Mara?'?n Frans?zlar Taraf?ndan ??gali

335 senesi te?rini evvel (Ekim) sonlar?nda Mara?’taki ?ngiliz Kuvayi i?galiye-Frans?z Kuvayi i?galiyesi taraf?ndan mühadele rivayeti i?itilmeye ba?lam??t?r.

Frans?zlar Adana Havalisinde Ermenilerle beraber Türklerin aleyhine hareketleri yüzünden memleketteki Türkler için felaket telakki edilmi?ti. Bu s?rada Adana’ya Frans?zlar için (H?rlakyan osit) setrak (Badikyan Aran) ve daha baz? kimselerden mürekkep bir Ermeni heyeti te?kil edilerek göndermi?lerdi. Bu me?ru haberi duyan Türkler camii kebirde ictima (topland?lar) ettiler.

Frans?zlara Mara?’a sokmamak ve Frans?z i?galine u?ramamak üzere bir miting akit ettiler. Mitinge heyet reisi memleketin gençlerinden Doktor Mustafa Bey idi. Doktor Mustafa Bey mitingin neticesini mutasarr?f beye söylemeye mecbur edildi.

Mutasarr?f bu harekât? do?ru bulmam?? bu hareketin mucibi felaket olaca??n? ilave etmi?ti. Doktor müfrit vatanperver oldu?undan mutasarr?f?n ?ngiliz ve Frans?zlarla iyi geçinmek bu suretle dar dü?üncesile kendi mevkiini muhafaza etmek istiyordu Memlekette bu gibi hallere meydan vermemek için daha evvel bir tak?m gençleri birer suretle lekeleyerek ?stanbul hükümetine kadar sevk etmek üzere ?ngilizlere ihbar eylemi? ?ngiliz Kuvayi i?galiye Kumandan? da tahkikat icras?n? emir eylemi?ti. (Ermeni tehcirinden maznum olan (27) ki?i hakk?nda ?ngiliz Kumandanl???na teslim edilmi?ti)

O zaman ?ngiliz Kumandan? memleketi edece?inden dolay? mutasarr?f?n bu fikrine pek de i?tirak etmemesi bu zavat? müvakkaten serbest b?rakm??t?.

Bu içtimadan sonra bir kaç defa daha camii kebirde ictima edilmi? ise de hiç bir netice elde edilememi?tir ve de?i?me harekat? ani oldu?undan o s?rada yap?lan içtimalardan bir netice has?l olamam??t?.

Te?rini evvelin (Ekimin) 29‘uncu günü Osmaniye’den Mara?’a Doktor Artin H?rlakyan Agoya hitaben gelen telgraflarda (yar?n misafirlerimizle birlikte Mara?’tay?z) deniyordu.

??gal merasimine ait bir tablo:

Bu misafirlerden maksat Frans?z Kuvayi i?galiyesi oldu?u tabii idi. Ermeniler hemen büyük bir faaliyete girdiler. ??gal merasimi için tertibatlar?n? izhar ve Ermeni terziler geceli gündüzlü çal??arak Ermeni ve Frans?z bayraklar?n? haz?rlad?lar. Ertesi günü ay?n 30’uncu Per?embe günü sabahleyin büyük küçük kad?n ve erkek bilumum H?ristiyan ehalisi Kasaba haricinde istikbale i?tirak ettiler. (Bunlar aras?nda Hüdai Tahsin, ?ükrü Bey, Çuhadarzade Hac? Mehmet efendi) istikbalde bulundular.

O günü ak?am? Alaturka saat 5’de Kuvayi ??galiye 400 kadar Ermeni gönüllüsü 100 Frans?z, 50 kadar Cezayir süvarisinden ibaret bir kuvvet ?ehre girdiler. Bunlar?n önünde Ermeni gençleri (Kah?r olsun Türk Padi?ah?-Kah?r olsun Türkler-Ya?as?n Frans?zlar-Ya?as?n Ermeniler) daha birçok haysiyeti milliyeyi rencide edecek sözler ve ta?k?nl?klarla istikbal merasimi yapt?lar. Böyle ta?k?nl?klar yap?laca?? anla??ld???ndan çar?? Karakol Polisi Ali Durmu? Efendi Mutasarr?f beye bir rapor göndermi?ti.

Ermenilerin nümayi?ine kar?? tecavüzat yapanlar? ?iddetle tecziye ve men edilmesi için jandarma Kumandan? ?smail Hakk? Polis Komiseri Cemil memur edilmi?lerdi. (Ermenilerin ç?lg?n tezahürlerinden müteessir olan ?smail Hakk? a?lam??t?)

Bu saat Türkler, Ermenilerin me?um ve ç?lg?n ta?k?nl?klar? kar??s?nda kanlar? kurumu? ve so?uktan incimat etmi? insanlar gibi hareketsiz seyirci kalm??lard?r. Daha o gün Ermeni askerleri ?ehrin her taraf?na yay?larak rast geldikleri Türkleri tahkir, darp eylemeye kiyam eylemi?lerdir. Bu vaziyetlere kar?? hükümet reisi bulunan mutasarr?f bey seyirci kalm??t?r.

Ertesi Cuma günü Ermeni askerleri Frans?z serserileri önlerinde olarak tekmil çar??ya ve ?ehrin her taraf?na yay?lm??lard?r.

