Ermeni Terörizminin Ça?da? Görünümü

Uluslararas? terörizm üzerinde birçok ara?t?rma yay?nlanm??t?r. Ancak ABD Politik Savunma Müste?ar? Fred Ikie taraf?ndan “Tüm terörist hareketler içinde en tehlikeli ve en çok ihmal edilmi? olanlardan biri.”[2] olarak ve terörist liderlerden biri ile röportaj yapan bir gazeteci taraf?ndan “Avrupa ve Ortado?u’da faaliyet gösteren en esrarengiz ve en iyi örgütlenmi? silahl? hareket”[3] diye nitelenen, Türk diplomat ve temsilciliklerine yönelmi?, ermeni terörizmi ile ilgili çok az objektif inceleme yap?lm??t?r.

I. Dünya Sava?? s?ras?nda Türkler taraf?ndan 1,5 milyon Ermeni’ye soyk?r?m yap?ld??? ve dolay?s?yla anayurtlar?n? kaybettikleri[4] iddias?yla öfkeye kap?lan Ermeni teröristler, son on y?lda 4’ü Amerika’da olmak üzere 28 Türk diplomat?n? veya aile fertlerini katletmi?lerdir. Bunun d???nda teröristlerin ate? hatt?nda bulunmaktan ba?ka suçu olmayan 34 yabanc? öldürülmü?, 300 ki?i de yaralanm??t?r.[5] Öyle ki, Interpol’e göre, Ermeni teröristleri giri?tikleri politik tedhi? hareketi say?s? bak?m?ndan ?rlanda teröristlerinden sonra ikinci gelmektedir.

Teröristler yakalan?p cezaland?r?l?nca da, Ermeni yanl?lar?, onlar?n öldürme hakk?na sahip olduklar?n? ve cezaland?r?lmamalar? gerekti?ini söylemektedir. Mesela, Ermeni terörist Hampig Sassounian’?n 1982 y?l?nda Los Angeles Türk Ba?konsolosu Kemal Ar?kan’? öldürmekten suçlu bulunup cezaland?r?lmas?ndan sonra, Boston’daki Ermenilerin yay?nlad??? bildiri ?öyledir: “Hampig’in mahkemesinde olan ?ey adaletle alay etmek ve Ermeni halk?n?n, davas?n? aktif bir ?ekilde takip etmesini önlemek çabas?d?r... Bu karar yüzünden çok k?zg?n?z...” Ayn? Amerikan-Ermeni gazetesinde ayr?ca “Ermeniler hukuk sisteminin kötüye kullan?lmas?n? protesto eder” denmektedir. Ayn? gazete Mart 1983’te Yugoslavya’da bir Türk diplomat?n? öldüren iki teröristin yarg?lanmas? için de ?öyle der:“Bunu adi suç olarak addetmek Ermeni gençli?inin bu hakl? davas?n? Sapt?rmakt?r.”[6] Türkiye’nin Atina, Beyrut, Belgrad, Bern, Brüksel, Lizbon, Madrit, Ottawa, Paris, Lahey ve Viyana’daki ate?eliklerinin yan?nda Ekonomik i?birli?i ve Kalk?nma örgütüne(OECD) yollad??? delegasyon ile Birle?mi? Milletler’deki Türk merkezi de sald?r?ya u?ramaktan kurtulamam??t?r. Cenevre’deki Türk Ba?konsoloslu?u iki defa, Los Angeles ve Lyon’dakiler de birer defa sald?r?ya hedef olmu?lar, Türkiye Paris Ba?konsoloslu?u da Ermenilerce i?gal edilmi?tir.

“Vurma s?n?rlar? içinde bulunan her Türk Kurumuna” sald?rmak tehdidi gere?ince Amsterdam, Kopenhag, Frankfurt, Cenevre, Londra, Milano, Paris ve Roma’daki Türk Hava Yollar? (THY) bürolar? da bombalanm??t?r. Yabanc? hükümetler de Türk vatanda?lar? ve Türk mülklerine ?imdiye kadar sa?lad?klar? korumay? kald?rmalar? konusunda uyar?lm??, aksi takdirde kendi vatanda?lar?ndan masum ki?ilerin ölümünden sorumlu olacaklar? bildirilmi? ve yolcular da “bizim öfkemizin masum kurbanlar? olabilirsiniz” tehdidi ile herhangi bir Türk ta??ma vas?tas?n? kullanmamak hususunda ikaz edilmi?lerdir.[7] Bunun yan?nda Türkiye ile olan ticari ba?lar?ndan dolay? Air France, Alitalia, BEA, EIAI, KLM, Luifihansa, Pan-Am, Sabena, Swissair ve TWA hava yolu ?irketlerine de sald?r?lm??t?r.

Ayr?ca Kanada, Fransa, ?talya, Portekiz, ?sveç ve ?sviçre hükümetlerine de, Ermeni teröristlerini kendi kanunlar?na göre cezaland?rmak istemelerinden dolay?, çe?itli tehditler yap?lm??t?r. Ottawa Türk Ticaret Ate?esi Kâni Güngör’ü a??r yaralad?ktan sonra ASALA, Kanada Hükûmetine, “Kanada yetkililerini ?rkda?lar?m?za kar?? tak?naca?? her türlü tav?r ve onlara kar?? kullanaca?? her türlü kuvvete kar?? uyar?r?z” tehdidi ile göz da?? vermek istemi?tir.[8] Ba?ka bir sefer de yine ASALA Fransa’y?, Paris’teki Türk Elçili?ini i?gâl eden dört teröriste politik s???nma hakk? vermedi?i takdirde “Aram?zda ?üphesiz ki kar??la?ma olacakt?r” ?eklinde tehdit etmi?tir.[9] ASALA, ?sviçre’ye de, yapt?klar? bomban?n zamans?z infilak etmesi sonunda Cenevre’de bir otel odas?nda yakalanan iki Ermeni’nin sal?nmamas? halinde “dünyan?n her yan?ndaki ?sviçre diplomatlar?na” sald?raca?? tehdidinde bulunmu?tur.[10] Roma’daki Lufthansa bürolar? “Türk fa?izmine yard?m eden Alman hükümetini cezaland?rmak” amac?yla bombalanm??t?r.[11] Hatta Vatikan ve Papa bile Dünya Kiliseler Birli?i üyesi olan ve “Ermeni göçmen trafi?ine” yard?m eden Ansha’ya ve sa?lad?klar? destekten dolay? sald?r? ile tehdit edilmi?tir.[12]

Amerika’da Devlet Türk Halk Danslar? Toplulu?u, bomba tehditleri sonunda, Kaliforniya’daki gösterilerini iptal etmek zorunda kalm??, Türk-Amerikan Derne?i taraf?ndan Houston’da Atatürk’ün Yüzüncü Do?um Y?l? dolay?s? ile düzenlenen geceye engel olunmu? ve Ocak 1982’de Ermeni militanlar? UCLA’da (Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles Kampusu) Osmanl? tarihi konusunda ileri gelen uzmanlardan biri olan Stanford J. Shaw’?n Türk tarihi dersini basm??t?r. Buna ek olarak Prof. Shaw’?n evi bombalanm??, Üniversitedeki bürosuna girilerek tarumar edilmi?, kendisine birçok sözlü ve yaz?l? tehditlerde bulunulmu?tur. Sonunda Prof. Shaw, programlanm?? derslerini iptal ederek saklanmak zorunda b?rak?lm??t?r. Bu sald?r?lar?n ba?l?ca sebebi, Prof. Shaw’?n “History of the Ottoman Empire and Modern Turkey” (Osmanl? ?mparatorlu?u ve Modern Türkiye Tarihi) (1977) adl? kitab?nda ortaya koydu?u Türk yanl?s? fikirlerdir. Bu konu ile ilgili bir soruya UCLA Yönetimi Ba?kan Yard?mc?s? William D. Schaefer ?u kar??l??? vermi?tir: “??in içinde uluslararas? bir terörist örgüt oldu?undan üniversitenin durumu çözümleyecek gücü s?n?rl?d?r.”[13]

Ermeni teröristler ilk defa 7 A?ustos 1982’de Türk topraklar? üzerinde eylem gerçekle?tirerek Ankara Esenbo?a Havaalan?nda 9 ki?iyi öldürdüler, 72 ki?iyi de yaralad?lar.[14] Ermenilerin eylemlerinin arkas?ndaki itici güç olan nefret duygusunu ?u örnek çok iyi aç?klamaktad?r: Ankara bask?n?nda yakalanan teröristlerden biri olan Levon Ekmekçiyan’a, sald?r?da kaç ki?inin öldü?ü ve yaraland??? söylendi?inde verdi?i cevap “Bu yeterli de?il” ?eklinde olmu?tur. Silahl? sald?rganlardan biri, etraf?na kur?un ya?d?r?rken 1915’te Ermenilerin Türkler taraf?ndan katli olay?n? kastederek “Bizden bir milyondan fazla öldü! Sizden 25 ki?i ölse ne farkeder?”[15] diye ba??rm??t?r. Ermeni terörist kampanyas?n? ele?tirenlerden biri olan Michael J. Arlen, olay? ?öyle aç?klamaktad?r: “Bu, sanki birkaç ku?ak önce [Ermeni] sistemine zerk edilen ve o zamandan beri de sistemin içinde bulunan bir zehre benzemektedir. Bu zehir ki?iyi öldürmemekte, ancak eklemlerin aniden kas?lmas? ve a?z?n ac?yla çarp?lmas?na sebep olmaktad?r.”[16]

Ermenilerin ?imdiki terörist faaliyetlere 1970’lerde ba?lamalar?na ra?men Ermeni terörizmi yeni bir olgu de?ildir. Bunun ard?ndaki strateji ve sa?lad??? uluslararas? deste?in de yeni bir ?ey oldu?u söylenemez. Ça??n Ermeni terörist kampanyas?n? ve bunun s?k s?k yaratt??? sessiz uluslararas? deste?i objektif bir ?ekilde incelemek amac?yla bu makalede hem Ermeni yanl?s?, hem de Türk yanl?s? kaynaklar incelenecektir. Burada terörizmin sebep ve amaçlar?, hareket tarz?, di?er gruplarla olan ili?kisi ve yaratt??? sempati üzerinde özel olarak durulacak ve sonunda baz? çözümler getirilmeye çal???lacakt?r. Umudum, kendini daima hakl? ç?karan polemikçi yazarlar?n özel alan? olarak kalm?? olan bu konuya biraz aç?kl?k getirmektir. 

Nemesis - Bugünkü Ermeni terörizminin ilk öncüsü, 1920’lerde, Bat? Avrupa’da sürgünde ya?ayan birçok eski Osmanl? yetkilisine suikast düzenleyen “Nemesis” (Eski Yunan adalet ve intikam tanr?ças?) adl? bir Ta?nak alt örgütüdür. Bu teröristlerden birinin söyledi?ine göre Ta?naklar, 1919’da ?stanbul’da yay?nlanan Jagadamard adl? bir Ermeni gazetesinin binas?nda faaliyet gösteren bir “Suikast Sorumlu Bürosu” kurmu?lard?r.[17]

Talat Pa?a Berlin’de 15 Mart 1921’de bir caddede Soghomon Tehlirian adl? bir genç Ermeni ö?renci taraf?ndan vurularak öldürüldü. Ailesinin büyük bir bölümünü Türkiye’de kaybeden katil, kurban?n? haftalarca takip etmi?ti.[18] Alman Mahkemesi, Tehlirian’? suçsuz buldu. Bu olay bugünkü Ermeni militanlar?n?n s?k s?k ortaya koyduklar?, 1980’lerdeki Türk diplomatlar?n? katletme olaylar?n?n da manevi olarak mazur görülebilece?i sav?na sebep te?kil etti. Son olarak bir Ta?nak gazetesi, Yugoslavya Türk Elçisi Galip Balkar’? 15 Mart 1983’te katletmekten yarg?lanan teröristlerin davas?n?n “yava? yava?” Tehlirian davas?na benzedi?ini, çünkü suçlanan teröristlerin Türkiye’ye kar?? yapt?klar? politik iddialar çerçevesinde hareketlerini hakl? gösterebileceklerini ve gösterdiklerini iddia etti.[19] Talat Pa?a’n?n öldürülmesinden y?llarca sonra devam eden Ermeni nefretinin boyutunu aç?klamak için bir örnek daha verelim. National Geographic dergisinde Ermeniler hakk?nda bir makale haz?rlayan bir yazar Yugoslavya’da babas?n?n Talat Pa?a’y? öldürdü?ünü iddia eden bir Ermeni ile kar??la??r. Yazar, bu ki?iye, babas?n?n eylemi hakk?ndaki dü?üncesinin ne oldu?unu sordu?unda kesin cevap “Gurur duyuyorum” olmu?tur.[20]

Cemal Pa?a da 25 Temmuz 1922’de Gürcistan-Tiflis’te Cheka Karargah? önünde iki Ermeni taraf?ndan vurularak öldürüldü. Sait Halim Pa?a 5 Aral?k 1921’de Roma’da, daha sonra Bahattin ?akir ve Cemal Azmi’yi de Berlin’de öldüren Arshavir Shirakian taraf?ndan katledilir.[21] Y?llar sonra Shirakian 1915’te oldu?u iddia edilen sürülme ve katliamlar? kastederek yapt?klar?n? ?öyle aç?klam??t?r: “Biz g?yab?nda yarg?lan?p, kitle k?r?m?ndan suçlu bulunan ki?ilerin cezalar?n? yerine getiriyorduk.”[22] Bugünün teröristleri de Shirakian’?n yolunu takip ettiklerini söylediklerine göre, onun neden Sait Halim Pa?a’n?n koruyucusu Azmi’yi öldürmedi?i hakk?ndaki bir soruya verdi?i cevab? iyi tartmal?d?rlar: Cevap gayet aç?kt?r san?r?m:”Azmi,Ermeni katliam?n?n planlanmas?ndan veya yerine getirilmesinden sorumlu de?ildir... Ben silah?m? asla masum insanlara kar?? kullanmay? dü?ünmedim”.[23]

Zaman geçtikçe Shirakian’?n, suikast düzenlenmesi konusundaki uyar?s?n?n daha da geçerli olaca?? beklenirdi: Türkleri, onlar do?madan evvel i?lendi?i söylenen suçlardan dolay? katletmek mant?k d??? bir olayd?r. Bunun aksini iddia etmek de fanilere has olmayan bir ukalal?k, kendine güven ve mutlak do?ruluk gösterisidir. Bunlara ra?men, kendilerince hakl? olduklar?n? iddia ettikleri bu olaylardan yar?m yüz-y?ldan fazla bir süre sonra Ermeniler, Türkiye’ye ve Türklere kar?? yeniden terör eylemlerine ba?lam??lard?r. Burada bu ça?da? duruma e?ilmeye çal??aca??m.

