk Karyesi’ndeki tahkikaat ve taharriyat neticesinde elde edilen esliha, muhtelif modelde olmak üzere: Mavzer, Gra,Martin, ?nayder olmak üzere, yüzelliye bali? oldu?u;

Doksanbe? asker firarisi, derdest edildi?i gibi; Ta?naksutyun Cemiyyeti’nin idare ve murakabesi alt?nda olarak, (?ebin) Karahisar ve Su?ehri’nde olarak, onalt? Ermeni Karyesi’nde, ?htilal m?nt?kas? ihzar olunarak; her M?nt?ka’ya, maruf Ermeniler’den üçer Kumandan tayin edilmi?;

Ve, M?nt?kalar’?n vazifesi, Huda nekerde (Allah göstermesin), Ordumuz’un (Ruslar kar??s?nda) adem-i muvaffakiyeti halinde, Vilayet’in, Ermeniler’le meskun diger Karyelerindeki guruplarile, tevhid-i mesa’i eyliyerek; Ordu’yu arkadan tehdid; ve Dü?man (Rus) Ordusu’nun tevhidi Harekat-i Ta’arruziyesini teshil etmekden ibaret bulundu?u, anla??lm??.

Ve Te?kilat’da zimedhal olma?la, maznunen yirmibe? ?ah?s derdest olunarak; tahkikaata devam edilmekde, bulun (ul) mu?dur.

Ermeniler’in, ara s?ra vuku’bulan harekat ve tecavüzatlar?na nazaran; bunlar hakk?nda tatbik olunacak, bir güna Tebligaat olmamas?ndan; muhitin ilca’at?na ve vak’an?n icabat?na göre, ifay-i mu’amele olunmakda bulundu?u. Ve, binaberin bu babda, Merkez’ce ittihaz edilmi? bir Karar var ise, buraya da tebli?ine müsa’ade buyurulmas?, ma’ruzdur. 7/8 Mart sene 331 (20/21 Mart 1915)

Komiteye ait malumat, nereden al?nm??t?r? Bu cihetin tamiki.
Emniyet-i Umumiye, fi 8 Mart
?ube 2, fi 8 Mart.

Vali
Muammer

Gerçek Belge No:XIX

Gerçek Belge No: XIX

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
?ifre Kalemi

Ke?idesi 15 Mart sene 331 (28 Mart 1915) Ak?am 7,30
Kalem’e vürudu 15 minhü Ak?am 8,50

B (Bismillah)

Sivas Vilayeti’nden gelen ?ifre

Zeyl, 9 Mart sene 331 (22 Mart 1915 tarihli ?ifre’ye)

Pörk Karyesi’nde elde edilen Esliha’n?n mikdar?, mukaddema arz olunmu? idi.

Karye-i mezkureye civar diger karyelerde de, silah bulundu?u haber verilmesile; oralarda da, taharriyat icra olunuyor. Bu taharriyat ve takibat?n yap?lmamas? içün, (?ebin) Karahisar Marhasas? ile diger ba’z? Ermeniler taraf?ndan müraca’at vaki olmas?na nazaran, bunlar?n, Makam-i Alileri’ne ve sair mahallere müraca’atleri de, me’muldur.

Bina’en-aleyh, taharriyata devam edilmekde oldu?unu. Ve bu miyanda, vak’ada zimedhal görülen ba’z? Ermeniler’in de, taht-i tevkifa al?nmakla beraber; takibat?n,?ekl-i kaanunisinde cereyan? esbab?n?n istikmali z?mn?nda, Vilayet Adliyye Müfetti?i’nin de, oraya i’zam olundu?u, lede’l-ma’lumat, ma’ruzdur.

Fi 15 Mart sene 331 (28 Mart 1915).
Vali Muammer
Emniyet-i Umumiye’ye, fi 16 (Mart).
?u’be 2, fi 16 (Mart).
H?fz?, Fi 16 minhü.
Vali
Muammer

Gerçek BeIge No: XX

Gerçek BeIge No: XX

Osmanl? Orduy-u Humayunu
Ba?kumandanl??? Vekaleti
Numro: 3108

Kudüs’ten Ba?kumandanl?k Vekaletine mevrud ?ifredir

C. 26-1-331 tarih ve 5443/194 numrolu ?ifre:

1. Patrik’in vaka hakk?ndaki tarz-? tasviri, hakikat-? hale pek az muvat?kt?r.

2. E?kiya Zeytun’a cephane götüren bir jandarma k?tas?na kuvve-i müselleha ile tecavüz etmi?lerdir.

3. Hadisenin bidayetinden itibaren bütün mesaim, ahali-i mahalliyenin zerre kadar incidilmemesi ve ahali-i islamiyenin hatta e?kiya-? müsellehaya kar?? en ufak bir tecavüzde bulunmalar?n?n men’i maksad?na matuf idi. Ve bu maksat tamamen temin edilmi?tir.

