| | | | | | DER-? SAADET PATR???N?N SURET-? ?NT?HABINA DA?R N?ZAMNAME HÜKÜMLER? VE HUKUK? AÇIDAN B?R DE?ERLEND?RMEProf.Dr. Ali ŞAFAK*
Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | |
| | le="text-align: juğÿO f DER-? SAADET PATR???N?N SURET-? ?NT?HABINA DA?R N?ZAMNAME HÜKÜMLER? VE HUKUK? AÇIDAN B?R DE?ERLEND?RME260hT N SURET-? ?NT?HABINA DA?R N?ZAMNAME HÜKÜMLER? VE HUKUK? AÇIDAN B?R DE?ERLENDIRME*
Prof.Dr.Ali ?AFAK**
G?R??
Osmanl?-Türk hukuk ve tarih literatüründe“Millet-i Sad?ka”veya“H?ristiyan Türkler”?eklinde an?lan Ermeni Milleti ile Türk Milleti as?rlarca yan yana,birlikte ya?ayagelmi?lerdir.Musiki,mimari,metal sanatlar? ba?ta olmak üzere pek çok alanlarda ortak benzerliklerimiz mevcuttur.Öyle görülüyor ki,bu birliktelik y?llarca da devam edecektir.Bu makalede ERMEN? M?LLET? N?ZAMNAMES?(TÜZÜ?Ü)olarak da bilinen ve 1.Tertip Düstür,1.Tertip c.2 s.938-961(?stanbul Matbaa-? Amire sene 1289)de ERMEN? PATR?KL??? N?ZAMATI ba?l??? alt?nda yay?mlanan Nizamname metni yeni harflerle ve asl?na ba?l? kal?narak tam olarak verilecektir.Bugün anlam? zor bilinen kelime ve terkiplerin yeni Türkçemizdeki anlamlar? notlar halinde gösterilmi?tir.
Ayr?ca yine bu Nizamname’de yer alan hükümler;o zaman ve günümüzde yürürlükte olan evrensel ve milli kurallar kar??s?nda, insan haklar?,az?nl?k haklar?,e?itim-ö?retim özgürlü?ü,din ve vicdan hürriyeti bak?m?ndan bir k?sa de?erlendirmeye tabi tutulmu?,yürürlükteki metinlere referanslarda bulunulmu?tur.Doksan dokuz maddeden olu?an bu Nizamname’de yer alan temel konular k?saca ?öyledir;
I.Dini cemaatlerin kendi kendilerini yönetim hakk?,
II.Dini gruplar?n varl???n? kabul ve dini ödevlerini yerine getirme yükümlülükleri,
III.Dini gruplar?n kendi din,dil ve kültürlerini ö?renme ve ö?retme hakk?,
IV.Aile ve miras hukuku alanlar?nda kendi din ve gelenekleri kurallar?n? uygulama hakk?,
V.Az?nl?klar?n din ve dünya i?lerinde kendilerini yönetme ve otonomi haklar?n?n,kendi din görevlilerini,meclislerini seçme ve seçilme haklar?n?n tan?nmas?,
VI.Dini ve dünyevi sorunlar?n?n kendi aralar?nda anar?iye yol açmadan çözme hak ve yükümlülükleri,
VII.Mabed ve manast?rlar?n?n yönetimleri ve sair sosyal ve ekonomik haklar?.
Burada,an?lan konularla ilgili maddeler hükmüne k?saca a?a??da de?inilecektir.
I.D?N? CEMAATLER?N KEND? KEND?LER?N? YÖNET?M HAKKI
Bu Nizamname tümüyle incelendi?inde,?stanbul Patri?inin genel yetkisi ve niteli?i,?stanbul Patrikli?inin bo?almas? durumunda ve Kudüs-ü ?erif Patri?inin Ermeni Milletince bizzat seçimleri;bu iki Patri?in kendilerine ba?l? Ermeni Cemaatinin din i?lerini yürütme yetki ve görevleri üzerinde duruldu?u;Patriklerin görev suçu i?lemeleri halinde kendi içlerinde yarg?lama ve sorgulama,görevden al?nma usulleri düzenlendi?i görülecektir.Nizamname kurallar?na ayk?r? davrananlar?n görevden al?nmalar? usülü belirtilmi?tir.Ayr?ca gerek ?stanbul gerekse Kudüs Patrikli?i ve Patrikhanesinin yönetim organlar? ile iç yönetimlerinin nas?l olaca??,bunlar?n görev ve yetkileri ayr?nt?l? olarak hükme ba?lanm??t?r.
Kiliselerin bir dünyevi i?lerini yürütmek üzere,bir de dini i?lerini yürütmek üzere iki ayr? genel kurullar?(meclisleri) olu?turulmaktad?r.Bir de bunlar?n ötesinde ve üstünde tüm Ermeni Milleti için ve onlar?n din ve dünya i?lerini yürütmek üzere Meclis-i Umumi kurulmu?tur.?u anda bu derecede bir hak ve imtiyaza,hiçbir yerde hiçbir dini az?nl?k sahip de?ildir.
Kilise ve manast?rlar ile ba?l? birimlerinde hizmet sunanlar?n görevlerini takip,din adamlar? yeti?tirme yönünden bu Meclislere önemli yetkiler tan?nm??t?r.(Bak md.-2,5-6,11-14,18,19,52-84 ve kar??la?t?r;?HEB md.21;?HAS md.9;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB md.1,5)
II.D?N? GRUPLARIN VARLI?INI KABUL VE D?N? ÖDEVLER?N? YER?NE GET?RME YÜKÜMLÜLÜKLER?
Bu ba?l?k ile ilgili olarak da Nizamname’de önemli hükümler yer almaktad?r.Mevcut hükümlere göre,cemaat aras?nda s?zmalar?n olmamas? için Genel Meclise ve Kilise-Manast?r Meclislerine seçileceklerin geçmi?inde de Ermeni-Hristiyan cemaat?na mensubiyet aranm??t?r.Gerek din ve gerekse milli-dini geleneklerin ya?at?lmas?,ö?retilmesi,halk? tefrikaya sokucu(fitne uyand?r?c?)sakim fikirlerden Ermeni Milletini,dini gurubunu korumak için Patrik ve Meclislere önemli sorumluluk ve yetkiler yüklenip tan?nm??t?r.Tüm bu amaçlar? gerçekle?tirmek üzere Manast?r Komisyonu,Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri,Manast?r?n ?ç Yönetim Usüllerini içeren md.48'de ayr?nt?l? hükümler getirilmi?tir.(Bak md.28,46,48;1876 Kanun-i Esasi md.11 ve kar??la?t?r; IHEB md.18;?HAS md.9;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMBmd.2)
III.D?N? GRUPLARIN KEND? D?N,D?L VE KÜLTÜRLER?N? Ö?RENME VE Ö?RETME HAKKI
Nizamnamede Ruhani Meclisin görevleri ve din i?leri,konular?n? içeren maddede ve özellikle Maarif Komisyonunun te?ekkülü, görev ve yetkilerini düzenleyen md.45'de bu konular esasl? bir biçimde ele al?nm??t?r.Her kilise ya da manast?r?n biti?i?inde kurulan okullar?nda Ermeni çocuklar?n?n dinlerini,kültürlerini ö?renme,Ermenice e?itim ö?retimde bulunma haklar? peki?tirilmi?tir.Bu i?lerin sa?l?kl? yürütülmesinden Kilise ve Meclis mensuplar?n? yetkili ve sorumlu k?lm??t?r.Ermeni Genel Meclisinin görevlerini düzenleyen maddelerde de din kurallar? ve sorunlar?n çözümü ile ilgili genel ilkeler getirilmi?tir.Bu ve benzeri yönleriyle de yakla??k 140 y?ll?k bir geçmi?e sahip olan Nizamname ça?da? ve özgürlükçü-ho?görüye dayal?-bir ortam?n tesisini amaçlam??t?r.(Bak md.28,45,61;1876 Kanun-? Esasi md.15,16 ve kar??la?t?r;?HEB md.26;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB md.2,4;20 Kas?m 1959 tarihli Çocuk Haklar? BMB ilke 1 ve 10;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md. 1,5)
IV.A?LE VE M?RAS HUKUKU ALANLARINDA KEND? D?N VE GELENEK KURALLARINI UYGULAMA HAKKI
Günümüzde nadir devletlerde çok dinli,çok uluslu,çok hukukluluk mevcuttur.Hatta AB ve ABD’de bile bugün çok dinlilik ve çok ulusluluk mevcutsa da hukuk bak?m?ndan çok hukukluluk en az düzeye indirgenmekte,kurallar daha genelle?tirilmekte, milletlerin hukuk kurallar? aras?nda paralellikler,t?pk?la?malar kurulmaktad?r.
Osmanl? toplumunda her üç yönden de bir çokluk görülmektedir.Nizamnamede bu görüldü?ü gibi ba?ka ?rk ve din mensuplar?na (cemaatlere)hak ve özgürlükler tan?yan hukuk metinleri;Ferman ve Nizamnamelerde de bunu görmek mümkündür.??te bu cümleden olarak Ermeni Nizmnamesi’nde ?ahs?n hukuku,aile hukuku ve miras-vasiyet hukuku alanlar?nda Ermeni cemaatine kendi dini geleneklerini ve din kurallar?n? uygulayabileceklerine dair düzenlemelerde bulunulmu? ve bunun takibi ile de ba?ta Ermeni Cemaati ?stanbul Patrikhanesi yönetimi olmak üzere,manast?r komisyonlar? görevli ve sorumlu k?l?nm??t?r.
Yine Patrikhanede olu?turulan muhakeme komisyonu da an?lan alanlarda ortaya ç?kacak ihtilaflar? çözmekle görevlendirilmi?tir. Manast?rlardaki Manast?r Komisyonlar? ile Vasiyet Komisyonu pek çok görevler yan?nda bu görev ve yetkilerle donat?lm??t?r. (Bak md.14,15,47,48,50:1876 Kanun-? Esasi md.17 ve kar??la?t?r;?HEB md.12,16;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md.6)
V.AZINLIKLARIN D?N VE DÜNYA ??LER?NDE KEND?LER?N? YÖNETME VE OTONOM? HAKLARI (KEND? D?N GÖREVL?LER?N?,MECL?SLER?N? SEÇME VE SEÇ?LME HAKLARININ) TANINMASI
Burada da söylenilecek çok ?ey var ise de konuya k?saca de?inilip i?in esas?,Nizamname hükümlerini okumaya b?rak?lacakt?r. Öncelikle Ermeni Cemaati din ve dünya i?lerini yürütmekle görevli ve yetkili k?l?nan her makam?n tepesinde yer ve görev alacak ki?ilerin milliyet ve dinine özen gösterilmesi,seçme ve seçilebilme kurallar? esasl? biçimde tespit edilmektedir. Böylece ülke içinde kendi özyönetimlerinin kendilerince sa?lan?lmas? amaçlanm??t?r.D??a kar?? ise devlete sadakat borcu ile devletin ali menfaatini gözetmekle sorumlu tutulmu?lard?r.
