| | | | | | ERMEN? TERÖRÜ ÜZER?NE ANAL?Z Ercan ÇİTLİOĞLU*
Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | |
| | .n@ le="text-align: juğÿd ERMEN? TERÖRÜ ÜZER?NE ANAL?Z178d old;">ERMEN? TERÖRÜ ÜZER?NE ANAL?Z
Ercan Ç?TL?O?LU*
22 Ocak 1973’te Türkiye’nin Los Angeles Ba?konsolosu Mehmet Baydar ve Konsolos yard?mc?s? Bahad?r Demir’in,Los Angeles,Santa Barbara’da George Yanikian adl? ya?l? bir Ermeni taraf?ndan Biltmore Otelinde tabancayla vurularak öldürülmesi ve bu bireysel eylemin“Türklerce Ermenilere uygulanan soyk?r?m?n intikam? amac?n? ta??d???n?n”aç?klanmas? ile Türk-Ermeni ili?kilerinin kanl? ve istenmeyen olaylara dönü?mesinin milad? olan 1878 Berlin Antla?mas?’ndan günümüze süregelen“Ermeni Katliam? ve Terör”hareketlerinin dördüncü ve son evresi ba?lam?? oldu.
Bu evrelerden birincisi Osmanl? ?mparatorlu?unda 400 y?l boyunca“Millet-i Sad?ka”olarak adland?r?lan ve ayr?cal?klara sahip, bar?? içinde bir ya?am süren Ermeni tebaas?n?n Osmanl? Türkleri ve yönetimi ile ili?kilerinin ayr?l?kç? hareketlerin ba? göstermesi ile bozulma sürecine girdi?i 1880’li y?llard?r.
Terörizmi dünyaya arma?an eden“Narodnaya Volya”gibi Nihilist Rus gruplar?ndan esinlenerek ortaya ç?kan ihtilalci Ermeni komiteleri (Armeneganlar - Van, 1885; Hay?rsever Cemiyeti - ?stanbul, 1860; Araratl? - Van, 1870; H?nçak Komitesi - Cenevre, 1887; Ta?naksütyun - Tiflis,1890 gibi)?iddeti bir araç olarak uygulamakta tereddüt etmezler.?ngiltere,Fransa,Rusya gibi baz? devletlerin gündeme ta??d?klar?“Ermeni meselesi”ile güç kazanan komiteler Do?u Karadeniz,Do?u Anadolu ve Kilikya’da isyanlar ç?kararak(1‘nci Sasun,Taloni,Zeytun,Van gibi)bir yandan Osmanl? otoritesine ba?kald?r?rken bir yandan da çapulculuk,ya?ma, öldürme,soygunlara giri?irler.Ancak tarihsel gerçeklik ad?na vurgulanmas? gereken bir önemli nokta,kalk??malar?n hemen tümünün lider kadrolar?n?n özellikle Çarl?k Rusyas?ndan gelen militanlardan olu?tu?u,kalk??malar?n bu kadrolarca örgütlenerek gerçekle?tirildi?i,özellikle ?stanbul’da ya?amakta olan Ermenilerin ihtilalci komitelere maddi katk?da bulunmay? reddetmi? olmalar?d?r.Öyle ki“ba???ta bulunmayan”birçok Ermeni,hain ve i?birlikçi ilan edilerek H?nçak ve Ta?naksütyun militanlar?nca öldürülmü?lerdir.Bar???n bozulmas?n?n birincisi olarak adland?rabilece?imiz bu evreyi Birinci Dünya Sava?? ve Milli Mücadele y?llar?nda,Ermeni çetelerce toplu k?y?m boyutlar?na vard?r?lan ve ?smet ?nönü’nün Lozan Konferans?nda bir milyondan fazla sivil Türkün ya?am?na mal oldu?unu vurgulad??? sistematik sald?r?lar izler.
Üçüncü evre ba??ms?zl?k amaçlar?n? gerçekle?tiremeyen Ermeni ihtilalci komitecilerin giri?tikleri intikam almaya dönük cezaland?rma eylemleridir.Paris ve Lozan Konferanslar?nda u?ran?lan siyasi ba?ar?s?zl?klar?,askeri anlamdaki yenilgilerine eklendi?inde Ermeni Komiteciler kendilerince sorumlu tuttuklar? baz? eski Osmanl? naz?rlar? ile ?ttihat ve Terakki önde gelenlerini u?rad?klar?n? ileri sürdükleri soyk?r?m?n suçlular? ilan ederek öldürürler.Osmanl? Dahiliye eski Naz?r? Talat Pa?a(Soghomon Tehlirian,Berlin,15 Mart 1921),Hariciye eski Naz?r? Sait Halim Pa?a(Ar?avin ?riakin,Roma,5 Aral?k 1921), Bahriye eski Naz?r? Cemal Pa?a(Tiflis),Bahaattin ?akir ve Cemal Azmi Bey(Aram Yergenian,Berlin,17 Nisan 1922)Ermeni gizli terör örgütü Nemesis militanlar?nca vurularak öldürülürler.Devlet otoritesine ayr?l?kç? amaçl? toplu kalk??madan intikam amaçl? siyasi cinayet ve örgütlü terör eylemlerine geçi? olarak adland?r?labilecek üçüncü evre ayn? zamanda“soyk?r?m” iddialar?n?n ortaya at?ld???,yayg?nla?arak taban bulmaya ba?lad??? bir zaman dilimini de ifade eder.
