="justify">Gelecek hafta içerisinde Amerikan Temsilciler Meclisi’ne sunulacak olan H.R. 106 s?ra numaral? “Ermeni Soyk?r?m? Yasa Tasar?s? ile ?lgili Amerikan Kay?tlar?n?n Tasdiki” ba?l???n? ta??yan yasa tasar?s?n?n metni detayl? bir biçimde incelendi?inde tarihsel gerçeklere uymayan hatalar içerdi?i dikkatlerden kaçmam??t?r.

7+lümündeki hatalar? inceleyen bir yaz? ile Emekli Büyükelçi Pulat Tacar’?n Birle?mi? Milletler Genel Kurulu’nun 11 Aral?k 1946’da ald??? 96/1 say?l? karar? analiz etti?i bir di?er yaz?dan da yararlanarak, Kongre’ye sunulan bu tasar?y? ele?tirel bir gözle de?erlendirilmeye çal???lacakt?r.

?lk olarak, otuz maddeden olu?an tasar?n?n gerekçe k?sm?n?n yaln?zca ilk maddesinde bile son derece ciddi hatalar yap?lmaktad?r. Buna göre, bu maddede Osmanl? ?mparatorlu?u’nun “1915 ile 1923 y?llar?” aras?nda “2 milyondan fazla” Ermeni’yi “s?n?r d???” etti?i, bunlar?n “1,5 milyonunun öldürüldü?ü” ve geri kalan 500.000 ki?inin “evlerinden at?ld???” belirtilmektedir. Öncelikle Ermeni tehciri 1915 y?l?ndan 1916 y?l?na kadar sürmü?tür, dolay?s?yla bu sürecin 1923 y?l?na kadar geni?letilmesi son derece büyük bir hatad?r. ?kincisi Ermeniler s?n?r d??? (deportation) edilmemi?, tehcir (relocation) edilmi?tir; di?er bir deyi?le ?mparatorluk s?n?rlar? dâhilinde ikamet ettikleri bir bölgeden ba?ka bir bölgeye sevk edilmi?lerdir. Üçüncüsü, Ermeni nüfusu o dönemin nüfus istatistiklerine göre asla 2 milyonu bulmamaktad?r. Dördüncüsü, 1,5 milyon Ermeni’nin öldürüldü?ü iddias? da her türlü tarihi dayanaktan yoksundur. Son olarak 500.000 Ermeni’nin yerlerinden edildi?i iddias? da yanl??t?r; zira Birinci Dünya Sava??n?n ard?ndan tehcir edilen Ermenilere dönü? izni verilmi? ve bunlar?n yakla??k 664.000 kadar?n?n 1921 y?l?nda ?mparatorluk s?n?rlar? içinde ya?ad??? bizzat Ermeni Patrikli?i taraf?ndan tasdik edilmi?tir.

Tasar?n?n gerekçe bölümünün ikinci ve üçüncü maddeleri ise 24 May?s 1915 tarihinde ?ngiltere, Fransa ve Rusya taraf?ndan yap?lan bir deklarasyona at?fta bulunarak bu ülkelerin “Ermeni katliamlar?n?” insanl??a kar?? suç olarak nitelendirdiklerini belirtmektedir. Oysa “Ermeni katliamlar?na” ili?kin haberler son derece tarafl? bir biçimde Osmanl? ?mparatorlu?u dâhilinde bulunan misyonerler ve bizzat Ermeniler taraf?ndan bu üç ülkeye duyuruldu?undan bu tarz bir deklarasyon yay?nlamalar? do?ald?r. Kald? ki, sava? s?ras?nda propaganda faaliyetlerinin önemi tart???lmaz; bu üç devletin dü?man? olan Osmanl? ?mparatorlu?u hakk?nda yap?lan bu deklarasyonun bu devletlerin kamuoylar?n? etkilemek amac?n? ta??d??? da söylenebilir. Bunun yan? s?ra ?ngilizler Birinci Dünya Sava??’n?n ard?ndan sava? s?ras?nda görev yapan Osmanl? Hükümetlerinin önde gelen üyelerini Malta’ya sürerek burada Ermeni “soyk?r?m?” suçlamas?yla yarg?lam??, ancak bu konuda herhangi bir güvenilir kan?t bulunamad??? için tüm san?klar beraat etmi?tir.