Nedenler: Terörizm, genellikle, faillerinin davalar?n? normal yollardan sunabilecek politik ve askeri güce eri?meyi ba?aramamalar?ndan kaynaklanan bir olgudur. Kurbanlar?n bu olay ile ba?a ç?kamamalar?n?n sebebi de ünlü “Birisi için terörist olan, öbürü için ba??ms?zl?k sava?ç?s?d?r” sözü ile çok güzel aç?klanabilir. Mesela, Paris’te 1981’de Türk Elçili?ini bas?p bir görevliyi de öldüren dört ASALA ajan?n?n duru?mas?nda Frans?z Mahkemesi ba?kan?, bir mücadeleye kat?lan herhangi bir ki?inin bu mücadeleye kar?? olanlar taraf?ndan “terörist” diye nitelendirilebilece?ini belirterek, daval?lara “terörist” diye hitap edilmesini yasaklam??t?r. Ermeni terörizminin arkas?ndaki sebeplerden biri de, birçok devlet ve ki?inin konuyu, bir taraftan lanetlerken, di?er taraftan da “fakat bu hareketin sebeplerini anlamal?y?z” gibi sözlerle özür dileyen yumu?ak, ikili bir tav?r içinde bulunmalar?d?r.

Nemesis 1920’lerde yok olduysa da “y?llarca Ermeni özgürlük davas?n? uluslararas? ortamda, ciddi bir ?ekilde, her türlü bar??ç? yolu denemek suretiyle takip eden organizasyonlar mevcut olmu?tur”.[24] Bar??ç? yakla??m?n i?e yaramad??? ortaya ç?k?nca baz? Ermeniler ?iddete ba?vurdular.

Bazen 1973-1974’teki Birle?mi? Milletler raporunun 30. paragraf?n?n de?i?tirilmesi bu bar??ç? metotlar?n i?e yaramamas?na örnek olarak gösterilmektedir. Bu paragraf 1915’teki Ermeni katliam? olay?n? “20. yüzy?ldaki ilk soyk?r?m olay?” olarak nitelemekte ve “Soyk?r?m Suçunun Önlenmesi ve Cezaland?r?lmas?” ad? alt?ndaki geli?me raporunun içinde bulunmaktayd?. Ancak Türkler B.M. ?nsan Haklar? Komisyonu’na itirazda bulununca bu paragraf de?i?tirildi ve Ermenilerin ümidi bo?a ç?kt?.[25] Cambridge, Massachusetts’teki Zoryan-Ça?da? Ermeni Ara?t?rmalar? Merkezi Müdürü ve Armenian Review adl? derginin editörü olan Gerard J. Libaridian durumu ?öyle aç?klamakta “60 y?l süren bar??ç? çabalardan sonra Türk ve di?er dünya devletlerinin hâlâ Ermenilerin isteklerini anlamak istememeleri yeni bir ?iddet ve tedhi? ç???r? açt?”.[26] Benzer olarak, ASALA lideri Hagop Hagopian da Ermeni. tedhi?inin “geleneksel Ermeni partilerinin politikalar?n?n i?e yaramad???n?n anla??lmas? üzerine ba?lad???n?” söylemektedir.[27]
 
1965 y?l?nda, 1915 katliam ve tehcirinin 50. y?l?n? anmak amac?yla Beyrut’ta Lübnan Ermenileri taraf?ndan Türk aleyhtar? gösteriler düzenlendi. Yine bu tarihlerde 24 Nisan, Lübnanl? Ermenilerce “Anma Günü” olarak ilân edildi.[28] 1965 y?l?n?n ayn? gününde, Sovyet Ermenistan?n?n ba?kenti Erivan’da binlerce Ermeni izinsiz gösteriler yapt?. Ancak protestolar ç???r?ndan ç?kt?, ta? ve sopalar i?e kar??t? ve güvenlik güçlükle sa?lanabildi. O zamandan beri 24 Nisan Sovyet Ermenistan?nda an?lmakta ve y?lda bir kez yasal ve sakin bir yürüyü? yap?lmas?na izin verilmektedir.[29]

1972 y?l?nda Frans?z-Ermeni bir ressam?n O?lu olan Jean-Marie Cazoni Marsilya’da yapt??? konu?mada Türkiye’ye kar?? e?güdümlü eylemlerin yap?lmas? ça?r?s?nda bulundu.[30] Ancak, 27 Ocak 1973’de, herhangi bir örgütlü eylemin de?il ki?isel intikam alma iste?inin sonucu olarak, ailesini Türkiye’de kaybetmi? olan 78 ya??ndaki Ermeni as?ll? bir Kaliforniyal? Geourgen Yanikian, kendilerine iki müstesna tablo hediye etmek bahanesiyle bir otel odas?na ça??rd??? Los Angeles Türk Ba?konsolosu Mehmet Baydar ve yard?mc?s? Bahad?r Demir’i vurarak öldürdü.[31] ??te bu çifte cinayetin, Ermenistan’?n Kurtulu?u için Ermeni Gizli Ordusu (ASALA) ve Ermeni Soyk?r?m? Adalet Komandolar? (JCAG)’n?n yeni bir terör dönemini ba?latmas?na sebep oldu?u kabul edilmektedir.

Ermenilere göre organize Ermeni terörist kampanyas? ilk olarak 1975 y?l?nda ba?lat?lm??t?r. Arapça ç?kan Al-Majallah gazetesi muhabirlerinden birinin röportaj?nda ASALA, temsilcilerinden biri, örgütünün giri?ti?i ilk eylemin 1975 y?l?nda Dünya Kiliseler Birli?i’nin, Ermenileri Amerika’ya göç etmeye te?vik eden Beyrut’taki bir bürosuna yap?ld???n? söylemi?tir.[32] 1980’de Beyrut’ta yay?nlanan bir bildiride ASALA’n?n “Ermenistan’? kurtarmak” u?runa giri?ti?i devrimci hareketin 5. y?l?n? kutlad??? belirtilmektedir. Örgütün terörist kampanyas? 22 Kas?m 1975’te Viyana’da Türkiye’nin Avusturya Büyükelçisi Dani? Tunal?gil’in öldürülmesi ile ba?lar.[33] Los Angeles Türk Konsolosu Kemal Ar?kan’?n 28 Ocak 1982 tarihinde vurulmas?n? üstlenen di?er büyük Ermeni örgütü JCAG ad?na Associated Press haber ajans?n?n Washington bürosuna aç?lan telefonda ?öyle denmi?tir:“Bizim devrimci hareketimiz 1975’te ba?lad?”.[34] Bir Frans?z-Ermeni gazetecisi olan Pierre (Bedros) Terzian’a göre, ASALA’n?n ilk bildirisi 20 Ocak 1975’te yay?nlan?rken, JCAG da ilk defa 23 Kas?m 1975’te ortaya ç?km??t?r.[35] Bundan da anla??l?yor ki ?imdiki Ermeni terörist hareketi ilk olarak 1975 y?l?nda ortaya ç?km??t?r.
Lübnan katalizatörü: Bir terörist hareketin yap?s?nda gizlilik yatmas? ve bu yüzden s?k? ve detayl? bir ?ekilde incelenmesinin imkans?z olmas?na ra?men, 1970 ortalar?ndaki Lübnan iç sava??n?n organize Ermeni terörizminin ortaya ç?kmas?nda “katalitik” rol oynad??? aç?kt?r. Birinci Dünya Sava??’ndaki karga?al?klar?n sonucu Lübnan, Ortado?u’da yerinden edilmi? geni? bir Ermeni nüfusuna vatan oldu ve Ermenilerin say?s? 200.000’i bularak toplam nüfusun %6’s?na eri?ti.[36]

Anla?ma taban?na göre kurulan Lübnan Parlamentosunda 1934’ten itibaren Ermeniler de temsil edilmeye ba?land?. Benimsedikleri bu memlekette birçok olumlu geli?meler kaydetmelerine ra?men, Lübnan Ermenileri kendilerini, zamanla tedhi?i Lübnan’da normal hayat ?ekli haline getiren güç mücadelelerinin içinde buldular. Bu ?artlar alt?nda Ta?naklar, Cemayel’in H?ristiyan Falanjistleri ve Camille Chamoun’un Milli Liberalleri ile yak?n i?birli?i tesis ettiler. Di?er yandan, H?nçaklar gibi sol görü?lü Ermeniler ise Kemal Canbulat’?n ?lerici Sosyalist Partisi ve FKO’nün çe?itli fraksiyonlar? ile ili?ki kurdular.[37]

Filistinlilerin, terörizmden elde ettikleri ba?ar?lardan ilham alan solcu Ermenilerin Filistinli müttefikleri yard?m?yla, ASALA gibi büyük bir terörist grup kurmalar? hiç de ?a??rt?c? de?ildir. Bu geli?meye paralel olarak Ta?naklar da genç parti üyelerinin örgütü terk edip ASALA’ya kaymalar?n? önlemek için kendi terörist örgütleri JCAG’? kurdular.[38] JCAG’?n 1980 ba?lar?nda Vatikan’daki Türk Büyükelçisine kar?? giri?ti?i ba?ar?s?z suikast denemesinden sonra, ASALA’n?n lideri oldu?u söylenen Hagop Hagopian, Beyrut’ta “Ta?nak Partisi, kaybetti?i mesafeyi kapamak amac?yla bizi taklit ediyor. 18 Ocak 1980’de Vatikan’daki Türk elçisine kar?? yap?lan sald?r?ya, “Ermeni Soyk?r?m? ?ntikam Komandolar?” gibi devrimci bir grup ismi alan Ta?naklar taraf?ndan giri?ilmi?tir” ?eklinde bir aç?klamada bulunmu?tur.[39]

Günümüz Ermeni terörizminin Lübnan ile olan ili?kisi 24 Aral?k 1981’de Paris’te Türk Konsoloslu?unu i?gal edip, Türk koruma polisini öldüren dört Ermeninin yarg?lanmas? s?ras?nda iyice su yüzüne ç?km??t?r. Adam öldürme suçuyla yarg?lanan Kevork Guzelian Beyrut’da do?mu? ve ASALA üyesi olmadan evvel H?nçaklara kat?ld???n? itiraf etmi?tir.[40] 1982’de Los Angeles Türk Konsolosunu öldürmekten hüküm giyen Hampig Sassounian gibi birçok Ermeni tedhi?çi de Lübnan kökenlidir. Kendilerine “Lizbon Be?lisi” ad?n? veren ve 27 Temmuz 1983’te Lizbon Türk Büyükelçili?ini basarken meydana gelen patlamada ölen be? ki?i de do?ruca Lübnan’dan gelmi?lerdir. Los Angeles’taki Ermeni Cemaati Lideri Hrand Simonian’?n da dedi?i gibi “Teröristlerin birço?u Lübnan’dan yeni gelen ve orada ya?ad?klar? y?llar boyunca süren iç sava? sonunda terör yaratmay? çok iyi bilen ki?ilerdir.[41] Ayn? ?ekilde, Cambridge, Massachusetts’deki “Milli Ermeni Çal??ma ve Ara?t?rma Enstitüsü” Ba?kan? Martin Halabian da ?öyle demektedir: “Lübnan ve di?er Ortado?u ülkelerinden yeni gelen Ermeniler militanl??? bir hayat ?ekli olarak görmeye al??m??lard?r.”[42]

Amaçlar: Birçok Ermeni yay?n?nda teröristlerin amaçlar? üç maddede özetlenmektedir. 1. Soyk?r?m?n tan?nmas?, 2. Tazminat verilmesi, 3. Ata yadigâr? topraklar?n iadesi.[43] Dört ki?inin yaralanmas?na sebep olan Lyon’daki Türk konsoloslu?una sald?r?dan sonra bir ASALA sözcüsü “mücadelemize, 1915’te yap?lan soyk?r?ma kar?? adalet yerine getirilene kadar devam edece?iz” ?eklinde beyan vermi?tir.[44] JCAG’?n bir bildirisinde de “Türk hükümeti Türkiye’nin 1915’te giri?ti?i soyk?r?m? resmen kabul edip adaletin yerine getirilmesi için Ermenilerle görü?meye raz? olmadan silahlar?m?z? b?rakmayaca??z”[45] denmektedir. Ermeni soyk?r?m? Adalet Komandolar?, Temmuz 1979’da Paris’te gerçekle?tirdikleri bir seri bombalama eylemi sonunda yay?nlad?klar? bildiride ise ?öyle demektedir: “Bizim iste?imiz memleketimizi i?gal etmekte bulunan ve Osmanl? ?mparatorlu?u’nun devam? olan Türk hükümetinin sorumluluklar?n? kabul edip, Ermeni topraklar?n? gerçek sahiplerine iade etmesidir.”[46]

Terörist hareketleri sonunda bir dereceye kadar intikam al?nd??? söylenebilirse de, konuya derinine bak?l?nca, 1915’te daha henüz do?mam?? Türklerin öldürülmesinin cahilce bir mant??a dayand??? görülür. Bu kadar zaman sonra Türklere herhangi bir suçu kabul ettirip, Do?u Anadolu’da bir Ermeni vatan? kurulmas?n? sa?lamak ihtimali kesinlikle s?f?rd?r.

