| | | Kitap Tahlili: Ermeni Soykırım İddiaları ve Gerçekler Hasret DİKİCİ*
ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 6, Yaz 2002 | |
| | Yazar: Hamza Bektaş
Bursa: T.C. Uludağ Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2001, 181 sayfa.
ISBN 975–6958–45–6
Dr. Hamza Bektaş’ın Ermeni İsyanları, Göç Ettirilme Nedenleri ve Uygulamada Devletin Rolü isimli doktora tezi Uludağ Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan Ermeni Soykırım İddiaları ve Gerçekler isimli kitabın kaynağını oluşturmaktadır. Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Yurtkuran tarafından kaleme alınan sunuş bölümünde kitabın basılma amacı “toplumsal sorunlarımıza bilimsel yaklaşımlarla çözüm üretilmesi çabalarını destekleme” olarak açıklanmıştır. Daha önce 1998 yılında Trabzon Belediyesi Kültür Müdürlüğü tarafından da yayımlanan çalışma okuyucuya genişletilmiş olarak bu basımda tekrar sunulmaktadır ve Ermeni Sorunu’nu bilimsel olarak inceleme amacı gütmektedir.
Yazar kapsamlı bir giriş bölümünden sonra “Ermenilerin Menşei” başlığı altında Ermeni tarihi, bölgede egemen olan devletlerle Ermenilerin ilişkileri, Ermenilerin yaşadıkları bölgeler, dilleri ve inançlarını incelemektedir. İlk bölüm halen tartışılmakta olan Ermeni nüfusu konusunu Osmanlı döneminde ilk nüfus sayımı olan ve II. Mahmut tarafından 1830’da yaptırılan sayımdan başlayarak ve diğer görüşlere yer vererek sona ermektedir.
Daha sonraki bölümde önce 1827–1878 tarihleri arasında Osmanlı-Rus Savaşı’na kadar ve 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Türk-Ermeni ilişkileri incelenmektedir. Bunun ardından İkinci Meşrutiyet’in ilanından sonra Ermeni faaliyetlerine yer verilmiştir. Bir sonraki bölüm de yine Ermeniler’in faaliyetlerini ve örgütlenmelerini konu almaktadır. İlk örgütlenme faaliyetlerinin görünürdeki amacının Ermeni cemaatinin çeşitli yönlerden kalkınması olmasına rağmen asıl amaçlarının bağımsız Ermenistan kurmak olduğu ifade edilmektedir. Ermeni dernekleri ve komiteleri de anlatılmakta, Hınçak (Çan Sesi) Komitesi ve Taşnaksutyun Komitesi (Ermeni İhtilal Cemiyetleri Birliği) ise ayrıca ele alınmaktadır.
Yazar Hamza Bektaş ilerleyen bölümlerde Ermeni isyanlarının sebeplerini yabancı devletlerin teşviki ve desteği, milliyetçilik ve bağımsızlık duyguları ve Osmanlı devletinin yönetim hataları olarak belirtmekte ve II. Meşrutiyet’e kadar olan Ermeni isyanlarına yer vermektedir. Bu isyanlar Erzurum, I. ve II. Sasun, Zeytun ve Van İsyanları ile Musa Bey, Merzifon, Kayseri, Yozgat, Patrik Aşıkyan, Bab-ı Ali,1895 ve Yıldız olaylarıdır. Bunların dışında Kumkapı Gösterisi ve Osmanlı Bankası baskını da dönemin olayları arasındadır. I. Dünya Savaşı’na bu gelişmelerle gelinir ve Savaş sırasında da Ermeni faaliyetleri devam etmektedir. Savaş öncesinde Ermeniler ıslahat isteğinde bulunmuşlardır, teşkilatlanmakta ve isyan hazırlıkları yapmaktadırlar. Seferberlik ilanıyla Ermeni faaliyetleri başlamıştır ve savaşın başlamasıyla da yoğunlaşmıştır. Savaş sırasındaki isyanları Van bölgesindeki isyanlar, İzmit, Adapazarı, Bursa, Adana, Urfa, Fındıkçık ve Musa Dağı olayları olarak sıralanmaktadır.
Son bölümde ise Ermeniler’in göç ettirilme sebepleri, uyarılmaları, Tehcir Kanunu, devletin almış olduğu tedbirler ile iddialar ve gerçekler yazar tarafından değerlendirilmektedir. Sonuç kısmında kitabın genelinde ifade edilen konulara kısaca değinilmektedir. Yazar ortaya konulmak istenenin Türk ve Ermeni milletlerinin beş asır boyunca barış içinde yaşamış olmaları ve olan olayların her iki ulusa da acı vermiş olduğu gerçeğinden hareketle barışçı ve yapıcı olma gereği olduğunu belirtmiştir.
| | | | ----------------------
* -
- ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 6, Yaz 2002 | | | | | « Geri | | | |
|
|
Anasayfa
İletişim
Tavsiye Et