?ngiltere,Fransa ve Rusya’n?n,Ermeniler üzerindeki oyunlar?n?n iflas? anlam?ndaki bu üçüncü evre ABD’ninde Wilson Prensipleri ba?lam?nda kat?l?m? ile“bir günah ç?karma ve ba???latma”arenas?na dönü?türülürken,Ermeni komitecilerde ?rkda?lar?na “hakl?l?klar?n? kan?tlama”ve geçmi?i unutturmayarak“saflar? s?k? tutma u?ra?lar?na”ba?larlar.
Talat Pa?a’n?n katili Soghomon Tehlirian’?n Berlin’deki duru?mas?n?n Osmanl? ?mparatorlu?u’nun yarg?land??? bir platforma dönü?mesi asl?nda dördüncü ve terör ba?lam?ndaki son evrenin bir provas? niteli?indedir.?lk kez Berlin’de sahnelenen, soyk?r?m iddialar?n?n mahkeme salonuna ta??nmas?na ili?kin oyun sonraki y?llarda Paris Konsoloslu?umuzun bas?lmas? ve bir Türk güvenlik görevlisinin öldürülmesi ile ilgili dava s?ras?nda da yinelenecek ve Türkiye,Tehlirian davas?n?n uyar?c? sinyallerini zaman?nda alg?lay?p önlem geli?tirememenin faturas? ile elli y?l sonra bu kez Paris’te yine mahkeme salonlar?nda kar?? kar??ya kalacakt?r.
22 Ocak 1973’te Los Angeles’ta bireysel bir eylemin tetikledi?i dördüncü evre ise aç?l???n? 22 Ekim 1975’te Türkiye’nin Viyana Büyükelçisi Dani? Tunal?gil,hemen iki gün sonra da Paris Büyükelçisi ?smail Erez ve makam ?oförünün(24 Ekim 1975) vurularak öldürülmesi,eylemleri Ermenistan’?n Kurtulu?u için Gizli Ermeni Ordusunun(Asala,Armenian Secret Army for Liberation of Armenia)üstlenmesi ile yapar.
Ermeni Soyk?r?m? iddialar?na dünya kamuoyunun dikkatinin çekilmesi,temelleri 1920’li y?llarda ortaya at?l?p sistematik bir çal??ma ile yayg?nla?t?r?larak t?rmand?r?lan suçlamalar?n yerle?ik bir inan??a dönü?mesi amac?yla,sonraki dönemde yürütülecek siyasi mücadelenin altyap?s? niteli?indeki dördüncü evre kesintisiz on y?l sürer.Bilanço dünyan?n be? k?t’as?nda 21 ayr? ülkenin 38 kentinde 110 eylemdir.
Türkiye'de Ermeni terörü söylemi bugüne de?in,eylemlerin çoklu?u ve yayg?nl??? ile benzerleri aras?nda lider konumunda olan Asala’y? ça?r??t?rm??,bilgi eksikli?ininde eklenmesi sonucu Ermeni terörü ile Asala ad? giderek özde?le?mi? ve neredeyse e? anlaml? an?l?r olmu?lard?r.Oysa 1975-1986 y?llar? aras?nda aktif olan Ermeni terör örgütlerine bak?ld???nda bir de?il birden fazla örgütün faaliyetine tan?k olundu?u gibi ana eksen ve amaçlar? farkl?l?k gösteren bu örgütlerin iç anla?mazl?klar, ideolojik ve ç?kar temelindeki çat??malar,liderlik sava??mlar?,istihbarat ve lojistik destek veren üçüncü ülkelerin ayr???k yönlendirmeleri sonucu çe?itli fraksiyonlara da ayr?ld?klar?,örgütsel yap?lanmadaki kat? ve hiyerar?ik düzene kar??n kimi zaman disiplin d??? eylemlere kalk??t?klar? da gözlemlenmi?tir.Daha da önemlisi H?nçak ve Ta?naklar?n tarihsel anla?mazl?k ve rekabetlerinin geçmi?ten,terör örgütleri eli ile güncele ta??nd??? da gözlemlenen etmenler aras?nda yer alm??t?r.