Patrik efendi, bunun aksini ispat edemez.

4. Bilfiil musademata i?tirak etmemi? ve isyan?n mü?evviki olmam?? olanlardan bilakaydü ?art kendiliklerinden arz-? dehalet ve silahlar?n? teslim eden veya edecek olanlar hakk?nda,takibat icra edilmemesi mümkündür. Fakat, bunun ?imdiden vaad suretinde ilam?na kat’iyyen taraftar olamam. Gerek dehalet edecek olanlardan ve gerek ahaliden Zeytun ve Mara?’ta ikameti muz?r olanlar?n Konya’ya gönderilmesi zaruridir. Aksi halde dü?man?n debarkman’? halinde s?rf asayi? maksadiyle, bu taraflarda bir çok kuvvet bulundurmaya mecbur kalaca??m.

5. Zeytun hadisesine Patrikhane’nin hatta nasih s?fat?yle dahi müdahetesi kat’iyyen caiz de?ildir.

Fi 27 Mart sene 331 (9 Nisan 1915)
28 vürudu
K?s?m 2/28 (Mart)

Dördüncü Ordu Kumandan?
Cemal

2. ?ube
8749
28 Mart 1331 (10 Nisan 1915)

Gerçek Belge No: XXI

Gerçek Belge No: XXI

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti
Kalemi
Umumi
Kalem-i Hususi

B (Bismillah)

?ifre
Müsta’cel ve mahremdir
Bizzat halli
Van Vilayetine

1. ?ehirde, en son vaz’iyetiniz, nas?ld?r; ve ?ehrin, nereleri Ermeniler’in elindedir?

2. ?imdiye kadar Ermeniler’in ta’arruz etdikleri mahallatda, Asker ve Ahali-i ?slamiye’den, ne kadar telefat ve mecruh vard?r?

3. Mebani ve Devair-i Emiriye ve Resmiye’den ve hususi mebaniden muhtarik olan (yanan) ve tahrib edilen, ne kadard?r? Ve hangi dairelerdir?Hasarat ve zarar derecesi, ne m?kdardad?r?

4. E?k?ya Rü’esas?’ndan, Vilayetçe ma’rüf e?hasdan, kaç ki?i telef olmu?; ve bugüne kadar, Merkez’de ne kadar ve Mülhakaatda, tahminen, kaç Ermeni maktul dü?mü?dür?

5. Bilfiil isyana ve harekata i?tirak edenler, kaç ki?idir? Ve bunlar, en ziyade hangi menat?kdan, kuvvet ve silah alm??d?r?

6. Vuku’at?n zuhurundanberi, ne kadar kuvvetle mukaabele ve müdafa’a edilmi?; ve Merkez ve Mülhakaat Ahali-i ?slamiyesi’nden, ne nisbetde istifade olunabilmi?dir?

7. Komite’nin vaz’iyet ve tertibat?na dair, vesaik elde olunabilmi? midir?

8. Komiteciler’den, mevkuuf var m?d?r? Tamamile izaleleri içün, kuvvetiniz kafi midir? Ordudan, ne süretle mu’avenet görüyorsunuz? Ba?ka kuvvete, ihtiyac?n?z var m?d?r?

Ba?kumandanl?k nezdinde te?ebbüsatda bulunmak üzere, seri’an ve mufassalen inbas?. Fi 20 Nisan 1331 (3 May?s 1915).

Verildi.
Naz?r
Ke?idesi, ?sma’il (imza).

III. Bölüm’de bu ba?l?k alt?nda metinleri kaydedilen üç ar?iv belgesi burada yay?nlanmaktad?r.

Gerçek Belge No: XXII (Sayfa 1)

Gerçek Belge No: XXII (Sayfa 2)

Gerçek Belge No: XXII (Sayfa 3)

Gerçek Belge No: XVII

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti
Kalemi
Umumi
Hususi

B (Bismillah)

(?ifre)

Müsta’cel, mahrem, bizzat halli.

