Güncel Belge 2: ASAM, Ermeni Ara?t?rmalar? Enstitüsü Ba?kan?n?n ADL Direktörüne Mektubu 27 A?ustos 2007

21 A?ustos 2007 tarihinde, Karalamac?l??a Kar?? Birlik ad?na  1915 olaylar?n?n soyk?r?mla e?de?er oldu?u yönünde bir aç?klamada yapm??  ancak Birli?in bu konuda uzun süredir benimsedi?i tutumunu hangi nedenlerle de?i?tirmi? oldu?unu bildirmemi? bulunmaktas?n?z.

?leri sürdü?ünüz iddian?n gerçekli?ini kan?tlamadan yap?lm?? bulunan bu aç?klaman?n tarihsel gerçekleri yans?tt???n? söylemek mümkün de?ildir. Bu nedenle, Birli?in  tutum de?i?ikli?inin, ortak amac?m?z olan karalamac?l??? önlemeye hizmet etmesi  gayet ?üphelidir. 

Bernard Lewis, Stanford Shaw, Pierre Oberling, Roderic Davison, J.C. Hurewitz ve Justin McCarthy de dahil Osmanl? tarihi alan?nda uzmanla?m?? bir  çok seçkin bilim adam?n?n  söz konusu olaylar?n soyk?r?m olarak kabul edilmesine kar?? ç?km?? olduklar?n? hat?rlatmak isterim. Bu nedenle 1915 olaylar?n?n soyk?r?m olarak nitelenmesi çok tart??mal? bir konu olup söz konusu olaylar, bir çok yönden oldu?u gibi, bu yönden de Holokosta göre büyük bir fark arz etmektedir. 

1915 olaylar?n?n soyk?r?m oldu?u iddialar? kan?tlanmam??ken, bu yönde aç?klamalarda bulunmak, tarihsel gerçeklere itibar eden bir yakla??mdan çok, al??agelmi? önyarg?l? bir tutumu yans?tmaktad?r. Bu nedenle Karalamac?l??a Kar?? Birlik ad?na, 1915 olaylar?n?n soyk?r?m ile e?de?er oldu?u yönünde yap?lan aç?klaman?n  gözden geçirilmesinin gerekli oldu?unu dü?ünüyorum. 

?üphesiz, 1915 olaylar?n?n soyk?r?m oldu?u görü?ünün hiç sorgulanmadan kabul edilmesi, bu sorunun kapsaml? ve tarafs?z bir ?ekilde tart???lmas?n? engelleyecektir. Bu bak?mdan,  ABD Temsilciler Meclisindeki karar tasar?s?n?n   kabul edilmesinin Türkler ile Ermeniler aras?nda uzla?ma sa?lanmas?na hizmet etmeyece?i ve Türkiye, ?srail ve Amerika Birle?ik Devletleri ili?kilerini de olumsuz yönde etkileyece?i hakk?ndaki  görü?üne kat?l?yorum.

Ancak, böyle bir karar tasar?s?n?n Kongre'den geçmesinin, Türkiye'deki Musevi cemaatini tehlikeye ataca?? fikrinizi payla?m?yorum. Türkler ile Museviler aras?ndaki tarihi ba?lar çok  köklüdür. Türkiye'deki Musevi cemaatine mensup olan ki?iler Türkiye Cumhuriyeti'nin sayg?n vatanda?lar?d?r. Genelde refah içinde ya?am?n? sürdüren bu cemaat, din özgürlü?ü de dâhil, tüm özgürlüklerden yararlanmaktad?r. Ayr?ca Musevi cemaatinin kurumlar? Türkiye Cumhuriyeti kanunlar?n?n korumas? alt?ndad?r.  

1915 olaylar?n?n nas?l nitelenmesi gerekti?i hususundaki görü? ayr?l?klar?n?n giderilmesi ile bu meselenin gerçek yüzünün anla??lmas?, gerçekçi ve samimi tart??malar?n ve k?s?tlamalara tabi olmayan bilimsel ara?t?rmalar?n te?vik edilmesiyle  gerçekle?ebilir. Bilindi?i gibi bu nedenle Türkiye, 2005 y?l?n?n Nisan ay?nda Türk, Ermeni ve üçüncü taraf ülkelerin ar?ivlerini kullanmak suretiyle, 1915 olaylar?n? ara?t?rmak amac?yla ortak bir tarih komisyonu kurulmas? için Ermenistan'a resmi bir öneride bulunmu?tur. 

Ne yaz?k ki, Ermenistan bu teklife bugüne kadar olumlu bir yan?t vermemi?tir. Bu önerinin kabul edilmesinin Türkler ile Ermeniler aras?nda uzla?ma sa?lanmas?na hizmet edece?ine kuvvetle inan?yorum. Bu nedenle 23 A?ustos tarihli aç?klaman?z? memnuniyetle kar??l?yor ve bu alanda ileriye do?ru at?lm?? önemli bir ad?m olarak de?erlendiriyorum. 

Ayr?ca, Enstitümüzün giri?imleri sonucunda 86 Türk bilim adam?, yazar ile diplomat?n, "Nobel Ödüllü Bilim Adamlar?n?n Türk ve Ermeni uluslar? aras?nda ho?görü, temas ve i?birli?i ça?r?s?"na olumlu yan?t vermi? oldu?unu bildirmek isterim. Bu giri?imin hayata geçirilmesi ve geli?tirilmesi için  Elie Wiesel Vak?f'?ndan  yan?t beklemekteyiz.

Sayg?lar?mla,

Ömer Engin Lütem
E. Büyükelçi
ASAM Ermeni Ara?t?rmalar? Enstitüsü Ba?kan?