Seçime dayanan bu yap?lanmada bir yönü ile din i?lerinin yönetimi ile dünyaya ait i?lerin yönetimleri ay?rt edilmi?;Ruhani Meclis yan?nda Cismani Meclisler olu?turulmu?tur.Ne var ki,bir i? iki yönlü ise o zaman da iki Meclisin kar???m?ndan, birle?iminden olu?an Meclis-i Muhtelit tesis edilmi?tir.K?sacas? çözümü gereken bir sorun çözümsüz b?rak?lmam??t?r.?ayet var ise,bu o cemaatin kendi iç sorunu olarak kabul görmü?,halli en sonunda Katogigosa b?rak?lm??t?r.Böyle bir otonomi ve i?leyi?i cidden dikkat çekicidir.Belki de Ermeni Kilisesi te?kilat?nda hala bu kurallar uygulanmaktad?r.(Bak md.3,8-9,13-15,21-28, 44-47,57-84,94,95,97 ve kar??la?t?r;?HAS md.11;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB md.2,4;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md.3;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md.6)
VI.D?N? VE DÜNYEV? SORUNLARININ KEND? ARALARINDA ANAR??YE YOL AÇMADAN ÇÖZME HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER?
Nizamnameye hakim olan temel espri,Hristiyan Ermeni Cemaatinin,din ve milliyet aç?s?ndan birlik ve bütünlü?ünün korunmas?, kendi dini-milli kültürlerinin ö?retilmesi;e?itim-ö?reniminin yapt?r?lmas?d?r.Halk? ifsada,anar?iye yönlendirici,dinin hakim ilkelerine ayk?r? türden propagandalarda bulunma,tefrika olu?turma gibi hususlar?n önünün al?nmas? ile ?stanbul Ermeni Patri?i ba?ta olmak üzere tüm kilise ve manast?r cemiyetleri,vaiz ve papazlar? görevli ve sorumlu tutulmu?lard?r.Mesela dini sorunlar ve genel Ruhani Meclisin görevlerini düzenleyen md.29’da ve Ermeni Bölge Meclisleri seçilmi? yetkililerin görev ve sorumluluklar? ile ilgili md.95’de bunu görmek mümkündür.(Ayr?nt?l? bilgi için bak;md.8,11,17,29,95 ve kar??la?t?r;?HAS md. 14;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB md.3;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md.2)
VII.MABED VE MANASTIRLARININ YÖNET?MLER? VE SA?R SOSYAL VE EKONOM?K HAKLARI
Burada asl?nda bir konuya de?inmekte yarar vard?r;o da Osmanl? döneminde uygulanan hukuk kurallar?na göre,Müslüman toplumda içerisinde ya?ayan gayr-i Müslimlerin,yeni bir mabed yapamayacaklar?,mevcut mabedlerini onaramayacaklar? ?eklindeki bir kanaatin birçok kesimde var olu?udur.Bu do?ru bir dü?ünce tarz? de?ildir.Cemaati olan her mabedin bak?m ve onar?m?na izin verildi?i gibi Allah’?n ad?n?n an?ld??? bu yerlerin sava? zaman? dahi yak?l?p y?k?lmamas? kurallar? mevcuttur.
??te Nizamname hükümlerine bak?ld???nda,ayn? esprinin yer ald???,hükümlere etkili oldu?u görülür.Ermeni Patrikli?i,Kudüs-ü ?erif Patrikli?i ve Manast?r Meclisleri;Meclis-i Muhtelit bu i?lerin takibi ile yükümlü tutulmu?tur.Mabedlerde din i? ve hizmetlerini yürütmek üzere yeni papazl?k kadrosu ihdas? ve Ruhani meclisin yetkisi,?stanbul ili vaiz ve papazlar?n?n atanmas? usulü;iç düzenlemelerle ilgili tüzüklerin haz?rlanmas?nda Ruhani Meclisin ödevi;Muhasebe ?daresi Komisyonunun kilise ve manast?rlar?n gelirleriyle,yard?m toplamakla ilgili görev ve yetkileri;halk?n sa?l?k hizmetlerini görmek,yürütmek üzere kurulmas? öngörülen Hastane ?daresi Komisyonu kurulmu? ve bunlarca tesis olunan hastaneler,pek çok yörede Ermeni ya da ba?ka milliyetten olan insanlara Osmanl? toplumunda önemli sa?l?k hizmetleri sunmu?tur.
Her kilisenin bir Kilise Cemiyetine sahip olmas? kabul edilmi? ve bu cemiyetler,o kilisenin cemaat?ndan olan ki?ilere ve de mabede hizmet sunmakla görevli k?l?nm??,kilise hizmetlerinin sürdürülebilmesi için kendilerine gelir kaynaklar? belirlenmi?tir.
?ane-i Milliyye ba?l???n? ta??yan md.90-93 aras?nda hem tüm Ermeni kiliseleri,cemaati için yap?lacak harcamalar? hem de bir manast?r bölgesi halk?n?n özel ihtiyaçlar? için gerekli harcamalar? kar??lamak üzere gelir kaynaklar? ve bunun için Kilise Sand?klar? olu?turulmu?tur.Bu konuda izlenecek usul ve uyulacak esaslara özlü olarak yer verilmi?tir.(Bak md.32-43,46,48-49, 51,52-56,90-93,96,98 ve kar??la?t?r;?HAS md.9;Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB md.2,4;Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB md.6)
SONUÇ
Bir bak?ma,yüz kadar maddenin içeriklerine k?saca de?indi?imiz Nizamname(Tüzük),günümüz Anayasalar?nda ve uluslararas? hukuk metinlerinde yer alan hükümlerle k?yasland???nda;Osmanl? döneminde kimin az?nl?k kimin ço?unluk oldu?u sanki birbirine kar??t?r?lacakt?r.Çünkü o kadar ileri ve modern zaman?n haklar? yakla??k yüz k?rk sene önce Ermenilere ve sair dini gruplara tan?m??t?r.Belki de daha ileri bir ?ekilde.
E?er Osmanl? toplumu mensuplar?;Müslümanlar ve gayr-i Müslimler öteden beri bu tür toleransa sahip olmasalar an?lan türden hak ve yetkileri kabul bak?m?ndan toplumun bireyleri tepki gösterebilir,kar??l?kl? z?tla?malar olabilirdi.Ama eski ifadesiyle,esasen bu insanlar kadim zamandan beri yan yana,birlikte ya?am??lar ve bu normal hayat ak??? içerisinde uyulan ve uygulanan yaz?l?-yaz?s?z kurallar,Nizamname ile bir kez daha yaz?l? hale getirilmi?tir.Hatta o dönemden kalma bir k?s?m kurumlar?n hala bu toplumda da hizmet sunmaya devam etmektedir.(Nizamname hükümleri;?.25 Kas?m 1981 tarihli Din ve ?nanca Dayal? Her Türlü Ho?görüsüzlük ve Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas?na Dair BMB-Ho?görüsüzlü?ün-Ay?r?mc?l???n Kald?r?lmas? BMB-;??. 20 Aral?k 1993 tarihli,Birle?mi? Milletler Ulusal ve Etnik,Dinsel veya Dilsel Az?nl?klara Mensup Olan Ki?ilerin Haklar?na Dair Bildiri hükümleri ile de kar??la?t?r?labilir—Etnik-Dinsel-Dilsel Az?nl?klar BMB- diye an?lm??t?r)
DER-? SAADET ERMEN? PATR???N?N SURET-? ?NT?HABI BEYANINDADIR*
(?stanbul Patri?inin Genel Yetkisi ve Niteli?i)
MADDE 1:Der-i Saadet[1]Patri?i intihab olunacak zat;bilcümle millet meclislerinin riyasetini ve kuvve-i icraiyyesini haiz olarak ahval-i mahsusada Devlet-i Aliyyenin[2]vas?ta-i tenfiz-i ahkam[3]oldu?undan umum milletin emniyyet ve itibar?n? calib olmak için her cihetle bu makama lay?k olacak evsaf ve haysiyyet ile muttas?f ve ez-kadim,Pakrikli?e mahsus olan psikoposlar?n s?n?f?ndan bulunmas?yla beraber,Devlet-i Aliyyenin dahi emniyyet-i kamilesine ?ayan zevattan ve la-ekal[4] pederinden-beri asil,teba-? Devlet-i Aliyyeden[5]bulunmas? ve otuzbe? ya??n? tekmil etmi? olmas? laz?md?r.
(?stanbul Patrikli?inin Bo?almas? ve Patrik Seçimi)
MADDE 2:Patri?in vefat? ve istifas? cihetiyle veyahut esbab-? saireye mebni patriklik makam?n?n huliyy-i vukuunda[6]Ruhani ve Cismani Meclisleri birle?erek,kaim-makaml?k[7]etmek üzere bir zata karar verip tasrifini[8]Bab-? Aliden istida eder.Der-i Saadet Patri?i Meclis-i Umumide intihab olunur.Fakat ruhani ve cismani meclislerinin intihab olunan zevat?n derece-i istihkaklar? hakk?nda bir k?t’a esam?[10]defteri tanzimiyle beyan-? rey etmeye haklar? vard?r.Emr-i intihab ber-vech-i atr[11]icra k?l?n?r.?öyle ki;
Evvel-emirde Patrik Kaim-makam? Memalik-i Mahruse-i ?ahanede[12]bulunan bil-cümle piskoposlar?n esamisini havi bir k?t’a defter[13]tertibiyle bunlar?n birinci madde mucebince intihab olunma?a[14]cihet-i istihkaklar?n? herbirinin isminin önüne i?aret ve defter-i mezküru Meclis-i Ruhaniyeye ibraz eder.Ve bu Meclis taraf?ndan Meclis-i Umumi-yi Ruhani davet olunarak re’y-i hafi[15]ile ber-vech-i at? bir k?t’a esami defteri tertip olunur.Meclis-i mezkur azas?ndan herbiri ruhanice ?ayan-? kabul addetti?i piskoposlar?n esamisini bir ka??t üzerine tahrir ettikten sonra tadad-? re’y olunarak[16]esami-i muharrere, herbirine isabet etmi? olan re’ylerin kesretine göre[17]s?ra ile bir defter-i mahsusa derc olunur.
??bu defter kaim-makam-? mumaileyh taraf?ndan Meclis-i Cismaniyeye ibraz olunup bu Meclis dahi defter-i mezkürda esamisi münderec[18]olan zevat?n cismaniyyece derece-i kabiliyetlerini badet-tahkik en ziyade istihkak? olanlardan patrik intihab olunabilmek üzere ekseriyet-i ara ile be? neferini tefrik ve tayin ve bu defteri Meclis-i umumiyeye ibraz eder.
Meclis-i Umumiyyey-i Ruhaniyyenin tertip etmi? oldu?u defter dahi Millet Meclis-i umumisinde duvara as?lacak oldu?undan Meclis-i Umumi,Patrik intihab?na iktidar ve selahiyeti olan iki Meclisin dahi intihab olunabilecek zevat?n,gerek ruhani ve gerek cismaniyyece olan kabiliyetleri hakk?nda re’yine muttali olarak Patri?i re’y-i hati ve ekseriyet-i mutlaka-? ara ile intihab eder.