Kurulu? tarihi kesin olarak bilinmedi?i için,üstlendikleri ilk eylem olan Beyrut’taki Dünya Kiliseler Birli?inin bombalanmas? (20 Ocak 1975)kurulu?una esas al?nan Asala(Armenian Secret Army for Liberation of Armenia)Lübnan/Beyrut merkezli olup H?nçak yanl?s? ve Marksist-Leninist ideolojidedir.28 Nisan 1988’de Atina’n?n Folinon semtinde vurularak öldürülen Bedros Havanassian (takma adlar? Agop Agopyan,Vartan Vartanyan,Mihran Mihranyan)liderli?inde kurulan örgüt kendisini dünya devrimci hareketinin bir parças? olarak görmü? ve amaç için ay?r?ms?z ?iddet kullanmay? ilke edinmi?tir.Asala’n?n ay?r?ms?z ?iddet tan?m? “yaln?zca”Türkiye’yi de?il Türkiye’ye askeri ve ekonomik yard?mda bulunan tüm di?er ülkeleri de“dü?man?m?z addederiz” cümlesinde ifadesini bulur.
Asala kendi ka?esini kullanarak yay?nlad???“Politik program?n”giri? bölümünde kurulu? amac?n? ?öyle aç?klar:“Asala,Türk Emperyalizminin i?gali alt?ndaki Ermeni topraklar?n? kurtarmak için gere?inde silah kullanmay? da seçen siyasi bir organizasyondur.”Ayn? program?n be?inci maddesinde ise ?u görü?e yer verilmi?tir:“...kurulu?umuz,uluslararas? devrimci hareketlerin bir parças?d?r ve biz bu hareketlerle olan i?birli?imizi yayg?nla?t?rarak güçlendirmek amac?nday?z...”
Kurulu? y?llar?nda FKÖ ve özellikle FKÖ’nün Abu Nidal ve George Habba? liderli?indeki radikal fraksiyonlar?ndan geni? destek ald???,baz? militanlar?n?n K?r?m’da Simferepol(Sivastapol)Rus Askeri Akademisinde pratik ve teorik e?itim gördü?ü an?msand???nda Asala’n?n,o dönemde henüz ba??ms?zl???n? kazanmam?? olmas? nedeniyle Sovyet Ermenistan’? tan?mlamas? ile Erivan’? kendileri için niçin“ikinci bir Hanoi”olarak adland?rd??? daha anla??l?r olur.
Asala’n?n 1975-1986 y?llar? aras?nda özellikle Fransa a??rl?kl? eylemlerinin“fiziksel boyutlar?”ilgi oda??n? olu?turdu?u için an?lan örgütün,sava??m?n? siyasal alana ta??ma ve yayg?nla?t?rma çabalar? yeterince izlenmemi? ve kar??m?zdaki cephe olu?umunun sinyalleri alg?lanamam??t?r.Oysa kurulu?unu izleyen ve eylemsel boyuta ta??nd??? ilk günlerden ba?layarak Asala gelecekteki siyasal sava??m?n?n alt yap?s?n? bir cephele?me stratejisi içinde uygulamaya oymu?,Ermeni-Kürt-Hatay-K?br?s- ?stanbul(Konstantinople)-Pontus konular?n? Türkiye ç?k??l? bir sorun baz?nda i?leyerek hem do?al müttefikler edinme hem de sorunu yayarak“ortak dü?man”yaratma amac?na hizmet etmi?tir.
An?lan stratejinin o dönemlerde ya?anan ?a?k?nl?k ve haz?rl?ks?zl???n geni? etkisi ile gözden kaçan bir ayr? boyutu, Türkiye’nin bu gibi konularda yayg?n ve genel bir kötü sicile sahip oldu?u imaj?n?n kökle?mesini sa?layarak,psikolojik ve kültürel alt yap?s? esasen haz?r olan da??n?k suçlamalar?n“anonim bir inan??a”dönü?erek gerek eylemlere hakl?l?k kazand?r?lmas? gerekse gelece?in siyasi sava??m?n?n temellerinin at?l??? idi.Nitekim Asala,eylemleri sonras? yay?nlad??? bildiriler,düzenledi?i toplant?lar,ortak deklerasyonlarda hep bu takti?i uygulayarak,Arap-Kürt-Rum kartlar?n? cephele?me aç?s?ndan sürekli oyunda tutmu?tur.Örnekler:
1-27 Kas?m 1981—Londra
Avrupadaki Ermeni Ö?rencileri Birli?i(UASE)ve Kürt Ö?renci Derne?i Londra ?ubesi(AKSA)ortak deklerasyonundan.
