ABD SENATOSU?NA SUNULAN ?HRANT D?NK? TASARISI

Geçti?imiz y?l yap?lan Temsilciler Meclisi seçimlerini Demokratlar?n kazanmas?n?n ve Temsilciler Meclisi Ba?kanl???’na Ermeni yanl?s? aç?klamalar? ile tan?nan Nancy Pelosi’nin seçilmesinin ard?ndan Ermeni soyk?r?m iddialar? ile ilgili bir yasa tasar?s?n?n Temsilciler Meclisi’nin gündemine getirilece?ine kesin gözüyle bak?l?yordu. Yine de Irak’a asker gönderilmesi, ?ran’a yap?lacak olas? bir müdahale gibi öncelikli konular varken Ermeni soyk?r?m iddialar? ile ilgili bir tasar?n?n hemen gündeme gelmesi beklenmiyordu. Ancak Hrant Dink suikast?n?n ard?ndan harekete geçen Ermeni lobisi, bu sald?r?y? siyasete alet ederek soyk?r?m tasar?s?n?n bir an önce Temsilciler Meclisi’nden geçirilmesi için çaba harcamaya ba?lad?.

Bu arada Türk kamuoyuna fazla yans?mayan ve genellikle soyk?r?m tasar?s?n?n gölgesinde kalan bir ba?ka yasa tasar?s? da Temsilciler Meclisi’nin gündemine getirildi. Bu tasar? H. R. 102 numaras?n? ve “?nsan Haklar? Savunucusu ve Bas?n Özgürlü?ünün Aç?k Sözlü Savunucusu Türk Ermenisi Gazeteci Hrant Dink’in 19 Ocak 2007’de Suikasta U?ramas?n?n K?nanmas?” (Condemning the assasination of human rights advocate and outspoken defender of freedom of the press, Turkish-Armenian journalist Hrant Dink on January 19, 2007) ba?l???n? ta??yordu. Tasar?yla ilgili en dikkat çeken husus ise “Ermeni soyk?r?m?” ifadesinin tasar?n?n metnine dâhil edilmesi, dolay?s?yla sanki ABD’nin “soyk?r?m?” resmen tan?d??? yönünde bir intiba uyand?r?lmaya çal???lmas?yd?. Tasar?y? sunan Demokrat Parti’nin New York Temsilcisi Joseph Crowley, Amerika’n?n bugüne kadar “soyk?r?m” kelimesini aç?kça kullanmaktan ?srarla kaç?nan politikas?na ayk?r? olaca?? için tasar?n?n bu haliyle kabul edilmesi ihtimalinin çok dü?ük olaca??n? dü?ündü?ünden dolay?, ayn? ba?l??? ta??yan ancak “Ermeni soyk?r?m?” ifadesini ta??mayan H. R. 155 numaral? bir ba?ka yasa tasar?s?n? da Temsilciler Meclisi’ne sunmu?tu.

Bütün bu geli?melerle e? zamanl? olarak Senato D?? ?li?kiler Komitesi’nin Demokrat Partili Ba?kan? Joseph Biden taraf?ndan Senato’ya da benzeri bir yasa tasar?s? sunuldu. Bu tasar? S.RES 65 IS numaras?n? ve “Türk Ermenisi Gazeteci ve ?nsan Haklar? Savunucusu Hrant Dink’in Öldürülmesinin K?nanmas? ve Türk Halk?n?n Onun Ho?görü Miras?n? Onurland?rmas?” (Condemning the murder of Turkish-Armenian journalist and human rights advocate Hrant Dink and urging the people of Turkey to honor his legacy of tolerance) ba?l???n? ta??maktayd?.

Bilindi?i üzere Delaware Senatörü Joseph Biden 2008 Ba?kanl?k seçimlerine adayl???n? koydu?unu aç?klam??t?r. Biden’in bu tasar?y? Senato’nun gündemine getirmesinin seçim kampanyas?n?n ba?lad??? günlere denk gelmesi dikkat çekicidir. Biden, Demokrat Parti’nin di?er iki güçlü ba?kan aday? olan Hillary Clinton ile Barrack Obama ile mücadele edebilmek için Ermeni lobisinin ve Ermeni oylar?n?n deste?ini istemektedir. Ancak bu oylara hem Clinton hem de Obama talip oldu?undan ve her ikisi de “Ermeni soyk?r?m?”n? tan?d?klar?n? belirten aç?klamalar yapt?klar?ndan, Biden’in Senato’daki gücünü kullanarak bu konuda somut bir ad?m atmay? ve seçim yar???nda öne geçmeyi amaçlad??? söylenebilir.

Tasar?n?n metni incelendi?inde Hrant Dink suikast?n?n k?nanmas?n?n yan? s?ra Türkiye’den pek çok talep oldu?u gözden kaçmamaktad?r. Tasar?n?n gerekçe bölümü tamamen suikast ve sonras?ndaki geli?melere ayr?lm??t?r. Bu bölümde, Hrant Dink’in insan haklar? ve bas?n özgürlü?üne sayg?n?n savunucusu oldu?undan bahsedilmi?, Türk ve Ermeni toplumlar? aras?ndaki buzlar?n erimesi için çaba harcad??? belirtilmi?, kurdu?u Agos gazetesinin Türkiye’de ya?ayan Ermeni toplumunun sesi oldu?u vurgulanm??t?r. Bunlar?n yan? s?ra, Dink’in “Ermeni soyk?r?m?” ile ilgili konu?malar?ndan dolay? Türk Ceza Kanunu’nun 301. maddesine istinaden yarg?land??? dile getirilmi?, suikast?n ard?ndan Türk toplumunun Dink’in an?s?n? onurland?rmak için sokaklara döküldü?ü belirtilmi?, Türk Hükümeti’nin Dink suikast?n?n tam olarak soru?turulmas? konusunda söz verdi?inin alt? çizilmi?tir. Temsilciler Meclisi’ne sunulan Hrant Dink suikast? ile ilgili ilk yasa tasar?s? gibi Senato’ya sunulan tasar?n?n gerekçe k?sm?nda da “Ermeni soyk?r?m?” ifadesinin kullan?lmas? özellikle dikkat çekicidir.