Türkler de Ermenilerin toprak talepleri ile ilgili olarak ?u noktay? vurgulamaktad?r: “Her millet veya etnik grubun daha önce ya?ad??? bölgeleri talep etmesi durumunda dünyan?n içine dü?ece?i karga?ay? dü?ünmek bile zordur.”[47] Ayn? yoruma göre “bugün Do?u Anadolu’da hiçbir Ermeni bulunmamakta, ancak burada 12 milyondan fazla Türk ya?amaktad?r”.[48] Bundan ba?ka “Ermenilerin bugün refah içinde ya?ad?klar? memleketleri terk edip gelecekleri de ?üphelidir.”[49] Bu yüzden, bugünkü terörist kampanyan?n köklerinin çok daha derinde oldu?u dü?ünülebilir.

Denildi?ine göre, Yahudilere kar?? giri?ilen soyk?r?m hareketlerinden dolay? bir gün kendilerinden öç al?nmas?n?n söz konusu olup olmayaca??n? soran bir taraftar?na Hitler “Bugün Ermenilerden bahseden var m??” diye cevap vermi?tir.[50] Ermenilerin davas?n?n propagandas? ve millî benli?ini uyand?rmak çabas? birçok teröriste itici güç olmaktad?r. JCAG’?n da aç?klad??? gibi “bu patlamalarla dünyaya bir Ermeni toplumunun varl??? hat?rlat?lmaktad?r.”[51] ASALA’n?n Lübnan üssündeki bir askerî yetkili de “örgütün ana gayelerinden biri, dünya kamuoyuna Ermeni meselesini tan?tmak ve dünyan?n bir vatan veya millî benlikten yoksun kalm?? bu peri?an insanlar? fark etmesini sa?lamakt?r demi?tir.”[52] The Armenian Reporter editörü Edward K. Boghosian’a göre, terörizm ve bunun sonucu ortaya ç?kan propaganda etkisi, 1975’lere kadar uyu?uk duran ve Frans?z toplumu ile tamamen kayna?mak üzere olan Fransa’daki Ermeni toplumunun canlanmas?na sebep olmu?tur.”[53]
Kendi lisanlar?nda Ermeni olmayanlara o dar ad? veren birçok Ermeni taraf?ndan Asimilasyon “beyaz soyk?r?m” olarak nitelendirmektedir. Kaliforniya’da, Amerikanla?m?? Ermeniler için kullan?lan “?i? kebab?” bir a?a??lama terimdir. Ermeni gençlerinin ev sahibi ülkenin genel nüfusuna asimile edilme olay?na da “gençlik k?r?m?” ad? verilmektedir.

Di?er taraftan terörizm ile yap?lan propaganda, Amerika’daki “Milli Ermeni Çal??malar? ve Ara?t?rmalar? Enstitüsü” Ba?kan? Martin Halabian taraf?ndan “i?renç” olarak nitelendirilmi?tir.[54] Ünlü Amerikal? Ermeni yazar Michael J. Arlen “mevcut politik terör standartlar?na göre bile Ermeni sald?r?lar? ?iddetle ele?tirilebilir”[55] demi?tir. Bununla beraber, Amerikal? iki Ermeni yazar, Edward Costikyan ve Robert Tembeckjian’?n dedi?i gibi “Amerikan-Ermenilerinin büyük bir k?sm? ?iddete kar??d?r... ancak tarihlerinin tan?nmamas?ndan k?zg?n olan Ermenilerden birço?u terörizmin yaratt??? ilgiden gizli bir sevinç duymaktad?r.”[56] Hampig Sassounian’?n müdafaas? için[57] ufak ba???lar halinde 250,000 dolar?n üzerinde para toplanmas? ve Lizbon Be?lisi’ni anmak için[58] Amerikan Ermeni kilisesinin yapt??? dini ayinlerin t?kl?m t?kl?m dolmas? teröristlere sa?lanan bu deste?i gayet aç?k bir ?ekilde gözler önüne sermektedir.

De?i?ik ?simlerin Kullan?lmas?: Ermeni teröristleri ile ilgili verilen raporlar?n ço?u birçok de?i?ik gruptan bahseder. Mesela, Edward F. Mickolus, on bir de?i?ik Ermeni terörist grubunu tespit etmi?tir.[59] Kopenhag Türk Elçili?i Çal??ma Ata?esi Cavit Demir’e kar?? giri?ilen sald?r? ile ilgili raporunda New York Times, dört de?i?ik grubun varl???ndan bahsetmektedir.[60] Ayn? gazete, Los Angeles Türk Konsolosu Kemal Ar?kan’? vuranlar?n da birkaç Ermeni terörist örgütünden birine ba?l? oldu?unu bildirmi?tir.[61] Genel durumu inceleyen Boston Sunday Globe da en az alt? Ermeni grubunun mevcudiyetine de?inir.[62] Türk hükümeti taraf?ndan bas?lan bir yay?nda da “birkaç gizli Ermeni kurtulu? hareketinin varl???”ndan söz edilmektedir.”[63]

Bu örgüt karma?as? içinde[64] ancak iki tanesi as?l büyük Ermeni terörist örgütleri olarak ortaya ç?kmaktad?r: 1. Ermenistan’?n Kurtulu?u ?çin Ermeni Kurtulu? Ordusu (ASALA) ve 2. Ermeni Soyk?r?m? Adalet Komandolar? (JCAG). Al?nan çe?itli isimler ya baz? sebepler yüzünden ASALA taraf?ndan kullan?lmakta veya aç?kça JCAG’? belirtmektedir. Bu kadar çe?itli isim kullanmak suretiyle ASALA, uluslararas? Ermeni toplumu ile geni? ba?lar? bulundu?u görüntüsünü verip, hem dünya kamuoyunu, hem de kendi vatanda?lar?n? etkilemeye çal??maktad?r. Bu kadar çok ismin icat edilmesinin bir ba?ka sebebi de, hareketlerini önlemeye çal??an güvenlik kuvvetlerinin akl?n? kar??t?rma çabas?d?r.

ASALA: ASALA günümüz Ermeni tedhi? dalgas? s?ras?nda kurulan ilk Ermeni terörist örgütüdür. Solcu bir grup oldu?undan Ermeni meselesine Marksist bir aç?dan bakar. Sovyetler Birli?i ve di?er “ilerici” gruplar taraf?ndan müttefiklerden addedilmektedir. ASALA, sözlü ve direk sald?r?lar?n? yaln?zca can dü?man? olan Türkiye’ye de?il, Türkiye ile ili?kisi olan veya kendi hareketlerini s?n?rlayan birçok di?er devlet ve kurulu?lara da yöneltmektedir. ASALA lideri Hagop Hagopian ?öyle demektedir: “Biz Türkiye’ye askeri ve ekonomik yard?mda bulunan tüm di?er devletleri de dü?man?m?z addederiz[65] ASALA, benzer olarak, 1980’de Atina’da bir Türk diplomat?n? vurduktan sonra, yay?nlad??? bildiride, “Bizim dü?manlar?m?z Türk rejimi, NATO ve gerici Ermeni güçleridir”[66] demektedir.

Alexander Yenikomechian ve Suzy Mahseredjian adl? üyelerinin yapt?klar? bomban?n kaza eseri patlamas? sonunda 1980 ba?lar?nda Cenevre’de bir otel odas?nda yakalanmas? üzerine, ?sviçre, ASALA’n?n en büyük hedeflerinden biri haline geldi. ASALA, 3 Ekim Örgütü ad? alt?nda dünyan?n dört kö?esindeki ?sviçre kurumlar?na kar?? bir bombalama kampanyas? ba?latt?. Sonunda bu iki ASALA üyesi on sekiz ay tecil edilmi? hapis ve 15 y?l ?sviçre’ye girememe cezas?na çarpt?r?ld?. Bern’de Türk Ba?konsoloslu?undaki bir görevliyi öldüren Mardiros Jamgotchian adl? bir üyesi yine ?sviçre taraf?ndan yakalan?nca, ASALA bu sefer de “9 Haziran Örgütü” ad? alt?nda ikinci defa bombalama eylemlerine giri?ti. Bu yaz?n?n ba??nda da belirtti?imiz gibi Kanada, Fransa, ?talya ve ?sveç gibi ülkeler de kendi ülkelerindeki Ermeni teröristleri cezaland?rmaya kalkmalar?ndan dolay? ASALA’n?n tehditlerine hedef oldu.

Amaçlar?n? takip ederken ASALA hem terörist, hem de terörist olmayan tüm Ermenilerin lideri oldu?unu iddia etmektedir. Liderleri Hagop. Hagopian ?öyle der: “Be? y?l içinde Ermeni kitlelerinin ve dünyadaki tüm demokratik ve devrimci güçlerin deste?ini kazanmay? ba?ard?k.”[67] Hagopian ?öyle devam eder: “Geri kalanlar (di?er Ermeni teröristleri) ise bizim ayd?nlatt???m?z yolda yürümekteler”.[68] Hagopian ayn? zamanda Ta?nak ve H?nçak liderlerinin de gizlice ASALA”ya kat?ld?klar?n? belirtmi?tir.[69]

Fransa, Kanada, ABD, Yunanistan, ?ran, ?ngiltere, Hindistan ve K?br?s’taki “ASALA halk hareketleri”’ ASALA’n?n iddialar?n?n pek de as?ls?z olmad???n? göstermektedir.[70]

ASALA, 1981 y?l? sonunda “ASALA’y? destekleyecek halk hareketinin siyasi çizgisi” diye tan?mlanan sekiz maddelik bir politik program yay?nlad?.[71] Bu program, çe?itli “halk hareketleri” liderleriyle soldan sa?a geni? bir yelpazeyi kapsayacak birle?ik bir örgüt kurmak için yap?lan uzun tart??malar?ndan sonra haz?rlanm??t?. Bu programda ASALA, dü?man? “yerel gericilik” ve “uluslararas? emperyalizm” taraf?ndan desteklenen “Türk emperyalizmi” olarak belirliyordu. Ermeni teröristlerine göre Ermenistan’?n ba??ms?zl??? için kullan?lmas? gereken “ba? yöntem” “devrimci ?iddet”dir. ASALA “s?n?flar?n bask?s?na” kar?? ç?kan herkesi desteklemekte ve “uluslararas? devrimci hareket”i kuvvetlendirip geli?tirmeye çal??maktad?r. Nihai amaç “sosyalist demokratik ve devrimci bir hükümete sahip” birle?ik Ermenistan’? kurmakt?r. Bu yüzden Sovyetler Birli?i’nden ve di?er sosyalist hükümetlerden yard?m istemek ve Sovyet Ermenistan?n?, “uzun bir halk sava??” için gerekli bir üs haline getirmek gerekmektedir.

Ancak ASALA’n?n geni? ve birle?mi? bir Ermeni cephesinin lideri olma hayali, son yüzy?lda görülen bölünmeler ve özellikle 15 Temmuz 1983 günü Paris’ de yap?lan geli?igüzel ve sadistçe sald?r?dan sonra Ermeniler, hatta baz? ASALA militanlar? aras?nda olu?an olumsuz tepkiden dolay?, gerçekle?medi. Orly Havaalan? sald?r?s?nda 7 ki?i ölmü?, 60”tan fazla ki?i de yaralanm??t?.

A?ustos 1982’de Ankara Esenbo?a ve Temmuz 1983”te de ?stanbul Kapal?çar??’da giri?ilen sald?r?lar da ASALA taraftarlar? aras?nda büyük infial yaratt?. ?stanbul sald?r?s?nda 2 (ASALA’ya göre 25)[72] ki?i öldü, 20 ki?i yaraland?. Ankara’daki bilanço ise 9 ölü ve 70’ten fazla yaral? idi. ?üphesiz ki, ?srail’in, Haziran 1982’de Lübnan’? i?gal edip ASALA’n?n Beyrut üssündeki lider kadrosunu da??tmas? da ASALA’ da büyük bir bölünmeye sebep olmu?tu.

