| | | Arnold Toynbee'nin Türkler Üzerine Ýncelenmesi ve Ermeni Propagandasýnýn Doðuþu (Ýngilizceden Türkçe Özet)Prof. Dr. Hasan KÖNÝ*
ERMENÝ ARAÞTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Aðustos 2001 | |
| |
Ýngilizlerin ünlü tarihçisi Arnold Toynbee’nin 1925 yýlýnda ‘Atlantic’ adlý yazýsýnýn incelemeyi ilginç bulduk. Toynbee bu yazýsýnda Türk inkýlabýný diðer inkýlaplarla karþýlaþtýrarak ve Türk tarihinin Osmanlý öncesi dönemlerine inerek, Türk Devleti’nin mantýðýný ve zihin durumunu izah etmektedir. Bunu yaparken, Anadolu azýnlýklarý ve Yunan’lýlarýn davranýþ nedenleri üstünde durmaktadýr. Bütün tarafsýzlýðýna raðmen 1925 yýlýnda yazýlan bu makale, Toynbee’nin Ýngiliz istihbaratýnda çalýþtýðý günlerin izlerini de taþýmaktadýr.
Toynbee’nin kimliði
Toynbee’nin siyasi yönü, Yunanistan ve Türk Kurtuluþ Savaþý konusundaki görüþleri ve eylemleri ele alýnmaktadýr. Toybee üniversitede ders veren tanýnmýþ bir bilim adamýdýr. 1915 yýlýnda Ýngiliz Dýþiþleri’nin propaganda bürosunda çalýþmaya baþlamýþ sonra ‘Siyasi Ýstihbarat Bölümünde’ devam etmiþtir. Toynbee’nin istihbarat konusu ‘Türk’lerin Ermenilere karþý giriþtikleri katliamlar’ ve o bu konuyla ilgili, adý ‘Osmanlý Ýmparatorluðu’nda Ermeni’lere yapýlan Muameleler: 1915-1916’ olan 700 sayfalýk bir kitap yazmýþtýr. Bu eser savaþ propagandasýnýn bir örneðidir ve kanlý sahneler ve vahþetle doludur. Toynbee daha sonra, tarihi bir gerçeðin saklanmasýna alet olduðunu anlamýþtýr. Toynbee daha sonra Türkiye’yi ziyaret eder ve tümüyle fikrini deðiþtirir ve Ýngiltere’ye döndüðünde Türk tarafýný tutan yazýlar yazmaya baþlar. Gazetecilik yaptýðý devirlerde gördükleri gerçek bir Türk tarihi analizi yapmasýna imkan vermemekle birlikte, Türk inkýlabýnýn gerçekleþtiði dönemlerde en etkin devlet olan Ýngiltere’nin görüþ açýsýný vermesi bakýmýndan çok önemlidir.
Toynbee, Ýngiliz istihbarat kaynaklarý ve kendi ziyaret deneyimleri dýþýnda Osmnalý kaynaklarýna bu yazýyý yazdýðý devire kadar inmemiþtir. Bu nedenle, Atatürk’ün gerçekleþtirmeye çalýþtýðý yeni Türk devleti, Osmanlý’nýn azýnlýklara karþý tutumu, hatta kendi ülkesinin politikasý konusunda bazý yanlýþ hükümlere varmaktadýr.
Yeni bulgularýn ýþýðýnda yeniden okunmasý gereken Toynbee’nin eserleri, herhalde propaganda ile gerçek tarihçiliði birbirinden ayýrt edemeyen bir bilim adamýnýn yansýtmaktadýr.
| | | | ----------------------
* Ankara Üniversitesi -
- ERMENÝ ARAÞTIRMALARI, Sayý 2, Haziran-Temmuz-Aðustos 2001 | | | | | « Geri | | Yorumlar
Hen�z Yorum bulunmamaktad�r.
|
| |
|
|
Anasayfa
Ýletiþim
��eri�e Yorum Yaz
Yazd�r
Tavsiye Et