Tasar?da yer alan bir di?er iddia da Birinci Dünya Sava??’ndan sonra kurulan baz? askeri mahkemelerin baz? Osmanl? idarecilerini Ermenileri katliama u?ratt?klar? için suçlu bularak cezaland?rd??? yönündedir. Birinci Dünya Sava??’n?n ard?ndan kurulan Osmanl? Hükümetleri Büyük Güçlerin emirlerinin d???na ç?kamayan kukla hükümetler olup, bu hükümetlerin emri üzerine kurulan Divan-? Harpler de kurulu? ?eklinden i?leyi?ine kadar gayr?-hukuki mahkemeler olarak alg?lanmal?d?r. K?sacas? bu mahkemelerin yarg?lamalar? adil de?il, tarafl? ve bask? alt?nda yönlendirilmi? yarg?lamalard?r.

Tasar?da yer alan Büyük Devletlerin ar?ivlerinde Ermeni “soyk?r?m?n?” kan?tlayacak belgeler bulundu?u iddias? da do?ru de?ildir. Bu ar?ivlerde konu ile ilgili birçok belge bulunmaktad?r; ancak bunlar?n neredeyse tamam? ya Ermenilerden veya misyonerlerden al?nan tarafl? ifadelerden ya da sahte belgelerden olu?maktad?r. Benzer bir biçimde tasar?da s?kça at?fta bulunulan ve tehcir s?ras?nda ABD’nin ?stanbul Büyükelçisi olan Henry Morgenthau’nun an?lar? da “soyk?r?m”?n varl???na bilimsel bir dayanak olarak kabul edilemez. Zira kitapta yer alan bilgiler büyük ölçüde Morgenthau’nun Ermeni kökenli tercüman? taraf?ndan sa?lanm?? olup, tarafs?zl??? ve do?rulu?u son derece ?üphelidir.

Birinci Dünya Sava??’n?n ard?ndan Ermeni toplumuna yard?m etmek amac?yla kurulan bir tak?m sivil toplum kurulu?lar?n?n faaliyetlerinin de “soyk?r?m”a dayanak te?kil etmesi kabul edilemez. Bu dönemde yaln?z Ermeniler de?il Türkler de ayn? zor ko?ullar alt?nda ya?amakta ve sa?l?k hizmetlerinin yetersizli?i, salg?n hastal?klar, açl?k ve yetersiz beslenme gibi nedenlerden dolay? ölmekteydiler. Dolay?s?yla bu kurulu?lar yazd?klar? raporlarda veya gönderdikleri foto?raf ve belgelerde yaln?zca gayrimüslim nüfusun içinde bulundu?u ?artlara odaklanarak Müslüman nüfusun da ayn? ?artlar alt?nda ya?ad???n? göz ard? etmekteydiler.

Tasar?da Adolf Hitler’e atfedilen ve Yahudilerin soyk?r?ma tabi tutulmas?n? me?rula?t?rmak için söyledi?i varsay?lan “Ermenilerin ba??na gelenleri kim hat?rl?yor?” ?eklindeki ifadesine de yer verilmesi tasar?n?n nas?l bir bilgi eksikli?i ve tarafl?l?kla haz?rland???n?n i?aretlerini vermektedir. Nitekim Ermeni kökenli tarihçiler bile bu sözün Hitler taraf?ndan söylenip söylenmedi?inin kesin olarak tespit edilemedi?ini vurgulamaktad?rlar. 

