Önsöz

New York’ta ba?ar?l? bir emlak komisyoncusu olan Henry Morgenthau, Woodrow Wilson’un 1912 y?l?ndaki Ba?kanl?k Kampanyas? esnas?nda Demokrat Parti’nin Mali Komite Ba?kan? olarak görev alm??t?.

Seçimi Wilson’un kazanmas? üzerine, Morgenthau, politik bir görevle ödüllendirildi ve Osmanl? ?mparatorlu?u’na Büyükelçi olarak atand?. ?lkin, Amerikal? Musevilere aç?k yegane diplomatik görev oldu?u gerekçesiyle bunu kabul etmek istemeyen Morgenthau, Ba?kan Wilson’nun bizzat araya girmesi ve New York City’den Haham Stephen Wise’in ?srarlar? üzerine karar?n? bir kez daha gözden geçirmeyi kabul etti. Sonuçta, 58 ya??ndaki Morgenthau 27 Kas?m 1913’te görevine ba?lamak üzere ?stanbul’a geldi. Türkiye’de 26 ay süreyle vazife gören Morgenthau ?ubat 1916’da Amerika Birle?ik Devletleri’ne döndü. ?ki y?l sonra yaz?lan Ambassador Morgenthau’s Story [Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü] kitab? onun diplomasi dünyas?ndaki at?l?mlar?n? anlatmaktad?r. Amerikal?lar?n nesiller boyu belirli bir ulus ve ülkeye bak?? aç?lar?n?n ?ekillendirilmesinde, “Büyükelçi Morgenthau ‘nun Oyküsü” diye bilinen kitap kadar etkili olan? çok azd?r.

1920 ‘lerde Amerikan kamuoyunun belirgin özelliklerinden biri haline gelen ve günümüzde de uzant?lar? gözlenebilen güçlü bir Türk aleyhtarl???n?n temel ta?lar?ndan biri olarak Morgenthau’nun kitab?, ?ttihat ve Terakki Hükümeti’nin Birinci Dünya Sava??’n? bahane ederek Ermeni az?nl???na kar?? planl? bir soyk?r?m uygulad??? inanc?n?n ana ç?k?? noktalar?ndan biri olmaya devam ediyor.

Bu kitap, Birinci Dünya Sava?? s?ras?nda Osmanl? Ermenilerinin ba?lar?ndan geçenlere “soyk?r?m” denip denemeyece?i sorusunu cevapland?rmak için yap?lm?? bir inceleme de?il, sadece, Amerika Birle?ik Devletleri Büyükelçisi Henry Morgenthau’nun, “Büyükelçi Morgenthau’nun Oyküsü”nde yazd?klar?na göre, dönemin tarihi için bir kaynak olarak güvenilebilirli?inin sorguland??? bir çal??mad?r.

Birinci Dünya Sava?? s?ras?ndaki Türk-Ermeni ili?kileri tart??mas?nda taraflar?n — Türk veya Ermeni— tezlerinin savunmas?n?, olaylara geni? bir perspektif yerine, sadece görmek istediklerini veren dar bir aç?dan bakarak yapma e?iliminde olmalar? olgusu bu belirlemeyi gerekli k?lm??t?r. Böylece, “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü’nün” ne derece güvenilebilir bir kaynak oldu?unun sorgulanmas?, Ermeniler taraf?ndan, büyük bir ihtimalle, “soyk?r?m? red giri?imi” olarak yorumlan?rken, Türkler de Morgenthau’nun güvenirli?inin tart???lmas?n?, Ermeni soyk?r?m iddialar?n?n çürütülmesi sayabilirler. Yazar?n fikrince, her iki yorum da bu çal??man?n kapsam?yla ba?da?mamaktad?r.

Tüm eksiklikleri bana ait olan bu kitaba katk?lar?yla de?er ekleyen Justin McCarthy’ye dikkatli incelemesi ve yararl? yorumlar? için ?ükranlar?m? sunmak isterken, Ay?egül Acar’a da sab?rl? yard?mlar? için te?ekkürü borç bilirim.

Heath W. Lowry
Washington, D.C
12 Temmuz 1990