="justify">Herkes kayb?na bir türlü yanar. Hrant'?n kayb?na hepimizin bir türlü yand???m?z gibi. Ben en çok çok yak?n?m?, karde?imi kaybetti?ime yan?yorum. ?stanbul deyince akl?ma gelen ?eyin yar?s?ndan fazlas?n?n ortadan kalkmas?na yan?yorum. ?stanbul'dan Minneapolis'e gelmek için sabah dört civar?nda havaalan?nda olmak gerekir.

Žsabahlard?k, ben bir koltukta, o bir koltukta, yar? uyuklar, yar? televizyona bakar, yar? konu?mad???m?z ne varsa onu konu?arak vakit geçirirdik. Bal?k tutmay? ö?retti bana. Saatlerce sandal?n üstünde, kâh suya atlayarak, kâh Orhan'a veya Necdet'e tak?larak, kâh kimin usta bal?kç? oldu?u konusunda espriler yaparak geçirirdik günü. En keyiflisi, tuttu?umuz bal?klar? ak?am lokantaya götürüp, k?zartt?r?p kafa çekmekti. Etyen'le at yar??? sevdas? ve beni de zorla i?in içine katmas? ayr? bir keyifti. ?imdi kiminle yapaca??m ben bunlar??

Kayb?n?n hayat?mda yaratt??? bo?luktan, içine dü?tü?üm ?oktan kurtulabilmi? de?ilim. Cenaze töreninden geldi?imden bu yana hâlâ kendime gelemedim. Bazen 24 saat yataktan ç?kmamak; günde 12 saatten fazla uyumak... Ve kalan zaman? internet önünde a?z? aç?k son haberleri ?a?k?nl?kla izlemek... Bunlar s?radan depresyon göstergeleri.

Yazmak en iyi tedavidir derler. Öyle yap?yorum ben de. Onunla son konu?malar?m?z? yazay?m. Son s?ralarda akl?ndan geçenleri, benimle payla?t?klar?n? yazay?m. Hem belki rahatlar?m biraz, hem de yapmak istediklerinin bir k?sm? bilinir olur hiç de?ilse.

AGOS ad?na bir dizi kitap yay?mlama projemizden bahsetmeyece?im. Bu dizi için 1915'e ili?kin, 1930'larda 40'larda yaz?lm?? Ermenice hat?ra ve kitaplardan yapt?rd???m?z çevirilerden de söz etmeyece?im. AGOS için 4 sayfal?k bir ek dü?ündü?ünden, bu 4 sayfada sadece 1915 ve etraf?ndaki olaylara ili?kin sorularla u?ra?mak istedi?inden de söz etmeyece?im. Derin yaz?larla de?il, basit sorular ve cevaplarla dolu olacakt? bu dört sayfa. S?radan sorular ve s?radan cevaplar....

Benden böyle bir bölümün ba??na geçmemi istedi?inden ve benim kaytard???mdan da bahsetmeyece?im. "Vaktim yok Hrant, ben gazeteci de?ilim, yapamam", demi?tim; ikna olmu?tu. Ama haz?rlayaca?? sorulara cevap yazaca??ma söz vermi?tim. "Sorular? sen haz?rla ben cevaplar? yazar?m", diye topu ona atm?? kurtulmu?tum. ??lerinin yo?unlu?undan bir türlü kafas?ndaki 100 soruyu kâ??da dökemedi. Hay?r hay?r bunlardan bahsetmeyece?im; sadece ocak ay?n?n 4 ve 5'inde yapt???m?z baz? konu?malar? aktaraca??m sizlere. Böylece belki Hrant'? daha yak?ndan tan?rs?n?z, kim bilir.

Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi'ne ba?vurmas? ve orada yapaca?? savunmas?; kendisine yönelik son tehditler, 2007'nin çok kötü geçece?ine ili?kin karamsar tablo ve kendisinin niçin yurtd???na ç?kmas? gerekti?i konular?nda yapt???m?z sohbeti bir kenara b?rak?rsam, üç önemli konu üzerine konu?mu?tuk. Hrant'?n üç önemli fikri, üç önemli projesi de diyebiliriz bunlara.

'Diyaspora Konferans?'

