!á½p="justify">Ermenistan yönetiminin ciddi tavizler vermesine kar??n, Rusya ile ili?kilerini istedi?i seviyeye getirememesi, Koçaryan yönetiminin gelece?e yönelik endi?elerini art?rd?. Karaba? sorununun çözümünün yan?s?ra mevcut Ermeni yönetiminin 2007 ve 2008 y?llar?nda gerçekle?tirilecek seçimler için de Rusya'n?n deste?ine ihtiyac? var.

¹# 2006 tarihlerinde Rusya'n?n turistik kenti Soçi'de Avrasya Ekonomik ??birli?i Örgütü'nün (AE?Ö) resmi olmayan zirve toplant?s? yap?lm??t?r. Rusya Federasyonu Devlet Ba?kan? Vladimir Putin'in liderli?inde yap?lan toplant?ya Belarus, Ermenistan, Kazakistan, K?rg?zistan, Özbekistan ve Tacikistan devlet ba?kanlar? kat?lm??t?r. Hat?rlanaca?? üzere, Belarus, Kazakistan, K?rg?zistan, Özbekistan, Rusya ve Tacikistan AE?Ö'ye asli üye olurlarken, Ermenistan, Moldova ve Ukrayna henüz gözlemci üyedir.

Toplant?n?n dikkat çeken bir boyutu, Rusya Federasyonu'nun küresel geli?melerin bölgesel yans?malar?n? kendi lehinde kullanarak, eski Sovyet co?rafyas?nda toparlanma sürecini h?zland?rmas? olmu?tur. Toplant? s?ras?nda Putin aç?k ifadelerle, kendilerine yak?n gördükleri ülkelerin kat?l?m?yla Avrasya co?rafyas?nda ortak ekonomik yap?y? olu?turmay? planlad?klar?n? vurgulam??t?r. Bu çerçevede Putin, gözlemci üyelerin asli üyeli?e geçi? sürecini h?zland?racaklar?n?n mesaj?n? da vermi?tir. Toplant?n?n dikkat çeken di?er boyutu ise toplant?ya kat?lan liderler aras?nda yap?lan ikili görü?me trafi?i olmu?tur. Bu çerçevede Güney Kafkasya'daki geli?meleri yak?ndan ilgilendirmesi itibariyle, özellikle Ermenistan Devlet Ba?kan? Robert Koçaryan ile Putin aras?ndaki görü?me dikkatle izlenmekteydi.

Görü?mede, her iki lider ikili ili?kileri daha da ileri düzeye ta??maya yönelik olumlu ifadelere yer vermi?tir. Görü?menin kapal? k?sm?na ili?kin aç?klama yap?lmam??t?r. Fakat aç?k k?sm? ilginç yanl??l?klara sahne olmu?tur. ?kili ili?kilerin mevcut durumundan memnuniyet duydu?unu ifade eden Putin, Ermenistan ile Azerbaycan'? kar??t?rarak, Koçaryan'a "bu sene Rusya'da Azerbaycan y?l?n?n üst düzeyde" kutland???n? anlatm??t?r. ?a?k?nl???n? saklayamayan Koçaryan önce duraksam??, sonra k?s?k sesle "Ermenistan" diyerek Putin'i düzeltmeye çal??m??t?r. Bunun ard?ndan Putin önce "evet Ermenistan" demi?, Koçaryan'?n ?a?k?nl???n?n geçmedi?ini görünce, özür dileyerek, asl?nda bu kar??t?rman?n hayra alamet oldu?unu, zira "malum sorunun" (Azerbaycan topraklar?n?n Ermenistan taraf?ndan i?gali sorunu kastedilmi?tir) çözümü için ciddi ad?mlar?n at?lmakta oldu?unu dile getirmi?tir.

Putin-Koçaryan görü?mesinin kapal? k?sm?na ili?kin ayr?nt?lara sahip olmasak da, son dönemlerde ikili ili?kilerin seyrinin, Ermenistan aç?s?ndan arzu edilir durumda olmad??? gerçe?inden yola ç?k?larak, Ermenistan'?n baz? beklentilerini ve hassasiyetlerini dile getirdi?i dü?ünülebilir. Keza, Rusya Federasyonu kar??s?nda devaml? olarak borçlanan ve her defas?nda borçlar?n? hafifletmek için önemli ekonomik kurulu?lar?n? bu ülkeye kapt?rmak zorunda kalan Ermenistan'da kamuoyu, ikili ili?kilerin seyrinden rahats?zl?k duymaktad?r. Son olarak Temmuz 2006 sonlar?nda borçlar?n? ödeyememesi nedeniyle Ermenistan Hava Yollar? Armavia'n?n Rusya'ya yapt??? uçu?lar?n?n durdurulmas? konusu gündeme gelmi?ti. Baz? uzmanlar, Rusya Federasyonu'nun bu durumdan yararlanmak suretiyle, Ermenistan havac?l???nda söz sahibi olmak için ciddi giri?imlerde bulunabilece?ini iddia etmektedir.

