Editörün Notu

Ermeni Araştırmaları Enstitüsü’nün 2002 Ağustos ayından itibaren “Review of Armenian Studies” başlığını taşıyan İngilizce bir dergi yayınlamaya başladığını hatırlatmak isteriz. Bu nedenle ilk dört sayısı Türkçe ve İngilizce olan “Ermeni Araştırmaları“ dergimiz beşinci sayısından itibaren yalnız Türkçe olarak çıkmaktadır. İngilizce dergimizin Türkçe derginin bir çevirisi olmadığını ve özgün yazılar içerdiğini de belirtiriz.
 
Ermeni Araştırmaları dergisinin bu altıncı sayısında yine ilk yazı Olaylar ve Yorumlar olup bu yazıda, Eylül 2002 ayı ortalarından geriye doğru yaklaşık üç aylık bir dönem içinde Türkiye - Ermenistan ilişkileri ve Ermeni sorunu hakkındaki başlıca gelişmeleri anlatmakta ve yorumunu yapmaktadır.
 
‘Ermenistan’ Adı, Ermenilerin Menşei ve Bazı Ermeni İddiaları Üzerine başlığını taşıyan yazısında Dr. Erdal İlter, genelde az bilinen bir hususa değinerek, bu gün de dahil, Ermenilerin hiçbir zaman kendilerine Ermeni, ülkelerine de Ermenistan demediklerini, tarihte coğrafi bir bölgeyi tanımlayan bu ismin XII. yüzyıldan itibaren atlaslarda görülmediğini, 1878 Berlin Antlaşmasında Ermenilere atıf yapılmasından sonra yeniden kullanılmaya başlandığını, ayrıca Ermenilerin menşeinin de pek bilinmediğini, genellikle bu halkın Balkanlardan göç ettiğine inanıldığını belirtmektedir.
 
Türkiye - Ermenistan İlişkilerinde Sınır Kapısı Sorunu ve Ekonomik Boyutu yazısıyla Dr. Sedat Laçiner, Ermenistan ve onu destekleyen bazı çevrelerin son zamanlarda özellikle üzerinde durdukları sınır kapısının açılması konusunu ele almakta ve bu hususta beklentileri, iki ülke ekonomi ilişkilerindeki bazı yapısal zorlukları, geleceğe dönük bir strateji ihtiyacını ve ticaretin siyasi sorunları ne ölçüde çözebileceği konularını ayrıntılı bir şekilde incelemektedir.
 
Bağımsızlığının 10. Yılında Ermenistan’da Bilim ve Bilimsel Yayınların Durumu başlığını taşıyan incelemesinde Dr. Hacali Necefoğlu “Web of Science” veri tabanından sağlanan bilgilere dayanarak Ermenistan Üniversitelerinin ve Bilimler Akademisinin 2001 yılında yaptıkları bilimsel yayınları sayısal açıdan incelemektedir. Ermenistan bu tür yayınlarda Güney Kafkasya ülkeleri arasında birinci sırayı almaktadır.
 
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Ermeni Komiteleri Tarafından şehit Edilenlerin Ailelerine Yaptığı Yardımlar yazısında Dr. Erdal Açıkses, Ermeniler tarafından şehit edilen Talat, Cemal ve Sait Halim Paşalar ile Bahattin Şakir bey ve diğer kişilerin ve ayrıca 1919 yılında İstanbul’da kurulan Divan-ı Harp tarafından idam edilen Boğazlıyan kaymakamı ve diğer kişilerin ailelerine yardım yapılmasını T.B.M.M.’in 1926 yılında çıkardığı bir kanunla kabul ettiği anlatılmaktadır. 
 
 
Erzurum’daki Türk ve Ermeni Nüfusunu Gösteren 1847 tarihli Nüfus Defteri başlıklı yazısında Haydar Çoruh sözkonusu deftere dayanarak Erzurum’da o tarihteki Müslüman, Ermeni ve Rum nüfusunu, yaş grupları ve bulundukları yerler itibariyle ortaya koymaktadır. Yazar, Osmanlı Devletinin Cizye Vergisi’ni tahsil edebilmek üzere gayrimüslimlerin gerçek nüfusunu bilmeye özellikle önem verdiğini vurgulamaktadır.  
 
Dağlık Karabağ Sözde Cumhuriyetinin Bağımsızlığının Tanınması Durumunda Uluslararası Ortamda Ortaya Çıkabilecek Sorunlar başlığını taşıyan yazısında, Azerbaycan  Kafkas Üniversitesinden Rovshan İbrahimov Karabağ sorununun tarihsel gelişimine ve çözümü için ileri sürülen bazı önerilere değindikten sonra uluslararası hukuka göre “self-determination” ilkesini incelemekte ve Karabağ sorununun hukuksal çerçevede değerlendir-mesini yapmaktadır. Yazar, “self-determination” ilkesinin zaten mevcut bir devletten ayrılma  hakkı olarak kullanılmasının bir çok ulus devletin yıkılmasına dolayısıyla barış ve güvenliğin sarsılmasına yol açacağını belirtmektedir.
 
Önemli bir Ermeni Kaynağı: The Trans-Caucasian Post Gazetesi başlığını taşıyan  yazısında Enis Şahin 1919 yılı başlarında Tiflis’te Ermenilerce İngilizce olarak çıkarılan bu gazete ve yayınları hakkında bilgi vermekte, gazetenin amacının propaganda olduğu ve o sırada Batum’u işgal etmiş bulunan İngilizlerin Ermeni görüşlerini desteklemesini sağlamaya çalıştığı belirtilmektedir.
 
Ermenistan’ın Bölge Politikasında Gürcistan: Tarihi Süreçte Karşılıklı İlişkiler başlığını taşıyan yazısında Hatem Cabbarlı iki ülke ve halk arasında tarih boyunca mevcut ilişkileri,  göçler ve etnik yapı konular da dahil, incelemekte ve günümüzde iki ülke arasında başlıca sorun olarak Cevahetya üzerinde özellikle durmaktadır.
 
Dergimiz Tartışma başlığı altında yeni bir bölüm açmış bulunmaktadır. Burada, Ermeni sorunu, Ermenistan ve Ermeniler hakkında ileri sürülen fikirler ve bazı güncel olaylar hakkında eleştirisel görüşler dile getirilecektir. Bu sayımızın tartışma bölümünde Stefanos Yerasimos’un Türkiye Bilimler Akademisince yayınlanan “Birinci Dünya Savaşı ve Ermeni Sorunu” başlıklı kitabında yer alan görüşleri irdelenmekte ve eleştirilmektedir. 
 
Editör