Asala 1983’te iki ana gruba bölündü. 1) Orly’deki gibi geli?igüzel sald?r? politikas?n? savunan Hagopian’?n Ortado?u ve Yunanistan grubu, 2) Yaln?zca Türkiye’ye sald?r?lmas?n? ve siyasi çal??malar?n artt?r?lmas?n? savunan daha ?l?ml? Bat? Avrupa kanad?.[73] Bu ?l?ml? fraksiyon sonunda kendine “ASALA ?htilalci Hareketi” (ASALA-RM) ad?n? verdi. ASALA-RM’nin en önemli iki lideri Amerika’da do?mu?, sekiz lisan konu?an 30 ya??ndaki bir Ermeni olan Monte Melkonian (öbür ad? Dimitriu Georgiu) ile Paris’te Yerle?mi? Ermeni Milli Hareketi (Eski ad?yla Ermeni Mücadelesi) lideri Ara Toranian’d?r. Toranian daha sonra 1983’de örgütünü Bat? Avrupa ve Kuzey Amerika’n?n “halk hareketleriyle” birle?tirerek bir “demokratik cephe”’ olu?turmu?tur.[74]

Bu epey ?l?ml? ASALA fraksiyonunun program? en iyi 16 A?ustos 1983’te yapt??? bildiri[75] ve Monte Melkonian ile 1984 ba?lar?nda yap?lan bir röportaj[76] ile kavranabilir. Bunlara göre Hagopyan”?n ASALA fraksiyonu “gerçek mücadele yolunu yalan, sahtekarl?k, tehdit ve terör kullan?m? ile sapt?rmak ve halk?n, özellikle gençli?in devrimci ate?ini sömürmekle” suçlanmaktad?r. Orly bombalanmas? fa?ist bir hareket olarak nitelendirilmekte ve failleri “tamamen kar?? ihtilalci, fa?ist ve gangster tipi” hareketlere giri?mekle suçlanmaktad?r. Bildiri “genç Ermeni sava?ç?lar?n?n sömürülmesi sonunda birçok masum Türk ve yabanc? hayat?n? kaybetti” ?eklinde devam etmektedir. Bildiri ayn? zamanda ASALA üyelerinin birço?unun bu tip hareketlere kar?? oldu?unu vurgulamaktad?r. ASALA”n?n Orly katliam? kastedilerek ayr?ca ?öyle denmektedir, “15 Temmuz 1983’teki olaydan sonra ASALA’n?n saflar? aras?nda bölünmeler oldu?u ortaya ç?km??t?r” (Melkonian yap?lan röportajda: “Orly’de yaln?zca masum ki?iler öldü. Bu bizim mücadelemizi sapt?r?r” demi?tir).

“Gangster Sistemi” diye nitelenen sistemin “esas sorumlulu?u” “Mücahit” veya Hagop Hagopian, Mihran Mihranian, Vahram Vahramian veya ba?ka isimlerle çal??an bu gangster ve diktatöre aittir. (Ara Toranian, Hagopian ile bir kere Beyrut’tan Paris’e geldi?ini ve birçok defalar da beraber bulundu?unu, ancak hâlâ esas ismini bilmedi?ini söylemektedir.)[77]

Melkonian, yap?lan röportajda “Hagopian kendisine kar?? ç?kan baz? üyelerimizi ortadan kald?rm??t?r. Mesela Ara Toranian’a kar?? giri?ilen suikast denemesi, Hagopian’?n talimat? ile gerçekle?tirilmi?tir. Toranian”?n arabas?na Hagopian’?n adamlar? taraf?ndan bomba konulmu?tur” diyerek büyük bir suçlamada bulunmu?tur.[78]

Hagopian fraksiyonunun aksine, Melkonian yeni bir politik mücadele yolu çizmeye çal??t???n? belirterek ?öyle demektedir: “Bize göre iki çe?it operasyon ?ekli vard?r: 1. Ermenilerin seferberli?i, 2. Di?er ba??ms?zl?k sava?? veren gruplarla, özellikle Türkiye’deki Kürtlerle ittifak kurmak”. Sonunda ?unu eklemekte “Bizim ilk amac?m?z Türkiye’de sald?r? düzenlemektir. Ancak kuvvetli Ermeni cemaatlerinin oldu?u ülkelerdeki Türk hedeflerini de göz ard? edemeyiz.”’ ASALA-RM’nin bildirisi “Silahl? mücadele ve do?ru politik yöntem Ermenistan’a giden yoldur” slogan? ile sona ermektedir.

Hagopian esrarengiz bir ki?idir. Temmuz 1982’de ünlü Frans?z gazeteci Charles Villeneuve (yukar?da bahsedilen Melkonian röportaj?n? da yapan ki?i) ile telefonda yapt??? röportajdan tam bir gün sonra ASA-LA taraf?ndan Hagopian’?n Beyrut’ta bir ?srail hava sald?r?s? s?ras?nda öldü?ü aç?kland?. Halbuki Hagopian yaln?zca eylemlerini ?am’a kadar kayd?rm?? ve FKO’nün kar??t? radikal Abu-Nidal ile çal??maya ba?lam??t?.[79]

E?er bu haber do?ru ise bu olay, FKO ile ASALA aras?nda son günlerdeki so?uklu?u gayet iyi aç?klamaktad?r. 1982 A?ustosunda yap?lan bir röportajda, Hagopian kanad?, FKO ile “hiçbir ilgileri olmad???n?’” aç?klad? ve... “Fakat, FKO’nün Kahire bürosunun, d?? ülkelerdeki Türk hedeflerine kar?? yapt???m?z sald?r?lar hakk?nda verdi?i ilginç demeçlere ?ahit oluyoruz” dedi.[80] El-Fetih lideri Abu-lyad (Salah Khalaf) 1982 Aral???nda Fransa’y? ziyaret etti?inde Frans?z gizli servisine ASALA’n?n militanlar?n?n foto?raflar? ile birlikte, haklar?nda detayl? bilgi vermi?ti. Bu sayede Frans?zlar, Hagopian’?, Nisan 1983’te ASALA’n?n alt yap?s?n? düzenlemek için Fransa’ya geldi?inde tan?may? ba?ard?lar. Fakat Hagopian’? yakalamak yerine onu takip etmi?ler ve bu sayede Fransa’daki örgüt hakk?nda detayl? bir bilgi edinmi?lerdir. Orly bombalanmas?ndan hemen sonra Fransa’n?n 50’den fazla Ermeni militan?n? yakalayabilmesi de buna ba?lanmaktad?r. Ancak onlar? bombalamadan önce yakalamalar? çok daha etkili olurdu herhalde.

Ancak, ASALA’n?n kendi yap?s?ndaki anla?mazl?k Melkonian’?n Hagopian’? suçlad??? gibi tek tarafl? de?ildir. Hagopian kanad?n?n iki lideri Viken Ayvazian ve Khatchik Havarian, 15 Temmuz 1983 günü Melkonian’?n emriyle Lübnan’?n Bekaa Vadisi’nde öldürüldü. Hagopian kanad? da olaylar?n faillerini yakalayarak 16 A?ustos 1983’te Lübnan’da idam etti. Hagopian kanad?, CIA, di?er uluslararas? polis örgütleri ve hatta Ermeni kilisesindeki baz? güçleri Melkonian’? desteklemekle suçlad?.[81]

Bir Hagopian taraftar? da “Ara Toranian’?n ve arkada?lar?n?n Frans?z hükümeti ile i?birli?i yaparak Ermeni halk?n?n ç?karlar?na kar?? ç?kt???n?” iddia etti.[82] Ayr?ca, ASALA halk hareketinin Fransa’daki üyelerinden ço?unun Toranian’?n grubuna geçti?ini kabul ederken, ?ngiltere ve Kuzey Amerika’da ço?unlu?un ve Ortado?u’daki hiçbir grubun böyle bir ?ey yapmad???n? da ekledi. ASALA-RM’nin “gerici” oldu?unu ima ederek, Toranian’?n “Demokratik Cephe” sini de “Küçük burjuva” olarak niteledi. Bu geli?melerin gelecekte ne getirece?i bilinmez, ancak aç?k olan bir ?ey varsa ASALA’n?n, varl???n? tehdit eden bir bölünme sürecine girdi?idir.

JCAG: Üyeleri ne kadar inkar ederse etsin, bu sa? kanat milliyetçi terörist örgüt ilk olarak 1980 y?l?nda Hal Heghapokhakan Dashnaktsutium (Ermeni ?htilalci Federasyonu veya k?saca ARF) ad?yla kurulan örgütün bir Ta?nak dal?d?r.[83] Geçen yüzy?lda kurulan ilk Ermeni örgütü olmas? dolay?s?yla Ta?naklar 19. yüzy?l sonu ve 20. yüzy?l?n ba?lar?ndaki mücadelelerde büyük rol oynad?lar,[84] Ta?naklar k?sa ömürlü bir Ermeni Cumhuriyeti (1918-1921) kurmu?lar, ancak bu Ermeni Cumhuriyetinin 1921 y?l?nda Bol?evikler taraf?ndan i?galinden sonra varl?klar?n?, ABD, Lübnan, ?ran ve Yunanistan gibi ülkelerde sürgünde devam ettirmi?lerdir.

Ta?naklar 1975’lere kadar, Türkiye’ye kar?? da bir sevgi beslemelerine ra?men esas dü?manlar?n? Sovyetler Birli?i olarak addetmi?lerdir.[85] Mesela, 1933 Noelinde New York’daki Kutsal Haç Ermeni Kilisesinde Ba?piskopos Ghevond Tourian bir dini ayin s?ras?nda Ta?nak taraftar? katiller taraf?ndan tüm cemaatin önünde vurularak öldürüldü. Bu sald?r?n?n muhtemel sebebi Ba?piskoposun milliyetçi Ta?naklar?n politikas?na ters dü?en Sovyet Ermenistan?n? destekler tutumu idi.[86]

Ta?naklar, 1975’lerden sonra, hareketli ve genç taraftarlar?n?n, çok daha dinamik ASALA grubuna kaymas?n? önlemek amac?yla kendi terörist örgütleri JCAG’? kurdular.[87] Son y?llarda görev s?ras?nda ölen veya yakalanan JCAG üyeleri Ta?nak bas?n?nda inan?lmaz bir ilgi görürken, ASALA üyelerinden hemen hemen hiç bahsedilmemektedir. Hampig Sassounian, Lizbon Be?lisi ve Mart 1983’te Yugoslavya’daki Türk konsolosunu öldüren iki ki?iye gösterilen alaka bu konuya güzel birer örnek te?kil etmektedir.[88] Ta?nak bas?n?n bildirdi?ine göre 29 Ocak 1984 günü New Jersey’deki Sts. Vartanantz Kilisesinde, hayatlar?n? “Ermenilerin Millî Ba??ms?zl?k Mücadelesi” veya “Hai Tahd’” u?runa veren “be? Lizbon ?ehidi” ad?na “politik bir anma” toplant?s? yap?lm??t?r.[89] Toplant?n?n Ta?nak örgütü taraf?ndan düzenlendi?i, kilisenin a?z?na kadar doldu?u ve kat?lanlar?n ço?unun da gözya?lar?n? tutamad?klar? söylenmektedir. Konu?mac?lardan Unger (Yolda?) Sosi Thomajanian ?öyle demi?tir “Bu tip eylemler yap?ld???nda beliren olumsuz kamuoyu veya hükümet yetkililerinin taciz edici hareketleri bizi y?ld?rmamal?... Mücadelemiz devam etmeli...” Bildirildi?ine göre ABD’deki birçok ?ehirde benzeri toplant?lar düzenlenmi?tir.

?imdiye kadar birkaç bas?n toplant?s? yapan ASALA ile kar??la?t?r?ld???nda JCAG çok daha karanl?kta kalan bir örgüttür. Bu, JCAG’?n ASALA gibi ba??ms?z bir örgüt olmay?p Ta?naklar?n bir alt kurulu?u olmas? ve yapaca?? propagandan?n ana kurulu?un müsaadesine ba?l? olmas?ndan kaynaklanmaktad?r. Öyle ki, Ta?naklar yaln?zca kendilerinin bildi?i bir sebepten dolay? Lizbon operasyonunda JCAG’?n ismini kullanmak istememi?ler ve eylemin “Ermeni ?htilalci Ordusu” taraf?ndan yap?ld???n? bildirmi?lerdir. Bunun içindir ki, JCAG’?n program?n? kavrayabilmek için, JCAG ismi alt?nda yay?nlanan birkaç bildiriyi iyi incelemek ve yay?n organlar?nda yapt?klar? politik demeçlere bakarak Ta?naklar?n amaçlar?n? iyi anlamak zorunday?z.

Ta?naklara göre Ermeni davas? veya “Hai Tahd”, feshedilen Sèvres Antla?mas?nda belirtildi?i gibi komünist olmayan ba??ms?z bir Ermenistan’?n yeniden kurulmas? ve Türkiye’nin, Ermeni vatanda?lar?na kar?? yapt??? iddia edilen cürümlerin kar??l???n? ödemesidir. (Yukar?da belirtildi?i gibi, Marksist bir grup olan ASALA ise Sovyetler Birli?i’ni tabii bir müttefik olarak görmekte ve Türkiye’nin do?usunu Sovyet Ermenistan’?na ba?lamak istemektedir). ASALA’dan farkl? olarak, JCAG belirgin olarak di?er uluslararas? terörist olaylardan sak?nmakta ve yaln?zca Türk hedeflerini vurmaktad?r. Mesela, 1982’de Los Angeles Türk Ba?konsolosunun katlinden sonra JCAG “bizim tek hedefimiz Türk diplomatlar? ve Türk kurulu?lar?d?r”[90] demi?tir.

