Editörün Notu

Ermeni Araştırmaları Dergisinin yeniden editörlüğünü üstlenmekten ve bu sayıyı hazırlamaktan kıvanç duymaktayız.

Daha önce olduğu gibi bu sayıda da ilk yazı Olaylar ve Yorumlar'dır. Bu yazı, iki sayı arasında geçen zaman içinde Ermeni sorununda ve Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde meydana gelen başlıca gelişmeleri ele almakta ve bunların anlamı ve olası etkileri hakkında yorumlarda bulunmaktadır. Olaylar ve Yorumlar yazısının amacı hem bilgi vermek hem de ilerde araştırmacılar için bir tür rehber olmaktır. Bu sayıdaki Olaylar ve Yorumlar bazı belgeleri de içermektedir. Yazının değindiği belgelerden hacimli olanlar Dergimizin Belgeler bölümüne konmuştur.

Tanınmış tarihçi Amerikalı Profesör Dr. Justin McCarthy 24 Mart 2005 tarihinde Ankara'da TBMM Senato Salonunda bir konferans vermiştir. Ermeni isyanları ve Osmanlıların bu isyanlarla mücadelesi hakkında değerli bilgiler içeren bu konferansın metnini ve içerdiği şema ve haritaları, Sayın Profesörün izniyle, Ermeni İsyanları ve Osmanlılar başlığı altında yayınlıyoruz.

Canan Seyfeli Sis (Kilikya) Ermeni Gatoğigosluğu'nun Geçirdiği Evreler başlıklı yazısında Ermenilerin hem milli hem de dini kimliklerinin korunmasında önemli bir rol oynayan ve 1921 yılında Sis'ten (Kozan)  Lübnan'daki Antilyas'a taşınan Sis. Gatoğigosluğu  (en yüksek dini makam) hakkında bilgi vermektedir.

Özdem Karasandık'ın Ayrılıkcı Ermeni Siyasi Örgütlerine Karşı Osmanlı Devleti’nin İlk Önlemleri ve Eleştiriler adını taşıyan yazısında Ermenilerin 1860'lı yıllarda milliyetçilik akımlarından etkilenmeye başladıklarını ve bunda Ermeni kilisesinin rolünün büyük olduğunu belirtmekte, milliyetçilik hareketlerinde Ermeni cemiyetleri ve siyasi partilerinin faaliyetlerine değinmekte ve bu faaliyetlere karşı Osmanlı İdaresi tarafından alınan önlemlerden ve bunların yeterince başarılı olmamasından bahsetmektedir. 

Önder Duman tarafından kaleme alınan Mütareke İstanbul'unda Ermeni Faaliyetleri başlıklı yazı,  pek bilinmeyen bir konuya, mütareke döneminde kaçırılan ve Hıristiyanlaştırılan yapılan Türk çocuklarına değinmektedir.

Dergimizin bu sayısında üç kitap tahlili bulunmaktadır.  Türkiye'de son zamanlarda Ermeni sorunu ile ilgili arşivlerin yayınlanması hız kazanmıştır. Genelkurmay ATESE Başkanlığı Birinci Dünya Savaşı dönemine ait bazı arşivleri "Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri, 1914–1918" başlığı ile dört ciltlik bir seri halinde yayınlamaya başlamış ve ilk iki cildini çıkarmıştır. Bu ciltlerin tahlili Enstitümüz mensubu Oya Eren tarafından yapılmıştır.

Türk Tarih Kurumu da bazı Fransız Belgelerini "Fransız Diplomatik Belgelerinde Ermeni Olayları, 1914–1918" başlığı ile yayımlamaya başlamıştır. Altı cilt tutacak olan bu serinin ilk kitabının tahlili ASAM Mensubu Musa Gürbüz tarafından yapılmıştır.

Birinci Dünya Savaşında Osmanlı İmparatorluğunda düşmanla çarpışmalarda ölenlerden daha fazla kişinin salgın hastalıklara kurban olduğu rivayet edilirdi. Prof. Dr. Hikmet Özdemir "Salgın Hastalıklardan Ölümler, 1914–1918" başlıklı kitabıyla bu konuyu açıklığa kavuşturmuş bulunmaktadır. Bu kitabın tahlili Doç. Dr. Kamer Kasım tarafından yapılmıştır.

          Bu sayıda, Enstitümüz mensubu Yıldız Deveci tarafından hazırlanan En Son Çıkan Kitaplar hakkında ayrıntılı bir liste bulunmaktadır.

          Yukarıda da değindiğimiz gibi,  son ayların bazı olaylarına ait beş adet belgenin tam metinleri Belgeler bölümünde yer almaktadır.

Enstitümüz tarafından düzenlenen Makale Yarışması sonuçlanmış ve 24 Mayıs 2005 tarihinde düzenlenen bir törenle ödüller sahiplerine dağıtılmıştır. Ödül alanların listesi derginin iç kapağında kayıtlıdır.

Dergimizin bu sayısının okurlarımızın beğenisine mahzar olması dileklerimizle saygılar sunarım.

                                                          Editör