Türkleri darp ve tahkire ve Türk dükkânlar?ndan paras?z cebren e?ya almaya ba?lam??lard?. Bir kaç askerle bir kaç Ermeni gönüllüsü hükümetin kap?s? önüne gelerek nöbetçi Jandarmaya Fuhu?hanenin gösterilmesini ?srar etmi?ler ve orada Türkleri ve hükümeti alenen tefyif (Hakaret) etmekle beraber telgraf müvezzii Memet efendiyi dövmü?lerdi. O gün ak?am üzeri uzun oluk caddesinde bir Frans?z 4 Ermeni neferi hamamdan ç?k?p evine gitmekte olan bir Türk kad?n?n?n peçesini aç?p gö?sünü aç?p s?kmalar? üzerine civarda bulunan Türklerden sütçü incun nam?nda bir adam?n hissiyat? galeyana gelerek ve ?u hale tahammül edemeyerek üzerindeki tabanca ile mütecavizlerin üzerine ate? ederek at?lan kur?unlardan iki Ermeni’yi vurarak yerlere serdi.

Memleketi henüz terk etmeyen ?ngiliz neferleri yakaya ko?arlar.

O s?rada çar??dan gelmekte olan Çakmakç? Memet efendinin o?lu Sait üzerine Frans?z ve Ermeni mütecavizleri mütekabilen att?klar? kur?unlarla yaralanarak yere dü?en müteakiben memleketin vaziyetini görmek üzere d??ar? ç?km?? olan Frans?z kumandan?, ?ngiliz Kuvayi i?galiye kumandan? yakaya bizzat ?ahit olurlar.

(Bu esnada Elbistan’a Kaçanlar Kad?zade ailesi Ahmet Harç, Doktor Mustafa, Muallim Hayrullah, Kocaba? Ömer efendi, Hasip efendi, Kilis Nedim ve Eczac? Lütfi)

O gün mesele bu suretle bast?r?larak ceraimin art?r?lmas?na meydan verilmedi ve ak?am üzeri çar??lar tamamile kapand?, Frans?zlar?n asayi?i temin ve inzibat? sa?lama zununda getirdikleri Ermeni askerlerinin böyle muz?r hareketlere ve vah?ice tecavüzlere yeltenmesi Türklerin sukût eylemesinden cesaret alarak Türkleri imha politikas?na ba?lad?klar? yapt?klar? katliamlarla meydanda idi ve bu kanaat has?l olmu?tu. Vakan?n ikinci cumartesi günü, ?ngiliz Kuvayi i?galiyesi memleketi ve Türkleri Frans?z ve Ermeni vah?etine terk ile çekilip gittiler. Bu ta?k?nl???n geni?lemesi dolay?s?yla kendilerine tecavüz edilece?ini anlayan bir çok e?raf memleketten geceleyin Elbistan’a kaçm??lard?.

??galin 4’üncü Pazar günü 3 te?rini seni (Kas?m) Mara?’?n ?ark cihetinden ?ehrin 20 dakika mesafede Ayintap caddesi üzerinde ve zeytinlilikte elleri arkas?na ba?lanm??, kulaklar? ve burunlar? kesildikten sonra öldürülmü? bir Türk cesedi bulundu. O zaman hükümet reisleri memlekete baz?lar? te?ebbüsatta bulundular. Buna kar?? Frans?z i?gal Kumandan? (Bu vaka, sondur ba?ka vukuat olmayacakt?r) dedi. Badema en küçük bir hadise olmaz diye teminatta bulundu. Ermeni gönüllü efrad?n? müstamleke efradile müdahele edece?ini namusu üzerine vait etti. Yukarda yazd???m hadise üzerine çar??, pazarda 4.gün kimse görülmedi. Bundan sonra memleket bir hafta kadar sükûnet içinde ya?ad?.

6-7 te?rini sani( Kas?m) Cuma gecesi Alaturka saat 5.30‘da memleketin ?ark cihetinde bulunan Divanl? ve Kayaba?? mahalleleri aras?ndaki çiçekli semtinde bir birini müteakip 30 kadar silah sesleri i?itildi. Türkler daima sükûnet taraftar? olduklar?ndan herkes itidalini muhafaza ediyordu.

Hükümet devriyesi takviye ald?ktan sonra mesele suretle tavazzuh etti. Hükümet devriyesi Divanl? ve Çiçekli semtleri aras?nda Haydarl? camiinin önünde bir düdük sesi duyuldu. Bu ses duyulur duyulmaz Polis Suphi Efendi düdü?ü çalan devriye veya mahalle bekçisi zannile kar??la?m?? ve bunu gören Frans?z devriyesi taraf?ndan Türk devriyesine ?iddetle ate? aç?lm??t?r. ?lk ate?te Polis yaralanm??, mukabil Türk devriyesinin ate?i üzerine be? kadar Osmanl? mavzeri oraya (yere) b?rak?larak Frans?z devriyesi firar etmi?tir. Ve silah sesleri üzerine kap?n?n önüne ç?kan Berber Ükka?, arkadan Frans?z takviye ve takip kolunda bulunan Frans?z siyasi mümessili (Arno) Arno Kumandas?nda bir müfreze Ükka??n kap?s? önünde görülmesi üzerine derhal ate? edilmi? ve zavall? Ükka? süngülerle gayet feci surette ?ehit edilmi?tir. Ve cenazesi Frans?z karargâh?na kaç?r?l?rken takviye olarak arkadan gelen Türk devriyesi taraf?ndan cebren al?narak hükümete getirildi ve yaka mahallinde b?rak?lan silahlara gelince bu silahlar?n No’lar?na göre askerlik ?ubesinin nezaretinde bulunan K??ladaki Esleha olup vaktile ?ngilizler taraf?ndan vasiyet ve bilahare Frans?zlara teslim olunan depolardan ç?kar?ld??? tahakkuk etmi? ve bu silahlar?n Kuyucukta bulunan Ermeni çetelerine verilece?i anla??lm??t?r.

Hükümet o zaman K??ladaki Depoyu ke?if etmi? ve kap? üzerindeki vaktile mühürlenmi? ve içerisinde 1000 (Bine) yak?n Esleha ve mebzul cephane ve bomban?n bulundu?u üzerindeki mühür fek(Bo?ularak) edilerek yerli Ermenilere Tevzi edildi?i ve edilmek üzere a??r?ld??? anla??lm??t?r.