Meclis-i Umumide,Meclis-i Cismani taraf?ndan ibraz olunan defterin haricinde olan bir zat hakk?nda dahi itay-? re’y olunabilir[19]ise,Meclis-i Umumiy-i Ruhani taraf?ndan tertip k?l?nm?? olan defterde ismi münderec olmayan zevat?n intihab? caiz olam?yaca??ndan ol zevat?n isminin defter-i mezkürede muharrer olmas? laz?m gelir.Ekseriyet-i mutlaka-? ara,[20]ilk def’a-? ulada husule gelmedi?i[21]takdirde haklar?nda en ziyade re’y isabet etmi? olan iki zat?n isimleri Kaim-makam-? müma-ileyh taraf?ndan Meclis-i Umumi azas?na bildirilir ve def’a-?saniyede bu iki zat hakk?nda nizamen itay-? re’y[22]olunur. ?kinci defa re’y itas?nda haz?r bulunamayan milletvekilleri[23]re’ylerini Kaim-makam-? müma-ileyhe veyahut Meclis-i Umumi kalem reisine hitaben gönderecekleri bir k?t’a memhur ve mümza mektup[24]ile Meclis-i mezküra tebli? edebilirler.
Re’y ka??tlar?,bir sand?kçaya yaz olunduktan sonra ita olunan re’yler Meclis-i Umumi kalemi marifetiyle dört neferi,ehl-i kiliseden ve dördü de avamdan olmak üzere Meclis-i mezkur içinden intihap olunan sekiz ki?i muvacehesinde tadad olunur. ?kinci defada iki ki?iye müsavat üzere re’y isabet etti?i takdirde bunlardan biri kur’a ke?idesiyle intihap olunur.
(Patrik Seçimi Sonuçlar?)
MADDE 3:Emr-i intihab reside-i hitam oldukta[25]bir k?t’a mahdar[26]kaleme al?narak huzzar-? meclis[27]taraf?ndan imza ve kaim-makam-? müma-ileyh vas?tas?yla Bab-? Aliye takdim k?l?n?r ve ez-kadim[28]olageldi?i vechile ?rade-i Seniyyeye[29] tevafuk eyledi?i halde Patrik nasb ve tayin k?l?n?r.
(Patri?in Göreve Ba?lamas? ve Yemini)
MADDE 4:Patrik nasb olunan zata Der-i Saadette bulundu?u takdirde Meclis-i Umumi taraf?ndan birkaç zat ve ta?rada ise,mahsus davetçi vas?tas?yla Davetname gönderilir.Patrik,i?bu davetnameyi al?p da Patrikhaneye geldikte ba? kiliseye azimetle Meclis-i Umumi haz?r bulundu?u halde“Devlet ve Milletçe ifay-? sadakat[30]ve millet nizamnamesinin tamami-i icras?na[31]sahihan sarf-? enzar[32]ve dikkat eylemeyi huzur-? Rabbanide ve Meclis-i Millet muvacehesinde alenen taahhüt ederim”diye resm-i kasem-i aleniyi icra etti?i akabinde Kaim-makam-? müma-ileyhin memuriyeti rehiyni[33]hitam olarak Patri?-i mü?arün-ileyh Bab-? aliden vaki olacak davet üzerine do?ru huzur-? Humayün-? Cenab-? Padi?ahiyeye[34]müsül[35]ile memuriyet-i resmiyyesi icra ve Bab-? Aliye gelerek ilan k?l?n?r.
(Patri?in Görev Suçu ??lemesi)
MADDE 5:Patrik Nizamnamesi esas-? ahkam?na[36]mu?ayir vaz u harekette bulunmas? kendi hakk?nda töhmet addolunur.
(Patri?i Soru?turma Komisyonu)
MADDE 6:Patri?i itham edebilmek salahiyeti Umumi veya Ruhan? veyahut Cismani Meclislerine mahsus olup ittiham veyahut i?tika eden[37]heyet canib-i Bab-? Aliden ba’del-istiyzan[38]Patrikten Meclis-i Umumiyi akdetmesini istid’a eder.[39]Ve Patri?in imtina eyledi?i takdirde keyfiyet be-tekrar Bab-i Aliye arz olunup suret-i istid’a mucebince Der-i Saadette bulunan piskoposlardan en ya?l?s?n?n riyaseti taht?nda akd-i Meclis-i Umumi olunmas? canib-i Bab-? Aliden emir ve i?’ar buyurulup Meclis-i Umumi ittiham ve i?tika eden kesan müstesna olarak kendi içinden olmak ve be?i ehl-i kiliseden[40]ve be?i avamdan bulunmak üzere on ki?iden mürekkep bir tefti? komisyonu tayin eder ve bu komisyonun ittihamat-? vak?ay?[41]bit-tahkik Meclis-i mezkure bir k?t’a mazbata ita eylemesi üzerine keyfiyet re’y-i hati ile karar-gir[42]olup i?bu karar? havi olan ve azay-? meclisden karar-? mezkurlar?nda rey vermi? olanlar?n imzas?yla mümza[43]olmas? laz?mgelen varaka Patri?in istifas?n? ?amil ise,iki Meclisin kalem zabitleri psikopos ile beraber Patrik nezdine azimetle varaka-? mezküreyi ibraz ederler.Ve Patrik-i müma-ileyh milletin murad-? sarihine[44]bu vechile muttali oldukta istifa etmeye mecbur olup imtina etti?i takdirde Bab-? Aliye ledel-arz[45]azl olunur.
(Ba?patri?in Rutbe Tenzili ?le Cezaland?r?lmas?)
MADDE 7:?nfisal eden Patrik,murahhasa psikoposlar[46]s?n?f?na dahil olarak hakk?nda Meclis-i muhtelit taraf?ndan usul-i vechile muamele olunur.
DER-? SAADET PATR???N?N VEZA?F? BEYANINDADIR
(Patri?in Görev ve Yetkileri,Meclislerle Ba?lant?s?)
MADDE 8:Patri?in vazifesi,Nizamname-i Esasi ahkam?na imtisalen[47]hareket ve bir de Nizamname-i mezkürun kaffe-i mevadd-? mütferrias?n?n tamami-i icras?na[48]dikkat ve nezaret etmek hususlar?ndan ibarettir.Patrik,kendisine gelen i?leri bi’l-müzakere karar verilmek üzere ait oldu?u Meclise havale eder.Ve bir Mecliste karar-gir olan maddeye[49]dair kendisinin takriri ve sair resmi tahriri o Meclis taraf?ndan imza ve temhir k?l?nmad?kça muteber ve mamülün-bih[50]olamaz.Ama müsta’cel[51]bir maslahat zuhur edip de rü’yeti ve tesviyesi için Meclis gününe beklenmek veyahut fevkal-ade Meclisi davet etmek mümkün olamaz ise,Patrik ol-babda[52]mesuliyeti der-uhde ederek hod be-hod icray-? icab?na kadir[53]ise de vukuu hali, usulü vechile kay?t ettirmeye ve tasdik k?l?nmak üzere zikrolunan Meclise,in’ikad-? atisinde[54]beyan etmeye mecburdur.
(Meclis Kararlar?n?n ?nfaz?)
MADDE 9:Patrik,kendi g?yab? esnas?nda Millet Meclislerinde verilen kararlar? havi evrak? imza etmezden mukaddem ol kararlara dair mülahazat?n? beyan ile keyfiyeti yeniden rü’yet ettirebilir ise de lede’l-rü’yet[55]tasdik olunan karar? Nizamname-i Esasi ahkam?na muhalif addetmedikçe evrak-? mezküreyi imzadan imtina edemez.
(Nizamname Hükümlerinin Ba?lay?c?l???)
MADDE 10:Patrik ve ruhban ve mektep hocalar? ile kilise ve manast?r ve mektep ve hastahane memurlar?ndan h?laf-? Nizamname-i Esasi,[56]harekette bulunanlar?n hizmetten tard?[57]hususunu,müteallik oldu?u meclis ve komisyonlarda teklif edebilir.
(Nizamname Kurallar?na Ayk?r? Davrananlar?n Görevden Al?nmas? Usulü)
MADDE 11:Patri?in,meclis-i ruhani ve cismani ile onlar?n taht?nda bulunan komisyonlar? kendili?inden tebdil ve ta?yir etmeye salahiyeti yok ise de bunlardan birinin Nizamname-i Esasi h?laf?nda revi? ve hareketini[58]mü?ahade eyledi?i halde ilk defas?nda ol meclis veya komisyonun reislerinden istizah-? madde eder[59]ve ikinci defas?nda hareket-i na-me?ruas?n?[60] beyan ve ihtar ile muhafaza-? Nizamname,davet ve üçüncü defas?nda e?er müttehem[51]addolunan,heyet-i millet meclislerinden biri ise,Meclis-i umumiye ve e?er komisyonlardan biri ise,MeClis-i Cismaniye müracaat ve ibraz-? delail[62]ile bunlar?n tebd ilini teklif eyler.
(Patri?in Ayl??? ve Sair Harcamalar?)
MADDE 12:Patri?in millet sand???ndan mahiyesi[63]olmakla Patrikhanenin mesarif-i dahiliyesini[64]kendi taraf?ndan tesviye eder.
PATR?KHANE KALEM?NE DA?RD?R
(Patrikhanenin Yönetim Organlar?)
MADDE 13:Patrikhanede milletçe icab eden muharrerata mahsus olmak üzere bir kalem olacakt?r.Kalem-i mezkür üç odaya münkasem[65]olup biri mükatebat odas?d?r[66]ki,Patrikhane taraf?ndan irsal olunan ve oraya vürüd eyleyen muharrerat[67]ile me?gul olur.
?kinci kay?t odas?d?r ki,Millet Meclisi ve Komisyonlar?na müteallik olan evrak ile me?gul olur.
Üçüncüsü tahrir-i nüfus odas?d?r ki,milletten tevellüd ve izdivac[68]ve vefat edenlerin kayd?yla me?gul olur.Gerek yolculu?a ve gerek muamelat-? ?ahsiyyeye dair iktiza eden evrak-? musaddaka[69]ve veladet ve vefat ve izdivaca dair ?ehadetnameler bu odadan verilir.
(Patrikhane ?dare ??leri Müdürü Görev ve Yetkileri)
MADDE 14:Patrikhane kaleminin kaffe-i muamelattan mesul bir müdürü olup müdür-i müma-ileyh Meclis-i Cismanide intihap,Patrik taraf?ndan nasb ve tayin olunur.Ve Meclis-i Umuminin kitabetini icra[70]eder.Ve her sene Der-i Saadette ve ta?ralarda tevellüd ve vefat ve teehhül eden[71]nüfus defterlerinin bir k?t’a suretini celb ile Patrikhane kalemi defter-i umumisine kaydettirmeye mecburdur.Müdür-i müma-ileyh,Ermeni lisan?nda malumat-?tamme ashab?ndan olup Türkçeye ve Frans?zcaya dahi a?ina olmal?d?r.
(Patrikhanede Görevli Memurlar?n,Nitelikleri,Yetki ve Sorumluluklar?)
MADDE 15:Patrikhane kaleminin miktar-? kafi ketebesi[72]olup bunlar?n dahi Ermeni Lisan?n? lay?k?yla bilmeleri ve herbiri, kendi hizmetinde malumat-? kamile ashab?ndan[73]olmalar? laz?md?r.Bunlar,hizmet-i mahsusalar? iktizas?nca[74]müteallik olduklar? meclis ve komisyonlar taraf?ndan mahsusen ve kalem müdürü taraf?ndan umumen mesüllerdir.