“Ermeniler ve Kürtler be? yüzy?l süre ile Osmanl? yönetimi alt?nda benzer sosyoekonomik ve k?s?tlay?c? kültürel ko?ullar alt?nda ya?am??lar,iki halk aras?ndaki bütünle?meden korkan feodal ve militarist Osmanl?lar böl ve yönet takti?i izlemi?lerdir.?u anda Türkiye ve NATO ordular? için,Sovyet Ermenistan?nda ya?ayan Ermeni ve Kürtleri hedef alan radar istasyonlar? ve nükleer tesislerin yer ald??? askeri bir üs konumunda olan Bat? Ermenistan ve Do?u Kürdistan bu silahlardan ar?nd?r?lmal? ve halklar?m?z son altm?? y?ld?r Sovyet Ermenistan?nda oldu?u gibi omuz omuza bir arada ya?ayacaklar? yerlere sahip olmal?d?rlar.Ya?as?n Ermeni ve Kürt kurtulu? hareketleri!”
2-8 Nisan 1980—Lübnan/Sayda
PKK—Asala ortak deklanasyonundan
“... Sava?ç?lar?m?z çok yak?n bin gelecekte Kürt sava?ç?lar ile yan yana geleceklerdir.Bu fa?ist Türk rejimine kar?? en büyük silah?m?z olacakt?r.Biz Türkiye d???nda iken Türk Ermenistan?n? kurtarmam?z mümkün de?ildir.Biz Ermenistan’? Kürt sava?c? karde?lerimizle birlikte kurtaraca??z.Çok yak?nda varl???m?z? i?gal edilmi? Ermenistan’?n en iç noktalar?nda göstererek kan?tlayaca??z.Bu ASALA’n?n ataca?? gelecek ad?md?r...”
3-5 Aral?k 1981—Londra,Imperial College
AKSA(Kürt Ö?renci Derne?i Londra ?ubesi)ve UASE(Avrupadaki Ermeni Ö?rencileri Birli?i ortak kapal? salon toplant?s?ndan.
“... Biz Van Gölü ve A?r? Da?? içinde olmayan bir Ermenistan dü?ünemeyiz.Ayn? ?ekilde Kürt karde?lerimizde içinde Van Gölü ve A?r? Da?? olmayan bir Kürdistan dü?ünemezler.Ancak bir kez ortak amaçlar alt?nda ve ortak bir mücadelede birle?ti?iniz zaman bunlar fazla önemli sorunlar olmaktan ç?kar.Ba?ar?ya ula?t?ktan sonra her türlü geli?me mümkündür,herhangi bir s?n?r çizilebilir,hatta zaferden sonra ortak bir Armeno—Kürdistan dahi do?abilir.Ancak bu gibi spekülasyonlar? gelece?e b?rakal?m...”
4-?ubat 1983— Kaytzen Dergisi—Londra
“... ?imdi dünya kamuoyu,Türkiye’nin fa?ist yap?s?n? anlayarak,ezilmi? Ermeni ve Kürt halklar?na,insanl?k onurlar? ve temel haklar?n? yeniden kazanmalar? için yard?m etmelidir.Kahrolsun Türk Devleti ve NATO müttefikleri,ya?as?n Ermenistan ve Kürdistan’?n ezilmi? halklar?n?n ortak mücadelesi.”
5-31 May?s 1983,Armenian Struggle Dergisi,Washington(Ermeni Halk Hareketi örgütü yay?n?)
“Fa?ist Türk sald?r?s?n?n Kuzey Irak’a ba?lad??? andan ?imdiye de?in aralar?nda üst düzey bir militan?m?z?n da bulundu?u 22 devrimcimizi yitirdik.Kuvvetlerimizin di?er bölümü,Kürt devrimcilerle omuz omuza yapt?klar? direni?e devam ederek,Türk kuvvetlerine kayda de?er kay?plar verdirmi? ve güvenilir bölgelere çekilmi?lerdir.Direni?imiz artarak sürdürülecektir. Ya?as?n Ermeni,Kürt ve Arap halklar? aras?ndaki devrimci dayan??ma..”
?mza“ASALA—Ermenistan’?n Kurtulu?u ?çin Gizli Ermeni Ordusu”
6-31 Temmuz 1980—Atina
Asala’n?n Atina Büyükelçili?i ?dari Ata?esi Galip Özmen’in öldürülme eylemi sonras? yay?nlad??? bildiriden...“...Bizim dü?manlar?m?z Türkiye’deki fa?ist rejim,onun uluslararas? ili?kileri ve NATO’dur.”
7-K?br?s Rum Demokratik Partisinin 1977 y?l?nda yay?nlad??? bildiriden
“...K?br?s Elenizmi,Ermeni mücadelesini hudutsuz biçimde destekleyecektir..”Bu bildiri sonras? dönemin Rum yönetimi ba?kan? Kipriyanu,Ermeni Patri?i Kohen taraf?ndan Ermeni davas?na hizmetleri nedeni ile Kilikya Haç? ni?an? ile ödüllendirilmi?tir.
