| | | Arnold Toynbee'nin Türkler Üzerine İncelenmesi ve Ermeni Propagandasının Doğuşu (İngilizceden Türkçe Özet)Prof. Dr. Hasan KÖNİ*
ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001 | |
| |
İngilizlerin ünlü tarihçisi Arnold Toynbee’nin 1925 yılında ‘Atlantic’ adlı yazısının incelemeyi ilginç bulduk. Toynbee bu yazısında Türk inkılabını diğer inkılaplarla karşılaştırarak ve Türk tarihinin Osmanlı öncesi dönemlerine inerek, Türk Devleti’nin mantığını ve zihin durumunu izah etmektedir. Bunu yaparken, Anadolu azınlıkları ve Yunan’lıların davranış nedenleri üstünde durmaktadır. Bütün tarafsızlığına rağmen 1925 yılında yazılan bu makale, Toynbee’nin İngiliz istihbaratında çalıştığı günlerin izlerini de taşımaktadır.
Toynbee’nin kimliği
Toynbee’nin siyasi yönü, Yunanistan ve Türk Kurtuluş Savaşı konusundaki görüşleri ve eylemleri ele alınmaktadır. Toybee üniversitede ders veren tanınmış bir bilim adamıdır. 1915 yılında İngiliz Dışişleri’nin propaganda bürosunda çalışmaya başlamış sonra ‘Siyasi İstihbarat Bölümünde’ devam etmiştir. Toynbee’nin istihbarat konusu ‘Türk’lerin Ermenilere karşı giriştikleri katliamlar’ ve o bu konuyla ilgili, adı ‘Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeni’lere yapılan Muameleler: 1915-1916’ olan 700 sayfalık bir kitap yazmıştır. Bu eser savaş propagandasının bir örneğidir ve kanlı sahneler ve vahşetle doludur. Toynbee daha sonra, tarihi bir gerçeğin saklanmasına alet olduğunu anlamıştır. Toynbee daha sonra Türkiye’yi ziyaret eder ve tümüyle fikrini değiştirir ve İngiltere’ye döndüğünde Türk tarafını tutan yazılar yazmaya başlar. Gazetecilik yaptığı devirlerde gördükleri gerçek bir Türk tarihi analizi yapmasına imkan vermemekle birlikte, Türk inkılabının gerçekleştiği dönemlerde en etkin devlet olan İngiltere’nin görüş açısını vermesi bakımından çok önemlidir.
Toynbee, İngiliz istihbarat kaynakları ve kendi ziyaret deneyimleri dışında Osmnalı kaynaklarına bu yazıyı yazdığı devire kadar inmemiştir. Bu nedenle, Atatürk’ün gerçekleştirmeye çalıştığı yeni Türk devleti, Osmanlı’nın azınlıklara karşı tutumu, hatta kendi ülkesinin politikası konusunda bazı yanlış hükümlere varmaktadır.
Yeni bulguların ışığında yeniden okunması gereken Toynbee’nin eserleri, herhalde propaganda ile gerçek tarihçiliği birbirinden ayırt edemeyen bir bilim adamının yansıtmaktadır.
| | | | ----------------------
* Ankara Üniversitesi -
- ERMENİ ARAŞTIRMALARI, Sayı 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001 | | | | | « Geri | | | |
|
|
Anasayfa
İletişim
Tavsiye Et