Tasar?n?n gerekçe k?sm?n?, Senato’nun taleplerini içeren sonuç k?sm? takip etmektedir. Bu bölümde Senato, Hrant Dink suikast?n? utanç verici bir fiil olarak k?nam??, Türk Hükümeti’nin suikast?n faillerinin aç??a ç?kar?lmas? ile ilgili ara?t?rmalar? yürütme karar?n? destekledi?ini belirtmi? ve Türkiye’nin Hrant Dink’in cenazesine Ermeni dini ve siyasi liderlerini ça??rmas?n? tan?d???n? ifade etmi?tir.

Tasar?n?n sonuç k?sm?n?n as?l can al?c? bölümünü ise Senato’nun Türkiye’den talepleri olu?turmaktad?r. Buna göre Senato Türk Hükümetinden aç?kça Türk Ceza Kanunu’nun 301. maddesini yürürlükten kald?rmas?n? ve Ermenistan Hükümeti ile diplomatik, siyasi ve ekonomik ili?kileri yeniden tesis etmesini istemi?, bunun yan? s?ra Türk halk?ndan Dink’in ho?görü miras?n? onurland?rmas?n? talep etmi?tir. Bu taleplerin Dink suikast?n?n yaratt??? havay? f?rsat bilen Ermeni lobisinin bask?s? ile tasar?ya yerle?tirildi?i muhtemeldir. Zira 301. maddenin kald?r?lmas?n? talep etmek, ba??ms?z bir ülkenin içi?lerine kar??maktan ba?ka bir anlam ta??mamaktad?r. Ermenistan Hükümeti ile diplomatik, siyasi ve ekonomik ili?kilerin yeniden tesis edilmesini talep etmek de s?n?rlar?n aç?lmas?n? istemenin bir ad?m ötesine geçmektir. Öte yandan tasar?n?n gerekçe bölümünde Türk halk?n?n suikast? lanetleyen gösterileri vurgulan?rken, sonuç bölümünde Türk halk?n? Dink’in ho?görü miras?n? onurland?rmaya çal??mak tam bir tutars?zl?kt?r.

?ki gün önce, bu tasar?n?n Senato D?? ?li?kiler Komitesi’nde oylanarak kabul edilmesi, dolay?s?yla Senato’nun gündemine getirilmesi beklenmekteydi. Ancak Komite’de yap?lan görü?meler s?ras?nda k?demli Cumhuriyetçi Partili üye Senatör Richard Lugar’?n “Ermeni soyk?r?m?” terimine at?fta bulunan ifadenin tasar?dan ç?kar?lmas?n? isteyerek mevcut metne itiraz etmesi ile oylama Komite’nin bir sonraki i? toplant?s?na ertelenmi?tir.

Bu erteleme her ne kadar olumlu bir geli?me olarak görülse de, tasar?n?n gündemden dü?tü?ü ?eklinde alg?lanmamal?d?r. Benzer bir tasar?n?n Temsilciler Meclisi’ne de sunulmu? olmas? ABD’nin bu iki önemli siyasi kurumunda Türkiye’nin aleyhine bir karar al?nmas? ihtimalini artt?rmaktad?r. D?? ?li?kiler Komitesi’nin iki hafta sonra yap?lacak olan bir sonraki i? toplant?s?nda tasar? yeniden görü?ülecektir. Tasar?n?n Senato’da reddedilmesi durumunda Ermeni lobisinin Temsilciler Meclisi’ne sunulan benzer tasar?n?n kabulü için çaba harcamas? olas?l??? da oldukça yüksektir. Nitekim Amerika’n?n önde gelen Ermeni kurulu?lar?ndan Amerika Ermeni Asamblesi’nin (AAA) Direktörü Bryan Ardouny tasar?n?n geçmesi için ellerinden gelen çabay? göstereceklerini ve “Türkiye’nin ba?ka bir vatanda??n?n Ankara’n?n inkârc? politikas?na kurban gitmemesi” için çal??acaklar?n? dile getirmi?tir. Bir di?er önemli Ermeni kurulu?u olan Amerika Ermeni Ulusal Komitesi’nin (ANCA) Yürütme Kurulu Ba?kan? Aram Hamparyan da bu tasar?n?n bir sonraki D?? ?li?kiler Komitesi toplant?s?nda kabul edilmesi için çal??acaklar?n?, bu arada Temsilciler Meclisi’ne sunulan iki tasar?dan “Ermeni Soyk?r?m?” tabirini içeren H.R. 102 numaral? tasar?y? desteklediklerini, di?er tasar?y? desteklemediklerini ifade etmi?tir.

K?sacas? gerek Ermeni lobisinin gerekse bu lobinin etkisi alt?nda çal??an Senatör ve Temsilcilerin as?l amac? Hrant Dink suikast?n?n k?nanmas? de?il hem “soyk?r?m” iddialar?n?n ABD taraf?ndan resmen tan?nmas?n?n, hem de Türkiye-Ermenistan s?n?r?n?n aç?lmas?n?n sa?lanmas?d?r. Di?er bir deyi?le, Ermeni lobisi Hrant Dink’i günlük siyasete alet ederek siyasi hedeflerine ula?maya çal??maktad?r.