Yak?n geçmi?te, JCAG program?n? inceleyen Ohan Ballan, gözlemlerini ?öyle aç?klamaktayd?:[91] “Bir ba??ms?zl?k sava??n?n gayesine eri?ebilmesi için iki safhadan geçmesi gerekmektedir” Birincisi, “bir destek taban?n?n sa?lanmas? yani iç propaganda”, ikincisi ise “d?? cephede destek olu?turmak... en az?ndan dünya kamuoyunun davaya ilgi göstermesini sa?lamak”. Bir ba?ka deyi?le bu “kendini gösterme sürecidir. Ermeni hareketi henüz bu ikinci safhay? bitirmedi?i halde Lizbon operasyonu kendini gösterme sürecinin ileri bir safhas?d?r. Bu operasyonun ASALA’n?n gereksiz bombalama ve Paris’teki Türk Elçili?inin gereksiz yere i?galinin dünyada yaratt??? olumsuz etkiyi tamamen sildi?i” söylenilmektedir. Ayr?ca Lizbon operasyonunun “Ermenilerin asil bir dava takip etti?ini gösterdi?i ve ermeni devrim tarihinde yeni sayfa açt???” belirtilmektedir.

Bildiri “Yak?nda, bizi hedeflerimize yakla?t?rmak için yap?lan eylemlerde büyük bir art?? görece?iz” diye tehditkâr bir ifade ile sona ermektedir.

Eski bir deyi?e göre, tanr?lar mahvetmek istedikleri ki?ilerin önce akl?n? al?rlar. Amerika’daki belki de en güvenilir ve en sayg? de?er Ermeni gazetesi olan Armenian Reporter’a göre “Sassounian’”?n (JCAG ajan?) mahkumiyetinin ARF’ye (Ta?naklara) büyük bir darbe vurdu?una inan?lmaktad?r. Amerika’da do?mu? Ermenilerden birço?u son y?llarda özellikle parti terörizmine kar??maya ba?lad?ktan sonra partiden uzakla?m??t?r.”[92] Gazete, Ço?u Lübnan’dan yeni gelen ki?ilerin kontrolüne geçti?i belli olan partide çok az Amerikan Ermenisi kald???n? söyleyip, ?öyle bir uyar? yapmaktad?r: “Bunun sonucu olarak parti militanlar? ve kendini davaya adam?? ki?iler taraf?ndan giri?ilecek yeni terörist eylemler göz ard? edilmemelidir.” Gerçekten de FBI Ba?kan? William Webster 12 Temmuz 1983’te yapt??? bir bas?n toplant?s?nda, 1984 Los Angeles Olimpiyatlar? için bir anti-terörist timin e?itildi?ini ve en büyük meselelerden birinin de Ermeni terörizmi oldu?unu belirtmi?tir.[93]

Ta?nak militanlar?, tüm bunlar yetmezmi? gibi bir de ASALA taraf?ndan, Beyrut’taki Ermeni cemaati üzerindeki etkilerini devam ettirmek amac?yla, Beyrut’taki ASALA üyelerini taciz etmekle suçlanm??t?r.[94] ASALA, Ta?naklar? bu tip taktikleri kullanmaktan vazgeçmesi, aksi halde “kendileri” için iyi olmayaca?? hususunda uyarm?? ve ?öyle eklemi?tir: “Bizi birçok ülkenin gizli servisleri durduramazken, : bu Ermeni cücelerinden korkaca??m?z? sanan var m??” K?saca JCAG’da ASALA gibi zor günler ya?amaktad?r.

Eylemler: Her ne kadar verilen rakamlar kaynaklara göre de?i?ik ise de yetkililerin dedi?ine göre 1973’ten beri Ermeni teröristleri 28 Türk diplomat? ve 34 Türk olmayan ki?iyi katletmi? ve ate? hatlar? içinde olmaktan ba?ka hiçbir suçu olmayan 300 ki?iyi yaralam??t?r.[95] Bu diplomatik cinayetlerin d???nda, A?ustos 1982’de Ankara Esenbo?a Havaalan?, Haziran 1983’te ?stanbul’da Kapal?çar?? ve Temmuz 1983’te Paris Orly Havaalan?na kanl? bombalama eylemleri düzenlemi?lerdir. Bazen olaylar?n basit bir say?m? yan?lt?c? olabilir, çünkü büyük bir terörist hareket yaln?zca küçük maddi hasara yol açan bir düzine ufak bombalama eyleminden daha etkilidir. Ama yine de bu liste Ermenilerin terörist eylemleri hakk?nda kaba bir tablo çizmektedir. Son iki rapor[96] ve di?erlerini birle?tirmek suretiyle gözlenen, Ermeni terörizminin 1973 ile Mart 1984 dönemi aras?nda takip etti?i model ?öyledir. Co?rafi olarak terörist eylemler 4 de?i?ik k?tada olu?mu?tur: Kuzey Amerika, Asya, Avustralya ve büyük bir ço?unlu?u Bat? Avrupa, en çok Fransa’da (37), ?sviçre’de (25), ?talya’da (20), Lübnan’da (17), ABD’de (15), Türkiye’de (13) ve ?spanya’da (11) olmak üzere; ?ran’da (7), Belçika’da (6), ?ngiltere’de (5), Danimarka’da (4), Kanada’da (4), Yunanistan’da (4), Bat? Almanya’da (4); Hollanda’da (2), Portekiz’de (2), Avusturya’da (1), Avustralya’da (1), Irak’ta (1), SSCB’de (1), Bulgaristan’da (1) ve Yugoslavya” da (1) sald?r? olmu?tur. Buna göre toplam olay say?s? 182’dir. Ancak di?er raporlar göz önüne al?nd???nda bu say? çok dü?ük kalmaktad?r.[97]

Eylem say?s? her geçen y?l onar onar artmaktad?r:
1978’de 29, 1979’da 38 ve 1981’de 47 olay meydana gelmi?tir. Muhtemelen 1982’deki ?srail i?galinden sonra Lübnan’daki üsleri kaybetmenin etkisiyle olay say?s? 1982’de 26’ya, 1983’te 13’e dü?mü?tür ve Mart 1984’e kadar da hiç bir olay olmam??t?r. Ancak 1983’te çok daha kanl? eylemlere giri?ildi?i gerçe?i, Ermeni terörizminin gücünü kaybetti?ini söylemenin pek do?ru olmad???n? gösterir.

Bazen hem ASALA hem de JCAG ayni eylemi üstlenmelerinden dolay?, her zaman kesin olarak söylemek mümkün olmasa bile, ASALA’mn JCAG’dan çok daha faal oldu?u görülmektedir. Aralar?ndaki fark? incelemeye yarayan kolay bir yol da mevcuttur. Ta?nak yay?nlar?nda JCAG’?n faaliyetlerine büyük bir önem verilirken ASALA militanlar?ndan hemen hemen hiç bahsedilmemektedir. Lizbon Türk Büyükelçili?ine sald?ran Ermeni Kurtulu? Ordusunun da ilk kamuoyu raporlar?n?n aksine, ASALA”n?n bir yan kurulu?u olmay?p, Ta?nak (JCAG)’lara ait bir örgüt oldu?u ortaya ç?km??t?r.

Hagopian’a ASALA’n?n faaliyetleri için “kolay” memleketleri seçmeye çal???p çal??mad??? soruldu?unda,”gerçekten eylem yapmak isteyen biri için her memleket kolayd?r”[98] ?eklinde cevap vermi?tir, Ancak yukar?da verilen listenin ?????nda teröristlere kar?? ?l?ml? bir politika izleyen, aç?k bir demokrasiye sahip ülkelerin (mesela Fransa’n?n), yakalanan teröristlere a??r cezalar? veren Amerika gibi ülkelerden çok daha “kolay” oldu?u anla??lmaktad?r. Kapal? toplumlara sahip Do?u Bloku ülkelerinde ise çok daha az olay meydana gelmi?tir. 1979’da Moskova metrosuna bomba koyan Ermeni failleri Sovyet yetkililerce hemen idam edilmi?lerdir.

1980 y?l?nda yap?lan bir röportajda Hagopian “ASALA”n?n silahlar?n? karaborsadan temin etmedi?ini, çünkü bunun faaliyetlerinin gizlilik ve selameti aç?s?ndan son derece tehlikeli oldu?unu belirtmi?[99] ve ASALA’n?n silahlar?n? nereden temin etti?i soruldu?unda “uzun müddettir birçok ülkede silah depolar?m?z mevcuttur”[100] cevab?n? vermi?tir.

Teröristlerin maddi finansman? da ayr? bir konudur. Hagopian bu konuda ?öyle der “Bu husustaki dayana??m?z Ermeni milletidir; gücümüzü buradan sa?lar?z ve tabii soygunlardan da”[101] Amerika’daki Ta?naklar?n Sassounian”?n yasal savunmas? için ufak ba???lar ile 250,000 dolar ve[102] “Los Angeles Be?lisi” için de savunma amac?yla Kanada’da 160,000 dolar toplanmas?[103] Hagopian’?n geni? tabanl? bir Ermeni maddi deste?i hususundaki iddialar?n?n pek de bo? olmad???n? göstermektedir. Ta?naklar?n bir raporunda da Yugoslavya’daki Türk elçisini öldüren Ermenilerin yasal savunmas? için yard?m toplama komitelerinin Avrupa’daki birçok Ermeni evini ziyaret etti?i ve herkesin de cömertçe katk?da bulundu?u iddia edilmektedir.[104]

Ancak baz? raporlar da teröristlerin tedhi?e kar??mayan di?er Ermenilerden zorla para toplad???n? iddia etmektedir.[105] Kanada’da Toronto’daki zengin Kanadal?lardan zorla para toplamak suçuyla tutuklu bulunan dört Ermeni’nin serbest b?rak?lmas? için Los Angeles Havaalan?’ndaki Kanada Hava Yollar? kargo binas?na bomba koymaktan yarg?lanan üç Ermeni gencinin duru?malar? s?ras?nda, ASALA hakk?nda da buna benzer birçok kan?t bulunmu?tur.[106] Vichen Tcharkhutian’?n da (Amerika’da mahkûm olduktan sonra Fransa’ya kaçan ve Frans?z hükümetinin geri vermeyi reddetti?i üç Ermeni’den biri) Los Angeles bölgesinde birçok hali deposuna sahip Haserjian karde?lerden zorla 150.000 dolar almaya çal??t??? iddia edilmi?tir.

Daha ba?ka raporlardan ç?kar?lan sonuca göre ASALA, büyük bir ihtimalle, bir uyu?turucu ?ebekesini idare etmekte[107] ve uyu?turucu trafi?i sonunda elde edilen büyük paralar radikal yeralt? grubuna kanalize edilmektedir. ?sveç’te bu suçtan üç Ermeni yakalanm?? ve hapsedilmi?tir. Ba?ka bir raporda da, Ermeni Politik Suçlular?n? Destekleme Komitesinin (Fransa), Ta?naklar?n aksine, yapt??? harcamalar?n? periyodik olarak yay?nlad??? anlat?lmaktad?r.[108] Bu rapora göre “ARF ise Parti toplant?lar? s?ras?nda mali hesap dökümü isteyen birkaç üyesini cezaland?rm??t?r”

Türk hükümeti ve birçok Türk, Ermeni teröristlerin dünyadaki birçok grup ve devletten yard?m ve sempati gördü?üne inanmaktad?r. Türkiye’nin zay?flamas?ndan ç?kar? olan herkesi suçlamak e?ilimi mevcuttur. Bir Türk bilim adam?, ABD Kongre Komite toplant?s?nda ?öyle söylemi?tir: “Ermeni terörizmi Do?u Avrupa ülkeleri taraf?ndan k??k?rt?l?p, büyük ölçüde desteklenen geni? bir uluslararas? terörizm olay?n?n bir parças?d?r”.[109]

Türklerin bu tavr?nda 19. yüzy?l?n sonu ve 20. yüzy?l?n ba??nda Osmanl? ?mparatorlu?u’nun zay?flat?l?p bölünmesinde, Ermenilerin, Avrupa emperyalist oyunlar? ile nas?l k??k?rt?lm?? olduklar? gerçe?i etkili olmaktad?r.”[110] O Türkler, yabanc? ili?kileri abart?p Ermenilerin kendi iç deste?ini küçümsüyor olabilirler, ancak ça?da? Ermeni teröristlerin birçok yabanc? kaynaktan hem maddi hem de özellikle manevi destek ald?klar? konusunda hiçbir ?üphe yoktur.

ASALA’n?n bir sözcüsü de “Bizim ?spanya’daki Basque örgütü d???nda -ki sebebini bana sormay?n- Avrupa’daki tüm devrimci hareketler ile ili?kilerimiz vard?r” diyerek bu ili?kileri kesin olarak kabul etmi?tir.[111] Bu d?? destek ve sempatinin, birçok sebebi de olmas?na ra?men, asl?nda, Osmanl? Türklerinin 19. yüzy?l?n sonlar?nda ve I. Dünya Sava?? s?ras?nda onbinlerce Ermeniyi insafs?zca katledip bir soyk?r?m uygulad?klar? yolunda dünyadaki yayg?n bir inançtan kaynaklanmaktad?r.[112] Buna, Müslüman Osmanl? ?mparatorlu?unun H?ristiyan Avrupa’n?n en büyük tarihi dü?man? oldu?u suçlamas? da eklenince H?ristiyan Ermenilere çok daha fazla sempati gösterilmi?tir; bu da, Türklerin bugün kendi görü?lerini yaymak konusunda kar??la?t?klar? güçlükleri gayet güzel aç?klar.