Hükümet gelmesi cihat milkiyeden olmay?p ?ühepin tetkiki üzerine Ayintap’tan gelen iki binba??n?n takibat?d?r.

Bu yaka üzerine ehaliden baz?lar? i?gal kumandan? nezdindeki te?ebbüsü ile memleket yine bir hafta sükût içinde ya?ad?. 13-14 te?rini sani (Kas?m) saat 6 raddelerinde Mercimek tepe civar?nda 40, 50 kadar silah patlad?. Hükümet devriyesi o civardan geçerken gece karanl??? dolay?s?yla te?his ederek bu karart?ya tesadüf etmi? karart?n?n kimler oldu?unu anlamak istemi? ise de devriye üzerine yayl?m ate? edildi. Devriye mukabelede bulunmu? ve bunun üzerine mütecavizler ?ehrin ?imal taraf?ndaki K??la Karargâh?na firar etmi?lerdir. Bu vak?a üzerine Frans?z ve Türk devriyeleri yerle?tirildi. Bir hafta kadar sükûnet içinde ya?and?.

18 Te?rini sani (Kas?m) 335 Sal? günü Osmaniye güvartörü: N.?ukre nam?ndaki Frans?z askeri mutasarr?f yan?nda resmî, baz?lar? tan?nm?? bir kaç Ermeni ile Mara?’a geldi. Umuru hükümete müdâhele edilemeyece?ine Frans?zlar?n (?ükrü bey, Kadri Pa?a taraf?ndan Adana’daki Frans?z Kumandan?) ?ngilizler gibi bir Karakol vazifesi görece?inden bahis ile Ayinteb’a geçti.

25 Te?rini seni (Kas?m) 335 Sal? günü Osmaniye güvartörü imzasila Mara? güvertörüne Çar?amba günü Osmaniye mutasarr?f? Hüsnü, Müftü, Belediye reisi ve e?rafile Mara?’a geleceklerine dair Mara? mutasarr?f?na, Kuvayi i?galiye Kumandan?na, Bayazit ?ükrü, Kadri Pa?aya mebus Hirlakya a?aya hitaben telgraf yazm??lard?.

26 Te?rini safi (Kas?m) 335 Çar?amba günü Ermeniler bir Handa muz?ka ile Ermeni ve Frans?z bayraklarile isimleri geçen eshas, Aksu ?ehri civar?na kadar istikbale gitmi?ler, Ermeni gençleri bu merasimde (Ya?as?n Frans?zlar, Ermenistan, Frans?z mutasarr?f?, kah?r olsun Türkler Türk Padi?ah?) sadalar?n? yükselterek Ermenistan ?ark?lar? söyleyerek hükümete geldiler. ?stikbal heyeti de davul götürülmesini dü?ünerek Kiptilere vaki olan teklifleri üzerine (Davulu Alt?n ile doldursan?z yine istikbale gitmeyiz, günkü bu Din bahsidir diye cevap vermi?lerdir). (Ya?as?nlar).

Güvernöz, o gün Ermeni ve Frans?z bayraklarile hükümete girmi? ve bir müddet mutasarr?f ile görü?tükten sonra madamile Kadri Pa?aya ve maiyetindeki Propagandac?s?, Osmaniye Belediye Reisi Hac? Ahmet, mutasarr?f Hüsnü, ?ükrü Beye Osmaniye E?raf?ndan Hac? Ali, Hac? Hüseyin ve Kad? Çühadar Memet efendiye misafir olmu?lard?r.

Bu mutasarr?f ve Osmaniye e?raf? ve hâkim rast geldikleri Müslümanlara Güvertür Adalet ve insaniyet, idari ve iktidar?ndan bahs ederek Güvertürle görü?meyi tavsiye etmekte idiler. Güvernöz çar?? ve pazar? mütemadiyen gezer yalanc? evamirle halk? iknaa çal???rd?, fakat milliyetini bilen Türkler, bu hain niyetlerini ifade eden sözlerini anlarlard?.

Güvertür maiyetindeki Osmaniye Jandarma S?tk? Kenan ile 30 kadar Jandarmay? Kaleye misafir vermi?lerdi.  Güvertürün muavini Vahan’?n ikameti için Hükümetin üst kat?ndaki iki daire tahliye ve tefri? edildi. 27 Te?rin seni 335 gecesi H?rlakyan Agobun evinde Güvertur muavini vahan, Jandarma Kumandan? S?tk? davet olundu. Gece i?ret aleminde H?rlakyan Agobun mahdumu Oseb büyük k?z?na dans teklifinde bulunmu?, Güvertür ?erefine dans edece?ini vaat etmi? ise de yaln?z Osmanl? bayra??n?n dalgaland??? bir yerde dans edemeyece?ini, kendisinin dans edece?i yerde yaln?z Ermeni ve Frans?z bayra??n?n dalgalanmas?n?n icap edece?i ileri sürülmü?tür.

Güvertür meseleyi anlayamam?? gibi oldu?undan S?tk? Bey meseleyi Güvertöre anlatarak Güvertörden ald??? vaat üzerine yar?n Cuma olmas? dolay?s?yla Osmanl? bayra??n? ast?rmayaca??n? aksi takdirde ta??d??? Binba?? üniformas?n?n kendisine lay?k olamayaca??n? söylemi? ve mümessili siyasi Arnoru mütesarr?f Ata Beyin hanesine göndererek yar?n Kalede Hükümet bayra??n?n as?lmamas? emrini vermi?tir. Ve zaten Cuma günü Güvertür Hükümette ihzar ve tefri? edilmi? olan odas?nda vazifeye ba?layacakt?r dedi.