(Ahval-i ?ahsiyye vesarie ile ?lgili ??ler)
MADDE 16:Tahrir-i nüfus odas?ndan verilen kaffe-i evrak ve ?ehadetnameler Patri?in mührü ve kalem müdürünün imzas?yla tasdik olunmu? olmak laz?md?r.
KUDÜS-Ü ?ER?F PATR??INE DA?R
(Kudüs Patri?i ve Görevleri)
MADDE 17:Küdüs-i ?erif Patri?i,Mari Yakup makam?na,kayd-? hayat ?art?yla kaim ve Küdüs-i ?eritte kain Ermeni milleti ziyaretgahlar? müdürü ve Mani Yakup Manast?r? ruhban cemaat?n?n reisidir.
Vazifesi;manast?r-? mezkurun usul ve nizam?na tevfik-i hareket[75]ve mevadd-? mer’iyyenin hüsn-ü icras?na sarf-? dikkat[76] eylemekten ibarettir.
(Kudüs Patri?inin Görev Suçu ile Suçlanmas? Durumu)
MADDE 18:Patri?-i mü?arün-ileyhin salifü’z-zikr[77]manast?r nizam?na mugayir vaz u harekette bulunmas? kendisi hakk?nda töhmet addolunur.
(Kudüs Patri?i Hakk?nda Soru?turma Usulü ve Görevden Uzakla?t?r?lmas?)
MADDE 19:Patri?-i mü?arün-ileyh hakk?nda ya manast?r-? mezkürun ruhban cemaat? veyahut ?stanbul Patrikhanesinin ruhani ve cismani meclisleri taraf?ndan ittihamat vukuagelebilir.Böyle bir hal vukuunda Meclis-i umumiy-i millet ictima ederek ittihamat-? vak?ay? ledet-tahkik,esas? tebeyyün ederse,Der-i Saadet Patri?i hakk?nda alt?nc? maddede beyan olunan usule tatbikan,[78]icab-? hale göre ya Küdüs-i ?erif Patri?inin bir k?t’a ?ikayetname ile muhafaza-? nizama davet eder.Veyahut patri?in makam?n?,salifü’z-zikir ruhban cemaat? içinde olarak Meclis-i Umum?de re’y-i hafi ile intihab olunan vekiline teslim ile makam-? mezkürdan tebaüd eylemeye icbar[79]eyler.
(Kudüs Patnikli?i Makam?n?n Bo?almas? ve Vekil Atanmas?)
MADDE 20:Küdüs-i ?erif Patri?inin vefat? zuhurunda manast?r-? mezkurun ruhban cemaat?,kendi içlerinden bir kaim-makam intihap edip Der-i Saadet Patrikhanesi meclisleri taraf?ndan dahi tasdik olunur.
(Kudüs Patri?i Seçimi Usulü)
MADDE 21:Küdüs-i ?erif Patri?i,Der-i Saadet Patrikhanesi meclisleri taraf?ndan intihap olunur.Fakat Küdüs-i ?erif ruhban cemaat?n?n kabil-i intihab olan zevat?n derece-i istihkaklar?[80]hakk?nda bir k?t’a esami defteri[81]tanzimiyle beyan-? re’y etmeye hakk? vard?r.Patri?i mü?arü’n-ileyhin vefat? akabinde Kaim-makam-? müma-ileyh taraf?ndan rehabin meclis-i umumisi[82] davet olunarak bu meclis,Der-i Saadet Patri?i hakk?nda meclis-i umumi-i ruhanide icra olundu?u misillü bir k?t’a esami defteri tertip eder.Ancak i?bu defterin la-akal yedi zevat esamisini ?amil olmas? laz?md?r.Defter-i mezkür,cemaat-? mezkurenin bir k?t’a mümza[83]mazbatas?yla beraber Der-i Saadet Pakrikhanesi canibine irsal k?l?n?r.
(Kudüs Patri?i Olabilme ?artlar?)
MADDE 22:Patrik intihab olunacak zat,la-ekal otuzbe? ya??n? tekmil etmi? olup pederindenberi teb’ay? Devlet-i Aliyyeden ve cemaat-? mezküre psikopos veya ruhbanlar?ndan bulunmas? ve cemaat-? mezküreden infisal etmemi? olmas?[84]iktiza eder.Der-i Saadet Patrikhanesi meclisleri taraf?ndan Küdüs-i ?erif Patri?inin muvafakatiyle milletçe bir hizmette kullan?lm?? olanlar cemaat-i mezküreden munfas?l addolunmaz.
(Kudüs Patri?inin Seçimi)
MADDE 23:Ruhani ve Cismani Meclisleri birle?erek esam?si defter-i mezkürda münderec olan zevat?n istihkaklar?n? bit-tahkik intihab olunabilmek üzere üç neferini tefrik ve bunlar?n isimlerini Meclis-i Umumiye ibraz ederler ve cemaat-? mezkure taraf?ndan varid olan defter dahi millet meclis-i umumisinde duvara as?lacak oldu?undan Meclis-i Umumi,kabil-i intihab olan zevat hakk?nda,gerek cemaat-? mezkürenin ve gerek mezkür iki meclisin ne’ylerini kesb ü ?tt?la ederek zevat-? merkume[85] içinde diyanet ve malümat-? muktesebe[86]ve etvar-?hasenesi[87]cihetleriyle en ziyade istihkak? olan zat? re’y-i hafi ve ekseriyet-i mutlaka-? ana[88]ile Patrik intihab eder.Meclis-i Umumide cemaat-? mezkure taraf?ndan defter haricinde bulunan birisi hakk?nda itay-? re’y olunamayacakt?r.
MECL?S-? RUHAN? BEYANINDADIR
(Ruhani Meclisin Olu?mas?)
MADDE 24:Meclis-i Ruhani ehl-i kiliseden ve erbab-? vukuftan olarak otuz ya??n? tekmil etmi?,la-ekal be? sene mukaddem rahiplik ve papazl?k rütbesini ihraz etmi? olan ondört neferden mürekkeptir.
(Ruhani Meclise Aday Belirleme ve Seçimi Usulü)
MADDE 25:Meclis-i Ruhani azas? adedinin üç misli,Meclis-i umumiy-i ruhan?de[89]re’y ile intihab olunup isimleri bir k?t’a mümza mazbata ile Meclis-i umumiy-i millete ibraz ve bunlar?n içinden Meclis-i Ruhani azas? MeClis-i umumide re’y-i hafi ile intihab olunduktan sonra mazbatas? Patrik taraf?ndan Bab-? Aliye arz olunarak ba irade-i seniyye nasb ve tayin buyurulurlar.
(Ruhani Meclisin Seçim Dönemleri ve Yeniden Aday Olma)
MADDE 26:Meclis-i mezkür azas?,her ikinci sene ?ehr-i Nisan?n gayetinde[90]kamilen da??l?p ?ehr-i May?s ibtidas?nda tecdid olunur.[91]?nfisal eden azan?n heman tekrar intihablar? caiz olmay?p ancak iki sene sonra intihablar? caizdir.
(Ruhani Mecliste Ana Seçimleri ve Toplant? Nisab?)
MADDE 27:Ruhani Meclis azas?ndan istifa vukuuna veyahut sair bir sebebe mebni mefkud olanlar?n[92]adedi üçe bali? oldukta, bunlar?n yerine Meclis-i umumide,aharlar?[93]aza intihab olunur.Ve bu intihab vukubuluncaya de?in meclis-i mezkurda tekmilen azay-?meclisin ekseriyeti[94]aran?l?r.
(Ruhani Meclisin Görevleri ve Din ??leri)
MADDE 28:Meclis-i Ruhaninin vezaifi,milletin umur-i ruhaniyesine nezaret ve itikadat-?mezhebiyyeyi[95]milletçe tenviç ve tahkim ve Ermeni Kilisesinin akaid ve rivayat-? mer’iyyesini[96]ihlalden muhafaza ve kiliselen ile ehl-i kilisenin ber-hal-i muntazamada[97]bulunmalar?na sarf-?dikkat ve tamfe-i ruhban?n gerek ahval-? haz?ralar?n?n ?slah?na ve gerek ahval-i müstakbelelerinin istihsal-i esbab-? teminiyyesine[98]devam ve ikdam ve mekatib-i milliyeyi vakit vakit muayene ile talim-i mezheb hususuna bezl-i dikkat eylemek ve ehliyet ve kabiliyetle muttas?f rahip ve papazlar yeti?tirmek ve milletçe tekevvün eden mesal-i mezhebiyyeyi[99]bit-tahkik usul-i mer’iyye-i kiliseye tatbikan[100]hal ve tesviye etmek hususlar?ndan ibarettir.
(Dini Sorunlar ve Genel Ruhani Meclisin Görevleri)
MADDE 29:Meclis-i Ruhani,s?rf diyanete müteallik zuhür eden bin mesele-i mühimmeyi hal edemedi?i takdirde Der-i Saadette bulunan Psikoposlar ve kilise vaiz ve Ba?papazlar? ile,ikincilerini ve iktiza etti?i halde Der-i Saadet kurbunda vaki Sancaklarda[101]mukim murahhasalar? celb-i davet ile Meclis-i Umumiyy-i Ruhani te?kil eder.Ve bu Meclis dahi mesele-i mezkurenin hallini,daire-i iktidar? haricinde adetti?i halde[102]bir mümza mazbata ile umumi Kato?ikos[103]taraf?na müracaat olunur.
(Ruhani Meclis Toplant? Tutanaklar?)
MADDE 30:Meclis-i Ruhaninin her nevi mazbatalar?,daima azay-? meclisin ekserisinin imzas?yla mümza olacakt?r.
(Din Vaizlerinin Görevlendirilmeleri)
MADDE 31:Gerek Der-i Saadet ve gerek ta?ralara vaiz tayini için iktiza eden ruhsat,Meclis-i mezkur taraf?ndan ita olunur.Ve papaz maddesine,Der-i Saadet için ise,kezalik meclis-i mezkürdan ve ta?ralarda hangi mahal için ise ol-mahallin ruhani meclisi taraf?ndan ruhsat verilir.
(Yeni Papazl?k Kadrosu ?hdas? ve Ruhani Meclisin Yetkisi)
MADDE 32:Bir kilise cemiyeti ile papazlar? mücededen[104]papaz tayinine lüzum görüp de meclis-i ruhaniden bir k?t’a mümza mazbata ile istida etmedikçe ol babda ruhsat verilmez.
(?stanbul ?li Vaiz ve Papazlar?n?n Atanmas? Usulü)
MADDE 33:Der-i Saadet kiliselerinin vaizleriyle Ba?papazlar?,Meclis-i Ruhaninin karar? üzerine Patrik taraf?ndan tayin olunur.
(Din ??leriyle ?lgili Tüzükler ve Ruhani Meclisin Ödevi)
MADDE 35:Ehl-i Kilisenin hidemat-? mezhebiyelerinin meccanen ifa olunabilmesi için ahval-i haz?ralar?n?n ?slah? ile ahval-i müstakbelelerinin teminine dair Meclis-i Ruhani taraf?ndan bir k?t’a Nizamname tanzim k?l?nacakt?r.
