Editörün Notu

İki yılı aşkın bir süredir çıkartmakta olduğumuz dergimizin yeni sayısını siz okurlarımızın hizmetine sunduğumuz için mutluyuz. Diğer sayılarımızda olduğu gibi bu sayımız da dolu dolu. Dergimizin “Olaylar ve Yorumlar” bölümünü kaleme alan E. Büyükelçi Ömer Engin Lütem, son üç ayda meydana gelen gelişmeleri değerlendirmiştir.

Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Dr. Erdal İlter, “Ermeniler’in Tehciri ve Türkler’in Göçü (1915 – 1918)” başlıklı makalesinde, Ermenilerin Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na girmesinden sonra çeteler kurarak Rusya’nın yanında Osmanlı Devleti’ne karşı savaştıklarını, Türk köylerine saldırarak Müslüman ahaliyi katlettiklerini anlatmaktadır. Osmanlı Devleti’nin böyle bir davranış karşısında Ermenileri, savaş alanı dışına sevk ettiğini vurgulayan Dr. İlter,  henüz sevk ve iskân hareketi başlamadan önce, Ermeni çetelerinin Van’ı işgal ederek binlerce Türk’ü yurtlarından sürdüklerini ve Birinci Dünya Savaşı sona erdiği zaman, Doğu Anadolu ve Kafkasya’dan 1,2 milyondan fazla Türk’ün yerlerinden sürüldüğünü belirtmektedir.

Dr. Zekeriya Türkmen “İttihat ve Terakki Hükûmetinin Doğu Anadolu Islahat Müfettişliği Projesi ve Uygulamaları (1913–1914):  Ermeni Meselesine Çözüm Arayışları” başlıklı yazısında, Rusya ve batılı devletlerin baskısıyla Osmanlı Devleti’nde Ermeniler lehine bazı reformlarda bulunmak üzere 1913 yılında Doğu Anadolu'da Islahat Müfettişliğinin kurulması sürecini, geniş bir araştırmada bulunarak, ortaya koymuştur.  Devletin bütünlüğü için tehlikeli olan bu projenin ortaya çıkış sebeplerinin yanı sıra, projenin uygulanmaması da kapsamlı bir şekilde anlatılmaktadır.

Dr. Şenol Kantarcı, “ABD - Irak Savaşları Sırasında Türk –Amerikan İlişkileri ve ABD Kongresi’nde Türkiye’ye Yönelik Ermeni Lobi Faaliyetleri” başlıklı incelemesinde, gerek birinci ABD – Irak Savaşı gerekse ikinci ABD – Irak Savaşı sırasında Türkiye’ye yönelik ABD Kongresi’nde faaliyet gösteren Ermeni lobi faaliyetlerini incelemiş ve bunun Türk – Amerikan ilişkilerine nasıl yansıdığının analizini yapmaya çalışmıştır.

Araz Aslanlı’nın “Ermenistan’ın Azerbaycan Topraklarını İşgali Sorununun Hukuki Boyutu: Azerbaycan’ın Meşru Müdafaa Hakkı Devam Ediyor mu?” isimli makalesi, Azerbaycan topraklarının Ermenistan tarafından işgal edilmesindeki hukuki boyutu mercek altına almıştır. Aslanlı, yaklaşık 15 yıldan  beri süren işgalin, on binlerce insanın ölmesine ve yaralanmasına, yüz binlerce insanın kötü şartlar altında yaşamasına neden olmasının yanı sıra, bölgesel ve küresel istikrarı ve işbirliğini tehdit ettiğini, işgal durumunun devam etmesinin, geleceğe yönelik bölgesel projeleri kötü etkilemekte olduğunu ve bölgede oluşabilecek kalıcı barışı tehdit ettiğini vurgulamaktadır.

Sinan Ogan’ın “Ermenistan’ın Tehcir Politikası ve Neticesi: Azerbaycan’da Göçmen (Kaçkın) Sorunu” isimli makalesi, tarihsel olarak Ermenilerin Azerbaycan Türklerine yönelik baskı, zulüm ve katliam metotlarıyla takip ettikleri soykırım ve tehcir politikalarını anlatmaktadır. Ogan, çalışmasında, bu gün için 8 milyon nüfusu olan Azerbaycan’da bir milyondan fazla insanın göçmen durumunda olduğunu, Azerbaycan topraklarının % 20’sinin Ermenistan tarafından işgal edildiğini ve nüfusunun % 13’ünün kendi tarihsel yurtları içerisinde göçmen durumunda yaşadığını belirtmektedir.