Güvertürün emrini mütesarr?f Ata Bey Hüsnü telakki ederek laz?m gelenlere emir vermi?tir. Gece vakay? haber alan Türkler bittabi müteessir olmu?lard?r. Mutasarr?f Ata Bey memlekette Kuvayi Milliyenin mevcudiyetini ihsas? üzerine Ni?de mebuslu?una gitmek üzere haz?rlan?yordu.

28 Te?rini sani 335 Cuma günü her gün çekilen Türk bayra??n?n Kalede olmad???m ehali Kemali esefle gördü. Bayrak çekilmemi? diye her Türk yekdi?eriyle gizli görü?ülmeye ba?lam??t?r. ?u vaziyet Türk hakimiyeti iskat edilece?i ve Adana’daki ahvalin Mara?’ta da tatbik edilece?ini göstermi?tir.

Cuma namaz? k?l?nmak üzere ehalinin camii kebirde bulunmas? laz?m geldi?ini herkese ihbar edilmi? idi. Camii Kebirde bir Ermeni görülmü? hal halk bundan ziyade tela? ederek Polise malumat vermi? ve Polus taraf?ndan Ermeni celp edilmi?tir.

Kalede hükümet Türk bayra??n?n dalgalanmad??? bir yerde Cuma namaz?n?n k?l?nmas? caiz olamayaca??n? halk aras?nda duyulmas? i?aa edildi.

Sanca??n camiide al?nd???, zaman baz? zevat taraf?ndan bu halin önüne geçilmek istenildi. Fakat galeyan pek ?iddetli oldu?undan dolay? muhalefet fayda vermemi?tir. Sancak d??ar? ç?kar?ld?. Tekbir ve tehlil ile do?ruca Kaleye gidildi orada Osmanl? Hilali Ke?ide edildi. ?u harekât? milliyeye mani olmak için Osmaniye’den gelen Jandarma mülaz?m? Kenan Ehaliye Hitaben:

Ben iki hafta evvel ?stanbul’da idim. Orada hükümet yok, Bayrakta yok. Bununda vahi aksülamel yapaca??n? söylemi? ise de Türkler bu Propaganday? dinlemeyerek bir kaç el silah endaht ederek Sancak ke?ide edilmi? ve oradan da hükümete gidilmi?tir. ?u hadise üzerine 29 Te?rini sani (Kas?m) 335 tarihinde (Cuma ertesi günü) Güvertür ve maiyeti ile beraber Osmaniye’ye avdete mecbur kalm??t?r. Galoyani milliyeden istifade evveli ile te?kilat? milliyenin kurulmas? dü?ünülerek ayn? tarihin haftas?nda keza yol u?ram? olmayan Kaya ba??n?n Örtme alt? civar?nda Veli efendizade Ziya efendinin evinde Cuma ertesi günü (saat 6’da hava kararm?? olarak) bir içtima akt?. muvaf?k görülmü?, çar?? ve pazarda rast gelen genç ve mümevverana haber verilmi?ti. O günü saat 6 pek çok kimse içtima mahalline gelemedi. Ak?am? saat (Alaturka) 1’de içtima edilmi? ve birçok mahallere ve hususi görü?ülmü? ve baz? zevata te?rif etmeleri için tezkere yaz?larak rica edilmi?ti. O gece yine mahalli mezkürde 100 kadar münevver zevrat içtima ederek toplama reisi Faik Beyin bu içtima eden zevat? muhtelife keyfiyeti izah etti. Ve Hay?rzade Hoca Memet Efendi taraf?ndan ?u ?ekilde edildi:

Vatan?n selameti u?runda feday? can edece?ine ve te?kilat? milli me?ruat?n? iza kar?? ihanet edenleri ve1ev öz karde?iniz olsa dahi imhaya ve harice if?a etmeyeceklerine dair yemin edilmi?tir.

Bu ant içme hitam bulduktan sonra te?kilat? milliyeyi tahakkuk ettirmek ve her mimtakada te?kilat vücuda getirmek ve memleketi mimtakaya tefrik etmek üzere bir heyetin imtihalu laz?m gelmi? ve orada muhtelif zevata bir heyetin muvrakkaten imtihalu teklif olundu. Ve imtihalu neticesinde vaktile Polis Komiserli?inde bulunup hicrete gelen Arslan ve Faik Beyler intihap olundu. Bu heyet elde bir program olmad???ndan dolay? muvakkat bir program yazmak ve memleketi mintikalara taksim etmek vazifesi esas? kabul edilmi?tir.

Kasaba dahili sekiz m?nt?kaya taksim olundu. Her m?nt?kada bir idare heyeti vücuda getirildi. Heyeti idareler 5 aza 1 reis ve 1 ikinci reis, 1 veznedar, 1 muhasip memurundan ibaret idi. A?a??da sureti yaz?l? burada muvakkat talimname kaleme al?narak ço?alt?ld? ve m?nt?kalara tevzi edildi.

Mintakalar ehaliyi mahalliyeyi Camiilerde toplay?p haber veriliyordu. O s?rada ?u vaziyeti bozmak ve ba?ka bir ?ekle sokmak arzusu ile heyeti merkeziye nam?na bir mühür hek ettirilerek memlekette ikinci bir heyetin vücuda getirilmesi mazarrat? mücüp olaca?? derpi?edilerek mezkur Çuhadarzade Memet Efendi nezdinde bulundu?undan mühür derhal elinden al?narak ikinci heyetin te?kiline mani olmak zarureti has?l olmu?tur. Derhal bu i?e mührün al?nmas? için Karakazzade ihtiyat zabitlerinde ve Antep (?kizkuyu) muharebesinde ?ehit dü?en Zeki efendi memur edildi. Ve mühür Çuhadarzadeden al?narak ikinci gün e?ref k?sm?ndan olan zevat davet olundu. Bunlardan bir k?sm? icabet etmeyerek üç murahhas göstermi?ler, gelen mürahhaslar yap?lan te?kilat? görünce bir emri vaki kar??s?nda kalarak bunun (Tahsin, müftü Rafet efendi Dedezade Mehmet) idamesini ve i?in daha ilerlemesini Söyleme?e mecbur kald?lar. Ve kendilerinin heyeti merkeziye nam? alt?ndaki heyetlerinin de bu cemiyete idhal edileceklerini kabul ettiler. ?kinci günü bir mahalli mahsus tayin edilerek memleketin kalan e?raf k?sm? da oraya davet olundu. ?çtima eden zevat ?unlard?r:

