TATLI SERT

Genelkurmay Ba?kan? Ya?ar Büyükan?t Pa?a Washington'dan rüzgâr gibi geçti. Zaman'a yönelik akreditasyon uygulamas? nedeniyle rüzgâr k?smen bizi de vurdu; ama pa?am?z?n can? sa? olsun. Genel itibar?yla esen rüzgârlar hem tatl?, hem sert idi. Büyükan?t Pa?a'n?n 'tatl? sert' tarz? gibi Türk-Amerikan ili?kilerinin son keyfiyetini de san?r?m en iyi 'tatl?' ve 'sert' kelimeleri ifade ediyor... Öncelikle gezinin sembolik de?erinden ba?layal?m. Washington, daha önceden planlanm?? Büyükan?t ziyaretinin bir hafta öncesinde D??i?leri Bakan? Abdullah Gül'ü misafir ederek Türk devletindeki sivil irade ile askerî irade aras?nda bir denge gözetmeye çal??t?. ABD Ba?kan Yard?mc?s? Cheney'nin her iki Türk liderle de görü?mesiyle verilen temel sembolik mesaj, 'Askeri sivile, sivili askere tercih etmiyoruz.' idi.

Pa?an?n geziye yüklemek istedi?i sembolik de?erlere gelince. Her ?eyden evvel pa?a kamuoyu önüne ç?kt??? büyük etkinliklerde sivil k?yafet giyerek ve kulland??? ifadelere özen göstererek demokratik iradeye sertçe meydan okuyor gibi bir izlenim olu?turmamaya gayret gösterdi. Ama bu arada tatl? tatl? baz? ince mesajlar vermeyi de ihmal etmedi...

28 ?ubat süreci pa?alar?n? Washington'da dolduru?a getiren küçük ama gürültücü ekip, bir benzerini Büyükelçilik'teki resepsiyonda Büyükan?t Pa?a'ya yapmaya çal??t?. '?ç sorunlar?m?z var pa?am', 'Korkmuyoruz pa?am', 'Siz vars?n?z pa?am' gibi tezahüratlar g?rla gitti. Ama Büyükan?t Pa?a, zihnindeki konu?ma plan?na sad?k kalarak hükümete do?rudan mesaj gibi alg?lanacak bir ?ey söylemedi. Mesela Türkiye'ye yönelik tehditlerden bahsederken kilit kelime 'irtica'y? kullanmad?. Riskli 'dinamik güçler' tabirine 'Türkiye Cumhuriyeti'ni ya?atmaya çal??an herkes' diyerek aç?kl?k kazand?rd?. Zaten yabanc? bir ülkeden iç siyasi mesaj vermek pa?aya yak??mazd?. Hele Amerika'da ve dünyada Türk Silahl? Kuvvetleri'nin demokrasiye ba?l?l???n?n test edildi?i bir dönemde...

Pa?a, asker ve sivil Amerikal? muhataplar?n? incitebilecek bir ifade de kullanmad?. Hatta Ermeni tasar?s?na kar?? tehditvari söylemleri benimsemedi?ini belirterek, hükümetin Irak ve Afganistan'daki i?birli?inin s?k?nt?ya girebilece?i yönündeki imalar?na gönderme yapt?. Amerikal?lara gerek soyk?r?m tasar?s? gerek PKK konusunda verdi?i mesaj, 'Arzu etti?imiz deste?i göremezsek inciniriz' ?eklindeydi. Bu profesyonel ve nazik üslup do?al olarak Amerikal? muhataplar?n? memnun etti.

Ke?ke baz? siyasi liderlerimiz de ABD, ?srail gibi hassas ülkelerle ilgili kamuoyuna aç?k beyanlar?n? daha diplomatik dille ifade edebilse. Hele hem Türkiye'ye hem hükümete zarar verecek Ermeni soyk?r?m? tasar?s? konusunda bize yard?mc? olmas? için u?ra?t???m?z Musevi lobisini rahats?z edici söylemlerden kaç?n?labilse...

Büyükan?t Pa?a'n?n ziyaretinin PKK meselesinde Türkiye'yi ümitlendirecek ?ekilde tatl? tatl? konu?an; ama i? Kuzey Irak'ta somut eyleme gelince Ankara'n?n iradesi önünde sert bir kaya gibi duran Washington'u ikna edebildi?ini sanm?yorum. Önemli bir Amerikal? dostum, 'Abdullah Öcalan'?n Türkiye'ye teslimi gibi dramatik bir ?ey beklememek laz?m. Olsa olsa Mahmur'da bir ?eyler olabilir. PKK'yla mücadele i?i zamana yay?lacak.' dedi. Büyük çapl? bir operasyona Washington'dan hâlâ ye?il ???k yok.

Belki pa?an?n Amerikan taraf?n? en çok incitebilecek hareketi, hükümetin Washington'un da tavsiyesiyle son zamanlarda Kuzey Irakl? Kürt liderlerle diplomatik pazarl?k planlar?n? s?k?nt?ya sokabilecek yakla??m?yd?. Allah var, Pa?a, 'Hükümet Kürt yetkililerle görü?mesin' demedi. Sadece, asker olarak görü?ecek ?eyleri olmad???n? söyledi. Ama Barzani ve Talabani'nin partilerini PKK'n?n ba? destekçileri olarak -ki haks?z de?il- resmetmesi, bu tür diplomatik hamlelere, kamuoyu deste?ine darbe vurabilir. Di?er yandan, ordunun terörün sadece askerî boyutuyla mücadeleden sorumlu oldu?unu ifade etmesi, sosyolojik, ekonomik, psikolojik di?er boyutlar?na da dikkat çekerek onlar? ba?ka makamlara havale etmesi yerindeydi.

Pa?a'n?n kamuoyuna kapal? National Defense University ve Washington Institute sunumlar?nda da PKK meselesindeki görü?lerine a??rl?k verdi?ini, kamouyuna aç?klad?klar?ndan pek farkl? bir ?ey söylemedi?ini ö?rendim. Bir yerde, 'Biz Türkiye'de kuyru?unu kesip duruyoruz; ama y?lan?n ba?? Kuzey Irak'ta.' demi?. Amerikal?lar?n Kürt meselesine kapsaml? çözüm noktas?nda Pa?a'y? biraz kat? buldu?una eminim.

Bu tür ziyaretlerde kamoyuna aç?klanmamas?nda mutab?k kal?nan konular vard?r. Özellikle Büyükan?t ve Cheney e?er ?ran'? konu?mam??larsa ve birbirlerinin tutumunu tartmam??larsa ?a?ar?m.

Neticede Büyükan?t Pa?a'n?n ziyareti faydal? oldu. ABD'ye Irak, PKK ve Ermeni tasar?s? konular?nda verilen mesajlar?n ço?unu peki?tirdi. Devletin farkl? kanatlar? aras?nda daha fazla e?güdüm olsa, çok daha iyi neticeler al?nabilir tabii. Washington'da Türk-Amerikan ili?kilerine Büyükan?t ve Gül'ün katk?lar? genelde olumlu bulunuyor. Erdo?an'?n yakla??mlar?na dalgal?, Sezer'inkine ise sert nazar?yla bak?l?yor. Bütün bunlar?n bile?kesi olarak Ankara'n?n tutumu 'tatl? sert' görülüyor...