Tasar?da ayr?ca 1948 tarihli Birle?mi? Milletler Soyk?r?m Suçunun Önlenmesi ve Cezaland?r?lmas? Sözle?mesi’ne temel te?kil eden Raphael Lemkin’in “soyk?r?m” tarifinde Ermeni “soyk?r?m?”na at?fta bulunuldu?u iddias?na da yer verilmektedir. Lemkin’in bu tarifi yaparken o dönemde Avrupa’da Türkiye aleyhine yap?lan tarafl? yay?nlardan etkilendi?ini söylemek mümkündür. Yine tasar?da Birle?mi? Milletler’in 11 Aral?k 1946’da toplanan Genel Kurulu’nda kabul edilen 96/1 say?l? kararda Ermeni soyk?r?m?na at?fta bulunuldu?u iddias? da daha dikkatli analiz edilmelidir. Bu kararda tasar?da belirtildi?inin aksine hiçbir ?ekilde soyk?r?m iddialar? tan?nmam??t?r. Birle?mi? Milletler’de bu konuda al?nan tek karar 1985 y?l?n?n A?ustos ay?nda yap?lan Az?nl?klar?n Korunmas? ve Ayr?mc?l???n Önlenmesi Alt Komitesi’nin yapt??? bir toplant?da “Soyk?r?m Suçunun Önlenmesi ve Cezaland?r?lmas? Sorunu Hakk?nda Çal??ma” ba?l?kl? bir raporun kabul edilmesidir. Bu raporda Yahudilerin u?rad??? soyk?r?m?n yirminci yüzy?l?n tek soyk?r?m? olmad???, 1915-16 y?llar?nda yap?lan Ermeni “katliamlar?n?n” da soyk?r?m olarak kabul edilebilece?i belirtilmi?tir. Emekli Büyükelçi Pulat Tacar ise bu toplant?n?n tutanaklar?n? inceleyerek asl?nda Alt Komite’ye hakim olan havan?n Ermeni “soyk?r?m?” konusunun son derece tart??mal? bir konu olarak kabul edildi?i yolunda oldu?unu vurgulamaktad?r. K?sacas? bu toplant? farkl? dü?üncelerin tart???ld??? bir platform olman?n ötesinde Birle?mi? Milletler’in “soyk?r?m” iddialar?n? kabul etti?i bir toplant? olarak yorumlanamaz.

Tasar?da ayr?ca Ronald Reagan ve George W. Bush gibi ABD Ba?kanlar?n?n sözde soyk?r?m iddialar?n? kabul ettiklerini belirten beyanlarda bulunduklar? belirtilmektedir. ABD Ba?kanlar?n?n Ermeni lobisinin etkisi alt?nda kalarak bir tak?m beyanlarda bulunduklar? do?ru olmakla beraber bu beyanlar?n do?rudan do?ruya “soyk?r?m” iddialar?n?n kabulü anlam?na geldi?ini söylemek güçtür. Zira ABD Ba?kanlar? Türk-Amerikan ili?kilerini büyük ölçüde zedeleyebilecek bir ifade tarz?ndan dikkatle kaç?nmaktad?rlar. Bugüne kadar 1915-16 olaylar? 24 Nisan konu?malar?nda ‘trajedi’ olarak nitelendirilmi?, ancak “soyk?r?m” kelimesinin kullan?lmas?ndan ?srarla kaç?n?lm??t?r.

Son olarak tasar?da Ermeni “soyk?r?m?n?n” uluslar aras? toplum taraf?ndan da kabul edildi?i iddia edilmektedir ki, propaganda, çarp?t?lm?? bilgi ve belgeler ve dezenformasyon sonucunda soyk?r?m iddialar?n? kabul eden on sekiz devlet bir tarafa b?rak?l?rsa, bu iddialar?n tüm dünya kamuoyu taraf?ndan benimsenmi? iddialar oldu?unu ileri sürmek de son derece hatal?d?r.

Sonuç olarak Temsilciler Meclisi’ne sunulan bu yasa tasar?s?n?n tarihsel gerçeklere uygun olmad???, birçok tarihi ve hukuki hatay? içerdi?i aç?kt?r. Ermeni lobilerinin etkisinde kalarak haz?rland??? kolayl?kla anla??labilen bu tasar?, Ermeni meselesinin bütün boyutlar?yla incelenmedi?ini, bir emrivaki konusuna dönü?türülmeye çal???ld???n? ve gerçekler ortaya ç?kaca?? için bu konuda alternatif görü?lerin tart???lmas?na f?rsat verilmeden Amerikan siyasetçilerinin bir oldubitti ile kar?? kar??ya b?rak?lmas?n?n istendi?ini göstermektedir. Temsilciler Meclisi’nin bu tasar?y? kabul etmesi, yaln?zca iki ülke aras?ndaki ili?kileri zedelemekle kalmayacak, gerçe?in gölgelendi?i, do?rular?n çarp?t?ld??? ve bilimselli?in d??lanarak tarafl?l???n ön plana ç?kar?ld??? bir eylem olarak tarihe geçecektir.