MECL?S-? C?SMAN?YE DA?RD?R
(Cismani Meclisin Te?ekkülü)
MADDE 36:Meclis-i Cismani,avamdan olarak mesalih-i milliyye[105]ve nizamat-? Devlet-i Aliyyeye vak?f yirmi zevattan mürekkeptir.
(Cismani Meclis Seçimleri)
MADDE 37:Meclis-i Cismaninin azas?,re’y-i hafi ve ekseriyet-i mutlaka-? ara[106]ile millet meclis-i umumisinde bil-intihab, mazbatas? Patrik taraf?ndan Bab-? Aliye takdim olunarak bairade-i seniyye nasb ve tayin olunurlar.
(Cisman? Mecliste Seçim Dönemleri,Ayr?lan Üyenin Durumu)
MADDE 38:Her iki senede bir kerre azay-? merkümenin cümlesi ?ehr-i Nisan?n gayetinde[107]da??l?p ?ehr-i May?s ibtidas?nda tecdid olunurlar.Azay-? merküme iki sene sonra tekrar intihab olunabilirler.Ve infisal etti?i ilk iki senede meclis-i mezkur azal???na intihab olunamay?p ama sair guna hizmette[158]istihdam olunabilirler.
(Cismani Meclis Toplant?lar?na Kat?lma Zorunlulu?u ve Üyeli?in Dü?mesi)
MADDE 39:Meclis-i mezkün azas?ndan biri,tahriren bir sebeb-i kafi beyan etmeksizin biribirini müteak?ben üç kerre meclise gelmedi?i halde sebebi sual olunmak üzere meclis-i mezkur kalemi zabiti taraf?ndan mektup yaz?l?p cevap al?nmad??? takdirde yeniden mektup tahririyle meclis-i atide haz?r bulunmaz ise kendisine,istifa etmi? gibi nazar olunaca?? bildirilip yine gelmedi?i takdirde istifa etmi? addolunur.
(Cismani Mecliste Üyeli?in Bo?almas? ve Ara Seçimiler)
MADDE 40:Meclis-i Cismani azas?ndan istifa vukuuna veyahut sair bir sebebe mebni mefkud olanlar?n adedi üçe bali? oldukta bunlar?n yerine meClis-i umumide aharlar? aza intihab olunur.Ve bu intihab vukubuluncaya de?in meclis-i mezkürda tekmilen azay-?meclisin ekseriyeti[109]aran?l?r.
(Cismani Meclisin Görev ve Yetkileri)
MADDE 41:Meclis-i Cismaninin memuriyeti milletin umur-? cismaniyesine nezaret etmekten ibarettir.Ve vezaif-i milletin ?slah-? ahvaliyle ilerlemesine ihtimam ve dikkat edip zir-i nezaretinde bulunan komisyonlar taraf?ndan kendisine irae olunup milletçe menfaat? mucip olacak olan tasavvurat? kemal-i dikkatle mütalaa ve tahkik ile lüzumu tebeyyün etti?i halde tasdik etmek veyahut fiile ç?kar?lmas?na mani olacak mehazirinin define[110]çal??mak hususlar?ndan ibarettir.
(Cismani Mecliste Genel Görü?meler ve Yapt?r?mlar?)
MADDE 42:Meclis-i mezkur,kendisine varid olan mesalihi[111]müzakere olunmak üzere ait oldu?u komisyona ihale edip onun re’yini tahsil etmedikçe icraata te?ebbüs edemez ve komisyonlan?n karar?n? esbab-? sahihaya mebn?[112]cerh edebiliyor[113] ise de kendili?inden olanak bir ba?kaca tedbir ittihaz ve icra edemeyip keyfiyeti yine ol komisyona havale etmeye mecburdur. Ve komisyonlardan birini i?bu nizamname-i esasi ahkam?na mugayir bir harekette görmedikçe,tedbir ve ta?yir edemez ve birinin böyle bir hareketini mü?ahade ettikte,ilk defas?nda vukuu hali,mezkur komisyon reisinden istizah[114]ve ikinci defas?nda tahriren icra-? ihtarat[115]ile ol komisyonu muhafaza-? nizama davet ve üçüncü defas?nda azas?n? tebdil edip ancak bu babda olan sebeblerini meclis-i umumiye ibraz edece?ini,mazbata-? senediyyede beyan ve tasrih eder.
(Cismani Meclisin Yetkisini A?an Hususlar)
MADDE 43:Meclis-i mezkür umur-? cismaniyyeden[116]olarak kendisine varid olan bir mesele-i mühimmenin hallini daire-i iktidar? haricinde addederse o halde Meclis-i umumiye müracaat eder.
MECL?S-? C?SMAN? TARAFINDAN TE?K?L OLUNAN KOM?SYONLAR ?LE MÜDÜRLÜKLER HAKKINDADIR
(Komisyonlar ve Te?kil Tarz?)
MADDE 44:Maarif ve tesisat-? cüziyye[117]ve muhakemat ve manast?rlar mesalihine bakmak üzere dört komisyon ile di?er üç idare komisyonu Meclis-i Cismani taraf?ndan intihab olunup i?bu komisyon azalar? her sene ba??nda n?sfiyyet üzere[118]tebdil ve tecdid olunmak üzere iki sene hizmet ederler.Muhakeme Komisyonu reisi patrik olur.
MAAR?F KOM?SYONU BEYANINDADIR
(Maarif Komisyonunun Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri)
MADDE 45:Maarif komisyonu,avamdan ve erbab-? maariften olarak yedi azadan mürekkep olup vazifesi;Ermeni milletinin talim ve terbiyesine nezaret ve millet mekteplerinin ber suret-i muntazamada[119]bulunmas?na dikkat ve erkek ve k?z çocuklar?n?n talim ve terbiyesi z?mn?nda te?ekkül eden ?irketlere icray-? te?vikat[120]ve muavenet ve mektep hocalar?n?n ?slah-? ahvaline ve iktidarlar? ile ehil ve erbab hocalar yeti?tirilmesine ve mekatib-i mezküreye mahsus ders kitaplar? tedarik olunmas?na ikdam ve gayret etmek hususlar?ndan ibarettir.Ve bu mekteplerde tahsil-i fünun edenlere ?ehadetname itas? ve ders kitaplar?n?n tayini ve imtihan-? senevileri[121]hususlar?,komisyon marifetiyle icra olunur.Fakat talim-i mezheb edenlerin,[122]Meclis-i Ruhaniden ?ehadetname almalar? ve mezheb kitaplar? ile muallimleri hakk?nda Meclis-i mezkura müracaat olunmas? iktiza eder. Ve talim-i mezheb imtihan? dahi,Meclis-i Ruhani marifetiyle icra k?l?n?r.
TES?SAT KOM?SYONU BEYANINDADIR
(Tesisat Komisyonunun Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri)
MADDE 46:Tesisat komisyonu avamdan ve erbab-? vukuftan olup Meclis-i Cismanide ekseriyet-i ara ile intihab olunmak üzere yedi azadan mürekkeptir.
Komisyon-? mezkürun vazife-i memuriyeti Der-i Saadette vaki kaffe-i tesisat-? milliyye[123]ve bunlar?n akarat? idaresine umumen nezaret etmek[124]ve tesisat-? mezkürenin tanzim ve tertibine dikkat ve ikdam eylemek hususlar?ndan ibarettir.
Komisyon-? mezkür bil-cümle emlak-i milliyye senedat?n?n[125]mevcut olmas?na dikkat edecek ve milletin gerek Der-i Saadette ve gerek ta?ralarda kain kaffe-i emval-i gayr-? menkulesinin senedat? suretleri bu komisyon marifetiyle toplan?larak Patrikhane kaleminde h?fzolunacakt?r.Ve bu Komisyonun marifeti ve Meclis-i Cismaninin muvafakati ile Patri?in bit-temhir muvafakati olmad?kça emlak-i milliyyenin bey ve füruhtu[126]caiz olamayacakt?r.
Hususat-? me?ruha iktizas?nca[127]tevliyet usulü Ermeni milletince münfesahtir.[128]Bu Komisyonun marifeti ve Meclis-i Cismaninin r?zas? olmad?kça Der-i Saadet ve havalisinde bir güna in?aat ve tamirat[129]icra olunamaz.
Komisyon-? mezkür muhasebe ve vasiyyet ve hastahane müdürleriyle Kilise cemiyetlerinin idaresi hakk?nda icray-? nezaret edecek ve bunlar?n herbirinden evkat-? muayyenede[130]hesap isteyerek Meclis-i Cismaniye tebli? edecektir.
Komisyon-? mezkür seneba??ndan iki ay mukaddem[131]sene-i atiye varidat ve mesarifini muhasebe müdürlerinden tahkik ve bir k?t’a muvazene defteri tanzimiyle Meclis-i Cismaniye ibraz eyleyecektir.
MUHAKEME KOM?SYONU BEYANINDADIR
(Muhakeme Komisyonunun Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri,Aile Hukuku (?htilaflar?)
MADDE 47:Muhakeme Komisyonu azas?;dört neferi ehl-i kiliseden ve dördü avamdan olmak ve Patrik vekilinin taht-? riyasetinde bulunmak üzere k?rk ya??n? tekmil etmi? ve müteehhil[132]sekiz nefer-i erbab-? vukuftan mürekkep olup bunlar?n cümlesi Meclis-i muhtelit[133]taraf?ndan ekseriyet-i ara ile intihab olunur.
Bu komisyon,familyaca[134]zuhura gelen münazeat? tesviye ve Bab-? Aliden Patrikhaneye havale olunan davalar? havale üzerine rü’yet eyler.Ve kestiremedi?i davalar?;mevadd-? ruhaniyeden[135]ise,Meclis-i Ruhaniye ve mevadd-? dünyeviyeden[136]ise, Meclis-i Cismaniye ve iki tarafa dahi taalluku var ise Meclis-i Muhtelite havalesini gösterir.Ve mezkür komisyonda rü’yet olunan bir dava mahkumun aleyhin istidas? üzerine bu meclislerden birinde istinaf olunur.
MANASTIR KOM?SYONU BEYANINDADIR
(Manast?r Komisyonu,Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri,Manast?r?n ?ç Yönetim Usülleri)
MADDE 48:Manast?rlar,milletin emval-i mahsusas?ndan madud[137]olup bunlar?n idaresi ve varidat ve mesarifat?n?n[138]nezareti ile rü’yet ve tahkik-? hukuk-? millete aittir.Her manast?r?n kendi usul-? mahsusas? olmak laz?m geldi?inden,Ruhani ve Cismani Meclislerin ictimai ile te?ekkül eden Meclis-i muhtelit,herbir manast?r cemaat?yla Manast?r Komisyonunun efkar?n? ba’det-tahsil,[139]icab eden talimat? tertip eder ve Meclis-i Umumiye tasdiki ettirir.Talimat-? mezkürenin usul-i esasiyyesi ber-vech-i ati beyan olunur:
Evvela;Her manasat?r?n idare-i mahsusas? ol manast?r cemaat?na ait olup bil-cümle manast?ra umumen nezaret etmek hakk? Manast?rlar Komisyonu marifetiyle icra olunmak üzere Patrikhane Meclislerine racidir.