Ermenistan yönetimi, iç ve d?? meselelerde Rusya Federasyonu ile ili?kilere büyük önem vermesine ve bu ülke ile ili?kilerinde ciddi tavizler göstermesine ra?men, ikili ili?kilerin seyrini istedi?i ?ekilde götürememesi, gelece?e yönelik ciddi endi?elerin do?mas?na neden olmaktad?r. Azerbaycan topraklar?n?n Ermenistan taraf?ndan i?gali sorununun (Karaba? sorununun) çözümü süreci nedeniyle Rusya'n?n deste?ine duyulan ihtiyac?n yan? s?ra, mevcut yönetim, 2007 ve 2008 y?llar?nda gerçekle?tirilecek olan parlamento ve ba?kanl?k seçimlerinde ya?anabilecek s?k?nt?lar? da bu ülkenin deste?i ile atlatmay? planlamaktad?r.

Antidemokratik uygulamalar? nedeniyle içeride ve uluslararas? alanda ciddi s?k?nt?lar ya?amakta olan Ermenistan yönetimi, özellikle, eski Sovyet cumhuriyetlerinde Bat? destekli "renkli devrimlerin" gerçekle?tirilmesi sürecinden sonra Rusya Federasyonu'na daha fazla önem vermeye ba?lam??t?r. Mevcut Ermenistan yönetimi, kendi gelece?i aç?s?ndan ta??d??? endi?eleri Rusya'n?n deste?i ile a?abilece?ini dü?ünmektedir. Bu dü?ünce ise Ermenistan'? içerisinden ç?k?lmas? çok zor bir ikilemin içerisine sokmaktad?r. Bir yandan Rusya Federasyonu'na a??r? ba??ml?l?ktan ve verdi?i tavizlere çok az kar??l?k ald??? dü?üncesinden duyulan rahats?zl?k; di?er yandan içeride antidemokratik uygulamalar, d??ar?da ise sald?rgan politikalar nedeniyle olu?mu? s?k??m??l??? a?mak için Rusya'n?n deste?ine duyulan ihtiyaç.

Asl?nda, Kafkasya'daki dengelerde uzun zamandan beri ?ekillenen Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye ve Rusya-Ermenistan-?ran göreceli ittifaklar? dikkat çekmekteydi. Fakat Azerbaycan'?n ABD-?ran gerginli?inden ?ran ile ili?kisi için, bölgedeki renkli devrimler dalgas? ve ABD'nin bölgeye yerle?me giri?imleri etkeninden ise Rusya ile ili?kisi için yararlanmas?, dengenin Ermenistan aleyhinde de?i?mesine neden olmaktayd?.

Karaba? sorununun çözümü için 10-11 ?ubat 2006 tarihlerinde Paris'te gerçekle?tirilen görü?meleri, "Savunma Bakan? Oskanyan'?n kay?npederi vefat etti?i için" yar?da terk eden Koçaryan'?n, 21-22 Temmuz 2006 tarihlerinde Moskova'da gerçekle?tirilen BDT Devlet Ba?kanlar? son gayr-? resmi zirvesine de "sa?l?k durumundaki s?k?nt?lar nedeniyle" kat?lmamas?, Ermenistan'?n s?k??m??l???n? gösteren en güzel belirtiler olmu?tur. Koçaryan'?n program?na ve görü?melerine bak?l?rsa, "sa?l?k durumundaki s?k?nt?lardan" ziyade ba?ka s?k?nt?lar?n varl???ndan bahsetmek daha do?ru olacakt?r. Önemli bir destekçisi olarak gördü?ü Rusya'n?n, Ermenistan'da yap?lacak olan bir sonraki seçimlerde nas?l davranaca?? tam olarak bilinmezken, Karaba? sorununun çözümüne ili?kin olarak da baz? Rus yetkililerin "Ermenistan i?gali alt?ndaki Azerbaycan topraklar?"ndan bahsediyor olmas? Ermenistan'? rahats?z etmektedir. Koçaryan Soçi'deki son görü?melere kat?larak bu s?k?nt?lar?n? bir ölçüde a?maya çal??m??t?r. Bu arada Rusya Federasyonu Devlet Dumas? Milletvekili ve BDT Ülkeleri Enstitüsü Müdürü Konstantin Zatulin, Regnum ajans?na verdi?i demeçte bölgesel ili?kileri de?erlendirirken, Rusya-Ermenistan ili?kileri konusunda ilginç tespitlerde bulunmu?tur. Zatulin, Ermenistan'?n Azerbaycan kar??s?nda güçlü kalabilmek için devaml? olarak Rusya'dan askeri destek almaya çal??t???n? ama bu süreçte Rusya'ya ba??ml?l???n? daha fazla art?rd???n? ve gittikçe Rusya'n?n eyaleti olmaya ba?lad???n? vurgulam??t?r.

Koçaryan ve di?er liderler ister Rusya Federasyonu, baz? di?er devletlerle ili?kilerini geli?tirmek ya da en az?ndan arzulad?klar?na yak?n bir seyre sokmak için özel çabalar sarf etmeyi sürdüreceklerdir. Fakat yukar?daki tespitlerden de görüldü?ü üzere, ola?and??? bir geli?me ya?anmad??? ve Ermenistan iç ve d?? politik anlay???n? de?i?tirmedi?i sürece mevcut ikilemden tam olarak kurtulmas? olanaks?zd?r.