!à‡`="justify">Ermenistan’da devlet ba?kanl??? seçimlerini Serzh Sarkisyan’?n kazanmas?, ard?ndan da aslen bir teknokrat olan Ermenistan Merkez Bankas? eski ba?kan? Tigran Sarkisyan’?n ba?bakanl???nda yeni bir hükümetin kurulmas?, yerli ve yabanc? bas?nda Ermenistan’?n Türkiye’ye ve Azerbaycan’a yönelik politikalar?nda bir de?i?iklik olabilece?i yönünde olumlu bir geli?me olarak yans?t?ld?.

yn?nda haleflerinden farkl? dü?ünmemeleri, gerekse 24 Nisan’da Erivan’da düzenlenen gösterilerde yap?lan ta?k?nl?klar bu umutlar? k?sa süre içerisinde zedeledi.

Geçti?imiz günlerde Ermenistan’?n Karaba? sorununun çözümüne yönelik d?? politikas?n?n da de?i?meyece?ini gösteren çok önemli bir geli?me gündeme geldi. Ermenistan Parlamentosu ‘Da?l?k Karaba? Sorununun Çözümü’ ba?l?kl? bir karar tasla??n? görü?meye ba?lad?. Her ne kadar karar tasla??n?n ba?l???nda “çözüm” kelimesi kullan?lsa da, tasla??n metni incelendi?inde çözümden ziyade çözümsüzlü?ü amaçlayan ifadeler bulundu?u dikkat çekiyor.

Bilindi?i üzere Ermenistan’daki devlet ba?kanl??? seçimlerinin hemen ard?ndan ba?layan gösteriler neticesinde s?k?yönetim ilan edilmi?, di?er taraftan da Karaba?’da Ermeni-Azeri çat??mas? 1994 y?l?nda imzalanan ate?kesten bu yana en ?iddetli halini alm??t?. ??te bu nedenle karar tasla?? ilk olarak Karaba?’da meydana gelen olaylardan duyulan endi?eyi dile getiriyor. Ancak bu noktada çözüm odakl? bir strateji geli?tirmek yerine bu çat??malar?n sorumlulu?unu kar?? tarafa, yani Azerbaycan’a yükleme ?eklinde bir strateji geli?tiriliyor. Buna göre taslak Azeri yetkililerin “anti-Ermeni militan propagandalar?”n?n tehlikeli neticeler do?urabilece?ini, Azerbaycan ordusunun provokatif eylemlerde bulunarak ate?kes rejimini zedeledi?ini, bunun da bar?? sürecini engelledi?ini ileri sürüyor. Oysa çat??malar?n nas?l ba?lad??? kesin olarak bilinmiyor. Ermenistan taraf? çat??man?n Azeri ordusunun provokatif eylemleri neticesinde ba?lad???n? iddia ederken, Azerbaycan taraf? da tam aksine çat??malar?n Karaba?’da konu?lanan Ermeni birliklerinin ate?kes rejimini ihlal etmeleri sonucunda ba?lad???n? savunuyor. Dolay?s?yla bu konuda ortak bir anlay??a var?lmas? krizin t?rmand?r?lmas?n? önleyecekken, Ermenistan taraf? do?rudan do?ruya Azerbaycan taraf?n? suçlama stratejisi izliyor.

Taslakta ayr?ca Azerbaycan’?n AG?T Minsk Grubu e? ba?kanlar?na “?antaj” yaparak Karaba? sorununun çözümü konusundaki giri?imleri di?er organizasyonlara kayd?rma yönünde çaba harcad??? dile getiriliyor. Ancak Azerbaycan taraf?ndan bak?ld???nda Minsk Grubu büyük ölçüde güvenilirli?ini yitirmi? durumda; zira Minsk Grubu e? ba?kanlar?n?n, yani ABD, Fransa ve Rusya’n?n uzun bir süredir Karaba? sorununun çözümü konusunda yeterince tarafs?z davranamad?klar?n? söylemek mümkün. Bunun en son örne?i Birle?mi? Milletler Genel Kurulu’nun Azerbaycan’?n toprak bütünlü?ünü tan?yan ve Ermeni güçlerinin i?gal etti?i yerlerden tamamen ve ivedilikle çekilmesini isteyen 14 Mart 2008 tarihli karar? oylan?rken ABD, Fransa ve Rusya’n?n aleyhte oy kullanmalar? ile görüldü. Dolay?s?yla Azerbaycan Minsk Grubu’nun yeniden yap?land?r?lmas?, hiç de?ilse e? ba?kan olmayan grup üyelerinin (?talya, Finlandiya, Beyaz Rusya ve Türkiye) etkinliklerinin artt?r?lmas?n? istiyor.

Taslakta yer alan bir di?er konu da Karaba? halk?n?n kendi kaderini tayin (self-determinasyon) hakk?na ve bu hakk?n uluslar aras? hukukun vazgeçilmez bir unsuru oldu?una yap?lan vurgu. Ancak bu vurgunun Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi’nin dört karar?n? ihlal edecek ?ekilde Azerbaycan topraklar?n? i?gal eden, k?sacas? uluslar aras? hukukun en temel prensiplerini bizzat görmezden gelen Ermenistan taraf?ndan dile getirilmesi de oldukça ironik.

Tasla??n sonuç bölümünde Ermenistan Parlamentosu, Devlet Ba?kan? ve Ba?bakan’dan iki talepte bulunuyor. Bunlardan birincisi Ermenistan’?n Da?l?k Karaba? sorununa yönelik giri?imlerinin güçlendirilmesi, ikincisi ise Azerbaycan’?n bir askeri sald?r?s? durumunda Da?l?k Karaba?’?n güvenli?inin sa?lanmas? için gerekli hukuki alt yap?n?n sa?lanmas?.

Ermenistan Parlamentosu’nun Ba?kan? Tigran Torosyan bu tasla??n Karaba?’da ya?anan son geli?meler neticesinde kaleme al?nd???n? belirtiyor. Bununla beraber Ermenistan’?n Da?l?k Karaba?’?n ba??ms?zl???n? tan?mas?n?n da seçenekler aras?nda oldu?unu aç?kça vurgulamaktan geri kalm?yor. Bir taraftan bu sorunun çözümünü ister görünüp Azerbaycan’? çözümsüzlük politikas? yürütmekle suçlarken di?er taraftan Da?l?k Karaba?’?n ba??ms?zl???n?n tan?nmas? gibi uluslararas? hukuka ayk?r? bir düzenlemeyi savunmak Ermenistan’?n asl?nda çözüme yana?mad???n?n da bir göstergesi.

Sonuç olarak yeni hükümetin yepyeni bir anlay??la Da?l?k Karaba? sorununun çözümüne e?ilece?ini beklemek büyük bir iyimserlik olacakt?r. Sorunun tarafs?z ve güvenilir uluslararas? platformlar?n arac?l???nda ikili müzakereler yoluyla çözümlenmesi ise uzun vadeli olmakla beraber kal?c? bar??? getirebilecek bir seçenek olarak masada durmaktad?r.