Tabii ki birçok yeni sebepler de mevcuttur. Mesela, Radikal Filistinliler ideolojik sebeplerden dolay? ASALA’ya yard?m etmektedir. (Zaten baz? Filistin gruplar? terörist olabilecek herkesi e?itmekten ba?ka i? yapmaz gibidirler.)[113] Stratejik amaçlarla, Türkiye’de istikrars?zl?k yaratmak üzere, Sovyetler Birli?i’nin de Ermeni teröristlere el alt?ndan yard?m etti?i san?lmaktad?r. Frans?z hükümeti de Fransa’da büyük bir Ermeni toplulu?unun ya?amas?ndan kaynaklanan iç politika sebeplerinden dolay? Ermeni teröristlere kar?? aç?k bir tolerans göstermektedir. Yunanl?lar, K?br?s Rumlar? ve Suriyeliler, stratejik sebepler yan?nda, Türkiye’ye muhtemel tarihi husumetlerinden dolay? Ermeni teröristlere sempati duymaktad?rlar. ABD, Türkiye’nin resmen NATO müttefiki ve destekçisi olmas?na ra?men, burada (ABD) epey büyük bir Ermeni toplulu?u da ya?amaktad?r. Bu yüzden teröristlere ve genel olarak “Ermeni davas?na” sa?lanan büyük manevi destek Amerika’daki Amerikan Ermenileri ve onlar?n taraftarlar?ndan gelmektedir. Bu ili?kilerin ayr?nt?l? bir analizi bu makalenin konusu d???nda olmas?na ra?men, baz? ba?lant?lar?n tart???lmas? gerekmektedir.

Filistinliler: Ermeni terörizminin 1970’lerin ortas?ndaki Lübnan sava??yla ba?lad??? söylenir. Kanunsuzlu?un kol gezdi?i bu ?anss?z ülkede ASALA, kay?p bir vatana ve geni? bir göçebe topluma sahip olma gibi birçok ortak yanlar? olan Filistinli ideolojik müttefiklerden büyük fiziksel ve psikolojik yard?m gördü. Hagopian’?n dedi?i gibi “Ermenilerin birço?u 1966’dan beri kat?ld?klar? Filistin Araplar?n?n mücadelesinden pek çok ?ey ö?rendiler.”[114] Öyle ki, bir rapora göre, Filistin ba??ms?z bir devlet olma hakk?n? elde edince, ASALA da bunu ba??ms?z bir Ermenistan kurma çabalar?nda yasal örnek olarak kullanacakt?.[115]

Filistin’in kurtulu?u için Halkç? Cephe Hareketi’nin(PELP) (George Habash taraf?ndan yönetilen FKO’nün ufak bir radikal terörist fraksiyonu) ASALA’ya e?itim ve lojistik destek sa?lad??? kesin gibidir. 1982 y?l?nda ASALA liderleri ile yap?lan bir röportaj “Ermeni Gizli Ordusu ile yak?n ili?kiler içinde oldu?u Filistin’in Kurtulu?u ?çin Halkç? Cephesi’nin yöntemleri aras?ndaki büyük benzerlik hemen göze çarpmaktad?r”[116] ?eklinde ba?lamaktad?r. Türkiye’deki terörizmle ilgilenen Amerikan Senatosu alt komitesine bilgi veren Prof. Ayd?n Yalç?n, “Türk hükümeti kaynaklar?na dayanarak”, Türk teröristlerinin ya Suriye’deki Al-Saika kamplar?nda veya Lübnan’da G. Habash’?n üssünde e?itildiklerini söylemi? “ileri elektronik bomba yap?m? kurslar?nda uzmanla?an Ermeni teröristlerin” de bu kamplarda yeti?tirildi?ini belirtmi?tir.[117]

1981 Eylülünde Paris Türk Konsoloslu?u’nu basan ASALA teröristlerinden biri polise, Filistin kamplar?nda e?itim gördü?ünü söylemi?tir.[118] ASALA’n?n A?ustos 1982’deki kanl? Esenbo?a bask?n?nda “a??r? Filistin fraksiyonlar?” ile i?birli?i yapt???na dair deliller mevcuttur. Türk polisinin Ürdün pasaportunu ta??yan baz? Filistinlileri tam zaman?nda yakalamas? ile ?stanbul’daki ?srail hedeflerine paralel sald?r?lar?n yap?lmas? önlenmi?tir.[119]

Clair Sterling’e göre “Habash, Lübnan ve Güney Yemen’de y?llard?r Ermenileri e?itmektedir”.[120] 8 Nisan 1980 günü Habash’?n PELP örgütü Lübnan’?n tarihi Sidon kentindeki gizli yerinde ASALA ve “Kürt ??çi Partisi” için bir bas?n toplant?s? düzenledi. Kala?nikovlu Filistinliler taraf?ndan korunan, ba?lar?nda yaln?zca göz k?sm? aç?k, siyah bir kukuleta bulunan 12 erkek 2 kad?n, 14 ASALA temsilcisi toplant?ya kat?lm??t?. Toplant? s?ras?nda Ermeni teröristler Marksist Filistin örgütleri ile aralar?ndaki i?birli?ini vurgulad?lar.”[121]

1982 yaz?nda Lübnan’daki FKO bürolar?n? ele geçiren ?srail, FKO’ya ait ASALA-FKO ili?kisini ispat eden belgeler buldu?unu bildirdi.[122]

Wall Street Journal’da yay?nlanan ayr?nt?l? bir rapora göre de “ASALA’n?n radikal sol kanat Filistinli gruplarla e?itim gördü?ü ve 100’den fazla üyesini Al-Fatah’?n ?am’?n güneyinde bulunan Hamoriah yabanc? terörist kamp?na gönderildi?i” belirtildi.[123] 1980 Eylülünde Türk Ordusu ba?a geçti?inden beri gözalt?na al?nan 43.000 Türk’ün ifadeleri hakk?nda bilgisi olan yüksek rütbeli bir Türk subay?, 1982 ba??nda Claire Sterling’e ?öyle dedi: “Filistinliler Türk sa?c?, solcu, Kürt ayr?l?kç? ve Ermeni gruplar?na e?itim, yard?m, cephane ve silah sa?lam??t?r.[124]

Tüm bu delillere ra?men ASALA Filistinlilerle herhangi bir ili?kisinin olmad???n? vurgulayarak, “Filistin davas?n? kendi davalar? sayd?klar?n?, arada ili?kinin örgütsel de?il yolda?l?k ili?kisi oldu?u ve FKO ile hiçbir ba?lar? olmad???n?” söylemektedir.[125] FKO politik büro ?efi Farouk Kaddoumi de örgütünün ASALA’y? destekledi?ini reddetmi?tir.[126]
Okuyucu, yukar?daki pek de tam olmayan deliller ?????nda bu tip inkârlar?n do?ru olup olmad??? hususunda karar vermekte serbesttir.

Sovyetler: Ruslar ve Türkler as?rlarca birbirlerine dü?man olmu?lard?r. Son 200 y?l içinde, bir zamanlar Çar I. Nikola’n?n “Avrupa’n?n hasta adam?” diye nitelendirdi?i Osmanl? Devleti’nin çökü?ünden hiçbir memleket Rusya kadar ç?kar sa?lamam??t?r. Gerçekten, 19. yüzy?lda Rusya, Türklere kar?? büyük topraklar elde etti?i üç büyük sava? yapm?? ve bu Sava?lar?n her birinde Osmanl? ?mparatorlu?u’nda ya?ayan Ermenileri belli oranlarda 5. kol olarak kullanmay? ba?arm??t?r. Hatta Ermenilerin büyük dostu olan Lord Bryce bile bunu kabul ederek ?öyle der: “Yabanc? ordular (Osmanl? ?mparatorlu?u’na) girdi?inde gerek Bulgaristan gerek Ermenistan’da Osmanl? uyru?undaki halk taraf?ndan kurtar?c? olarak kar??lanmaktad?r”.[127] 1877’de Do?u Anadolu’yu i?gal eden Rus ordusunun ba??nda bir Rus Ermenisi olan ünlü kumandan General Loris Melikoff vard?. Esas soyad? “Melikian” olup sadece Rusla?t?r?lm??t?. I. Dünya Sava??’nda görülen Ermeni sürgünleri ve katliamlar da Osmanl? Ermenilerinin i?galci Rus ordular?na sa?lad?klar? destekten kaynaklanm??t?.
 
Bu mücadeleler sonunda, yeni Sovyet rejimi, federal devletlerinden biri olarak Türk s?n?r?nda Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ni kurdu. Zamanla Sovyet Ermenistan? tüm dünyadaki Ermenilerin deste?ini çeken bir m?knat?s oldu. Çünkü Sovyet yetkilileri Ermenilerin do?al zekâs?na inan?lmaz ölçüde bir kendini gösterme, geli?tirme f?rsat? verdiler. Bunun sonucu olarak “belki de komünist dünyas?n?n hiçbir yerinde görülmeyen, ekonomik performans? benzer büyüklükteki endüstrile?mi? ileri milletlerle kar??la?t?r?labilecek, son derece aç?k, çal??kan ve kuvvetli bir toplum olu?tu”.[128] Sovyet toplumunda birçok Ermeni de önemli roller al?p, ülkenin her taraf?nda di?çi, doktor, mühendis, general ve bilim adam? olarak görev yapt?. Bunlar içinde en iyi bilineni Yüksek Sovyet Presidyumu eski ba?kan? Anastas Mikoyan’d?r.

Sovyet yetkilileri, Türk s?n?r? üzerinde bulunan A?r? Da??’n?n, Ermeni milliyetçili?inin bir sembolü olarak Sovyet Ermeni Cumhuriyeti bayra??nda yer almas?na izin vermekle, Ermeni milliyetçili?inin kendini göstermesine izin verdiler. Erivan’?n eteklerinde bulunan ve 1915’teki Ermeni kurbanlar?n? temsil eden kasvetli ancak heybetli âbide, Sovyetlerin, birçoklar? taraf?ndan unutulan bu davaya sa?lad??? deste?i göstermektedir. I. Dünya Sava?? s?ras?nda ve sonras?nda Türklerle mücadele eden Ermeni kahraman? General Antranik’in do?du?u köyde bir büstü dikilmi?tir. Bu yüzden Sovyetlere kar?? olumlu hatta ?ükran dolu bir his içinde olmalar? hiç de ?a??rt?c? olmayan dünyadaki Ermenilerin, bu devlet taraf?ndan destek veya en az?ndan belli tip politikalar?na anlay?? sa?layabilmek için kullan?lmalar? kolayca mümkündür.

II. Dünya Sava??’n?n hemen akabinde Sovyetler Birli?i Türkiye’den, Do?u Anadolu’nun, 1878’den I. Dünya Sava??’n?n sonuna kadar Rusya’n?n elinde kalan bölgelerini istedi. Bu bölgelerin Ermenilerin istedi?i yerler olmas?ndan dolay? dünyan?n dört bir yan?ndaki Ermeni toplumlar? Rusya’n?n bu iste?ini destekledi.[129] Ancak, Amerika Birle?ik Devletleri taraf?ndan Truman Çerçevesinde Türkiye’ye yap?lan yard?m ile so?uk sava??n ba?lang?c?, Sovyet Ermenistan?’n?n Türkiye’nin zarar?na yay?lmas?n? muhtemelen önledi. Türkiye ?u anda NATO ?ttifak?n?n bir üyesidir. Do?al olarak bu ittifak Türkiye’nin mevcut s?n?rlar?n? korumay? taahhüt etmektedir. Bu yüzden, Sovyetler Birli?i bu isteklerinde daha ince davranmak zorundad?r. Birçok Türk, Sovyetlerin bu amaca eri?mek için ASALA’y? “vekil” olarak kulland???n? hissetmektedir.[130] Prof. Yalç?n ?öyle der: “Ayn? toprak talepleri bu sefer Sovyetlerce desteklenen teröristler taraf?ndan tekrarlanmaktad?r yani bunu aç?kça belirten Ermeni teröristleri,. ASALA’y? kastediyorum”.[131]
ASALA “Hanoi Vietnaml?lar?n kurtulu? sava?? s?ras?nda onlar için ne idiyse, Sovyet Ermenistan? da bizim için o olmal?d?r”.[132] diyen, Marksist oldu?unu aç?kça kabul eden bir grup oldu?una göre, Sovyetlerin Türkiye’ye kar?? olan istekleri do?rultusunda kullanabilecekleri tabii bir vekildir. Benzer olarak Paul Henze de “ASALA’n?n esas amaçlar?ndan birinin Türkiye’nin ittifaktaki (NATO) müttefikleri ile aras?n? bozmak” oldu?unu söyleyerek ?öyle devam eder:

“Bunun örne?ini Ermeniler taraf?ndan her Türk diplomat?n?n öldürülmesinden sonra Türkiye ile olay?n oldu?u memleket aras?ndaki ili?kilerin gerginle?mesiyle birçok kere ya?ad?k”.[133] ABD Savunma Müste?ar? Fred Ikle’nin dedi?i gibi, “e?er ASALA amaçlar?nda ba?ar?l? olursa bunun yegane sonucu Sovyetler Birli?i’nin geni?lemesi olacakt?r.[134]

ASALA’n?n isteklerinin yerine getirilmesinde Sovyetlerin, Türkiye’nin Güneydo?u kanad?n? y?kmaktan ba?ka ç?karlar? da vard?r. Çünkü parçalanm?? bir Türkiye, Rusya’n?n toplam nüfusunun %27’sini olu?turan Türk ve ?slam nüfusu için çekici bir model olmaktan ç?kacakt?r.
Uluslararas? terörist ili?kilerini inceleyen çal??mas?nda Claire Sterling, Sovyetlerin, 1960 ve 1970’lerde Türkiye’nin istikrar?n? bozma çabalar? üzerine bir bölüm ay?rm??t?r.[135] Mehmet Ali A?ca’n?n Papa’y? vurma te?ebbüsü ard?nda bulunmas? çok muhtemel olan Sovyet parma??, Sovyetlerin ASALA gibi “vekilleri” kendi amaçlar? do?rultusunda nas?l kulland??? hususunda güzel bir örnektir.[136] Henze ?öyle demektedir: “Ermeniler tecrübeli uzmanlar?n nezareti olmadan bu vurucu kabiliyetlerini bu kadar geli?tirebilirler mi? Bunun temini için KGB’den ba?ka bir yer var m??. ki bunun FKO veya di?er yard?mc? örgütleri taraf?ndan verilmesi bir ?ey de?i?tirmez.”[137] Bana yollad??? bir mektupta Bay Henze, Ermenilerin Türk diplomatlar?n? öldürmelerinin yaln?zca tepki veya hiddet yaratmaya yönelik oldu?unu ve hiçbir uzla?ma, imtiyaz veya pazarl?k temeline dayanmad???n? iddia etmekte ve ?öyle demektedir: “Bu yakla??mdaki uzla?mazl?k bana, Sovyetlerin tahriki olmasa bile an az?ndan te?viki oldu?u inanc?n? vermektedir.”[138] Sovyetlerin herhangi bir rol oynamad?klar? hususundaki itirazlar?na gelince, Henze “Sovyetler için çeli?kili bildiriler vermek veya çe?itli gruplara sa?lad?klar? gizli deste?i inkar etmek hiç zor de?ildir. Mesela, Sovyetlerin Katyn Orman?nda Polonyal? subaylar?n katledilmesindeki tavr?n? göz önüne getirin”[139] demektedir.

