GÜL: ER?VAN'LA SORUN ÇÖZÜLSÜN

Petrolün Ceyhan üzerinden d?? pazarlara akmaya ba?lamas?yla Azerbaycan'da görülen inan?lmaz h?zdaki de?i?im, Azerbaycan Milli Meclisi binas?na da yans?m??t?. Birkaç y?l öncesine dek, Bakü'ye en hâkim tepede, ?ehitli?in hemen yan?nda Sovyet döneminden kalma köhne bina, tamamen yenilenmi?. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurul Salonu'nda nas?l Mustafa Kemal Atatürk'ün "Egemenlik kay?ts?z ?arts?z milletindir" sözü yaz?l?ysa, burada da Haydar Aliyev'in "Azerbaycan'da hâkimiyetin kayna?? halkt?r" sözü yaz?l?. Zaten bu co?rafyada en s?k duydu?unuz
sözlerden biri '?ki devlet, bir millet' sözü.
Cumhurba?kan? Abdullah Gül, bu s?fatla ilk devlet ziyaretini Azerbaycan'a yap?yor olmaktan bu aç?dan da memnun. (Gül, 10 y?l önceki heyecan? yeniden ya?atmaktan söz ediyor. 'Siz galiba Demirel modelini izliyorsunuz' deyince de itiraz etmedi; belli belirsiz gülümsedi.) S?rada Türkmenistan ve Kazakistan var. Oralarda da ayn? söz duyulacak.
Tabii Türkiye'yi Azerbaycan'a oldu?u gibi Türkmenistan ve Kazakistan'a da ba?layan unsurlar yaln?zca Gül'ün dün Azeri Meclisi'ndeki konu?mas?n?n ba??nda vurgulad??? "Soy, dil ve inanç birli?i" de?il. Bunun üzerine Hazar Denizi havzas?n?n dünyan?n i?tah?n? uyand?ran petrol ve gaz kaynaklar?n? koydu?unuzda ve bu kaynaklar?n, dünyaya ç?k??? için Rusya (ve ?u anda gerçekçi olmayan ?ran) d???ndaki tek seçene?in Türkiye oldu?unu dü?ündü?ünüzde durum daha somutla??yor. Gül, dün Bakü büyükelçili?indeki sohbetimizde bu durumu "Hepimiz ayn? milletiz sözünü hamasetin ötesine ta??yor" diye tan?mlad?.
Gerek Azeri Meclisi'ndeki konu?mas?nda, gerekse 500'e yak?n Türk ve Azeri i?adam?n?n kat?l?m?yla TOBB Ba?kan? Rifat Hisarc?kl?o?lu'nun düzenledi?i ?? Forumu'nda Azerbaycan Cumhurba?kan? ?lham Aliyev'e hitab?nda, petrol ve gaz ortakl???na aç?k vurgu yapt?. Örne?i ilk kez bu aç?kl?kla, Petkim ihalesinin ikinci s?radaki (Azeri) Turcas ortakl???na verilece?ini ve Azerilerin Ceyhan'da bir rafineri kurmas?n?n te?vik edildi?ini söyledi. Gül'ün i?aretini verdi?i yeni projeler aras?nda, Azerilerin bir ?ekilde Samsun-Ceyhan hatt?na ortak olmas?, Kazaklar?n (Azerilerle imzalad?klar? stratejik ortakl??a göre) Bakü-Tiflis-Ceyhan hatt?na petrol pompalamalar?, Türkmenistan ve Azerbaycan'?n anla?mas? durumunda Orta Asya ve Hazar gaz?n?n Avrupa'ya uzanaca??, Tiflis-Kars demiryolu ve ?stanbul Bo?az?'n?n alttan geçi?inin tamamlanmas?yla Çin'den kalkan trenin, aktarmas?z Avrupa'ya ula?abilece?i de var.
Bu projelerin ortak yan?ysa, zenginli?in Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan aras?nda kalan Ermenistan'?n etraf?ndan dolan?yor olmas?. Erivan, Da?l?k Karaba?'? i?gal alt?nda tutuyor olmas?n?n bedelini bu projelerin d???nda kalarak ve Azerbaycan'?n artan refah?n? uzaktan izleyerek ödüyor.
Bu bak?mdan Türkiye Cumhurba?kan?'n?n, üstelik Ermeni meselesi nedeniyle ba?ta ABD olmak üzere çok ülkeyle sorunlar ya?arken, üstelik de Azeri Meclis'ine hitab?nda Ermenistan'la sorunlu ya?amaktan memnun olmad???n? söylemesi ve çözüm ça?r?s?nda bulunmas?n? önemsemek gerekiyor.
Gül'ün söyledikleri, daha sonra Türk büyükelçili?inde ortaya ç?kan sözler, yeni bir atmosferin olu?makta oldu?unu gösteriyor. ?öyle aktarabiliriz:

"Ermenistan'a kar?? dü?manl?k duygular?m?z yok. Bu durumdan memnun da de?iliz. Kom?ular?m?zla iyi ili?kiler kurmak, onlar?n da müreffeh ya?amas?n? isteriz. Ama ortada bir gerçek var; baz? ?eyleri göz ard? edemezsiniz. Türkiye'ye hasmane davranmas? ve Azerbaycan topraklar?n? i?gal alt?nda tutmas? bu durumun sorumlusu.

Ermenistan, Azerbaycan'la sorunlar?n? bar??ç?l yoldan çözdü?ünde, bu projelere kat?labilir. Ama önce güvenlik ve istikrar gelir. Dünyada güvenlik sorunun çözmemi? hiçbir bölgede tam ekonomik kalk?nma gerçekle?emez.

O nedenle, bu ça?r?m sadece Ermenistan'a de?il. Amerikal?lara da, Minsk Grubu'nun di?er üyelerine de görev dü?üyor. Dünyan?n ba?ka yerlerindeki sorunlar? çözüp de bu sorunu buzdolab?nda tutmak do?ru de?il. Bu sorunla ilgilenilmesi laz?m.

Di?er konuda da, Ermenilerin ortak tarihimizle hesapla?may? ba?ka ülkelerin parlamentolar?nda yapmay? b?rakmalar? laz?m. Biz ar?ivlerimizi açt?k. Tarihimizden çekinmiyoruz, tarihle yüzle?meye haz?r?z. Payla?t???m?z tarihi birlikte ara?t?ral?m."
Gül, bugün Türkiye'ye dönmeden önce Gence'ye u?rayacak. Bu bir Türk cumhurba?kan?n?n Bakü d???nda bir Azeri ?ehrine ilk ziyareti olacak. Gence'de yeni mesajlar verilebilir bu konuda. Dedik ya: Gül kendi üslubunca Demirel modelini sürdürüyor.