1— Belediye reisi S?tk?
2— Meclisi idari azas?ndan Dede sade Mehmet Efendi.
3— Tüccardan Hac? Naci.
4— Tüccardan Hac? Ahmet
5— Merkim evliya Hüdai Zade Tahsin ile tüccardan 5 Beyzade Hac? Nuri Bey, Hoca Rafet efendi, Çuhadarzade Hac? Memet ve Haf?z Ali içtima etmi?lerdi. Orada heyeti merkeziye intihab? icra olundu. Haftada bir içtimai umumi yapmak ve di?er günlerde Aslan ve Faik Beyler taraf?ndan cemiyetin taazzuvu esbab?n?n ihraz? için memur edilmi?lerdir. Her ak?am Kayaba?? heyeti idare binaileyh Faik beyin riyaseti alt?nda geceleri saat 8’e kadar içtima ederler ve te?kilat için çal???yorlard?.

Mustafa Kemal Pa?a o zaman Sivas’ta Kuvayi milliye te?kilat?n? icra etmekte idi. Talimat? mahsuse talep olundu. Milli bir te?kilat için bir kaç madde den ibaret bir talimatname kaleme al?nm??t? muvakkat talimatnamenin sureti:

1- Memleket 8 m?nt?kaya taksim edilecektir, her m?nt?kada bir ?ube merkezi olacakt?r. ?ubeler alacaklar? talimat mezkûre mucibince te?kilatlar?n? süratle ikmal edeceklerdir.

2- ?ube te?kilat?na memur olanlar mintakalar dahilinde ne kadar Türk varsa (?slam Ehali) davet etmek mecburiyetindedirler. Evvela bunlardan itimat edilenler sureti münasebede celp ve kâ??tlar? icra edilir, derecei saniyede zenginler, derecei saliseler ?ah?slar?ndan ?üphe edilen kimseler memleketin selameti u?runda te?ebbüsatta bulunacaklar?ndan bu bapta fikirlerine i?tirak edip etmeyeceklerini tefkini ederek i?tirak eyleyenlerin Alelusul kay?t eyleyeceklerdir. ??tirak etmeyenlerin esamisi al?narak vaki olan teklifi if?a etmeyeceklerine dair teminat al?narak b?rak?lm??lard?r.

3- Dâhil olmak istenen efrad?n esamisini mühim defter H?fz edilerek Kuvayi i?galiyeye temas edeni kimseler gibi bunlarda tarassutta bulundurulacakt?r.

4- ?ubelerce Kay?t muamelesinin hitamini alanlar her ?ube intihapnamesini yaparak idare, kâtip, veznedar ve bu bapta Kuyudat ve defterleri süratle tanzim edeceklerdir.

5- ?ubeler intihab? hitam buldu?u ve ?ube Ruesas? tayin etti?i Rua?a biliçtima heyeti merkeziyeyi te?kil edecektir, ve bu suretle te?kil eden Rueza heyeti merkeziyenin reisi ve aza heyeti idaresi aralar?nda intihap etme?e salahiyettard?r.

6- Te?ekkül eden heyeti merkeziye civar köyleri bir tak?m m?ntakalara tefrik ve olbaptaki talimat dairesinde Kariye (Köy) te?kilat? süratle ikmal etmek mecburiyetindedirler.

7- Te?ekkül eden heyeti merkeziye müdafaai Hukuku Milliye Cemiyeti temsil ve merkezi umumi ile muharebat?n? derhal tesis ve vukua gelecek umum hadisat ve cemiyetin vaziyeti ile ihtiyaç ve noksanlar müfaasalan tanzim edecekleri beyannamelerile cemiyeti merkeziyeye bildirmek mecburiyetindedir.

8- Te?ekkül eden ?ubeler merkez dahilindeki mevcut Müslüm efradile gayri Müslümler’in miktar?n? bir defter tanzim edeceklerdir.

9- Tanzim edilen defter mucibince efrad?n nisbetine göre bir kaç guruba ayr?lacakt?r. Ve her guruba iki onba??, bir çavu? kumandan? edecektir. Bunlar evvelce askerlikte temayüz eden kimselerden tefrik edilecektir.

10- ?ubeler gurup kumandanlar?na, merkezlerine efrad?n miktar? ile kimlerden ibaret oldu?unu kendilerine göstermek ve efrad?n gurup kumandanlar?n yek di?erine tan?tacak ve ahvali fevkaladede yoksuzlu?a meydan kalmayacak surette istihsalatta bulunacakt?r.
 
11- Onba??lara Kumandan Muavini, Çavu?lara gurup Kumandan? Te?miye (?simlendirme) olunacakt?r.

12- Ahvali fevkalade vukuunda silahs?z ehali kâmilen hanelerine çekilerek ?ubeler merkezlerinden alacaklar? emirlere intizar edeceklerdir.

13- Müsellah efrat derhal silah ba??na ?itap ederek gurup Kumandanlar?n verecekleri emirleri harfiyen tatbike dikkat ve riayet etmekle mükelleftir.

14- Harekât?n tanzim olunmas? için ?ube heyeti idaresi gurup Kumandanlar? ile birlikte mahallat?n plan ve geçit yerlerini ve mü?külata maruz kald?klar? halde di?er guruba iltihak etmek tarikini (Yolunu) evvelce tertip ve gurup Kumandanlar? da efrad? bu hususta tenviz edeceklerdir.

