ERMEN? ?DD?ALARI: B?R YAZI VE DÜ?ÜNDÜRDÜKLER?

Türk bas?n?n?n uzun bir süredir uygulamaya koydu?u, yurt d???nda ba?ka dillerde yaz?lm?? ve de çe?itli bas?n-yay?n kurulu?lar?nda yay?nlanm?? yaz?lar? tercüme ederek yay?nlama gelene?i tart??mas?z Türk okuyucusu aç?s?ndan alk??lanacak bir durumdur. Belki ba?ka bir yerde yay?nlanmam?? olsa bile, bu tarza Türkiye’de faaliyet gösteren bir yay?n gurubunun kendi ad?na yabanc? akademisyenlere veya kalem erbab?na yaz? sipari? ederek yay?nlanmas? da eklenmelidir. Ancak rekabet ortam?n?n yaratt??? olumsuzluklar veya zamanla s?n?rl? bir tak?m durumlarda istenilen ölçekte ve temsil yetene?i olan muhtevas? tenkide muhtaç veya de?il, do?rulu?u veya yanl??l??? bir yana, in?a edilmemi?  bilgi y???nlar?n?n duygularla veya ön yarg?larla kaleme al?nm?? yaz?lar?n da yay?nlanma tehlikesi her zaman olas?d?r. Bu durumda elbette baz?lar? “yay?nlan?rsa k?yamet mi kopar” temelli dü?ünceler üreteceklerdir. Bu da sayg?yla kar??lanmas? gereken bir durumdur. Ayn? sayg?y?  “Bu yaz? hangi özelli?inden dolay? yay?nland??” soru merkezli fikirler için de duymak gerekecektir. Bu yorumla  amac?m?z  elbette böylesi bir durumu aç?klamak veya bu gibi sorulara cevaplar bulmak olmayacakt?r. Ancak ciddi bir gazetede amatör yazarlardan  çok, kalem erbaplar?na ayr?lm??  bir alanda ç?km?? olan bir yaz?n?n muhtevas?yla ilgili görü?lerimizi ifade etme ihtiyac?n? hissetti?imizi de belirtmemiz gerekmektedir.

Radikal Gazetesi 1 Kas?m 2006 tarihinde, 31 Ekim 2006’da  The Daily Star (Lübnan) gazetesinde yer alan Christopher Atamian taraf?ndan yaz?lan bir yaz?y? “Soyk?r?m?n simgesel tekrar? engellenecek” ba?l???yla yay?nlad?. Öncelikle belirtmemiz gereken konu yazar?n soyad?n?n Atamyan yaz?lmas? konusunda oldu?u gibi -Türkçe okunu?u mazeretine s???n?lamaz, çünkü o zaman niçin ismi de?il- dikkat ve özenden yoksun bir çeviri söz konusu oldu?udur. Hatta bir niyeti ifade edebilecek çeviri eksikliklerinden söz edilebilir.
Bu eksiklikler;
1. Öncelikle yazara haks?zl?k olarak de?erlendirilebilir.
2. Yaz?n?n bütünlü?ünü bozdu?u dü?ünülebilir. Ancak bunu zay?f bir argüman oldu?unu söylemek de mümkündür.
3. En önemlisi  yaz?daki avamili?in ortadan kald?r?larak yaz?n?n yaz?l?? amac? ve niteliklerini önemli hale getirmeye yönelik çabalar oldu?u fikrini dü?ündürmesidir.
 
Birincisi; makalenin ba?l??? yazara ait bir ba?l?k olmay?p, yazar?n yaz?s?nda de?indi?i bir ba?kas?na ait bir cümleden üretilmi?tir. Gazetecilik mesle?inde haberin de?il bir makalenin ba?l???n?n tadilat? var m?d?r? Bilemiyorum, ancak  bu de?i?ikli?in yaz?ya a??rl?k kazand?rmaya yönelik oldu?u görülmektedir.
?kincisi; yaz? Jacques Chirac’?n son Ermenistan ziyaretinde ifade etti?i “Ya?as?n Fransa, ya?as?n Ermenistan” (vive la France, vive l’Armenie) cümleleriyle bitti?i halde çeviriden bu cümle ç?kar?lm??t?r. Bu eylem önemlidir çünkü  yaz?n?n amaç ve niyetini, hatta seviyesini gösteren bu final cümle okuyucunun gözünden kaç?r?lm??t?r.

