AMER?KAN SEÇ?MLER?N? KAZANDIK MI, KAYIP MI ETT?K?

Demokratlar?n iktidar partisi Cumhuriyetçileri sal? günkü ara seçimde devirerek Kongre'yi ele geçirmesiyle Washington'da siyasi tablo de?i?ti. Amerika'da yeni bir dönem ba?l?yor. Ba?kan Bush'un neden yenilgiye u?rad???, farkl? bir analiz konusu. Peki mevcut tablodan Türkiye nas?l etkilenecek?

Ankara, Cumhuriyetçi Bush yönetimiyle Irak sava?? sürecinde ciddi oranda y?pranan ili?kilerini onarmaya çal???yordu. Ancak iktidarla ili?kileri öncülleme kolayc?l???, Demokrat muhalefetle gerekti?i gibi ileti?im kurulmas?na imkan vermedi. 12 y?ld?r Kongre'ye hakim olan Cumhuriyetçilerin eski liderlerinden Bob Livingston'un lobicilik firmas?n?n yard?m?yla ?imdiye kadar i?in büyük k?sm? halledilebiliyordu. Ama art?k Kongre Demokratlar?n...

Türkiye 'eski kral öldü, ya?as?n yeni kral' havas?na m? girmeli? Bence hay?r. Çünkü Cumhuriyetçiler ço?unlu?u kaybetmi? olabilir; ama Kongre'nin yar?ya yak?n k?sm? ve Beyaz Saray hâlâ ellerinde. Dolay?s?yla zay?flam?? olsalar da Washington'da hâlâ az?msanmayacak güçleri var. Di?er yandan, Ankara'n?n Demokratlara aç?lma esnekli?ini göstermemesi için bir sebep yok. Biraz geç kal?nm?? olsa da tren hâlâ tamamen kaç?r?lm?? de?il...

Kongre'de d?? politikada kilit pozisyonlar? tutacak Demokrat liderlerin ço?unun farkl? sebeplerle Ankara'yla sorunlar? var. Müstakbel Temsilciler Meclisi Ba?kan? Nancy Pelosi, Senato Ba?kan? Harry Reid, D?? ?li?kiler Komitesi Ba?kan? Senatör Joe Biden ve Uluslararas? ?li?kiler Komitesi Ba?kan? Tom Lantos bu cümleden say?labilir. Kilit Demokrat liderlerle so?ukluklar? gidermek önemli. Ba?bakan Erdo?an, Washington ziyaretini, Kongre'nin tatile girdi?i seçim kampanyas? dönemi yerine, ta?lar?n yerine oturaca?? Ocak 2007'den sonra gerçekle?tirseydi ve Demokratlarla da görü?ülebilseydi çok daha verimli olabilirdi...

Türk-Amerikan ili?kilerinde yak?n dönemde kriz potansiyeli ta??yan sözde Ermeni soyk?r?m tasar?lar? ve Irak konular?nda Demokratlar?n genel çizgisi Türkiye'den biraz uzak. Seçim öncesinde söylediklerinin hepsini karar merciinde hayata geçiremeyebilirler. Ancak birçok etkili Demokrat özellikle soyk?r?m iddialar?nda Ermeni lobisine tehlikeli derecede angaje olmu?. B?çak kemi?e dayand???nda Ba?kan Bush yine devreye girecektir ama Cumhuriyetçi Beyaz Saray'?n Kongre'deki Demokrat liderlere ricac?l???n?n ne derece etkili olaca?? ?üpheli. Türkiye'nin kaosu körükleme endi?esinden dolay? ?u a?amada s?cak bakmad??? Irak'tan hemen asker çekmeye ba?lama seçene?i, ço?u Demokrat?n seçim kampanyas?nda en önemli unsurlardan biriydi. Senatör Biden gibi isimlerin, Irak'?n üç ayr? devlete bölünmesi dahil baz? ihtimalleri savunduklar? biliniyor.

Ermeni tasar?s? bu nisanda Kongre'den geçerse, Irak'ta Türkiye'nin kayg?lar?n? derinle?tirici ad?mlar at?l?rsa ve PKK varl???na kar?? gözle görülür tedbirler al?namam?? olursa, baharda kendimizi pekala yeni bir Türk-Amerikan krizi içinde bulabiliriz. S?rf sözde Ermeni soyk?r?m? meselesi bile Türk-Amerikan ili?kilerini zehirlemeye yeter. Böyle bir geli?menin Washington'a kar?? zaten baya?? tepkili olan Türk kamuoyu ve idari erkan?nca nas?l kar??lanaca??n? tasavvur edin. Ülkenin do?usunun Ermeni ve Kürtler aras?nda bölü?türülece?i korkular? iyice ayyuka ç?kar. ABD'nin art?k Türkiye'nin dostu olmad??? kanaati peki?ir. Seçim havas?na giren Ankara'da ili?kilere sahip ç?kacak babayi?it de kolay kolay bulunamaz. Ve iki ülke aras?nda peki?tirilmeye çal???lan ortak stratejik vizyon ciddi zarar görebilir.

Bir de barda??n dolu taraf?na bakal?m. Demokrat Ba?kan Bill Clinton'un Türk-Amerikan ili?kilerinde b?rakt??? olumlu iz önemli bir miras. Demokratlar?n Cumhuriyetçilerden daha enternasyonalist ve dünyayla uyumlu bir çizgiyi benimsemeleri Türkiye için avantaj. Her iki parti için de vaziyeti kurtarma arac?na dönü?en Baker-Hamilton Komisyonu'nun, Irak'a kom?u ülkeleri çözümün parças? yapma mekanizmalar? önermesi bekleniyor. Dolay?s?yla Washington'da dinlenme katsay?m?z artabilir. Demokratlar Amerikan d?? politikas?n? neocon'larca bayraktarl??? yap?lan idealist, sürrealist ve maksimalist do?rultudan daha realist ve pragmatik bir çizgiye çekmeye çal??acakt?r. Ortado?u'da demokratikle?tirme vitesinin dü?ürülüp eski istikrarc? siyasete k?smen dönülmesini ve reformlar?n zamana yay?lmas?n? isteyebilirler. Demokratlar?n ço?u Suriye ve ?ran'la diplomatik angajman? da Amerikan ç?karlar?na daha uygun görüyor. Ortado?u bar?? sürecini canland?rmak istiyorlar. Bütün bunlar Ankara'n?n anlay???na uygun.

Amerika'da siyasi tablonun de?i?mesi, d?? politikas?nda taktiksel varyasyonlara yol açabilir; ama genel stratejik duru? pek de?i?mez. Türkiye gibi önemli bir bölgesel gücü küstürmemek, ABD için stratejik zorunluluk. Türkiye eskisi gibi çantada keklik de?il. Türkiye küserse, ABD ve ?srail'in Ortado?u'daki vahim konumunu düzeltmeye yeterince katk?da bulunamaz ve teröre kar?? mücadelede radikallerin eli güçlenir. Türk-Amerikan stratejik ili?kileri, her iki ülkedeki iç siyasi kayg?lara kurban edilmemeli. Muhtemel tren kazalar?n? önlemek, yo?un diyalogdan geçiyor.