Edirne, Erzurum, Adana, Ankara, Ayd?n (?zmir), Bitlis, Haleb, Hudavendigar (Bursa), Diyarbekir, Sivas, Trabzon, Konya, Mamuretilaziz (Elaz??), Van Vilayat?na;

Urfa, ?zmit, Bolu, Canik (Samsun), Karesi (Bal?kesir), Kayseri, Ni?de, Eski?ehir, Karahisar?sahib (Afyon), Mara? Mutasarr?fl?klar?na

Ermeni Komiteleri’nin, Memalik-i Osmaniye’deki Te?kilat-i ?htilaliye ve Siyasiyeleri’le; ötedenberi kendilerine Muhtariyyet-i ?dare te’minine ma’tuf olan te?ebbüsleri;

Ve ?’lan-i Harb’i müte’ak?b, Ta?nak Komitesi’nin, Rusya’da bulunan Ermeniler’in, derhal aleyhimize hareketine; ve Memalik-i Osmaniye’deki Ermeniler’in dahi, Ordu’nun düçar-i za’af olmas?na intizar ederek; o zaman, bütün kuvvetlerile ihtilal eylemelerine dair ittihaz etdikleri Mukarreratlar’?;

Ve, her fursatdan istifade etmek suretile, Memleketin hayat ve istikbaline te’sir edecek Harekat-i Hainane’ye cür’etleri; bilhassa, Devlet’in Hal-i Harb’de bulundu?u ?u s?rada: Zeytun ile Bitlis, Sivas ve Van’da vukubulan Hadisat-i Ahire-i ?syaniyye ile, bir kerre daha te’eyyüd etmi?.

Ve, esasen, Merkezler’i Memalik-i Ecnebiyye’de bulunan ve elyevm unvanlar?nda bile, ?HT?LALC?L?K s?fat?n? muhafaza eden bütün bu Komiteler mesa’isinin, Hükümet aleyhine olarak, her dürlü esbab ve vesaite müraca’at suretile; Nuhbe-i Amaller’i olan Muhtariyyeti istihsal maksad? etraf?nda topland???;

Ve, Kayseri ve Sivas ile, mahal-i sairede meydana ç?kar?lan bombalar’la;

Ve, Rus Ordusu’nda Gönüllü Alaylar? te?kil ederek, Ruslar’la birlikde Memleket’e sald?ran; ve an-as?l Osmanl? Memleketi Ahalisi’nden olan Ermeni Komite Rü’esas?’n?n harekat?;

Ve, Orduy-i Osmani’yi arkadan tehdid etmek suretile ve pek büyük bir m?kyasda al?nan tertibat ve ne?riyatlar? ile, tahakkuk eylemi?dir.

Bittabi Hükumet, kendisi içün bir Mes’ele-i Hayatiyye te?kil eden, bu kabil tertibat ve te?ebbüsat?n temad’isine, hiçbir zaman nazar-i ??maz(gözyumma) ve müsamaha ile bakam?yaca??;

Ve menba-i mefsedet olan Komiteler’in, hala mevcudiyetini me?ru telakki edemiyece?i cihetle; bil’umum Te?kilat-i Siyasiyye’nin ilgaas?na, lüzum-i acil hissetmi?dir.

Bina’en-aleyh: H?nçak, Ta?nak ve emsali Komiteler’in, Vilayet dahilindeki ?u’abat?’n?n, derhal sedleri ile; ?u’be Merkezleri’nde bulunacak evrak ve vesaikin, kat’iyyen ziya (kaybolma) ve imhas?na imkan b?ra??lmayarak, musaderesi.

Ve Komiteler Rü’esa ve Erkan?’ndan Müte?ebbis E?has ile, Hükümet’çe tan?nan mühim ve muz?r Ermeniler’in, heman tevkifi;

Ve bulunduklar? mahallerde, devam-i ikaametlerinde mahzur görülenlerin, Vilayet/Sancak dahilinde, münasib görülecek mevak?’de toplatd?r?larak; ?erlerine imkan b?rak?lmamas?.