Eylül 1980’de Orgeneral Kenan Evren’in askeri hükümeti, yönetimi ele al?p iç terörizmin üstesinden geldi?inde büyük miktarda silah ele geçti ve bunlar?n ço?unun Rusya’dan geldi?i anla??ld?.[140] Ba?ka bir rapora göre de “ASALA, Ruslar, FKO’nun a??r? uçlar? ve büyük bir ihtimalle Suriye aras?nda çok yak?n ili?kiler hakk?nda pek çok delil su yüzüne ç?kmaktad?r”.[141] Ermeni terörizmi hakk?ndaki büyük tecrübelerine dayanarak, Los Angeles polisi Bomba Bölümü ?efi Dedektif Arleigh Mc Cree, “soru?turmalar sonunda kuvvetli Soyvet ili?kisinin ortaya ç?kt???n?” aç?klad?.[142] “Birinci Dünya Sava??’n?n trajik olaylar” üzerine yazan ve ayn? zamanda Sovyet Ermenistan’? D??i?leri Bakan? olan Prof. John Giragosian’u yorumlayan The Armenian Reporter ?öyle demektedir: “Bu makalelerin ve Türk diplomatlar?na yöneltilen terörist sald?r?lar?n tesadüfî olmad???n? belirten sebepler vard?r”.[143] Öyle ki, Sovyetlerin Odessa’daki “Uluslararas? Az?nl?k Hareketleri Cephesi”nin Ermeni, Kürt ve Mustafa Kemal’e kar?? olan Türklere maddî yard?m yapmaya ba?lad??? 1928 y?l?ndan beri Türkiye’nin istikrar?n? bozmaya çal??t??? iddia edilmektedir.[144] Yonah Alexander da 1930’lardan itibaren Rusya’n?n Türklere kar?? kullanabilme umuduyla Lübnan’a birçok Ermeni göçmen ailesi yerle?tirdi?ini gösteren deliller gördü?ünü belirtmi?tir[145]

Böylece, mevcut delillere dayan?larak Sovyetlerin ASALA’y? destekledi?i rahatl?kla iddia edilebilir. Ancak bu hususta kesin delil elde edilmesi mümkün de?ildir. Büyük bir olas?l?kla Sovyetler kendilerine potansiyel bir dü?man olarak addettikleri rakiplerinin istikrar?n? bozmak için haz?rlad?klar? oyunlar?n? sahnelemektedir ki bu, Amerikal?lar?n da pek yabanc? olmad??? bir durumdur. ASALA, muhtemelen, Türkiye’nin istikrar?n? hedef alan ve gizlice Sovyet yard?m? alan gruplardan yaln?zca bir tanesidir.
Ancak dünyan?n süper güçlerinden biri olan Sovyetler Birli?i’nin istikrars?zl?k yaratmamak kendi menfaati icab?d?r. Mesela iki Sovyet Ermeni D??i?leri yetkilisi Levon Manasserian ve Vardan Voskanyan ?öyle demi?lerdir: “D?? politika Ermenistan’da de?il Moskova’da yap?lmal?d?r. Bir NATO üyesi olan Türkiye’ye kar?? at?lacak her ad?m bizim NATO ile olan ili?kilerimiz ve dünya bar???n?n korunmas? konular?n? ilgilendirir.”[146] 1977’de Bat?’ya iltica etmeden evvel bir müddet Sovyet Ermenistan’?nda ya?ayan bir Sovyet gazetecisi de, “Sovyetlerin, kontrol alt?nda tutmak istedikleri Ermeni milliyetçili?i konusunda çok hassas davrand?klar?n?” belirtmi?tir.[147] Çünkü Sovyetlerin Ermenilere sa?layacaklar? a??r? destek Sovyetler Birli?i’nde say?lar? çok daha fazla olan Türk ve ?slam nüfusu aras?nda kesin bir ho?nutsuzluk yaratabilir.

Karaba? sorunu Sovyetlerin bu konuda ne kadar dikkatli olmas? gerekti?ini gösteren güzel bir örnektir Karaba?, Sovyet Ermenistan’?na biti?ik, ancak politik olarak herhangi bir ortak s?n?r olmayan (Türk) Azerbaycan’?na ba?l? özerk bir bölgedir. Nüfusunun %85’i Ermeni olmas?na ra?men Karaba? Azerbaycan’?n bir parças?d?r. Son y?llarda Ermeniler s?n?r? kendi lehlerine de?i?tirmeye çal??m??lar ancak “Müslüman halk?n öfkesini çekmemek için” hiçbir giri?imde bulunulmam??t?r.[148]

Sovyetlerin Ermeni terörizmindeki rolü muhtemelen baz?lar?nca dü?ünülenden daha azd?r ki bu ASALA’n?n kendisi taraf?ndan da teyit edilmektedir. Al-Majallah’?n bir röportaj?nda ASALA sözcüsünün de beyan etti?i gibi “onlar (Sovyetler) Türkiye’de ancak “demokratik bir mücadeleye” inand?klar?ndan, Sovyet Ermenistan? ba??ms?zl?k yolunda gerekti?i gibi bir atlama tahtas? olamamaktad?r”.[149] Daha önce yap?lan bir röportajda ise Hagop Hagopian “SSCB sizin program?n?z? tasdik ediyor mu?” sorusuna “Ne yaz?k ki hay?r; Bat? Blokunun bir parças? olan Türkiye ile sava?mak için sosyalist ülkelerin deste?ine ihtiyac?m?z var ancak Sovyetler Ermenistan? Türkiye’den kurtarma çabalar?n? kendilerine de kar?? giri?ilen bir eylem olarak telakki etmektedir. Örne?in, geçen sene üç tane Sovyet Ermenistan? milliyetçisini idam ettiler” demi?tir.[150]

Bu durumda Sovyetlerin buradaki rolü üzerinde karara varmakta pek acele edilmemelidir. Zaten gizli, totaliter bir hükümet taraf?ndan düzenlenip yaln?zca KGB ve üst Sovyet hiyerar?isi taraf?ndan bilinen, hiçbir iz b?rakmayacak ?ekilde programlanm?? bir ili?kinin bundan daha iyi belgelenebilmesi de mümkün de?ildir.

Amerika Birle?ik Devletleri: Tahminlerin de?i?mesine ra?men bugün Amerika’da 600.000 kadar Ermeni kökenli insan ya?amaktad?r.[151] Bu say? 1979 say?m?nda 6.000.000’un üzerinde bulunan Sovyet Ermenilerinden sonra ikinci büyük rakamd?r.

Ermeniler, Amerika nüfusunun çok ufak bir k?sm?n? te?kil etmelerine ra?men toplum hayat?nda say?lar?na oranla çok fazla önemli mevkilere eri?mi?lerdir.[152] Bugün Amerika’da Ermeni as?ll? 10.000 fizikçi, 5.000 avukat, 2.000 üniversite profesörü, binlerce mühendis ve i? adam? ve 100’den fazla da milyoner bulunmaktad?r. Bunun d???nda Ermeniler e?lence, endüstri, spor, politika, askerlik ve yay?n dallar?nda da adlar?n? duyurmu?lard?r. Ünlü yazar William Saroyan, ?ark?c? “Cher” ve Kaliforniya Valisi George Daukmejian iyi bilinen örneklerden baz?lar?d?r.

Bugün Amerika’da 18 Ermeni okulu bulunup Ermeni sorunlar? ile u?ra?an 10’u ?ngilizce olmak üzere 28 periyodik yay?nlanmaktad?r. Ayr?ca, Ermenileri inceleyen dört büyük ana inceleme ve ara?t?rma merkezi kurulmu?tur. Yaln?zca Kaliforniya’da kilise, politik parti, atletizm, kültür dernekleri, sosyal gruplar ve profesyonel faaliyetler olmak üzere de?i?ik konularda faaliyet gösteren 200’ün üzerinde Ermeni Organizasyonu vard?r. Bir kayna??n dedi?ine göre “Los Angeles’ta her hafta sonu en az 10 de?i?ik Ermeni faaliyeti yap?lmaktad?r?”[153] Bu ermeni faaliyetlerinin tabii ki birço?unun terörizm ile hiçbir ilgisi yoktur. Ancak baz?lar? Türkiye’ye olan nefreti gizli olarak körüklemekte ve hatta bazen de aç?kça ?iddeti desteklemektedir. Bu bölümde baz? örnekler vermek suretiyle bu tip Ermeni faaliyetlerine de?inilecektir.

?u anda ABD Kongresinde Ermeni davas? ile ilgili dört tasar? bulunmaktad?r.[154] 247 say?l? ortak karar tasar?s?na göre 24 Nisan 1984 “?nsan?n insana kar?? olan vah?etini anma günü” olarak benimsenmi?tir. Bu karar tasar?s?nda “tüm Amerikan vatanda?lar? bu günde bütün soyk?r?m kurbanlar?n? ve özellikle 1915 ile 1923 y?llar? aras?nda Türkiye taraf?ndan giri?ilen katliamda ölen 1.5 milyon Ermeni’yi hat?rlamaya” ça?r?lmaktad?r. ABD Temsilciler Meclisinden geçmesi için ço?unlu?u te?kil eden 218 üye taraf?ndan desteklenmesi gereken bu karar tasar?s?n? ?imdiye kadar 118 üye imzalam??t?r.

171 say?l? Meclis ve 124 say?l? Senato karar tasar?lar? ise birbirlerinin ayn?d?r. Her ikisinde de “1915-1923 y?llar? aras?nda Osmanl? Türk hükümeti taraf?ndan tasarlanan bir ermeni soyk?r?m? yap?ld??? ve bunun sonucunda da 1.5 milyon Ermeni kad?n, erkek ve çocu?un öldü?ü” kabul edilmekte ve “ABD’nin de bu tarihi olaylar? tan?mas?” istenmektedir. ?u ana kadar Meclis karar tasar?s?n? 99 ve Senatonunkini de 22 üye imzalam??t?r.

En son olarak da 87 say?l? Senato ortak karar tasar?s?nda ?öyle denmektedir: “24 Nisan 1984 günü tüm soyk?r?m kurbanlar?n?, özellikle Ermeni soyundan gelenleri hat?rlamaya adanm??t?r”. Bu karar tasar?s? da hali haz?rda 23 üye taraf?ndan imzalanm?? durumdad?r.

Buna ek olarak, daha önce, 24 Nisan 1975 gününü kutlamak için haz?rlanm?? 148 say?l? karar tasar?s? ?öyle demektedir “Anma günü özellikle 1915’teki soyk?r?mda hayatlar?n? kaybeden Ermenileri hat?rlamak için”. Amerika’daki birçok eyalet ve kamu kurulu?lar? her y?l 24 Nisan “Ermeni ?ehitleri günü” olarak kutlamaktad?r. ABD Ermenilerinin politik gücü bu tip karar tasar?lar?n? kabul ettirtecek kadar kuvvetlidir.

ABD “Holocaust” Anma Konseyi, Ermenilerin politik kuvvetini gösteren ba?ka bir örnektir. Bu komite 1980 y?l?nda ABD kongresi taraf?ndan Washington’ da II. Dünya Sava?? s?ras?nda Yahudilerin soyk?r?m? olay?n? belgeleyen bir anma müzesi kurmak için olu?turulan ba??ms?z bir kurumdur. Bu Holocaust müzesinin 30 bin m2lik bir alan üzerine sergi alanlar?, bir kütüphane, seminer odalar? ve bürolar ihtiva edecek bir ?ekilde ünlü Washington an?t?n?n kar??s?na kurulmas? planlanm??t?r. Nisan 1981’de büyük Ermeni lobisinin etkisi ile Holocaust Konseyinin ittifakla verdi?i bir kararla “Ermeni soyk?r?m?n?n da Holocaust anma müzesinde yer almas? kabul edilmi?tir. Müzenin 1986 y?l?nda aç?lmas? planlanmaktad?r. Bu olay?n Türkiye için yarataca?? olumsuz etkiler gayet aç?kt?r.

