KAFKASLARDA ??B?RL??? VE ERMEN?STAN |
| ="justify"> Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan cumhurba?kanlar?n?n dün Kars’ta ba?latt?klar? demiryolu projesi, bu üç ülkenin Kafkaslardaki i?birli?i zincirine yeni bir halka ekledi. ğ i y?k?l???ndan bu yana yaln?zca siyasi ili?kilerini geli?tirmekle kalm?yor, bu geli?meyi ekonomik ve stratejik projelerle güçlendiriyorlar.
Sovyetlerin da??lmas?n?n ard?nda üç ülkenin ba??ndaki tecrübeli liderler;
Süleyman Demirel, Eduard ?vardnadze ve Haydar Aliyev taraf?ndan ba?lat?lan i?birli?i, günümüzde Abdullah Gül, Mihail Saaka?vili ve ?lham Aliyev taraf?ndan sürdürülüyor.
Dün ba?lat?lan Bakü-Tiflis-Kars demiryolu projesi, Bakü-Tiflis-Ceyhan ham petrol boru hatt? ve ?ahdeniz do?algaz boru hatt? ard?ndan üç ülkenin ortakla?a vücuda getirdi?i üçüncü stratejik ula?t?rma rojesi olacak. BTC ve ?ahdeniz nas?l Hazar petrol ve gaz?n?n dünya pazarlar?na ç?kmas? için Rusya’ya alternatif bir enerji koridoru olu?turduysa, BTK demiryolu da Avrasya co?rafyas?na yepyeni bir demiryolu koridoru aç?yor. ?stanbul Bo?az?’nda in?aat? devam eden Marmaray projesiyle birlikte dü?ünüldü?ünde, asl?nda 105 kilometrelik k?sa bir demiryolu ba?lant?s? olan BTK, Pasifik Okyanusu k?y?s?nda diyelim ?angay liman?ndan Atlantik Okyanusu’na, diyelim Londra’ya kadar kesintisiz insan ve yük ta??mac?l???na imkân verecek.
Bunun getirece?i yaln?z ticaret ve sanayi de?il, turizm imkânlar? da var. Avraysa co?rafyas?n?n kuzeyinde i?leyen dev Trans-Sibirya hatt?na ek olarak güneyinde de eski ?pek Yolu’ndan ilham alan bu hat yeni ufuklar açabilir.
Türkiye’nin Azerbaycan ve Gürcistan ile ortakl??? geli?tikçe, bölgeye daha fazla zenginlik geliyor. Bar?? ve i?birli?i refah getiriyor. Azerbaycan’?n kendi petrolünü ve gaz?n? diledi?ince satmas? ülkeye yaln?z zenginlik de?il, özgüven de getiriyor.
Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan dostluk ve i?birli?inin artmas?, bu i?birli?inin d???nda
kalan Ermenistan’?n içine kapanmas?na, depresyona girmesine neden oluyor.
ABD’deki siyasi atmosferin, Kas?m 2008 seçimlerini kim kazan?rsa kazans?z Ermeni soyk?r?m iddialar?na Kongre’de güç kataca?? tezleri Ermeni diyasporas?n?n kendisini ideolojik olarak oldu?undan da güçlü hissetmesine yol aç?yor. Ama bu sanal gücün, Ermenistan’a bir faydas? olmuyor.
Ermenistan’?n eski Devlet Ba?kan? Levon Ter Petrosyan, Türkiye yanl?s? görüldü?ü için seçimleri kaybetmi?ti. Ama kazanan Serj Sarkisyan’?n da Türkiye ile aray? düzeltmek için kollar? s?vad???na tan?k oluyoruz. Cumhurba?kan? Abdullah Gül’ü 2010 dünya futbol ?ampiyonas? elemeleri için 6 Eylül’de Erivan’da oynanacak milli tak?mlar maç?na davet eden Sarkisyan, ülkesini ?ran d???nda çepçevre saran bu i?birli?i havas?n?n d???nda kalmaktan rahats?z.
Gül’ün 5 Eylül’de Bakü’de yap?lacak Türk dünyas? zirvesi ard?ndan Erivana’a geçmesi mutlaka bölgedeki dengeleri olumlu yönde de?i?tirecektir. Ama bir yandan Türkiye’den yak?nl?k bekleyen Ermenistan’?n, Türkiye’nin en az?ndan toprak bütünlü?ünü tan?mas? asgari ?art de?il mi? Azerbaycan’?n Da?l?k Karaba? bölgesinde süren i?galin kald?r?lmas?n? önemsiz görmek ad?na de?il, ama Türkiye’den olumlu ad?m bekleyen, en az?ndan Türkiye’nin s?n?rlar?n? kabul etti?ini aç?klayamaz m??
Bu durumu Cumhurba?kan? Abdullah Gül de hakl? olarak vurgulad? törenler s?ras?nda. ?lginç olan, Gül’ün Kafkaslardaki üç ülkenin dostluk ve i?birli?i atmosferinde art?rmak istedikleri refaha ismini vermeden Ermenistan’a da aç?k oldu?unu söylerken, yan?ba??ndaki Aliyev’in bunu onaylar görünmesiydi. Azerbaycan’?n özgüveni yaln?zca bar?? içinde artan zenginli?inden de?il, Türkiye’nin ne olursa olsun kendi aleyhine bir ad?m atmayaca?? inanc?ndan da kaynaklan?yor.
Bu durumda taraflara dü?en asgari ad?mlar var. Her ?eyden önce Ermenistan’?n Türkiye’nin s?n?rlar?n? tan?d???n? aç?klamas? gerekiyor. Türkiye’nin belki bir TBMM karar?yla Ermenistan’a bir ça?r?da bulunmas?, kap?lar?n bütünüyle kapal? olmad???n?, nas?l aç?laca??n? tarif etmesi gerekiyor. ABD yönetiminin de bu süreci te?vik etmesi, çelil?kilerin de?il, muhtemel ortak noktalar?n öne ç?kar?lmas?na yard?mc? olmas? gerekiyor. Geçmi?e de?il, gelece?e çengel atman?n yolu olumlu bakmaktan geçiyor.
| | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