Doç. Dr. Bige Sükan Yavuz’un “Türk Kurtuluş Savaşı Sırasında Fransa’nın Anadolu’daki Çıkarları ve Ermeniler” başlıklı makalesinde, Ermeni Sorunu’nun ortaya çıkmasında aktif rol oynayan ülkelerden biri olan Fransa’nın Ermeni sorunu üzerindeki etkilerini incelemiştir. Bige Sükan Yavuz, makalesinde, işgal ettikleri bölgelerde Türk halkını sindirmek amacıyla Ermenileri silahlandıran Fransızların, Antep, Urfa, Maraş ve Adana’da Türk halkına yönelik saldırı, katliam, tecavüz eylemlerinde Ermenilere destek olduklarını Fransız kaynaklarıyla aktarmıştır.

Necmettin Alkan’ın yazmış olduğu “Alman Vorwärts Gazetesine Göre Ermeni Meselesi ve Bu Meselede Rusya-İngiltere-Fransa İttifakı’nın Rolü” başlıklı makalede, Almanya’da yayınlanan bir gazetenin Ermeni olaylarını genelde batı basınında var olan önyargıdan sıyrılmış olarak okuyucusuna duyurması ve bu yönde yorumlarını yapması konusu işlenmektedir.  Batı dünyasında adeta tekelleşmiş görüşlerin dışında, Vorwärts’ın Ermeni Meselesi hakkındaki değerlendirmelerinin Türk ve yabancı araştırmacılara aktarılması önemli görülmüştür.

Hatem Cabbarlı’nın “Ermenistan’da 19 Şubat ve 5 Mart 2003’te Yapılan Devlet Başkanlığı Seçimleri” başlıklı çalışmasında, Ermenistan'da 19 Şubat 2003 tarihinde yapılan devlet başkanlığı seçimleri analiz edilmiş, seçim öncesi iktidar ve muhalefet arasında yaşanan rekabet değerlendirilmiştir. Ermenistan muhalefetinin zayıf ve güçlü tarafları ele alınmış, iktidarın muhalefet üzerinde baskılarına değinilmiştir. Seçimde yapılan yolsuzluk ve usulsüzlüklere rağmen Robert Koçaryan'ın birinci turda devlet başkanı seçilememesinin nedenleri üzerinde durulmuş, ikinci turda Stepan Demirciyan ve Koçaryan arasında yaşanan gergin mücadele değerlendirilmiştir.

Dr. Şenol Kantarcı’nın “Ağrı Dağı Eteklerinde Yitik Canlar: Iğdır Ovası’nın Kurbanları” başlıklı ikinci makalesi saha araştırması niteliğinde olup, yapmış olduğu saha araştırmasını arşiv belgeleriyle besleyerek orijinal bir çalışma ortaya çıkarmıştır. Dr. Kantarcı, kendisinin katılmış olduğu 27 Mayıs 2003 tarihindeki Iğdır’ın Tuzluca ilçesi Gedikli /Tavus köyü toplu mezar kazısını anlatmaktadır. Yerli ve yabancı gözlemcilerin katılmış olduğu Gedikli / Tavus köyü toplu mezar kazı çalışmasının Ermeni iddialarını çürüttüğünü makalesinde anlatan yazar, çalışmasını, incelemenin bel kemiğini oluşturan Iğdır ve çevresinde yüzlerce köyde, binlerce Müslüman’ı kadın, çocuk ayırmaksızın çeşitli işkencelerle katleden Ermeni çetecilerinin faaliyetlerini hem arşiv belgelerini sunarak, hem de bölgede yaşayan insanlarla birebir yapmış olduğu röportajlarla destekleyerek yapmıştır.

“Kitap Tahlilleri” bölümüne, Doç. Dr. Hasan Dilan’ın hazırladığı ve oldukça ilginizi çekeceğini düşündüğümüz,  A. Poidebard’ın 1920’de Paris’te yayınlanan “Role Militaire Des Arméniens Sur Le Front Du Caucase Apres La Défection De L’Armée Russe (Décembre 1917-Novembre 1918)” (Rus Ordusunun Çekilmesinden Sonra Kafkasya Cephesi’nde Ermenilerin Askeri Rolü (Aralık 1917-Kasım 1918) adlı kitabının tahlilini koyduk.

Dergimizin bu sayısının gerek konuya ilgi duyanların gerekse konu üzerinde araştırma yapan bilim adamlarının oldukça ilgisini çekeceğini  umuyoruz.                                                                                  

Editör