Üçüncüsü; yazar Türklerin 90 y?ld?r yerle?ik H?ristiyan halk? tümüyle yok etme i?leminin tamamlanmas?ndan bahsetmektedir. Ancak  hezeyan anlam?na gelebilecek bu k?s?m da çeviride yer almamaktad?r.
Yaz? esas itibariyle 12 Ekim 2006 tarihinde Frans?z Meclisi’nde kabul edilen “Ermeni Soyk?r?m?n? ?nkar” kanunu çerçevesinde ele al?nm??t?r. Burada vurgu özellikle Gayssot kanununa yap?lmaktad?r. Söz konusu kanuna göre Yahudilere uygulanan soyk?r?m? inkar suç say?lmaktad?r. Dolay?s?yla Meclis karar?yla soyk?r?ma u?rad?klar? kabul edilmi? olan bir ba?ka Milletin de bu kapsamda de?erlendirilmesi gerekmektedir. K?saca Ermeniler Yahudilerden daha az de?erli de?ildir denilmektedir. Bu minvalde ç?kacak olan yasa  Gayssot kanunun devam? niteli?inde olacakt?r. Burada mant?ki bir ili?kiden söz edilebilirse de iki olay?n hukuk süreci, tarihi dayanaklar?, kabul edilebilirlik oranlar?n?n ayn? olmad??? muhakkakt?r. Nitekim Fransa dahil bir çok Avrupa ülkesinde bu durumun alt? çizilmektedir. Ayr?ca Yahudilere uygulanan soyk?r?m?n inkar edilmesinin kanunla önlenmeye çal???lmas? Avrupa’n?n kendi iç dinamikleriyle ilgili bir konudur. Her ne kadar ifade özgürlü?ü ba?lam?nda k?s?tlamalar içerse de ?rkç?l???n tezahür etmemesi için böyle bir yöntemin seçildi?i görülmektedir.

Temeli olmayan bir ba?ka argüman ise Ermenileri Türklerin hakaret ve tahriklerinden uzak tutmak ad?na Frans?zlar?n ç?kard??? kanuna destek verilmesidir. Burada çok aç?k mant?ksal bir sorun oldu?u görülmektedir. Soyk?r?m yapmad???n? söyleyen bir toplumun tahrikçi veya hakaret eden konumunda gösterilmesi anla??labilir bir olgu de?ildir. Halbuki tam tersine bir durum söz konusudur: Siz soyk?r?m yapanlardans?n?z cümlesine muhatap olan ki?ilerin tahriki ve ma?durlu?u söz konusudur. Hiç kimse Ermeniler I. Dünya sava?? s?ras?nda ma?dur olmad?lar dememektedir. Sadece insanlar? sizden farkl? oldu?u, ba?ka bir inanca mensup oldu?u için yok etmek amaçl? bir düzenekten bahsedilemez  denilmektedir.
Bir ba?ka dikkat çeken konu ise; Bu güne kadar I. Dünya sava??ndaki Ermeni kay?plar?n? sürekli olarak artt?ran Ermeni diyasporas?, bu kez 1,5 Milyon Ermeni kayb?n?n yan?na 1,5 milyon Rum ve Süryani ekleyerek destek cephesini geni?letmek istemektedirler. Hatta 90 y?ld?r uygulanan bir H?ristiyan yok edilmesinden söz ederek vakay? bir din sava?? konumuna getirerek belki de böylece   genel kabul almak istemektedirler.
 Bu güne kadar Ermeniler olaylar? sadece 1915-17 y?llar? aras?nda geçmi? vak?alar ele almaktayd?lar. Ancak görüyoruz ki bu alanda yeni belgelerin ortaya ç?kmas?, Osmanl? ar?ivlerinin okuyucunun hizmetine sunulmas?, Ermeni iddialar?n?n akademik ispata muhtaç olmas?  vb. sebeplerle olaylar 1915-1923 aras?na te?mil edilmek istenmektedir. Bunun pratikteki faydas? ise öncelikle sürecin geni?letilerek Rum ve Süryanilerin de bu alana çekilmek istenmesidir. Ayr?ca daha da önemlisi  1918-1923 y?llar?nda i?gale u?ram?? bir milletin verdi?i milli mücadelenin suland?r?lmas?, hatta yok farz edilmesi söz konusudur.

K?saca yaz? ciddiyetten ve objektiviteden uzak ehil olmayan ve hatta aç?kça önyarg?lar? olan bir ki?i, taraf?ndan yaz?ld??? anla??lmaktad?r. Bütün erkeklerin katledildi?ini, kad?n ve çocuklar?na tecavüz edildi?ini yazan birinin yaz?s?n? Frans?z devlet ba?kan?n?n Erivan ziyaretinde söyledi?i ya?as?n Fransa, ya?as?n Ermenistan cümleleriyle bitirmesi gayet ola?an kabul edilmesi gerekir. Ancak ?u kadar?n? söylemek gerekir ki b?rak?n çaps?z ve tarafl? olu?unu akademik üslupla yaz?lm?? ancak ya?as?n Türkiye diye biten bir makalenin d??ar?da yay?nlanmas? mümkün de?ildir. Burada söz konusu edilen husus Türk kamuoyunun büyük ço?unlu?unun kabul etmeyece?i bir fikrin Türkiye’de yay?nlan?p yay?nlanmamas? de?ildir. Bu evrensel hak tart???lmamaktad?r. Ancak fikir dahi içermeyen, sadece “yazar?n” içinde bulundu?u cemiyet veya kendi halet-i ruhiyesiyle hiç bilmedi?i bir alanda yazd??? ?rkç?l?k merkezli bir yaz?n?n tercüme edilerek ciddi bir yorummu? gibi yay?nlanmas? söz konusudur.