8-Armenia Dergisi—Beyrut,1982,say? 3
“...Papandreu Hükümetinin,Ermeni hareketine kar?? pozitif bir tutum sergilemesi halinde umar?z ki Yunan ve Ermeni halklar? aras?ndaki dayan??ma ortak bir dü?mana kar?? gösterilen reaksiyon hudutlar?n? a?arak gelecekte ortak bir konsept üzerine in?a edilecektir.Direni?imiz ve Yunan halk?n?n direni?imize olan deste?i kar??s?nda ve halk?nda bu yönde beliren iste?ini dikkate alarak Yunan Hükümetinin eskilerine nazaran daha gerçekçi olaca??n? umuyoruz..”
9-ASALA lideri Agop Agopyan’?n(Bednos Havanasian)?talya’da Panoroma televizyon proram?nda yapt??? konu?madan...
“...Ermenilerin bir ço?u 1966’dan beri kat?ld?klar? Filistinli Araplar?n mücadelesinden pek çok ?ey ö?rendiler.Filistin ba??ms?z devlet olma hakk?na kavu?tu?unda ASALA bunu ba??ms?z Ermenistan’a kavu?ma yolunda uluslararas? platformlarda örnek olarak kullanacakt?r.”
10-24 Eylül 1981 günü Paris’te Türk Konsoloslu?u bask?n?nda yakalanan Vasken Sicilian,Kevork Güzelian,Aram Basmacian,Hagop Soulfanian’?n serbest b?rak?lmas? için ASALA’n?n yay?nlad??? bildirinin ikinci yar?s?..
“...Türkiye’de Ermenilerle birlikte Kürtlerin de temel demokratik ve ulusal haklar?na vah?ice sald?r?lmaktad?r.ASALA, Fransa’da tutuklu bulunan 4 yurtsevere ek olarak Türkiye’de tutuklu bulunan 5 Türk ve 5 Kürt siyasi mahkumun da serbest b?rak?lmas?n? talep eder.”
11-30.11.1980’de Tahran’da da??t?lan ASALA—PKK ortak bildirisinden:
“...Ermeni,Kürt ve Arap Halklar? bölgelerinde emperyalizm ve onun ma?as? Türkiye’ye kar?? i?birli?i ve dayan??ma içinde olmal?d?rlar..”
ASALA dönemin ABD ulusal güvenlik dan??manlar?ndan Paul B.Henze’nin,“Ermeniler deneyimli uzmanlar?n denetimi olmadan vurucu kabiliyetlerini bu kadar geli?tirebilirler mi?Bunun için KGB’den ba?ka yer var m??Bunun Filistin Kurtulu? Örgütü veya di?er yard?mc? örgütleri taraf?ndan verilmesi bir?ey de?i?tirmez.Sovyetler için çeli?kili bilgiler vermek veya çe?itli gruplara sa?lad?klar? gizli deste?i inkar etmek hiç zor de?ildir.”biçiminde aç?klad??? faaliyetlerini dünya co?rafyas? genelinde üstelik e? zamanl? eylemler koyarak yürütürken ayn? zamanda Türkiye’nin sonraki y?llarda u?ra?mak durumunda kalaca?? bir ba?ka ayr?l?kç? terör hareketinin alt yap?s?n?da olu?turuyor(PKK)ve bu örgütün olas? destekçilerini gerek psikolojik gerek organik aç?lardan angaje ediyordu.
Ermeni terör örgütlerince sorumlulu?u üstlenilen eylemlende ASALA ad? s?kça an?lmakla birlikte ba?kaca isimlere de rastlan?lmakta ancak bu isimlerin varl??? terör hareketlerinin ASALA ile özde?le?tirilmesini yine de engellememekteydi.
3 Ekim,9 Haziran,Orly Örgütü,Fransa Gizli Örgütü,Ermenistan Gizli Ordusu,Yeni Ermeni Direni? Ordusu,Ermeni Soyk?r?m? Adalet Komandolar? ve ASALA ?htilalci Hareketi gibi eylem üstlenen gruplar derinli?ine incelendi?inde bu örgütlerin Ermeni Soyk?r?m? için Adalet Komandolar?(Justice Commandos for the Armenian Genocide)ve ASALA ?htilalci Hareketi(ASALA—Revolutinary Movement) d???ndakilerin asl?nda ba??ms?z birer örgüt olmaktan çok ASALA’n?n hedef ?a??rtma ve terör hareketlerinin yayg?n bir sahiplenilme yaratt??? izlenimini uyand?rma amac?na dayal? oldu?u görülür.9 Haziran örgütünün tüm eylemlerinin ?sviçre,Only ve Fransa Gizli Örgütlerinin tüm eylemlerinin yaln?zca Fransa ile s?n?rl? oldu?u gerçe?i,bu ülkelerde eylem yapmama ko?uluna ba?l? olarak an?lan devletlerce ASALA’ya sa?lanan bar?nma olanaklar? ile aç?klanmaktad?r.