15- Her ?ube merkezinde guruplar numara s?rasile tertip edilecektir. Her 4 guruba bir de guruplar Kumandan? namile idare edilebilecek bir Kumandan nezaret edecektir.

16- Te?kilat hitam buldu?u halde heyeti merkeziye beyannamesile hükümete müracaat ve her surette zehir olabilece?i, milletin Amal ve efkâr?n? milletin selameti için her fedakârl??? yapmaya müheyya olduklar?n? bildireceklerdir.

17- Hükümet tereddüt vasiyet gösterdi?i takdirde keyfiyet merkezi umumiyeye süratle bildirerek al?nacak emre intizar olunacakt?r.

18- ?ubeler bu esasat? memleketin selamet ve milletin saadetine taalluk etti?i cihatle son derece ciddiye fedakarl?k ibraz ve gayet basiretli bir surette hareket ederek bir an evvel ihzar etmek far?zadan oldu?unu takdir edeceklerine ?üphe olmad???ndan her mümin bu hususta katiyen tereddüt göstermeyece?ini tabii olmamakla umum Türkler için muvaffakiyetler temenni olunur.

19- Her mintaka yak di?erine müttasil (biti?ik) mallerden te?kil edecektir:

TAL?MAT

20- mintaka bir kaza merkezi Ad edilmi? oldu?undan intihap edilen 1 reis ve 5 aza mintakan?n bir heyeti merkeziyesi demektir. Mintakalar kendine semt ve icray? nüfuz edebilecekleri Kariyelerin te?kilat?n? bir an evvel ikmal etmek için bina heyeti merkeziyesinin inzimani rey ile Köylere memur izam edecektir.

21- Kariyelere giden memur her Kariyede bir reis iki azadan mürekkep bir heyet intihap ve merkezdeki talimat dairesinde te?kilat? ikmal, Müslüm ve gayri Müslüm efrat hakk?ndaki malumat? ikmal ederek merhut oldu?u mintakaya bildirilecektir.

22- Mintakadaki heyeti merkeziye evvelce verilen talimat?n? te?kilat, varidat ve Kuyudat?, techizat? hususundaki noksanlar?n? ikmal ve Kariyelere bir an evvel tesmil ve Kariyelerle rab?ta ve mubarebat?n tesisine gayret eylemeleri mecburidir.

23- Baz? mahallat?n Kesreti (çoklu?u) hasebile mintaka ve heyeti merkeziyesince idaresi mümkün olmad??? takdirde bir k?s?m mahallat tefrik edilerek mintakaya merhut bir mevki te?kil olmayacakt?r. Nahiye merkezleri Ad ile intihap edilen zevat mevkiin heyeti merkeziyesi olacakt?r.

24- Mevkide mintaka te?kilat? hakk?ndaki talimat tamamen tatbik edilecek ve intihap edilen reis mintaka heyeti merkeziyesinden olup iktidar mevkii nispetinde i?tirak edecektir.

25- Her mintaka ve mevkii mahallat?ndaki teberruat miktarile ?ehri taahhüdat defteri tanzim ve varidat? umumiyesini tayin ettirmek mecburiyetindedir.

26- Mintakalarda ?imdiye kadar celp edilmi? ehali davet edilerek kay?t muamelesi ikmal edilmelidir. Kay?t olmak istemeyenlerin di?er mintakalarla, heyeti merkeziyede ishat edebilecek zevat bulunmak ihtimalini binaen esamisi di?er mintakalarla heyeti merkeziyesine bildirilmelidir.

27- Her mintaka eslaha defterini süratle tanzim ve eslehan?n nevi ve cinsini tayin ve fi?ek miktar?n? ö?renmek ve defter tanzimi de fi?e?in miktar?n? tahakkuk edece?inden hangi cinsten ne kadar fi?e?e ihtiyaç görülürse derhal tedarik eyleyip efrada tevzi olunmal?d?r.

28- Eslehan?n vusul ve tevziine kadar musellak efrad?n hini lüzumunda birlikte hareket edebilmeleri için ufak k?talar halinde ihzar edilmelidir. Mavzer tüfekleri olanlarda ikinci derecede mintakalara tertip ve muntazaman hareket etmeleri hususu temin olunmal?d?r.

29- Hali haz?r Kariyelerde bu sureti. tertibat icras? laz?md?r. Kariyelere vakit ve zaman ile malumat verilmek için her mintakaya bir veya iki Süvari efrad? tertip olunmal?d?r.

30- Süvari efrad?n idaresi ?imdiden tefrik ve yapacaklar? vazife ve talimat ellerine verilmelidir. Hareket vukuunda derhal ald?klar? emir ve talimat? Kariyelere bildirmek laz?md?r.

31- Her mintakada harekat? umumiyeyi tanzim edecek guruplar Kumandan?na Amir olacak iktidara malik bu k?ta Kumandan?n?n ?imdiden tavzifi mecburidir.

32- Her mintakada vukuat ve hadisat aleyhimize hareket edenleri hal ve hareketlerini takip ve tetkik etmek için l veya 2 memur tefrik ve tayin edilmelidir.

33- Umum ehali bu vazifei mukaddese ile alakadar ise de bu gibi me?agili mühimmein, sanat ve ticaretle mufit ehali taraf?ndan hakkile tedvir ve tatbiki imkan haricinde bulundu?undan muayyen memurlar çal??t?rmak mecburiyetindeyiz.

34- Memurlar ve Kuvay? i?galiyenin hal ve hareketi ve memleket dâhilindeki tahkimat? ve müdafaay? teferrut haz?ralarile cem etmekte olduklar? efrat miktar?n? mevruk bir surette tahkik ve Ermenilerin icraat? ve te?ebbüsatlar ve hariçten gelen giden Nidac?lar?n memlekettekilerle temas etmekte olduklar? ve ehali, ?slamiye’den Kuvayi i?galiye menafiine çal??malar? ve sair husasat? tahkik edeceklerdir.