Ve icab eden mahallerde, Silah Taharrisi’ne ba?lan?larak; her dürlü hal ve ihtimale kar?u, Kumandanlar’la bilmuhabere, kuvvetli bulunulmas?;

Ve icraat?n hüsn-i tatbiki esbab?n?n, te’min ve istikmalile; zuhur edecek evrak ve vesaik?n tedkiki neticesinde, tevkif olunan e?has?n, Divan-i Harbler’e tevdi’i, Orduy-i Humayun Ba?kumandanl??? Vekaleti’le bilmüzakere. takarrur etmi? olma?la; icab eden tedabirin, biletraf istikmalile, derhal tatbiki.

Ve tevkif olunan e?has adedile, icraatdan, peyderpey ma’lumat i’tas? (ile, ve ?u icraat, s?rf Komiteler’in te?ebbüsat?na kar?u, bir hareket mahiyetini haiz olmas?na binaen; buna,Ahali-i ?slamiyye ile Ermeni Unsuru aras?nda, mukaateleyi intac edece?i bir ?ekil verilmemesi) kemal-i ehemmiyyetle, tavsiye olunur.

Fi 11 Nisan 1331 (24Nisan 1915)

Yaz?ld?.

Ke?idesi,?sma’il (?mza)

Naz?r

Kere içinde bulunan ve üstleri çizilen cümle yaln?z:Bitlis,Erzurum,Sivas,Adana,Mara? ve Haleb’e yaz?lacakd?r.

Gerçek Belge No:XXIII

Gerçek Belge No: XXIII

B (Bismillah)

Osmanl? Orduy-u Humayunu
Ba?kumandanl?k Vekaleti

?ube 1.
Numro: 1711
(Gayet mahremdir)

13.2.331
(26 Nisan 1915)

Harbiye Nezareti Müste?arl???na

H?nçak, Ta?nak ve emsali komitelerin, gerek Pay?taht’ta ve gerek vilayatta bulunan ?uebat?n?n, derhal sedleri ile evrak ve vesaikin katiyen ziya?na mahal b?rakmamak suretiyle, müsaderesi ve komiteler rüesa ve erkan?ndan hükümetçe tan?nan müte?ebbis e?has ile mühim ve muz?r Ermenilerin, heman tevkifi ve bulunduklar? mahallerde devam-? ikametlerinde mahzur görülenlerin münasip görülecek mevakide toplatd?r?larak firarlar?na meydan b?rak?lmamas?; ve iktiza eden mahallerde silah taharnisine ba?lan?lmas? ve icab edenlerin derhal Divan-? Harblere tevdii hükümetçe takarrur etmi? oldu?undan; bu hususta memurin-i mülkiye ile temasda bulunulmas? ve onlar taraf?ndan talep olunacak her dürlü muavenetin, derhal ifas? ehemmiyetle matlupdur.

Ba?kumandan Vekili
(?mza) Enver

Bu emir:
Birinci Ordu Kumandanl???na Bahr-i Sefid Bo?az? Kumandanl???na
?kinci Ordu Kumandanl???na Dersaadet Merkez Kumandanl???na
Üçüncü Ordu Kumandanl???na Musul’da On ?kinci Kolordu Kumandan Vekaletine
Dördüncü Ordu Kumandanl???na
Be?inci Ordu Kumandanl???na Harbiye Nezareti Müste?arl???na
Irak ve Havalisi Kumandanl??? Vekaletine Ordu Dairesine
Dördüncü Ordu Kumandanl???na Harbiye Dairesine
Bahr-i Siyah Bo?az? Kumandanl???na Muhakemat Müdiriyetine tebli? edilmi?tir.

Asayi?
270
Asayi? k?sm?na
13 Nisan 31
(26 Nisan 1915)
H?fz?
16 Nisan

Gerçek Belge No: XXIV



Gerçek Belge No: XXIV

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Mudiriyeti
Kalemi
Umumi
Hususi

B (Bismillah)
(?ifre)

Edirne, Erzurum, Adana, Ankara, Ayd?n, Bitlis, Haleb, Hudavendigar (Bursa), Diyarbekir, Sivas, Trabzon, Konya, Mamuretilaziz (Elaz??), Van
Vilayat?na;

Urfa, ?zmit, Bolu, Canik (Samsun), Karesi (Bal?kesir), Kayseri, Karahisar?sahib (Afyon), Ni?de, Eski?ehir, Mara? Mutasarr?fl?klar?na

Ermeniler’den, müte?ebbis ve muz?r e?has ile Komite Rü’esas?’n?n, teb’id ve tevkifleri hakk?ndaki tebligaat?n, ba’z? mahallerde yanl?? anla??ld???; ve ekseri yerlerde, alel?tlak, göze görünen e?has?n tevkif olunarak o mahalden yine ana mümasil ve mevki i’tiba rile mücavir diger bir mahalle teb’id edildi?i;

Ve birçok yerlerde de, hakiki erbah-i mefsedet hakk?nda, hiçbir mu’amele yap?lmad???, cereyan eden muhaberatla, te’eyyüd etmi?dir.