Dünya kamuoyuna Ermeni davas?na ne denli ve ne kadar geni? bir biçimde sahip ç?k?ld??? mesaj?n? vererek,sahip olunan deste?in boyutlar?n? oldu?undan çok daha geni? göstererek psikolojik bir etkile?imi hedefleyen de?i?ik adlar kullanman?n bir ikinci önemli boyutu da aç?klan?lmas?na çal???lan“gizli ve örtülü desteklerin”yitirilmemesi ve soru?turmalar? güçle?tirme amac?na yönelik bulunmaktayd?.
Bir ba?ka etken de,ba??ms?z görüntüsü alt?nda eylem koyan gruplarla,ASALA’n?n arabuluculuk rolüne soyunanak bu örgütleri o ülkede eylem yapmamaya ikna çal??malar? kar??l???,konu?lan?lan ülkede daha fazla hareket serbestisine sahip olmak ve yine söz konusu ülkeleri bir tür bask? alt?nda bulundurmakt?.Nitekim ASALA,Only ve Fransa Eylül Örgütlerini,Frans?z makamlar?n?n iste?i üzerine Fransa’da eylem koymamas? yolunda ikna etti?ini aç?klam??,24 Eylül 1981 günü Paris Türk Konsoloslu?unu basan ASALA militanlar?n?n serbest b?rak?lmas?n? sa?lama amac? ile Ekim 1981 ay?nda tümü Paris’te olmak üzere 8 bombalama eylemi gerçekle?tiren bu örgütlerin adlar? bir daha hiç duyulmam??t?r.
ASALA’dan ba??ms?z bir örgüt olarak ortaya ç?kan Ermeni Soyk?r?m? için Adalet Komandolan?(JCAG)ise H?nçaklara yak?n olan ASALA’ya bir alternatif olarak ve Ermeni davas?nda geri kalmama aç?s?ndan Ta?naklar taraf?ndan kurulmu?tur.Nitekim JCAG’nin kurulu?undan hemen sonra ?talya’da yay?nlanan Panoroma TV program?na bir aç?klama yapan ASALA lideri Agopyan“Ta?nak Partisi kaybetti?i mesafeyi kapatmak amac? ile bizi taklit ediyor”diyecek ve Ta?naklar? küçümseyen bir tav?r koyacakt?r.
ASALA ile JCAG’i ay?ran en önemli etmenlerden birisi,ASALA’n?n Türkiye’nin güneydo?usunu Sovyet Ermenistan?na ba?lamay? amaç edinmesi,Marksist—Leninist yap?s? nedeni ile Sovyetler Birli?i’ni do?al müttefiki olarak görmesi ve bu do?rultuda davranmas?na kar??n Ermeni Soyk?r?m? için Adalet Komandolar?n?n Sevr Antla?mas?’nda anlat?m?n? bulan,komünist olmayan, ba??ms?z bir Ermenistan’?n kurulmas?ndan yana olmas?d?r.Asl?nda burada,eylem ve ideolojide birbirinden ba??ms?z da olsa her iki örgütün son tahlilde ayn? merkezin güdümünde oldu?u ve ince bir plan?n uygulamas? niteli?ini ta??d???na ili?kin bir özellik vard?r.ASALA,Sovyetler Birli?i ve o dönemde Sovyetlerin denetiminde olan ülkeleri(özellikle Do?u Almanya’y?)do?al müttefik olarak görüp desteklerini arkas?na al?rken,JCAG,Sevr antla?mas?na taraf bat?l? ülkelere mesaj göndermekte ve Lozan’la ortadan kalkan Sevr’in canland?r?lmas?na yönelik destek aramaktad?r.
ASALA’n?n üçüncü ülkeleri de hedef alan eylemlerinin davaya zarar veren bir noktaya t?rmand??? gerekçesi ile Monte Melkonian (Dimitriu Georgiu)ve Ara Toranian 1983 y?l?nda ASALA’dan koparak ASALA—RM(ASALA Revolutionary Movement)adl? Fransa merkezli yeni bir örgüt kurarlar.
ASALA’n?n ay?r?ms?z ?iddeti öngören ve üçüncü ülkeleri de hedef kapsam?na alan uygulamalar?na kar?? ASALA—RM yeni bir strateji geli?tirir.Melkonion stratejilerinin iki ana ilkesini ?öyle aç?klar:
“Bize göre iki operasyon biçimi vard?r.Birincisi dünyan?n her taraf?ndaki Ermenilerin seferberli?i,ikincisi ise di?er ba??ms?zl?k sava?? veren gruplarla özellikle Türkiye’deki Kürtlerle ittifak kurmak.Bizim ilk amac?m?z Türkiye’de sald?r? düzenlemektir.Ancak kuvvetli Ermeni cemaatlerinin bulundu?u ülkeleri gözard? edemeyiz.”