35- Her mintaka muntazaman içtima ederek memleket selameti için mükarerat ittihaz ve liva heyeti merkeziyesine irsal etmelidir.

36- Te?kilat?n ikmalinden evvel Kuvayi i?galiye camiye veya eshas? tevkife k?yam ederse her fedakârl??? icra ve her mü?kilat? iktiham ederek zilletli ya?amaktan, namuskârane ölme?i tercih etmeliyiz.

37- Ahvali fevkalade vukuunda her fert azim ve metanetini muhafazada ecdad?m?z?n kanlar? pahas?na bize terk ettikleri mübarek vatan?n muhafazas? için cesurane silaha sar?lan ve ecdad?m?z?n gösterdikleri ?ecaat ve kahramanl?klar?, bizde göstermeliyiz. Namuskârane ya?amak için istihkar? hayat etmeyenlerin hakk? hayatlar? yoktur.

38- Cemiyetin gayesi hal ve galeyan ve heyecanda bulunan ehaliye teskin ve intizam ve asayi?i umumiyenin muhafazas?n? temindir.

39- Bu Kudsi gayeye vas?l olmak için her ferdin gayretile çal??mas? ve bir tak?m ?ayia ve ceryanlara kap?lmamas? ve ?ahsiyat ve tarafk?rl?k etmemelerine ve edenlerinde ikaz edilmesi laz?md?r.

40- Ahvali fevkaladeli?i ve zaman?n kesp etti?i ehemmiyet ve nezaketi taktir ederek ?ahsi içtihad?n ve mütaleattan sarf? nazarla, süratle ikmaline gayret etmelidir.

41- Her fert cemiyetin tabii azas?ndan oldu?undan memleketin selamet ve saadetini dü?ünmek zorundad?r. Buna binaen her fert i?itti?i ve gördü?ünü mensup oldu?u mintakan?n heyeti idaresine veya tahkik memuruna ihbar edecektir.

42- Mintaka heyeti idaresi efrat taraf?ndan vaki olacak ihbarat ve müracaat? itmam ederek kendilerine salahiyetleri dahiline bulunan mesailin mukui cevap ve salahiyetleri olmayup müzakeresi icap eden mühim husus ise heyeti merkeziyeye bildireceklerini beyanla efrad?n Kuvayi maneviyelerini takviyeye hakikaten ikaz vazife edildi?ine ikna edilmelidir

43- Heyeti merkeziye mintakalardan alacaklar? umum emirler hakk?nda mukarreratlar?n? ittihaz ve neticesini mintakalara süratle tebli? ve mintaka muamelat? tayin ve takip etmek mecburiyetindedirler.

44- Te?kilat? haz?rc?m?z bir cemiyet halinde olan bu s?rf milli gayenin temini ve vatan?m?z?n muhafazas? için Türk karde?lerimizin ittihaz eyledikleri ihtiyat? tedbirlere i?tirak etmelidir.

45- Varidat? umumiye erbab? hamiyetin teberruat, taahhüdat? ?ehriyelerinden ibaret olup varidat? mezkûrenin bir an evvel tahakkuk ettirilmesi elzemdir.

46- Elbistan, Pazarc?k mülhakat? zaire ile muharebat tesisi ve Posta Kuryesi ile gelen evrak?n masraflar? varidati umumiyeden tesviye olmayacakt?r.

47- Kaza ve mülhakatta te?kilate memur olanlardan tayinen orada kal?p ifayi vazife edecekleri münasip maa? tahsisi ve orada kalmay?pta lüzum üzerine gönderilenlere masarifi zaruriye verilecektir.

48- Memuren harice gönderilen efradin ihtiyaçlar? verilecektir. ?htiyac? olmayanlar hariç ise de istedikleri takdirde masarifi zaruriye verilecektir,

49- Eslahas? olupta teçhizat? noksan olanlara fi?ek ve saire verilecektir.

50- Dahil memlekette istihdam edilen memurine ve postac?lara münasip maa? verilecektir.

51- Mintakalara evrak ve defterler ve icab?nda kay?tlanmak üzere çorap, çar?k al?narak Hafi (gizli) bir surette tevzi edilmelidir.

52- Hariçten celp edilecek eslahan?n mesarifi nakliyesi tesviye edilecektir.

53- Memleketin selameti u?runda ?ehit veya gazi kalanlar bu gayeye, binaen hep vak?f edilenlerin kendi ia?eleri temin edilecektir.

54- Varidat? umumiye müsait oldu?u takdirde ve lüzumu tahakkuk ederse esleha al?narak efrada verilecektir.

55- Harekât? icras?na mecburiyet hâs?l olursa bu hususta fedakarl?k edecek efrat teçhiz ve ailelerine masraflar? taahhüt olunacakt?r.

56- Kuveyi i?galiyenin tecavüzkârâne hareketleri siyasi ve yüksek makama ?ikâyet ve protesto hususat? hakk?ndaki telgraf ücretleri tesviye olunacakt?r.

57- ?cra edilecek umum harekât te?kilat?n ikmaline ve muammelat mütevekkiftir. ?u halde te?kilat?n bir an evvel ikmaline sair gayret olunmak mecburidir.

?u talimatname dairesinde Dahili te?kilat? milliye icra edildikten sonra Kasaba haricinde bulunan Bekçi Kale nahiyesinde Nahiye Müdürü Nuri efendinin gayret ve himmetli vücuda gelen efrad? milliyeyi te?ci eylemek üzere ihtiyat zabitan?ndan Abidin efendi gönderilmi?tir.