Müte?ebbis ve muz?r e?has ve Komiteciler’in, bulunduklar? mahalden ayni kaabiliyet-i fesadiyeyi haiz mahallere nakli, yine kendilerini müsa’id muhitlere sevk demek olaca??na nazaran, ba’dema teb’idde bu cihetin nazar-i dikkate al?nmas?; ve teb’id mu’amelesinin, Ermeniler’in, muhit ve kesafet i’tibarile i? görebilecekleri mahallerdeki e?has hakk?nda tatbiki.

Fi 19 May?s sene 331 (1 Haziran 1915)
Naz?r
(?mza) Talat
Yaz?lm??d?r.

III. Bölüm’de metni görülen belgenin orijinali transkripsiyonuyla birlikte sunulmaktad?r.

Gerçek Belge No: XXV (Sayfa 1)

Gerçek Belge No: XXV (Sayfa 2)

Gerçek Belge No: XXV

Osmanl? Orduy-u Humayunu
Ba?kumandanl??? Vekaleti
1 nci ?ube

Tarih-i Tesvidi 19.2.31 (2 May?s 1915)
Mübeyyize konulan Numro: 2049 M
Tarih-i Tebyizi fi 19 Nisan sene 31

Mübeyyizin imzas?.....

Gayet Mahremdir.

Van Gölü etraf?nda ve Van vilayetince bilhassa malum olacak mevaki-i muayyenedeki Ermeniler, isyan ve ihtital için daimi bir ocak halindedirler. Bu halk?n oradan kald?r?larak isyan yuvas?n?n da??t?lmas? fikrindeyim.

Üçüncü ordunun verdi?i malumata nazaran Ruslar 7 Nisan’da hudutlar? dahilindeki müslüman ahaliyi ç?plak bir halde hududumuz dahiline sürdüler. Hem buna bir mukabele-i bilmisil olmak ve ayn? zamanda yukar?da söyledi?im maksad? has?l etmek üzere:

Ya, merkum Ermenileri ve ailelerini Rusya hududu dahilinr sürmek, yahut merkum Ermenileri ve ailelerini Anadolu dahilinde muhtelif yerlere da??tmak laz?md?r. Bu iki ??ktan münasibinin imtihab? ile icras?n? rica ederim. Bir mahzur yoksa usat ailelerini ve isyan merkezlerini hudut haricine sürmeyi ve anlar?n yerine hudut haricinden gelen islam halk? yerle?tirmeyi tercih ederim.Olbabda

(?mza) ?smet

?ube I/1255
K?s?m,A
H.T.
M 42

III. Bölüm’de bugünkü Türkçe ile metinleri kaydedilen dokuz ar?iv belgesinin orijinalleri burada yay?nlanmaktad?r.

Gerçek Belge No: XXVI

Gerçek Belge No: XXVI

Bab-i Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti
Kalemi
Umumi
Hususi

B (Bismillah)

(Ba?taki rakamlar, ?ifre say?s?d?r)

15 Musul Vilayetine, 7 Urfa,9 Zor Mutasarr?fl?klar?na

Van, Bitlis ve Erzurum Vilayetleri’nden, o taraflara gönderilecek Ermeniler hakk?nda tatbiki icab eden mu’ameleye mütedair Ta’limat’?n ba’z? aksam?, bervech-i ati,tebli? olunur:

— Gönderilecek Ermeniler, (+) taraf-i Hükümet’den ta’yin edilen mahallere nakil; ve oralarda iskan edileceklerdir.

— Mahal-i iskaniyyeleri’ne vürud eden Ermeniler, icab-i hal ve mevk?’a göre,ya mutasarr?f süretinde mevcud Kura ve Kasabata in?a edecekleri hanelere; veyahud, taraf-i Hükümet’den ta’yin edilecek mahallerde, yeniden te’sis edecekleri Köyler’e, yerle?dirileceklerdir.