Görüldü?ü gibi ad? ister ASALA ister JCAG olsun,ister H?nçak ister Ta?nak kanad?n? temsil etsin Ermeni terör örgütlerinin hedefinde eylem birli?i için ortak bir unsur vard?r.Kürtler.ASALA ve JCAG,davan?n önderlik sava??m?nda zaman zaman silahl? çat??malar ya?arlar.ASALA’n?n iki önemli adam? Viken Ayvazian ve Haçik Hovarian 15 Temmuz 1983’te Melkonian’?n emri ile Lübnan’da Bekaa Vadisinde öldürülürler.Agopyan’?n buna yan?t? olay?n faillerini yakalayarak 16 A?ustos 1983’te asmak olur. JCAG’in iki önderinden Melkonian(Kapal?çar?? bombalamas?n? gerçekle?tirdi?i san?lmaktad?r)1983 y?l?nda Da?l?k Karaba?’da Azerilerle giri?ti?i bir çat??mada ölür.Kendisine düzenlenen bombal? bir suikast giri?iminden yaral? olarak kurtulan Ara Toranian ise günümüzde Paris’te ya?amakta ve bir derginin editörlü?ünü yapmaktad?r.
Buraya kadar yap?lan aç?klama ve de?erlendirmelerde bilimsel bir ara?t?rman?n gereklerine sad?k kal?narak ki?isel görü? ve yorumlarla,verilen belgeye dayal? bilgilerin yönlendiricilikten uzak olmas?na özen gösterildi.
Sunulan bilgi ve belgelerin,konuya ilgi duyanlar?,yak?n geçmi?te kar??m?za ç?kan Ermeni terör eylemleri ile günümüzde siyasi alanda sürdürülen ve hukuki sonuçlara götürülmesine çal???lan soyk?r?m savlar?n?n asl?nda son derece organize,ola?anüstü bir profesyonellikle kurgulanm??,her a?amas? inceden inceye hesaplanm?? büyük bir oyun oldu?u ve Türkiye’nin bu büyük oyunun alg?lanmas?nda hala çok gerilerde bulundu?u noktas?na vard?raca??n? ummak istiyoruz.Yak?n geçmi?te ASALA terörü iyi analiz edilerek kar?? öngörülen zaman?nda,etkin ve rasyonel bir düzlemde gerçekle?tirilebilmi?,PKK,ASALA ve PKK’ya güç veren odaklar?n amaçlar? yeterince gözlemlenebilmi? olsayd? Hizbullah ve sonuçta bugün Pontus konusundaki k?m?ldanmalar ba?lang?ç a?amas?nda kontr önlemlerle nötralize edilebilecekti.
Bu büyük oyunun daha da aç?klan?r ve anla??l?r bir görünüme kavu?mas?na yard?mc? olaca?? dü?üncesi ile günümüzde PKK ve Hizbullah gibi,özde birbirine kar?? ancak ayr?l?kç? amaçta birle?en iki ayr? örgütün yap?lanmalar?n?n ASALA ile ta??d??? özde?li?i ortaya koymas? aç?s?ndan son bölümde ASALA’n?n örgütsel yap? ve çal??ma tarz?na özet olarak de?inece?iz.?stihbarat örgütlerince,bu gün bile gizlili?ini en iyi koruyabilen örgütlerden birisi olarak an?lan ASALA ile ilgili elde edilebilen bilgi ve bulgular s?n?rl? da olsa,bu örgütün çal??malar?na yine de ???k tutacak niteliktedir.
ASALA’n?n,merkez komitesine ba?l?“komuta guruplar?”biçiminde örgütlendi?i bilinmektedir.Komuta guruplar? ise“siyasi ve askeri merkezler”olmak üzere iki ana bölüme ayr?lmakta,siyasi merkezlerde çal??anlar“ülke ve bölge sorumlular?”olarak görevlendirilmektedir.
Bölgeler ise“komuta bölümlerine”ayr?lmakta,her bölümün önderi bölge sorumlusuna,bölge sorumlular? da piramidin en üst noktas?nda bulunan ülke sorumlusuna muhatap olmakta,ülke sorumlusu do?rudan“merkez komitesine”ba?l? olarak çal??maktad?r. Siyasi merkezlerde çal??anlar?n,ASALA’n?n örgütsel yap?lanmas? içinde PKK ve Hizbullah’ta oldu?u gibi askeri merkez ve askeri kanatla do?rudan ili?kisi bulunmamaktad?r.Askeri merkezler de yine komuta guruplar?na bölünmü?ler ve do?rudan merkez komitesine ba?l? hücreler biçiminde örgütlenmi?lerdir.Hücreler genellikle 2 yada 4 ki?iden olu?makta,eylem yapmak üzere bir ülkeye s?zd?r?lan hücre elemanlar?,ancak gerekti?inde ve merkez komitesinin bilgi ve iste?i do?rultusunda o ülkede siyasi merkezle ili?ki kurabilmektedirler.Kimi kez merkez komitesi,ayn? ülkeye birbirinden habersiz ve ayr? eylemler koymak üzere birden fazla hücre sevkedebilmekte,yine siyasi merkez eylemler konusunda önceden bilgilendirilmemektedir.Her üç örgütün de siyasi ve askeri merkezleri bulunmakta,bu merkezler genellikle birbirinden ba??ms?z,ancak merkez komitesinin mutlak otoritesi alt?nda çal??maktad?rlar.PKK,kendi terminolojisi içinde bölge sorumlusu deyimi yerine“eyalet sorumlusu”deyimini kullanmakta, ancak eyalet sorumlular?n?n i?levleri“klasik bölge sorumlular?na”oranla bir ayr?cal?k ta??mamaktad?r.