Ermenilerin davalar?n? Amerikan kamuoyuna tan?tmak için yapt?klar? çabalardan biri de “soyk?r?m incelemeleridir” Son y?llarda ABD’de birçok okul müfredat?na modern soyk?r?m?n vah?eti ile ilgili k?s?mlar eklemi?tir. Tabii ki esas olarak II. Dünya Sava?? s?ras?ndaki Yahudi soyk?r?m? incelenmektedir, ancak, Amerika’daki Ermeniler bu okul programlar?ndan baz?lar?na “Ermeni soyk?r?m?n?” ekletmeyi ba?arm??lard?r. Bir Ermeni sempatizan?na göre “Bunun sonucunda Ermenilerin unutulan soyk?r?m? tekrar hat?rlanacakt?r.”[155] Ba?ka bir yazar da büyük bir heyecanla “soyk?r?m incelemelerinin” Connecticut, Massachusetts, New Jersey, New York ve Pennsylvania gibi eyaletlerindeki Ermeni davas?n? içeren soyk?r?m incelemelerinden bahsetmektedir. Ayn? yazar ?u sözleriyle Ermenilerin iki yüzlü ve a??r? politik tarafgirli?ine örnek te?kil etmektedir: “Bu ara?t?rma için birinci engel Türk kaynaklar?n?n da kullan?lmas?d?r.”[156]

Ba?ka bir deyi?le, Türkiye hiçbir savunma hakk? verilmeden suçlan?p, yarg?lan?p, mahkum edilmelidir ve tüm bunlar da sözüm ona ilmi bir çal??ma u?runa yap?lmal?d?r! Amerika’daki Türk Büyükelçisi ?ükrü Elekda? ?u sonuca varm??t?r: “Tarihin bu ?ekilde devaml? sapt?r?lmas?, nesilden nesile kin yaratm?? ve teröristlerin i?ine yaram??t?r.”[157] Ayn? ?ekilde Türk D?? Politika Enstitüsü, Ermeni faaliyetlerini inceledikten sonra ?öyle der: “Kaç?n?lmaz olarak, bu propaganda 1973’ü takip eden y?llardaki Ermeni terörizmine ortam yaratt?”[158]

Amerikan Ermenileri ABD Temsilciler Meclisi Sözcüsü, William P. “Tip” O’Neill gibi tan?nm?? Amerikal? politikac?lar?n da deste?ini kazand?lar. Mesela 6 Ekim 1983’te Ermeni Milli Komitesi avukat Walter Karabian’?n Los Angeles’deki evinde ?ah?s ba??na 150 dolar olan bir ak?am yeme?i verdi. Seçimle gelmi? birçok görevli de dahil olmak üzere 200’ün üzerinde ki?i bu davete kat?ld?. O’Neill, toplant?da yapt??? konu?mada “Boston’daki seçim bölgesindeki Ermenileri temsil etti?i 40 y?ll?k süre zarf?nda 1915’teki Ermeni soyk?r?m?n? ve Ermenilerin ba??ms?z bir Ermenistan’a geri dönme isteklerini anlad???n?” söyledi.[159] Ta?naklara ba?l? organizasyonun düzenledi?i bu toplant?da 30.000 dolar?n üzerinde ba??? topland?. Bundan iki ay kadar sonra ayn? grup Demokratik Parti ba?kanl?k adayl??? için yar??an en önemli adaylardan Walter F. Mondale’nin ki?i ba??na 250 dolar olan resepsiyonunda 100.000 dolara yak?n para toplad?. Bu para daha sonra toplant?ya kat?lanlara “Ermeni milletinin kitlesel bir ?ekilde katledildi?i soyk?r?m”dan bahseden Mondale’e ba???land?.[160] Senatör Carl Levin, Paul Tsongas ve Pete Wilson gibi tan?nm?? Amerikan politikac?lar? ile temsilciler meclisi üyeleri Les Aspin ve Charles “Chip” Pashayan da Ermeni davas?na gösterdikleri büyük sempati ile tan?nmaktad?rlar.

A?ustos 1982’de, US: Department of State Bulletin (Amerikan D??i?leri Bakanl??? Bülteni) Ermeni terörizmi ile ilgili bir makale yay?nlad?. Bu makalenin sonundaki dipnotta ?öyle denmekteydi: “1915’te küçük Asya’da olan olaylar hakk?ndaki tarihi belgeler mu?lak oldu?undan, ABD D??i?leri Bakanl??? Türklerin Ermenilere kar?? soyk?r?m uygulad???n? söyleyen herhangi bir iddiay? tasdik etmez.”[161] Ancak Amerikan Ermenilerinin k?zg?n protestolar? sonunda D??i?leri Bakanl??? k?smen sözünü geri alarak ?u notu ekledi: “Bu Amerikan politikas?n? belirtir bir demeç de?ildir?’ Fakat daha sonra ?unu da ekledi: “Ayn? zamanda, Amerikan politikas?nda herhangi bir de?i?meyi de göstermez”[162] D??i?lerinin bu sözünü k?smen de olsa geri alma olay? insana 1974 y?l?nda Türklerin Kuzey K?br?s’? i?gal etmelerinden sonra Türkiye’ye silah ambargosu uygulanmas?n? sa?layan Yunan lobisini hat?rlatmakta ve Ermenilerin Amerika’daki politik gücünün ülkeyi terörizme kar?? nas?l “zay?f’ k?ld???n? göstermektedir.

Ancak her ?eye ra?men Amerikan mahkemeleri Hampig Sassounian, Los Angeles Üçlüsü ve Los Angeles Be?lisi diye bilinen teröristlere sert cezalar vermi?tir. Bu kat? tutum 1981 y?l?nda Paris’teki Türk Elçili?i’ni bas?p bir güvenlik görevlisini öldüren dört ASALA üyesinin “birer Ermeni davas? kahraman?” haline gelmelerine yol açan Frans?z tutumu ile büyük bir tezat te?kil etmektedir.[163] Frans?z Ermenileri “bizim çocuklar” diye ?efkatle bahsettikleri bu dört teröristin “iyi hal dolay?s?yla” 1984 sonuna kadar sal?nabileceklerine inanmaktad?r. Ermeni davas?na gösterilen Amerikan politik sempatisi, Fransa’da Cumhurba?kan? François Mitterrand, D??i?leri Bakan? Claude Cheysson, Savunma Bakan? Charles Hernu ve ?çi?leri Bakan? Gaston Deferre gibi önemli politikac?lar?n sa?lad??? aç?k deste?in yan?nda çok sönük kalmaktad?r.

Yukar?daki tart??malardan, Ermeni teröristlerin uluslararas? terörizmin gizli, kana susam?? ve önemli bir tezahürü oldu?u gayet aç?kt?r. Bundan ba?ka, amac? oldu?unu söyledi?i Türkiye’yi parçalama politikas?, Türkiye için uluslararas? devlet sistemlerinin dayand??? iki kavram olan 1) Toprak bütünlü?ü ve 2) Halklar?n kendi kaderini kendi tayin etmeleri aç?s?ndan, büyük tehdit olu?turmaktad?r. Birle?mi? Milletler taraf?ndan uygulanan milletleraras? hukuk, belli bir co?rafi bölgede bulunan bir ço?unlu?a devlet kurma hakk?n? verirken, mevcut bir devletin, içindeki belli bir az?nl?k için bölünerek yeni bir devlet kurulmas?n? yasaklar.

Bu uluslararas? kanunlar?n sebepleri, üzerlerinde pek fazla durulmas?n? gerektirmeyecek kadar aç?kt?r. Çünkü herhangi bir az?nl???n belli bir devletin belli bir toprak parças?n? talep edebilmesi durumunda, dünyada parçalanmam?? bir tek devlet kalmaz. Bundan ba?ka, tam mükemmel bir çözüm olmasa bile belli, bir co?rafi bölgede ba??ms?z ve demokratik bir devlet kurmak, yaln?z ço?unlu?un hakk?d?r; çünkü bu hakk?n az?nl??a verilmesi durumu demokrasinin ana kurallar?ndan biri olan “ço?unlu?un iradesi” kural?n?n aç?k bir ihlalidir.[164] Ermeni taraftarlar? K?br?sl? Rum ço?unlu?unu K?br?sl? Türk az?nl???n?n haklar?na kar?? müdafaa ederken bu esas noktay? kabul etmek zorunda kalm??lard?r.[165] Bugün ba??ms?z bir Ermenistan kurmak istedikleri bu bölgede hiçbir Ermeninin ya?amamas?ndan dolay?, bu iste?in devletlerin bütünlü?ü ve insanlar?n kendi kaderini tayin hakk?n? belirten uluslararas? doktrinleri tamamen ihlal etmesi yüzünden, Ermenilerin Türkiye’nin Do?usundaki taleplerine uluslararas? hukuki bir dayanak sa?lama çabalar? tamamen bo?a ç?km??t?r.[166]

Tüm bunlar herkesçe bilinmektedir. Bu yüzden Ermeniler d???nda bugün hiç kimse Ermenilerin, tarihi Ermenistan olarak bilinen Do?u Anadolu üzerinde bir yasal hakk? bulundu?unu savunmamaktad?r. Pek fazla bilinmeyen ba?ka bir gerçek ise 1915’ten önce de, Ermenilerin Ermenistan diye adland?rd?klar? bu bölgede az?nl?k durumda olmalar?d?r. Bu son derece önemli bir noktad?r. Çünkü tam olarak ispat edildi?i takdirde Do?u Anadolu’da kurulmak istenen ba??ms?z Ermeni devletinin yasal geçerlili?ini daha da azaltacakt?r.

Justin Mc Carthy, eksik sayma ve di?er problemlerle ilgili gerekli düzeltmeleri yaparak Osmanl? nüfus say?mlar?n?n dikkatli bir ?ekilde analizini yapm??t?r. O’nun bu ara?t?rmas? bu konuda ciddi ve yans?z ara?t?r?c?lara ???k tutacak en önemli çal??mad?r. Bu çal??malar sonunda 1911-1912 y?llar? aras?nda tarihi Ermenistan olarak bilinen alt? vilayette Ermenilerin az?nl?kta kald??? ortaya ç?km??t?r.[167] Mc Carthy ?u sonuca varmaktad?r, “Gerçek olan bir ?ey varsa Anadolu vilayetlerinin hepsinde Müslümanlar yaln?z ço?unluk de?il, büyük ço?unlu?u olu?turmaktayd?. Yüzy?llar boyu süren Türk hakimiyeti sonunda Küçük Asya tamamen ?slamla?m?? idi”.[168]

Çok say?daki Ermeni yazar?n içinde en verimli ve bilimsel do?rultuda yazan Richard G. Hovannisian bile, Ermenilerin kendi tarihi anavatanlar?nda “ço?unlu?u te?kil etmedikleri”ni isteksizce kabullenmi?tir.[169] Benzer olarak, biyografisini yazan ki?i taraf?ndan “Ermenistan’?n ?ngiliz Avam kamaras?ndaki temsilcisi” diye nitelenen[170] Ermenilerin en büyük savunucusu olan Lord Bryce de Ermenilerin, “Kilikya’n?n baz? k?s?mlar? ve Van Gölü civar?nda birkaç bölge haricinde Müslüman nüfus aras?nda bir az?nl?k olarak ya?ayan her tarafa da??lm?? bir insan toplulu?u” oldu?unu kabul eder.[171] Ünlü ?ngiliz Generali Baker Pa?a ?öyle yazar: “Ermenilere özerklik verilmesi ile ilgili herhangi bir plan?n ne kadar saçma oldu?unu kavramak için bu ülkeyi bilmek yeterlidir. Ermeniler her yerde nüfusun üçte biri ilâ be?te birini te?kil eden az?nl?klar halindedir”.[172]

Görüldü?ü gibi, Ermenilerin Do?u Anadolu üzerinde uluslararas? hukuk veya ahlak aç?s?ndan hiçbir haklar? olmad??? gayet aç?kt?r. Ancak geçmi?te u?rad?klar? haks?zl?klar ?imdiye kadar düzeltilmemi?, vatans?z bir millet olan Ermeniler, gelecekte de milletleraras? politik istikrar? ciddi bir ?ekilde etkileyebilecek ciddi bir problemi temsil etmektedirler. Yakalanan Ermeni teröristlerinin verdi?i ifadelere göre, Ermenilerin ?iddete ba?vurmalar?n?n sebebi yar?m yüzy?ll?k bar??ç? çabalar?n?n hiçbir sonuç vermemesidir. Terörizm, unutulmu? olan davalar?na dikkat çekilmesini sa?lam??t?r. Bu durum ayn? zamanda, hassas konular? ?iddete dönü?meden halledecek uluslararas? veya ikili kurumlar?n bir an önce tesis edilmesi gere?ini ortaya koymaktad?r. Mevcut durumun çözülmesi için iki taraf?n da bu k?s?r münaka?alar?n d???na ç?kmas? gereklidir. E?er geçmi?te ölenlerin an?s? bir ?ey ifade edecekse, bunu yapmak için, trajik geçmi?i tekrar hat?rlamak yerine gelecek ku?aklar?n bar?? içinde ya?amas?n? mümkün k?lacak bar?? tohumlar?n? atmaktan daha iyi bir yol var m?d?r?