!á½p="justify">Ermenistan'da önümüzdeki iki y?lda önce Parlamento, sonra Ba?kanl?k seçimleri yap?lacak. Seçimlere k?sa süre kala ülkeyi yöneten koalisyonda da hareketlilik ya?an?yor. Temel tart??ma Ermenistan'?n Rusya ile mi yoksa Bat? ile mi yak?nla?aca??... 

; çapl? baz? hareketlilikler d???nda, genelde dikkat çekici olaylara sahne olmayan Ermenistan iç politikas?, 2007 Parlamento seçimleri ile ba?layacak ciddi bir hareketlili?e haz?rlan?yor. ?imdiki Devlet Ba?kan? Robert Koçaryan'?n 1998'de ba?kanl?k görevine resmen ba?lamas?n?n ard?ndan y?llard?r ciddi etkinlik gösteremeyen muhalif güçler, May?s 2007'de yap?lacak Parlamento ve ?ubat 2008'de yap?lacak ba?kanl?k seçimlerine ciddi anlamda önem veriyorlar. 

Ermenistan'?n iç politikas?na dair ileriye dönük sa?l?kl? bir resim çizebilmek için öncelikle, Ermenistan iç siyasal yap?s?na ili?kin bilgilere k?saca göz atal?m. Ermenistan'da ba?kanl?k seçimleri be? y?lda; parlamento seçimleri ise dört y?lda bir yap?l?yor. 1 A?ustos 1991'de ba?kanl?k sistemine geçilmi? ve 16 Ekim 1991'de yap?lan ilk ba?kanl?k seçimini dönemin en güçlü lideri ve Ermeni Ulusal Hareketi Ba?kan? Levon Ter-Petrosyan kazanm??t?. 22 Eylül 1996'daki ikinci ba?kanl?k seçimini de kazanan Ter-Petrosyan, 3 ?ubat 1998'de istifa etmek zorunda kal?nca, erken Ba?kanl?k seçimi karar? al?nd?. ?lk turu 16 Mart 1998'de, ikinci turu ise 30 Mart 1998'de gerçekle?tirilen Ba?kanl?k seçimlerini Robert Koçaryan kazand?. 27 Ekim 1999'da gerçekle?tirilen ve Parlamento Ba?kan? Karen Demirciyan'?n, Ba?bakan Vazgen Sarkisyan'?n ve di?er alt? milletvekilinin öldürülmeleriyle sonuçlanan parlamento bask?n?, Koçaryan'? ciddi biçimde rakipsiz b?rakt?.

Muhalefetin daha fazla toparland???n?n dü?ünüldü?ü 2003 seçimleri yine Koçaryan'?n arzulad??? ?ekilde sonuçland?. 19 Mart 2003'te gerçekle?tirilen seçimlerde önce Koçaryan'?n kazand??? aç?kland?, daha sonra muhalefetin itirazlar?na uluslararas? kurulu?lardan gelen deste?in de eklenmesi ile ikinci turun yap?laca?? bildirildi. Koçaryan ve öldürülen Karen Demirçiyan'?n o?lu Ermenistan Halk Partisi Ba?kan? Stepan Demirciyan'?n kat?ld??? ikinci tur seçimlerini, muhalefetin ve uluslararas? kurulu?lar?n ciddi usulsüzlük iddialar?na ra?men Koçaryan'?n kazand??? aç?kland?. ?u anda da Koçaryan yönetimi devam ediyor.

Ermenistan'da, 131 üyeye sahip parlamentonun belirlenmesi için iki farkl? uygulama bulunuyor. Bunlardan ilkinde, 75 sandalye için ülke genelinde tek seçim bölgesi olu?turuluyor ve seçime kat?lan partiler ald?klar? oy oran?na göre bu sandalyeleri payla??yorlar. ?kincisinde ise 56 sandalye için tek sandalyelik 56 dar bölge olu?turulmakta ve her bölgede daha çok oy alan aday (siyasal parti üyesi veya ba??ms?z) seçimi kazanm?? say?l?yor.