Saniyen;Herbir manast?r Reisi,ol manast?r?n cemaat? taraf?ndan intihap olunup Patrikhane meclislerinin birle?mesiyle te?ekkül eden meclis-i muhtelitin muvafakat? ile Patrik taraf?ndan tasdik olunup reis-i müma-ileyhin teb’a-? Devlet-i Aliyyeden olarak otuzbe? ya??n? tekmil etmi? ruhbandan olmas? laz?md?r.
Salisen;Bil-cümle manast?rlar,milletin tervic-i menafii maneviyyesine[140]çal??ma?a mecbur olacaklardan herbiri,derece-i kudretine göre Papaz mektebi ve kütüphane ve tab’? hane[141]ve hastahane misillü milletçe menfaat? mucib olacak tesisat? ?amil olacakt?r.
Manast?rlar Komisyonu,Meclis-i Cismanide ekseriyet-i ara ile intihab olunmak üzere yedi neferden mürekkeptir.Komisyon-? mezkürun vazife-i hizmeti;her bir manast?r nizamat?n?n icray-? ahkam?na dikkat ve nezaret etmek üzere varidat ve has?lat?n? tahkik ile mesarif-i vak?as?n? rü’yet ve tanzim etmek hususundan ibarettir.Komisyon-? mezkür,her bir manast?r?n idare-i mahsusas? hizmetini ifa etmek üzere iktiza eden e?has?,ol manasat?r cemaat? içinden intihab eder.Ve e?has-? merkume manasat?r reisinin taht-? riyasetinde olarak manasat?rlar?n? talimat-? mahsusaya tatbikan idare ile evkat-? muayyenede Komisyonu mezküre hesap verirler.
MUHASEBE ?DARES? KOM?SYONUNA DA?R
(Muhasebe Komisyonu,Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri,Muhasebe Usülü)
MADDE 49:Muhasebe müdürleri,erbab-? vukuftan olarak yedi ki?iden ibaret olup Meclis-i Cismanide ekseriyet-i ara ile intihab olunurlar.
Bunlar?n hizmeti;millet sand???n? idare ve muhasebat?n? rü’yet etmektir.
??bu sand???n irad?;iane-i umumiyye ve ?stanbul Patrikhane Kalemi has?lat? ve mahall-i sart? tahsis olunmayarak[142]millet nam?na vukubulan vasiyyet ve hedayadan ve masraf? dahi Patrikhane ile Patrikhane Kaleminin mesarif-i adiyesi ve Patrikhanenin zir-i idaresinde bulunan tesisat-? milliyyeye ve muhtaç olan Kilise Cemaatlerine ita olunacak iane ile sair vukubulacak mesarif-i müteferrikadan[143]ibarettir.
Müdiran? merküme,[144]Tesisat Komisyonunun marifeti ve Meclis-i Cismaninin muvafakat? ile kaffe-i varidat-? mezküreyi[145] tahsil ve masarif-i mezküreyi tesviye eder.Ve idaresi kendilerine muhavvel olan millet sand???n?n muhasebesini usül-i cedide üzere tutarak bir k?t’a defterini evkat-? muayyenede[146]Tesisat Komisyonuna ibraz ederler.
??bu defter,komisyon-? mezkürda bil-muayene tasdik olunduktan sonra Meclis-i Cismaniye ibraz olunur.
VAS?YYET ?DARES? KOM?SYONUNA DA?R
(Vasiyet Komisyonunun Te?ekkülü,Görevleri)
MADDE 50:Vasiyyet Müdürleri;üçü ehl-i kiliseden ve dördü avamdan olmak üzere yedi ki?iden mürekkep olup bunlar?n cümlesi ekseriyet-i ara ile Meclis-i Muhtelitte intihab olunur.
Müdiran-? merkümenin vazife-i hizmetleri;milletçe vaki olan vasiyetleri idare ve ahkam-? münderecelerinin[141]suret-i me?ruada ve musinin niyyet ve tasmimat?na mutab?k veçhile[148]icraya konulmas?na dikkat etmek hususlar?ndan ibarettir.
Vasiyyet idaresine dair iktiza eden talimat-? mahsusa,müdiran-? merkümenin ve Tesisat Komisyonunun re’yi tahsil olunarak Meclis-i Muhtelit taraf?ndan tertip ve Meclis-i Umumide tasdik olunacakt?r.
Müdiran-? merküme kendi hizmetlerine dair olan muhasebat?n bir k?t’a defterini evkat-? muayyenede Tesisat Komisyonuna ibraz ederler.Ve i?bu defter,Komisyon-? mezkür taraf?ndan bil-muayene tasdik olunduktan sonra Cismani Meclisine ibraz k?l?n?r.
HASTAHANE ?DARES? KOM?SYONUNA DA?R
(Hastahane Yönetimi Komisyonu,Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri)
MADDE 51:Hastahane müdürleri;ikisi tababet rüusunu hamil etibbadan[149]olmak üzere dokuz ki?iden mürekkep olup ekseriyet-i ara ile Meclis-i Cismanide intihab olunurlar.
Müdiran-? merkümenin vazifesi gerek millet hastahanesinin akarat ve varidat-? mahsusas?na nezaret edip bunlar?n has?lat?n? ve millet sand???n?n ianesi ile hastahane-i mezkuru idare etmektir.
??bu hastahane,dört daireye taksim olunup biri;fukaradan olan hastalara ve di?eri;ihtiyar ve amel-i mande olan fukaraya ve üçüncüsü;mecanine[150]ve dördüncüsü talim ve terbiye-i eytama tahsis olunacak Ve bu ebniyyenin usul-? t?bbiyye ve s?hhiyyeye tatbikan in?a ve idaresine itina k?l?nacakt?r.
Müdiran-? merküme,hastahane-i mezkurun idaresi hususunda Te’sisat Komisyonu taraf?ndan ve talim ve terbiye maddesince maarif komisyonu taraf?ndan mes’ül olup muamelat-? vak?as?n? i?bu komisyonlara evkat-? muayyenede irae eder.
K?L?SE CEM?YETLER? BEYANINDADIR
(Kilise Cemiyetleri ve Görevleri)
MADDE 52:Kilise cemiyetleri;mahalline göre la-ekal be? ve nihayet oniki azadan mürekkep olup memuriyetleri;mensup olduklar? cemaat?n mesalih-i milliyesini rü’yet ve ol-cemaat-? kilise ve mektebi idare etmek ve fukaras?n? kay?rmak ve cemaatçe zuhura gelen münazeat?[151]tahkik ile ?slah-? zatü’l-beyyin[152]eylemek ve ol-cemaat kilisesinin tezyinini ve k?z ve erkek çocuklara mahsus mektepler ihdas?na sa’y ü ikdam[153]etmek ve cemaat-? mezkürenin muhtaç olan familyalar?na icray-? muavenet eylemek hususlar?ndan ibarettir.
(Kilise Cemiyetleri Gelir-Giderleri ve Di?er Görevleri)
MADDE 53:Her cemaat?n kendi kilise cemiyetinin taht-? nezaretinde bulunmak üzere bir sand??? olup bu sand???n irad? cemaatçe ita olunan[154]iane-i mahsusa ve kilise ve mektep akarat?n?n varidat? ve kilisenin has?lat? ve vasiyyet tarik?yla veyahut sair veçhile vaki olan ataya[155]ve saireden ve mesarifi;mezkur kilise ve mekteplerin mesarifiyle fukaraya ita olunacak iane akçesinden ibarettir.
Her kilise cemiyeti,bulundu?u cemaatten tevellüd ve vefat ve teehhül eden suret-i muntazamada bir k?t’a deftere kaydedecektir.
(Kilise Cemiyeti ??lemlerinin Denetimi)
MADDE 54:Mezkür cemiyetlerin ifay-? hizmetleri z?mn?nda do?rudan do?ruya zikrolunan komisyonlar ile münasebetleri olaca??ndan mektepler hakk?nda Maarif Komisyonuna ve idarece mevad hakk?nda Tesisat Komisyonuna ve mevadd-? deavi hakk?nda Muhakeme Komisyonuna müracaat eder ve mezkür komisyonlar?n herbirine ait olan has?lat? ol komisyona evkat-? muayyenede irae eyler.
(Kilise Cemiyeti Te?kili ve Seçimi Usülü)
MADDE 55:Her Kilise Cemiyeti,mensub oldu?u kilise cemaati taraf?ndan intihab olunur ve yirmibe? ya??n? tekmil etmi? olup da altm??yedinci madde iktizas?nca muhakemece hakk-? intihabdan[150]mahrum olmayan kaffe-i efrad?n,Kilise Cemiyeti intihab?nda mü?arekete[157]salahiyeti vard?r.
(Kilise Cemiyetinin Uyaca?? Kurallar,Görev Süresi)
MADDE 56:Kilise Cemiyetlerinin vezaif ve harekat?n? tecdid ve tayin z?mn?nda laz?mgelen talimat,Ruhani ve Cismani Meclisleri marifetiyle tanzim olunacakt?r.Kilise Cemiyetleri azas? dört sene icray-? hizmet edip be?inci sene ibtidas?nda yeniden intihab olunabilmek üzere tecdid olunur.[158]
MECL?S-? UMUM?N?N SURET-? TE?K?L VE VEZA?F? BEYANINDADIR
(Ermeni Genel Meclisinin Te?kili)
MADDE 57:Meclis-i Umumi yüzk?rk azadan mürekkeptir.Azay-? merkume üç k?s?m olup
Birinci k?s?m olarak bir sub’u[159]ki,yirmi neferi,?stanbulda bulunan ehl-i kilise taraf?ndan intihab olunan ehl-i kilise; ikinci k?s?m olarak iki-sub’u olan k?rk neferi ki,ta?ralardan gelecek milletvekilleridir.Üçüncü k?s?m olarak dört sub’u yani seksen neferi Der-i Saadet kilise cemaatleri taraflar?ndan intihab olunan vekilleridir.
(Ermeni Genel Meclisi ile Di?er Meclisler ?li?kisi)
MADDE 58:Ruhani ve Cismani Meclislerinin azas?,Meclis-i Umumiye dahil olup fakat Meclis-i Umumi azal???na intihab olunamam??larsa meclis-i mezkürda sahib-i re’y olamayacaklard?r.
MADDE 59:Meclis-i Umuminin ekser azas? yani la-ekal yetmi?bir neferi haz?r olmad?kça akd-i meclis olunamaz.[160]
(Ermeni Genel Meclisinin Yetkileri,Ola?an Toplant?s?)
MADDE 60:Der-Saadet Patri?i ve Katoligosu misilli milletin ba?l? müstahdemlerini ve Ruhani ve Cismani Meclislerin azas?n? intihab etmek ve bu meclislerin muamelat?na nezaret eylemek ve onlara muhavvel olup da kendilerinin kestiremedikleri mesalih zuhurunda[161]hal ve tesviye eylemek ve i?bu Nizamnameyi halelden[162]muhafaza etmek Meclis-i Umuminin vezaifindendir.