Siyasi merkezler,propaganda çal??malar?nda aç?k ve kapal? olmak üzere iki ayr? yol izlemekte,aç?k uygulamalarda,yasal s?n?rlar içinde ve genellikle ö?rencileri kullanarak dergi,bro?ür,gazeteler yay?nlamakta,toplant?,konferans,seminer, yürüyü?ler düzenlemektedirler.
Siyasi merkezler,yine bulunduklar? ülkelerdeki kendi ideolojilerine yak?n ba?ka örgütlerle aç?k yada kapal? ortam? olu?turmaya çal??maktad?rlar.Siyasi merkez ve ülke sorumlular?n?n bir di?er ve önemli görevi ise bulunduklar? ülkelerde kamu oyu olu?turmaya yard?mc? ki?ilerle ili?ki kurarak(gazeteciler,yazarlar,sanatç?lar,tarihçiler,üniversite ö?retim üyeleri, milletvekilleri,meslek kurulu? temsilcileri,sendikalar gibi)bu ki?ileri davalar?na ve davalar?n?n savunulmas?na ortak edebilmekdir.Siyasi merkezin son ve önemli bir görevi de çal??malar? için gerekli mali kaynaklar? sa?lamakt?r.
Askeri cephede,merkez komitece belirlenen eylemleri gerçekle?tirmek üzere,vurucu timler genellikle,ülkede yeterli güvenli saklanma ve bar?nma olanaklar? yoksa,eylemden k?sa bir süre önce ülkeye s?zd?r?lmakta ve eylemden hemen sonra ülke d???na al?nmaktad?rlar.Bar?nma olana?? olan yerlerde ise hücre elemanlar?,eylemden sonra ülkede kalmay? sürdürmekte,önder genellikle d??ar?dan gelmekte,öteki hücre elemanlar? gere?inde yerinden de seçilebilmektedir.Bir ba?ka uygulama da,güvenli bar?nma olanaklar?n?n bulundu?u ülkelerde,(örne?in Fransa,Yunanistan gibi)sürekli hücreler bulundurularak gelecekteki eylemlere haz?r olmak biçimindedir.Bu örgütlenme biçiminin hemen ayn?,bugün PKK ve Hizbullah taraf?ndan kullan?lmaktad?r.
Türkiye’nin özellikle 11 Eylül sald?r?s?ndan sonra olu?an konjonktürde aktif terör eylemlerine muhatap olma riskinin azald??? gerçe?i siyasal ve hukuki alanlardaki sava??m?n t?rmanaca?? bir düzleme kaym?? bulunmaktad?r.Terörizmi global anlamda yads?yan yeni trendin insan haklar? ve hürriyetleri kavramlar?na yeni anlamlar yükleyerek önemini artt?rd??? ve var olan anla?mazl?klar?n,geçmi?e dönük sorgulamalar?na dayal? çözümler arand??? günümüz dünyas?nda Türkiye uzak ve yak?n geçmi?inde kendisine gerek güç kullan?m? ve terör gerekse siyasal ba?lamda dayat?lan eski hesaplar?n uygun ortamlar yarat?l?p güncelle?tirilerek önüne getirilece?i konusunda haz?rl?kl? olmak ve ASALA olay?n? zaman?nda iyi analiz edememenin yükledi?i kay?plar? bir ba?ka düzlemde de olsa yeniden ya?amamak durumundad?r.
Sundu?umuz bildirinin bu yönde bir dü?ünce ve önlem geli?tirme prati?ine öngörü ba?lam?nda küçük bir katk?s? olabilirse kendimizi amac?m?za ula?m?? sayaca??z.
*Do?u Akdeniz Üniversitesi Ö?retim Görevlisi,K?br?s ve CNN TÜRK Televizyonu Strateji ve Savunma Dan??man?.
| | | | ----------------------
* Yazar -
- Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | | | | | « Geri | | | |
|
|
| | |
Anasayfa
İletişim