Efrat ?ehirde tahsildar Memet Bey, icabi ve Orhan, E?ref o?lu ve Hayrizade Mustafa efendi ile Fatma o?lu Dervi? a?a gönderildi. Bir tak?m pek uzak köylere de malumat verilerek köylerin ileri gelenleri celp ve camide Faik Bey taraf?ndan tahlifleri (manevi itimat) icra ve sureti hareketlerin kendilerine bildirerek her köyde bir reis ve iki aza tayin ettirilerek tayin ile muntazam irtibatlar? temin olundu.

Pertiz nahiyesi Elbistan heyeti idaresi taraf?ndan irsat edilmek üzere Elbistan’a yaz?lm??t?. Frans?zlar Pertizde silah toplamak bahanesi ile bir Süvari müfrezesini sevk edildi?i haber al?nca bu müfrezeyi imha etmek üzere di?er bir tarikle (yolla) ihtiyat zabitan?ndan Bizano?lu Muharrem Bey Kumandas?nda fedayi milliye müfrezesinden bir müfreze D. (yertiz) Pertize var?nca; Frans?z müfrezesinin de Kasabaya avdet etti?ini görmü?lerdi. Pertiz’de Elbistan heyeti idaresi taraf?ndan te?kilat yap?ld??? haber al?nmas? üzerine binaileyh Muharrem Bey nezdinde 4 nefer b?rak?larak bakiye müfreze geri ça??r?ld? ve orada te?kilat icrasi için Muharrem Bey’e emirler verilmi?ti. Bu s?ralarda Atatürk’ün Sivas’ta heyeti merkeziyeye gelen telgraflar?n? mutasarr?f Ata Bey harice if?a etmeyebilirdi. Mumaileyh Ata Bey’e telgraf makbuzlar?n? imza ettirmek üzere telgraf müdürü Hayri Bey sevk olunarak israr edildi. Bu israra kar?? makbuzlar? o?luna imza ettirerek müdüre verdi. Mutasarr?f Mara?’ta daha fazla ya?ayamayaca??n? anlayarak Ni?de mebuslu?una tayin edildi?inden dolay? memleketi terk etmi?ti. O s?rada Hüdaizade Tahsin ve Kadir Beyde Mara? mebuslu?unda ekseriyet ihraz eylemi?ler ise de Kadri Pa?a gidemeyerek Tahsin gitmi?tir. (Kadir Pa?an?n ihaneti vataniyle dolay?s?yla âdemi itimat mazbataz? ald???ndan mebuslu?a gidememi?tir).

O s?rada Çuhadarzade Hac? Memet efendide Halebe firar etmi?tir. Kocaba? Hac? Ahmet efendinin heyeti merkeziye azal???ndan istifa eylemesi yerine Kara Küçükzade Hac? Mustafa Nazif ve Tahsin bey yerime Alemdar Tayarzade Hac? Memet efendi intihap olmu?lard?r.

Güründe Atatürk’ün emrile bir Kongre akit edilmi?ti. Neticei mükarrerat üzerine Pazarc??a K?l?ç Ali (Binba?? Ali Bey) nam?nda yeni bir zat geldi. Süleymanl? ve Göksün te?kilat? milliyesinin icras? için Yörük Selim Bey nam? di?eri Selim Efendi ve Tüfan Beyler geldi ve bu yüzden Mara? Türkleri’nin de Küvveyi maneviyeleri yükseliyordu. Mara?’taki te?kilat günden güne ilerlemi? ve Pazarc?kla Elbistan’da posta tesis edilmi?ti. Gürün Kongresi kaza harekât? milliyenin tamamen husul olmas? için Pozant?’dan (F?rat’a kadar) olan cephenin üçer m?nt?kaya taksim ve ayn? m?ntakai merkeziyedede Develi Kazas? olmak üzere 20’nci Ordu taraf?ndan idare olunmak üzere Audirine kadar ikinci mintakai merkezi Elbistan olmak üzere üçüncü Kolordu taraf?ndan idare edilmek üzere Ayintab’a kadar üçüncü mintaka merkezi Hüsnü Mansur olmak üzere...... Ordu taraf?ndan F?rat’a kadar olan te?kilat? milliyeyi takviye ve kuvvetlendirerek i?gal alt?ndaki muhitlerde müfrezelerin faaliyetle Türklerin canland?r?lmas? te?kilata Kolordular milli k?yafetle ehaliye Esleha-mühimmatile iltihak edecekleri mükarrerat iktizas?ndand?r.

Frans?zlar bu yaka üzerine gün a??r?, k?s?m k?s?m Ermeni ve Frans?z K?taat? ve arabalar ile Esleha ve mühimmat, Harbiyeyi Ermenilerin ta?k?n tezahürat ile memlekete sokulmu?tur. Bir taraftan bu k?taat memleket içindeki muhtelif ve hakim noktalarla Kiliseleri birle?tiriyordur ve ayn? zamanda K??lan?n etraf?n? tel örgü ve siperle tahkim olunuyordu. Ve arabalarla gelen Esleha, cephane mütemadiyen Ermenilere tevzi ve tealim olunarak Ermeni terzi dükkanlar?, namütenali dolduruluyordu.

?u ahval Frans?zlar?n Ermenilerle mü?tereken Türklerin üzerine ate? açacaklar?n? göstermek ve memleket üzerinde felaket Bölükler ihda? ederek, halka deh?et ve korku verdirme?e çal??m??lard?r. O s?rada Ayintap üzerinden General Kirat Mara?’a gelerek Türklerden ileri gelenleriyle Hükümet rua?as?n? nezdine davetle evvelce hükümet emrine müdahale edilmeyerek s?rf bir karakol vazifesini vaat eden Frans?z mümessilleri bu defa top ve tayyare ile memleketi yakacaklar?n? ve bir tak?m tehditlerle icraatlar?na müdahale olunmamas? ihtarat?nda bulundu. Ayn? günde Ayintab’a avdet eden (General Kirat).