III. Bölüm

“ÖYKÜ”NÜN AMACI VE KAPSAMI

Bu incelemenin geri kalan k?sm?nda ele al?nacak ana sorular ?unlard?r: “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü”nün günlük ve mektuplara dayand?r?lmayan k?sm?n?n ne kadar? Burton J. Hendrick’in geni? gazetecilik hayalgücünün ürünü, ne kadar? da Türkleri ve Almanlar? kötüleyen heyecan uyand?r?c? bir kitap yazarak yurtta?lar?n?n sava?a desteklerini canl? tutmak isteyen Morgenthau’nun uydurmas?d?r? Ayn? ?ekilde D??i?leri Bakan? Robert Lansing’in öyküye ne tür bir katk?s? olmu?tur? Yani Lansing sadece Morgenthau’nun diplomatik aç?dan sorun yaratabilecek aç?klamalar?n?n sansürüyle mi yetiniyordu yoksa patronu ABD Ba?kan?’n?n ve kitab?n yazar?n?n, Türklerin ve Almanlar?n ad?n? karalama amaçlar?na kendisi de bizzat kat?l?yor muydu?

Morgenthau’nun Türkler ve Ermeniler aras?ndaki anla?mazl?klar konusunda fikirlerini yönlendiren acaba gözü ve kula?? kabul etti?i Ermeni yard?mc?lar? (Arshag K. Schmavonian ve Agop S. Andonian) m? idi?

En önemlisi de, Morgenthau’nun ?stanbul’da görev yapt??? sürece temasta bulundu?u Türk liderleri ve Alman diplomatlar? hakk?ndaki gerçek görü?leri neydi ve bunlar iki y?l sonra “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü” yaz?ld??? zaman belli bir ölçüde nas?l ve neden de?i?tirilmi?ti?

Morgenthau’nun kitab?n? okumam?? olanlar için, 4 ana fikrini özetlememiz gerekti?ini san?yorum: 1) Tecrübesiz ?ttihat ve Terakki Hükümetini sava?a Almanya’n?n emperyalist emelleri sürüklemi?tir; 2) ?ttihatç? liderler, özellikle Talat Bey ve Enver Pa?a sava?? f?rsat bilerek Osmanl? ?mparatorlu?u’nu Türkle?tirmeyi kararla?t?rd?lar. Amaçlar?na ula?mak için de, sava? sürerken dü?manlar? Ruslara yard?m ve yatakl?k etmekle itham ettikleri Osmanl? Ermenilerini yok etmek üzere bir plan tasarlam??lar ve bunu uygulam??lard?r; 3) Kötü ruhlu Talat ve Enver’i, Ermenileri alçakça yok etme plan?ndan vazgeçirmek için y?lmaks?z?n çaba sarfeden tek ki?i Morgenthau idi; ama 4) Gayretleri sonuç vermedi çünkü Türkleri ikna edebilecek yegane insan olan Alman Büyükelçisi Baron Wangenheim ilgisiz kal?p biçare Ermenilerin hakk?n? korumay? reddetti.

Morgenthau’ya bu hususlarda inand?r?c?l?k kazand?ran, ba?tan sona tüm “Öykü” boyunca, kitab?n hainler üçlüsünün, yani Wangenheim, Talat ve Enver’in, kendi sözleriyle mahkum edilmeleridir. Morgenthau bu ki?ilerin söylediklerini ileri sürdü?ü ve kendi görü?lerini desteklemek için kulland??? sözlerini, onlar?n a??zlar?ndan duymu? gibi, t?rnak içine alarak, vermektedir. Morgenthau’nun anlatt?klar?n? kabul edecek olursak, gerçekten de kitapta bu ki?ilerin sözünü etmedikleri tek suçlar? “soyk?r?m”d?r ve bu da sadece o zamanlar bu sözcü?ün türetilmemi? olmas?ndand?r!

Sormam?z gereken soru, konu?malar?n gerçekten de Morgenthau/Hendrick ikilisinin aktard??? gibi mi cereyan etti?i?... Bu soruyu cevapland?rmak için kitaptaki bir dizi beyanla Günlük’teki, Mektuplar’daki ve yazar?n D??i?leri Bakan? Lansing’e gönderdi?i raporlardaki ayn? konularla ilgili kay?tlar? kar??la?t?rmam?z gerekmektedir.

Ortada tart??ma götürmeyecek bir gerçek var ki kitap boyunca bir Türk ya da Alman resmi görevlisine atfedilen t?rnak i?aretleri aras?ndaki sözlerin hiçbiri, kay?tlara dayanmamaktad?r. “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü” adl? kitab?n yaz?l???nda kullan?lan kaynaklar?n hiçbirinde bu beyanlara rastlanmamaktad?r. Ba?ka bir deyi?le, ki?ilerin kendi sözleriymi?çesine t?rnak içinde verilen bu beyanlar Hendrick’in “Morgenthau’nun Öyküsü”nü yazarken benimsedi?i edebi tasarruftan ba?ka bir ?ey de?ildir. Amaç da sadece, sözleri ki?ilerin a?z?ndan vererek daha inand?r?c? olma çabas?yd? herhalde. Bu, onlar?n yalan olduklar?n? fiilen kan?tlamasa bile, ?imdiye kadar yap?landan çok daha dikkatle incelenmelerini gerektirmektedir.