Ba??ms?z Ermenistan'da ilk parlamento seçimleri 5 Temmuz 1995'te yap?ld?. 13 parti ve birli?in kat?ld??? seçimlerde o s?ralarda 191 olan toplam sandalye say?s?n?n 114'nü Cumhuriyet Birli?i kazanm??t?. Cumhuriyet Birli?i, dönemin Ermenistan Devlet Ba?kan? Ter-Petrosyan'?n destekçilerinden olu?uyordu. 30 May?s 1999'da gerçekle?tirilen ikinci parlamento seçimleri öncesinde meclisteki sandalye say?s? 131'e indirilerek, ?u anda uygulan?lan ikili sisteme geçildi. Fakat ülke genelinde seçilen milletvekili say?s? 91, bölgeler itibariyle seçilen milletvekili say?s? ise 40 olarak belirlenmi?ti. Bu seçimlerde Birlik Seçim Blo?u 61 sandalye ile en çok milletvekili ç?karan parti olmas?na ra?men, ülke istikrars?zl?k ortam?na sürüklenmi? ve daha sonra yukar?da ifade edilen parlamento sald?r?s? gerçekle?mi?ti. 25 May?s 2003'te yap?lan parlamento seçimleri, Koçaryan'?n parlamento aç?s?ndan endi?elerinin giderilmesi aç?s?ndan önemli olmu?tu. Birlik Blo?u'nun oylar?n yüzde 41'ni ald??? seçimler sonras?nda koalisyon hükümeti kurulmu?tu.

Sonraki dönemlerde baz? eski Sovyet Cumhuriyetlerinde ya?anan geli?melerin etkisiyle de Ermenistan muhalefetinin iktidar? devirmek için gösterdi?i çabalar, koalisyon içerisindeki çok seslili?in yaratt??? s?k?nt?lar ?imdilik pratik sonuçlar do?urmad? ve Koçaryan yönetimi iktidar?n? korudu.

KOAL?SYONDA HAREKETLENME

Son dönemlerde ya?anan en önemli geli?me ise koalisyondaki partilerden Orinats Yerkir (Hukuk Ülkesi) Partisi Siyasal Konseyi'nin 11 May?s 2006 tarihinde partinin hükümetten ayr?lmas? yönünde ald??? karar oldu. Bu karar?n hemen ard?ndan, Orinats Yerkir Partisi Ba?kan? Artur Ba?dasaryan, Ermenistan Parlamentosu Ba?kanl??? görevinden istifa etti?ini aç?klad?. Daha sonraki geli?meler, partiyi hükümette temsil eden bakanlar?n Artur Ba?dasaryan ile ayn? görü?te olmad???n? gösterdi. Konuya ili?kin ilk aç?klama yapan Orinats Yerkir, partili Kent ve ?mar Bakan? Aram Harutyunyan gibi, E?itim ve Bilim ve Kültür Bakanlar? da hükümetten ayr?lmay? dü?ünmediklerini aç?klad?. Hükümetten ayr?lma karar? alm?? partiden baz? milletvekillerinin bask? ve te?vikler nedeniyle istifa edece?i ve hükümeti desteklemeye devam edece?i haberleri üzerine, parlamento seçimleri s?ras?nda partiyi destekleyen Ermenistan Savunma Bakan? Serj Sarkisyan (ülkedeki en etkili siyasilerden biri), iddialar? yalanlayan nitelikte aç?klamalar yapmak zorunda kald?. Bu arada Artur Ba?dasaryan'?n parti arkada?lar?n?n hepsinin ayn? do?rultuda davranmad???n?n örnekleri daha fazla oldu. Orinats Yerkir (Hukuk Ülkesi) Partisi'ni temsilen parlamentodaki Savunma, Güvenlik ve ?çi?leri Komisyonu Ba?kan? Mger ?ahgeldiyan ile Sosyal Konular, Sa?l?k ve Çevre Komisyonu Ba?kan? Gagik Mkeniyan istifa etti. Mger ?ahgeldiyan, ayn? zamanda Ermenistan'?n NATO Parlamenter Asamblesi'ndeki Heyetinin Ba?kan? görevinden de istifa etti.

Parlamento Ba?kanl??? için ismi geçenlerin ba??nda yer alan Parlamento Ba?kan Yard?mc?s? Tigran Torosyan'a ilk destek eski Ba?kan Artur Ba?dasaryan'dan geldi. Daha önce 31 May?s'ta yap?laca?? ifade edilen seçimler baz? belirsizlikler nedeniyle gerçekle?tirilemedi. Fakat 1 Haziran 2006'da yap?lan seçimleri Torosyan kazand?.

Ermenistan'? yöneten koalisyonda iç ve d?? politikaya ili?kin çe?itli konular nedeniyle daha önce de sorunlar ya?anm??t?. Fakat son dönemde özellikle ülkenin gelece?inin Rusya'yla m?, yoksa Bat?'yla m? birlikte oldu?una ili?kin Artur Ba?dasaryan ile Ermenistan Devlet Ba?kan? Robert Koçaryan taraf?ndan yap?lan çeli?kili aç?klamalar dikkat çekiyor. Bu aç?klamalar?n Orinats Yerkir'in koalisyondan ayr?lmas? karar?nda ne kadar etkili oldu?u ise henüz netle?medi.