— Ermeni iskan edilecek Kura ve Kasabat’la, yeniden te’sis edilecek Ermeni Köyleri hududunun, Ba?dad ?ömendöferi ile iltisak hatlar?ndan ve diger hutut-i hadideden, la-akal yirmibe? kilometro uzak bulunmas?, ?artd?r.

— Nakli icab eden Ermeniler’in, te’min-i sevk ve iskan?, Mahalli Memurin ?daresi’ne,aiddir.

— Mahal-i ?skaniyyeleri’ne sevk edilen Ermeniler’in, muhafaza-i can ve mallarile, te’min-i i’a?e ve istirahatleri, güzergahlar?nda bulunan Memurin-i ?dare’ye aiddir.

— Nakledilen Ermeniler, kaffe-i emval-i menkuule ve e?yalar?n?, birlikde götürebilirler.

Fi 10 May?s sene 331 (23 May?s 1915)
Verildi. Naz?r
(+) Urfa Mutasarr?fl???na
Liva’n?n, Ermeni meskun olan Merkezi civar?, müstesna olmak üzere.

Musul Vilayetine
Vilayet’in, k?sm-i cenubisinde.

Ke?idesi (?mza)
?sma’il

Gerçek Belge No: XXVII

Gerçek Belge No: XXVII

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti
Kalemi
Umumi
Hususi

B (Bismillah)
(?ifre)

9 Adana, 18 Haleb Vilayetlerine, 17 Mara? Mutasarr?fl???na

(+) Nefs-i Adana, nefs-i Sis (Kozan) ve Mersin müstesna olmak üzere; Adana, Mersin, Kozan, Cebelibereket Livalar? dahilindeki Kura ve Kasabat’da sakin Ermeniler, münasebet-i mevki’iye nazar-i dikkate al?narak; Suriye (?am) Vilayeti’nin k?sm-i ?arkisi, Haleb Vilayeti’nin ?ark ve ?ark?cenubisi cihetlerinde, taraf-i Hükümet’den ta’yin edilen mahallere, nakil ve iskan edileceklerdir. Mahal-i iskaniyyelerine vürud eden Ermeniler, icab-i hal ve mevki’a göre; ya müteferrik (da??n?k) süretde, mevcud Kura ve Kasabat’a in?a edecekleri hanelere; ve yahud, taraf-i Hükümet’den ta’yin edilecek mahallerde, yeniden te’sis edecekleri Köyler’e yerle?dirilecekdir.

Nakli icab eden Ermeniler’in, te’min-i sevk ve iskan?, Mahalli Memurin ?daresi’ne aiddir. Mahal-i iskaniyyelerine sevkedilen Ermeniler’in, muhafaza-i can ve mallarile te’min-i i’a?e ve istirahatleri, güzergahlar?nda bulunan Memurin-i ?dare’ye aiddir.

Nakledilen Ermeniler, kaffe-i emval-i menkuule ve e?yalar?n?, birlikde götürebilirler.

Fi 10 May?s sene 331 (23 May?s 1915)
Verildi.
Naz?r

(+) Haleb Vilayetine

Merkez Kazas? müstesna olmak üzere: ?skenderun, Bilan, Cisri?u’ur, Antakya Kazalar? dahilindeki (Kura ve Kasabat’da..)

Mara? Mutasarr?fl???na

Nefs-i Mara? müstesna olmak üzere, Mara? Sanca?? dahilindeki.

Ke?idesi (?mza)
?sma’il

Gerçek Belge No: XXVIII

Gerçek Belge No: XXVIII

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti
Kalemi
Umumi
Hususi

B (Bismillah)
(?ifre)

14 Erzurum, 21 Van, 14 Bitlis Vilayetlerine

Vilayet dahilindeki Kura ve Kasabat’da sakin Ermeniler, münasebet-i mevki’iyye nazar-i dikkate al?narak; Van Vilayeti ile hemhudud olan, k?sm-i ?imalisi müstesna olmak üzere, Musul Vilayeti’nin k?sm-i cenubisi ile; Zor Sanca?? ve Merkezi müstesna olmak üzere; Urfa Sanca??’nda, taraf-i Hükümet’den ta’yin olunan mahallere, nakil ve iskan edileceklerdir.

