!âJÐellspacing="0" ceŽÿÕ8?ER?VAN B?ZE YETMEZ? D?YEN Z?HN?YETLE D?YALOG MÜMKÜN MÜ?Æ

Geçti?imiz hafta UNESCO himayesinde World Public Forum taraf?ndan düzenlenen  “Medeniyetler Aras? Diyalog” konferans?n? izlemek üzere Fransa’n?n ba?kenti Paris’teydik. Konferansta dünyan?n pek çok sorunlu bölgesine ili?kin sunumlar yap?ld?. Bizi en çok ilgilendiren ise ku?kusuz Ermenistan ve Ermeni diasporas?n? temsilen gelen konuklar?n sunumlar?yd?. Hem bu sunumlar hem de sunumlardan sonra kendileriyle yapt???m?z sohbetler, Türkiye ile Ermenistan aras?nda önko?ulsuz diyalog kurman?n önünün nas?l kesildi?ini bir kez daha gösterdi.

âini bir kez daha gösterdi.
Gerek AB sürecinde, gerekse Hrant Dink cinayeti sonras?nda, uluslararas? camia Türkiye’nin Ermenistan’la ili?kilerini  “normalle?tirmesi”  gerekti?ini dile getiriyor. ?ki ülke aras?ndaki s?n?r?n aç?lmas? talep ediliyor. Ancak Ermeni soyk?r?m? iddialar? ve Karaba?’?n Ermenilerce i?gali gibi konular iki ülke aras?ndaki ili?kilerin kilitlenmesine neden oluyor. Tüm bu olumsuzluklara ra?men Türkiye  “diyalog”  için iyi niyetini ortaya koydu ve ar?ivlerin tüm ara?t?rmac?lara aç?k oldu?unu ilan etti. Dahas? Türkiye, ortak tarih komisyonu kurulmas?na da s?cak bakt???n? aç?klad?. Ancak, Ermeni diasporas?n?n bask?lar? nedeniyle, Türkiye bu giri?imlere yan?t alamad?.
Bu durum diyalo?u engelleyen taraf?n Türkiye de?il, Ermeni taraf? oldu?unu aç?kça ortaya koyuyor. Ama hâlâ ?üphesi olanlar için Paris izlenimlerimizi aktarmakta fayda var. Ermenistan Demokrat Partisi lideri Aram Gaspay Sargsyan’a soyk?r?m iddialar?n? ara?t?rmak için kurulmas? önerilen ortak tarih komisyonu konusundaki fikrini sordu?umda; ’soyk?r?m konusunun kendileri aç?s?ndan ara?t?r?lacak, tart???lacak bir konu olmad???n?’ söyledi. Sargsyan’a göre soyk?r?m?n gerçekle?ip gerçekle?medi?ini ara?t?rmaya gerek yoktu. Sargsyan, kurulacak ortak bir tarih komisyonunun soyk?r?m? kabul ederek yola ç?kabilece?ini belirtti ve komisyonun ancak soyk?r?m?n nedenleri, sonuçlar? ve sorumlular?n? üzerine çal??ma yapabilece?ini söyledi. Dahas? Türkiye’nin bir an önce soyk?r?m? tan?mas? gerekti?inin alt?n? çizdi. Medeniyetler aras? diyalog konferans?nda diyalog için soyk?r?m?n tan?nmas? gibi ön?artlar sunulmas? ironik bir durum olu?turdu elbette. Ama Sargsyan’dan daha ileri gidenler de vard?. ?ran Ermenileri Patrikli?i Ba?psikopos’u Sebouh Sarkissian’la sohbetimiz bu aç?dan oldukça ilginçti. Ba?psikopos Sarkissian, ailesinin Sason’lu oldu?unu ve buradan tehcir edildi?ini anlatt?ktan sonra bugünkü Ermenistan topraklar?n?n, tarihi Ermenistan topraklar?n?n yaln?zca bir parças? oldu?unu ve Erivan’?n kendisini tatmin etmedi?ini anlatt?. Ben de bu ifade üzerine ’soyk?r?m iddialar?n?n tan?nmas?yla Türkiye’den toprak talebiniz mi olacak’sorusunu yönelttim. Ba?psikopos Sarkissian’?n yan?t? dü?ündürücüydü; Sarkissian, “Soyk?r?m? tan?d???n?z?n ertesi günü topraklar?m?z? geri alabilece?imizi dü?ünecek kadar saf de?ilim, bu zaman i?i, insanlar?n karar verece?i bir i?. ?u an için atalar?m?z?n ya?ad??? topraklar? görmek yeterli olabilir”  dedi.
Tüm bu ifadeler de aç?kça gösteriyor ki soyk?r?m iddialar?n?n arkas?nda hemen olmasa bile uzun vadede toprak talebi var. En az?ndan diasporan?n böyle bir ideali oldu?u, Türkiye’nin neredeyse yar?s?n? kapsayan Ermenistan haritalar?ndan da anla??l?yor. Bu ?artlarda diyalog nas?l kurulur bu soruya yan?t vermek pek de kolay görünmüyor.