Hrant diyaspora Ermeni örgütleri aras?nda bir konferans?n organize edilmesine ?art gözüyle bak?yordu. Bu konferans diyaspora örgütlerinin Türkiye'ye yönelik izledikleri politikalar üzerine olacakt?. "Bizim mutlaka bir birimizle hesapla?mam?z laz?m", diyordu. Diyaspora örgütlerinin Türkiye'ye yönelik izledikleri politikan?n genel hatlar?ndan çok ama çok rahats?zd?. "Hrant, diyaspora diye bir bütün yap? yok. Bu nedenle bu kelimeyi böyle çok tek boyutlu kullanman do?ru de?il", dedi?imde, "biliyorum", diyordu. "Ben diyaspora derken belli bir zihniyeti, belli bir anlay??? kastediyorum. Daha çok Ta?naklar? ve onlar taraf?ndan izlenen çizgiyi kastediyorum. Ve biliyorsun, bu çizgi oldukça egemen."

'Bu i? burada halledilecek'

Onu rahats?z eden diyaspora örgütlerinin Türkiye'de ya?ananlara kar?? duyars?zl??? idi. Türkiye'deki demokrasi kavgas? kar??s?ndaki kay?ts?zl?klar?na çok öfkeleniyordu. "Bu i? burada, Türkiye'de halledilecek; bunu göremiyorlar", diyordu. "D?? güçlere, üçüncü tarafa fazla bel ba?l?yorlar. Kendi sorunlar?n?n Amerikan hükümeti veya Avrupa devletleri taraf?ndan çözülmesini istiyorlar. Bu sa?l?kl? bir bak?? de?il" diyordu. "Benim bunlara anlatmam laz?m. Demokratik bir Türkiye yaratman?n sorunun esas çözüm noktas? oldu?unu görmeleri laz?m. Türkiye'deki demokrasi mücadelesi ile uyum içinde politikalar geli?tirmeleri laz?m. Görmeleri gerekir ki, demokratik olmayan, az?nl?klar?n? ezmeye devam eden bir Türkiye, belki d?? bask?ya boyun e?erek, geçmi?e ili?kin basit bir özür dileyebilir. Bu mu istedikleri? Demokratik olmayan, insan haklar?na sayg? göstermeyen, fikir özgürlü?ünü tan?mam?? bir Türkiye geçmi?e ili?kin özür dilese veya 'evet soyk?r?md?r' dese ne olur ki? Bu mu istedikleri?" Yapmalar? gereken ?eyi çok aç?k söylüyordu: "s?radan bir anti-Türkiye çizgisinden vazgeçmeliler. Türkiye'yi tek bir blok gibi görüp, Türkiye'ye zarar veren ?ey bize faydal?d?r, zihniyetinden vazgeçmeliler."

Benim, "Hrant, böyle bir konferans düzenlesen, gelir konu?ur ve giderler, zannetmem ki politikalar?n? de?i?tirsinler", dedi?imde, "hay?r, hay?r", diyordu, "anlamalar? laz?m, benim anlatmam laz?m onlara, aram?zda ciddi bir hesapla?ma ?art, Türkiye'deki mücadelinin öneminin fark?nda bile de?iller. Diyaspora Ermenileri ile çok aç?k ve net konu?mak ?art, hesapla?ma ?art." Kendisinden öylesine emin, öylesine metin konu?uyordu ki...

Önerisi ciddiye al?nmal?

Böylesi bir konferans?n organize edilmesi için giri?imlerde bulundu. Bu talebini özellikle Avrupa Parlamentosu milletvekillerine dile getirdi. Onlar?n arac? olmas?n? istedi. Kendisi ile konunun teknik boyutlar?n?n konu?uldu?unu biliyorum. Son konu?mam?zda böylesi bir konferans?n kendisi için ne kadar önemli oldu?unu yeniden anlatt? bana. Kim bilir, onun ölümü böyle bir konferans? daha da anlaml? k?labilir. Diyasporada aktif de?i?ik

örgütlerin bu öneriyi ciddiye almalar?n? önerece?im. Belki onun an?s?na böyle bir toplant? düzenleyebilir, Türkiye'ye yönelik politikalar? üzerine ciddi bir tart??ma yapabilirler.