(Ermeni Genel Meclisinin Görevleri)
MADDE 61:Meclis-i Umumi;
Evvela;minel-kadim[163]olageldi?i misillü her iki senede bir kerre ?ehr-i Nisan evahirinde ictima edip mürur eden iki sene zarf?nda vukubulan idare-i umurun mazbatas?n? istima ile[164]mahsus olan memurlar? marifetiyle tahsil ve sarf olunmu? olan mebali?in muhasebe-i umumiyyesini rü’yet ve tefti? eder ve Millet Meclislerinin kane-i azas?n? müceddeden intihab eyler ve seneteyn iane-i milliyyesinin suret-i idaresine[165]karar verir ve iki mah h?tam?nda kapan?r.
Meclis-i umuminin i?bu in’?kad?nda mezkur iki meclis azas?,Meclis-i Umumi azas? bulunduklar? halde her bir meselede mübahase edebilip fakat iane ve intihab maddelerinden maadas?nda re’y veremezler.
Saniyen;Meclis-i mezkur Katoligosu intihab?na dahil olmak.
Salisen;Der-i Saadet ve Kudüs-i ?erif Patriklerini intihab eylemek.
Rabian;mezkur iki meclis beyninde yahut meclisler ile patrik beyninde tekevvün eden ihtilaf? def olunmak üzere cem olunur.Bu takdirce tarafeyn-i muhalifiyn,[166]beyan-? hal edebilirler ise de re’y veremezler.
Hamisen;Nizamname-i esasinin,yeniden tashihi laz?m geldikte ve Meclis-i Umuminin re’y ve karar?na menut bir mesele zuhurunda akdolunur ve ?u kadar ki,böyle fevkal-ade ictima?n vukuundan evvel,sebeb-i tecemmü,[167]Patrikhane taraf?ndan Bab-? Aliye ifade olunarak istihsal-i ruhsat olunur.
(Ermeni Genel Meclisinin Ola?anüstü Toplant?s?)
MADDE 62:Meclis-i Umumiyi Patrik,Meclis-i Ruhani ile Meclis-i Cismaniden birinin muvafakat? ile yahut Meclis-i Umumi azas?ndan ekserisinin istid’as? ile akdeder.Ancak bend-i sab?kda beyan olundu?u üzere bu misillü fevkal’ade ictima,be-her hal sebebinin beyan?yla Devletçe ruhsata menuttur.[168]
MECL?S-? UMUM?N?N AZAY-I RUHAN?S?N?N ?ERA?T-? ?NT?HAB?YYES? BEYANINDADIR
(Ermeni Genel Mec?isinin Ruhani Üyelerinin Ta??mas? Gereken ?artlar)
MADDE 63:?stanbulda bulunan bil-cümle ehl-i kilise Der-i Saadet Ermeni Patri?inin daveti üzerine,Nisan ahar?nda bir mahalle toplan?l?p ta?ra memuriyeti olmayan ve otuz ya??n? tekmil etmi? olan ve be? sene mukaddem,papazl?k ve rahiplik rütbesini ihraz eden ve bir guna dava alt?nda bulunmayan psikoposlardan veyahut papaz veya rahiplerden ekseriyet-i aray-? mutlaka ve re’y-i hafi ile Meclis-i Umumi için aza intihap edeceklerdir.
(Ermeni Genel Meclisi Ruhani Üyelerinin Seçimi Dönemleri)
MADDE 64:Anifen beyan olunan azay-? ruhaniyyenin müddet-i memuriyeti on sene olup beher iki senede bir humusu[169]tebdil ve tecdid olunacaklard?r ve ilk sekiz sene bu humusun tefrik ve ihrac? kur’a ile icra k?l?nacakt?r ve gerek böyle kur’a ile ve gerek sekizinci seneden sonra ikmal-i müddet ile ç?kan azan?n tekrar intihab? caiz olacakt?r.
MECL?S-? UMUM?N?N AVAMDAN OLAN AZASININ ?ERA?T-? ?NT?HAB?YYES? BEYANINDADIR
(Ermeni Genel Meclisinin Ruhani Olmayan Üyeleri ?çin Aranan ?artlar)
MADDE 65:?ane-i milliyye ile kabiliyyet-i zatiyye,hakk-? intihaba esas tutulur.?ane-i milliyye,hakk-? intihaba nailiyyeti mucib olmak için iane-i umumiyye olarak la-ekal senevi yetmi?be? kuru? iane verilmelidir.?ntihaba kabiliyyet-i zatiyyesi olanlar Devletin aklam?nda[170]ve sair memuriyetlerinde bulunanlar ve doktorlar ve kütubü nafia te’lif etmi? olanlar ve mektep muallimleriyle milletçe asar-? nafia vücuda getirmi? olanlardan ibarettir.
(Ermeni Genel Meclisi Seçimlerinde Oy Kullanma ?art?)
MADDE 66:La-ekal yirmibe? ya??n? tekmil edenler hakk-? intihaba nail olup ancak teb’a-? Devlet-i Aliyyeden olmak ?artt?r.
(Ermeni Genel Meclisi Seçimlerinde Seçme ve Seçilmeden Mahrum K?lan Durumlar)
MADDE 67:Hakk-? intihabdan,muhakemece mahrum olanlar,dört s?n?ft?r:
S?n?f-? evvel;bir cinayetten dolay? Ceza Kanunname-i Humayun ahkam?nca hukuk-? medeniden müebbeden sak?t olanlardan,
S?n?f-? sani;mesalih-i milliyye idaresinde hilesi tebeyyün edip de mesalih-i mezkurede kullan?lmamalar? millet meclislerinden birisinin taraf?ndan hükmolunmu? olanlard?r.
S?n?f-? salis;mehakim-i Devlet-i Aliyyede,haklar?nda mücazat-? te’dibiyye[171]terettüp edip de henüz müddet-i cezas? hitam bulmam??[172]olanlard?r.
Rabian;tecennün cihetiyle[173]hukuk-? ?ahsiyyeden sak?t olup kamilen ?ifa bulduklar? nizamca tasdik olunmu? olmayanlard?r.
(Ermeni Genel Meclisi Seçiminde Adaylarda Aran?lan Di?er ?artlar)
MADDE 68:Teb’a-? Devlet-i Aliyyeden otuz ya??n? tekmil etmi? olup nizamat-? Devlet-i Aliyye ve mesalih-i milliyyeye vak?f ve a?ina olan ve altm??yedinci madde mucebince hukuk-? intihabiyyeden mahrum olmayan kane-i efrad-? milletin[174]intihab olunmas? caizdir.Fakat Der-i Saadet kilise cemaatleri taraf?ndan intihab olunacak seksen azan?n la-ekal yedisinin eshab-? rütbeden[175]bulunmalar? ?artt?r.
GEREK DER-? SAADET MAHALLATINDAN VE GEREK TA?RALARDAN MECL?S-? UMUM? ?Ç?N TAY?N OLUNACAK AZANIN SURET? ?NT?HABI BEYANINDADIR
(Ermeni Genel Meclisi Üyelik Adaylar?n?n Belirlenmesi ve Seçimleri ??lemi,Dini Seçim Bölgeleri Tesbiti)
MADDE 69:Der-i Saadet kilise cemaatlerinden ve ta?ralardan intihab? laz?mgelen vekillerin miktar?n?n tevziini havi bir defter-i mahsus tanzim olunmak üzere beher-sene mah-? ?ubat?n ibtidas?nda[176]Ruhani ve Cismani Meclisleriyle,komisyon kalem zabitlerinin ictima?yla te?ekkül eden Meclis-i Muhtelit marifetiyle Patrikhane kaleminde mevcut olan nüfus defter-i umumisine tatbikan ta?ralarda murahhasal?k[177]kalabal???na,Der-i Saadette her mahallede mevcut olan müntehiplerin[178]adedine göre her yerde nemiktar aza intihab olunacak ise,Patrik taraf?ndan mahallerine ilan-? keyfiyyet olunacakt?r.
?ntihab olunan azan?n müddet-i memuriyetleri on sene olacakt?r ve her iki senede gerek ta?ralardan ve gerek Der-i Saadetten intihab olunan milletvekillerinin bir humusu tebdil ve tecdid olunup bu humusun mahall-i intihab?n?[179]tayinde mahalle ve murahhasal?klar beyninde her iki senede bir kerre münavebe usulü icra olunacakt?r ve ilk sekiz senesinde emr-i mübadele kur’a ile tayin ve icra k?l?nacakt?r.
?ol ?artla ki,bir mahallede müntehip ve bir murahhasal?kta nüfus ço?alm?? yahut azalm?? ise mevcutlar?n?n adedine bak?l?p intihab olunacak azan?n miktar? ona göre tayin edilecektir.Vefat veya istifa edenlerin yerine aza intihab? hususu dahi her sene ba??ndan iki ay evvel icra olunacakt?r.
Der-i Saadet mahallat?ndan al?nacak aza kilise cemaatlerinde,ta?ralardan irsal olunacak aza murahhasal?klarda bulunan Meclis-i Umumilerde intihab k?l?nacakt?r.
(Ermeni Genel Meclisine Seçileceklerin Nitelikleri ve Temsil Alan?)
MADDE 70:Gerek Der-i Saadette ve gerek ta?ralarda intihab? matlub olan vekillerin kendilerini intihab eden kilise cemaat?ndan ve murahhasal?k dairesinden olup olmamalar?nda bir beis olmay?p ?u kadar ki,Der-i Saadette bulunmalar? ve mezkür cemaatlar?n milletçe mesalihine vak?f ve intihab edenler indinde hubb-? millet[180]ve iftet ve istikametleri cihetiyle mur’a[181]ve muteber bulunmalar? laz?medendir.
Bu vekiller,Meclis-i Umumide kendilerini intihab etmi? olan Der-i Saadet veyahut ta?ra cemaatlerinin vekilleri addolunmay?p cümlesi ruhsat-? mütesaviyeyi haiz azay-? Meclis-i Umumi itibar olunurlar.
(?stanbul'da ve Ta?rada Millet Temsilcilerini Seçecekler ile Meclis Üyeli?ine Seçileceklerin Tesbiti)
MADDE 71:Der-i Saadetten intihab? laz?mgelen vekillerin adedi ile gerek intihab etmeye ve gerek intihab olunmaya salahiyetini müstelzim olan ?eraiti her ikinci sene ?ubat ay?nda ö?r-? azay?[182]intihab edecek cemaatlere,Patrik taraf?ndan beyan ve ilan olunup bunun üzerine vekiller,kilise cemiyetleri marifetiyle intihab olunur.
Fakat kilisenin vaizi ve olmad??? halde ba?papaz reisi olup mahallinin muteberan?ndan dahi üç ki?iden alt? ki?iye kadar kilise cemiyetine ilave olunur.Bu cemiyetler kendi cemaatleri içinde hakk-? intihaba nail olup olmayanlar? tahkik ile hurüf-? heca tertibi üzere[183]bir defterini tanzim ve sekiz gün meydanda kalmak üzere kilise cemiyeti odas?na talik ederler ve intihab edenlere,vesile-i sühulet olmak üzere,matlüb olan vekiller adedinin üç mislini havi bir k?t’a defter yap?l?p kilise cemiyeti odas?na ta’lik olunur.Fakat intihab edenler defter-i mezkura mutabakata kat’an mecbur[164]de?illerdir.
Ta?ralarda Meclis-i Umumi azas? intihab? hususu dahi bu minval üzere icra olunur.(Oy Kullanma Usulü Listelerin Olu?turulmas?)