Mahal-i iskaniyye Karyeleri’ne vürud eden Ermeniler, icab-ü hale ve mevk?’a göre; ya müteferrik süretde mevcud Kura ve Kasabat’a in?a edecekleri hanelere; ve yahud, taraf-i Hükümet’den ta’yin edilecek mahallerde, yeniden te’sis edecekleri köylere yerle?dirilecekdir.

Nakli icab eden Ermeniler’in, te’min-i sevk ve i’a?eleri, Mahalli Memurin idaresi’ne aiddir.

Mahal-i ?skaniyyeleri’ne sevkedilen Ermeniler’in, muhafaza-i can ve mallarile, te’min-i i’a?e ve istirahatleri, güzergahlar?nda bulunan Memurin-i ?dare’ye aiddir.

Nakledilen Ermeniler, kaffe-i emval-i menkuule ve e?yalar?n?, birlikde götürebilür.

Bu sevkiyat, bittabi, Harekat-i Harbiyye’nin müsa’ade etdi?i mahallerde icra olunur. Fi 10 May?s sene 331 (23 May?s 1915).

Verildi. Ke?idesi, ?sma’il.

Naz?r

Gerçek Belge No:XXIX

Gerçek Belge No: XXIX

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
?skan-i A?air ve Muhacirin Müdiriyeti
(Numro) 200

B (Bismillah)

(?ifre)
Müsta’cel

Erzurum Vilayetine

C (evab) 24 May?s 331 (6 Haziran 1915)

Ermeniler’in, birlikde götüremiyecekleri e?yan?n k?ymeti, Hükümet taraf?ndan ashab?na te’diyye edilece?i; bu gibi emval-i metrükenin muhafaza; ve ashab? nam?na, bilmüzayede bey’i, icab eder.

Bu hususdaki Ta’limat-i mufassala, postadad?r. Elyevm, cihet-i Askeri’de çal??anlarla, aceze-i nisvan?n, ?imdilik te’hir-i sevkleri, caizdir. Fi 27 May?s 331 (9 Haziran 1915).

(imza) ?ükri
Yaz?lm??d?r.
Naz?r
(imza Ali)

Gerçek Belge No: XXX

Gerçek Belge No: XXX

Bab-? Ali
Dahiliye Nezareti
?skan-i A?air ve Muhacirin Müdiriyeti

B (Bismillah)

(?ifre)

47 Sivas, 36 Trabzon, 36 Mamuretilaziz (Elaz??) Vilayatiyle, 11 Canik (Samsun) Mutasarr?fl???na

Nakil ve sevkleri takarrur eden Ermeniler’in, beraberlerinde götüremiyecekleri emval-i menkuule ve gayrimenkuulenin, suret-i idare ve muhafazas? Nizamnamesi, posta ile derdest-i irsal oldu?undan; ?imdilik, emval-i mevcudenin, taht-i muhafazaya ald?r?lmas?.

Fi 14 Haziran sene 331 (27 Haziran 1915).

?ükri. Yaz?lm??d?r
Naz?r Nam?na

(?mza) Ali

[16]ibid,Dosya No:Emniyet-2.
[17]Genelkurmay Ba?kanl???,Ar?iv No:4/3671,Klasör No:2818,Dosya No:59,Fihrist No:1/12.
[18]Ba?bakanl?k Ar?ivi,?çi?leri Bakanl???,Gelen ?ifre Sivas Dosyas?.
[19]ibid,Gelen ?ifre Sivas Dosyas?.
[20]Genelkurmay Ba?kanl???,Ar?iv No:1/31,Klasör No:2287,Dosya No:32,Fihrist No:1/37.
[21]Ba?bakanl?k Ar?ivi,?çi?leri Bakanl???,?ifre Dosya No:52.
[22]ibid,?ifre Defteri Dosya No:52.
[23]Genelkurmay Ba?kanl???,Ar?iv No:1/131,Klasör No:2287,Dosya No:32/12,FihristNo:12/1,
[24]Ba?bakanl?k Ar?ivi,?çi?leri Bakanl???,?ifre Dosya No:53.
[25]Genelkurmay Ba?kanl???,Ar?iv No:1/1,Klasör No:44,Dosya No:207,Fihrist No:2/1,2/2.
[26]Ba?bakanl?k Ar?ivi,?çi?leri Bakanl???,?ifre Dosya No:53.
[27]ibid,?ifre Dosya No:53.
[28]ibid,?ifre Dosya No:53.
[29]ibid,?ifre Dosya No:53.
[30]ibid,?ifre Dosya No:54.