MADDE 72:Hakk-? intihaba[185]nail olanlar?n esamisi defteri meydana konulduktan bir hafta sonra kilisede sabah ibadeti h?tam-pezir[186]oldu?u gibi kilise cemiyeti odas?nda re’y itas?na ber-veçh-i ati bedi olunur.[187]Kilise cemiyeti reisi defter-i mezkuru eline alarak intihaba hakk? olanlar? s?ras?yla ça??r?p onlar dahi defter-i mezkura isimlerinin önüne vaz-? imza ettikten sonra iktiza eden miktar mebusan esamisini bir ka??t üzerine yukar?dan a?a??ya s?ra ile yaz?p her bir ?ahs?n ismi önüne lakap ve simet[188]ve san’at? i?aret ve ol ka??d? dürüp mahsusan tedarik olunan sandukçaya ilga ederler ve kendileri bir sebebe mebni Meclis odas?na gelemezler ise,rey verdikleri kesan?n esamisini bir k?t’a mümza mektup ile irsal ederler.
(Oylaman?n ?cra Usulü)
MADDE 73:Re’y itas? hafiyyen icra olunmak laz?mgeldi?inden rey verenler yazd?klar? isimleri ahar? görememek üzere mahfice tahrir ederler.
(Oy Hakk?n? Kullanmayanlar?n Durumu)
MADDE 74:Rey itas? bedi olundu?u gün tekmil olmak iktiza eyledi?i cihetle rey vermeye hakk? olup da imtina edenlerin muahharan davaya kalk??maya salahiyeti olamaz.
(Mükerrer Oy Kullanma Yasa??)
MADDE 75:Hiçbir kimse,iki kilise cemaat?nda rey ita edemez.
(Birden Çok Yerle?im Bölgesinin Bir Dini Seçim Bölgesine Dahil Olmas?nda Oy Kullanma Usulü)
MADDE 76:?ntihabca[189]birle?tirilmi? olan kilise cemaatlar? ve kazalar,yekdi?eri kurbunda vaki ise,iki taraftan intihaba salahiyeti olanlar bir yere gelerek itay-? rey ederler ve mezkur cemaat ve kazalar aras?nda mesafe-i baide oldu?u halde herbiri ayr?ca rey verip badehu iki taraf reyleri birle?tirilir.
(Oylar?n Dökümü ve Say?m? Usulü,?kinci Seçim Tarihi)
MADDDE 77:Rey itas? reside-i hitam oldukta[190]ol gün tatil olunmayarak rey ka??tlar?n? ?amil olan sand?kça kilise cemiyeti muvacehesinde kü?ad olunarak[191]tayin olunan müfetti?ler rey ka??tlar?n? tadad ederler.
Ka??tlar?n adedi rey veren e?has?n adedine tevafuk etmeyip de cemiyetçe hile vukuunda i?tibaha dü?ülecek olur ise ertesi Pazar gününden evvel yeniden rey verilmek üzere ba?ka bir gün tayin olunup intihaba matlub olan aded kadar[192]vekiller bir defada ikmal olunamaz ise,miktar-? bakisi hakk?nda rey itas? kezalik yevm-i ahara[193]talik olunur.
(Usulüne Uygun Oy Kullanmama ve Hükmü)
MADDE 78:?ntihab edenlerden biri,rey ka??tlar?nda aded-i muayyenden ziyade isim yazm?? olursa ol adedi tecavüz eden isimler makbul tutulmaz ve isimler,yukar?dan a?a??ya s?ra ile yaz?lm?? olmayan rey ka??tlar? dahi mülga ve münfesih addolunur.
(Milletvekili Seçilebilmede Aranan Oy Miktar?)
MADDE 79:Rey verenlerin n?sf-? adedinden ziyade[194]olarak haklar?nda en çok rey isabet edenler mebus intihab olunmu? olurlar ve iki ki?iye müsavat üzere rey isabet etti?i halde en ya?l?s? intihab k?l?nm?? olur.
(Yeterli Oy Alamama Durumunda ?kinci Oylamaya—Seçime-Gitme)
MADDE 80:E?er ilk defa rey verildikte ekseriyet-i ara has?l olmaz ise,haklar?nda en çok rey isabet eden iki kimsenin isimleri ilan olunup ikinci defa da ol kimseler hakk?nda nizamen rey verilir.
(Seçim Sonunda ?zlenecek ve ?lk Genel Kurulu Toplant?ya Ça?r? Usulü)
MADDE 81:Kilise cemiyetleri müntehab olan vekillerin isim ve lakap ve s?met ve sanat ve kaffe-i ahval-i intihabat? havi,[195] Patri?e hitaben bir k?t’a mazbata takdim ve tanzim eyler.Patrik taraf?ndan dahi Meclis-i Cismaniye ibraz olunur.??bu mazbatalar meclis-i mezkurda muayene olunduktan ve intihab olanlar?n s?fat-? matlubeyi[196]cami olup olmad?klar? tahkik k?l?nd?ktan sonra milletvekillerinin nizamen intihab olunduklar? ve bir yevm-i muayyende meclis-i Umumi,te?kili z?mn?nda ictima edecekleri,Patrik taraf?ndan kendilerine resmen beyan olunur.
(Ermeni Genel Meclisinin ?lk Toplant?s?n?n Yap?l??? Usulü)
MADDE 82:Meclis-i Umumi ilk in?kad?nda ber-vech-i muharrer,Meclis-i Cismanide,muayene olunan mazbatalar? bil-istima[197] intihabat-? vak?ay? ve milletvekillerinin ruhsat ve iktidarlar?n? tasdik ettikte nizamen te?ekkül etmi? olur.
Der-i Saadet cemaatleri vekilleri ekseriyet üzere intihab olunduklar? ve ta?ra vekillerinin intihab? peyder-pey istihbar k?l?nmakta oldu?u halde ta?ra intihabat? h?tam?na beklenmiyerek Meclis-i Umumi akdolunabilir.
(Birden Fazla Dini Seçim Bölgesinden Vekil Seçilime Durumu ve Sonucu)
MADDE 83:Bir kimse,birkaç cemaat veyahut birkaç eyalette intihab olundu?u halde hangisinin vekaletini kabul etti?ini beyanda muhtar olur.Fakat imtina eder ise,cemaat veya eyaletler hakk?nda Meclis-i Umumide kur’a ke?idesiyle karar verilir.
(Ermeni Genel Meclisi Üyeleri Listesinin Olu?turulmas?,Ara Seçime Gitme Durumu)
MADDE 84:Meclis-i Umumi azas?n?n esamisi defterleri huruf-? heca tertibi üzere tanzim ve Meclis mahallinde talik olunarak vefat ve istifalar? misillü vukubulan ahval,isimleri önüne i?aret k?l?n?r ve her iki senede tecdid olunur ve azas?n?n ledel-infisal tekrar intihab? caizdir.
MECL?S VE KOM?SYONLAR HAKAKINDA BAZI MEVADD-I UMUM?YYE BEYANINDADIR
(Meclis ve Komisyonlar?n Katipliklerinin Olu?turulmas?)
MADDE 85:Her meclis ve komisyonun bir kalemi ve her kalemin bir zab?t? ve katibi ve baz? kalemlerde zab?t ve katibin birer vekilleri olup bunlar?n kaffesi azadan olmak ?artt?r ve bunlar beher sene tebdil ve tecdid olunurlar.
(Ço?unlu?un Kayb? Durumunda Meclisin Aç?lamamas?)
MADDE 86:Meclisin ekser azas? mefküd oldu?u halde meclis kü?ad olunamaz.
(Meclislerde Karar Alma Usulü Ve Karar Yeter Say?s?)
MADDE 87:Lay?k?yla müzakere olunup haz?r bulunan azan?n efkar? anla??ld?ktan sonra ol madde hakk?nda aray-? meclise müracaat olunarak ekseriyet ile karar verilir ve reyler müsavat üzere münkasem oldu?u halde e?er reis-i meclis haz?r ise reisin ve e?er haz?r bulunmaz ise,kalem zab?t?n?n bulundu?u taraf tercih olunur.
(Cismani ve Ruhani Meclislerin Ortak Oturumlar? ve Karar Alma Usulü)
MADDE 88:Muhtelit meclislerde tezekkür olunan mevadda karar verilmek için iki meclisin ayr? ayr? ve itay-? rey etmeleri laz?m gelip keyfiyet iki Mecliste dahi ekseriyet-i ara ile bir merkezde karar-gir oldu?u halde hal olunmu? olur ve iki meclis karar?n?n adem-i muvafakat?,ihtilaf-? rey olaca??ndan keyfiyetin karar? Meclis-i Umumiye b?rak?l?r.
?ki Meclisin azas? ekseriyet üzere haz?r bulunmad?klar? halde Meclis-i muhtelit,nizamen akdolunmu? say?lmaz.
(Ermeni Genel Meclisinin Aç?lmas?,Davet Usulü)
MADDE 89:Meclis-i Umuminin akdinden la-ekal alt? gün evvel Patrikhane taraf?ndan azay-? meclise davetnameler irsal olunacakt?r.[198]
?ANE-? M?LL?YYE BEYANINDADIR
(Ermeni Milletinin Ortak Giderlerine Kat?lma Zorunlulu?u)
MADDE 90:Hadd-i bülu?a vas?l olup kar ve kisb[198]sahibi bulunan kane-i efrad-? millet,masarif-i milliyye tesviyesinde[200] mü?arekete mecburdur ve bu iane,senevi[201]ita olunup emr-i tevziine,kudret-i zatiyye[202]esas tutulur.
(Genel Yard?mlar ve Kilise Sand?klar?na Yard?m)
MADDE 91:?ane-i milliyye iki nevidir:
Nev-i evvel;?ane-i umumiyyedir[203]ki,mesarif-i umumiyyeye[204]münhas?r olarak millet sand??? için Patrikhane marifetiyle tahsil olunur.
Nev-i sani;iane-i mahsusad?r[205]ki,her bir cemaat?n mesarif-i mahsusas?na[206]münhas?r olarak kilise cemaat? sand?klar? için Kilise Meclisleri marifetiyle ahz ve istifa olunur.
(Genel ve Kilise Yard?mlar?n?n Tesbiti,Toplan?lmas? ve Da??t?m? Usulü)
MADDE 92:Der-i Saadette iane-i umumiyyenin suret-i tevzi ve tahsili,Meclis-i Cismanide tahsis ve Meclis-i Umumide tasdik k?l?n?p iane-i mahsusa dahi kilise cemiyetleri taraf?ndan tayin olunur ve ta?ralarda her bir murahhasal?k cemaat?n[207] iane-i umumiyye ve her kilise cemaat?n?n iane-i mahsusas? dahi ber-vech-i me?ruh tanzim k?l?n?r.[208]
(Genel Yard?mlar?n Dini Bölgeler ?çin Tesbiti ve Onay Makam?)
MADDE 93:Patrikhane sand??? için ta?ralardan ahz? mutad olan mebali?in murahhasal?klara tevzii ve usul-i tahsiliyyesi hakk?nda Meclis-i Umuminin karar? üzerine ittihaz olunacak tedbir,Bab-? Aliden bil-istizan icra k?l?nacakt?r.
MURAHHASALIKLARA DA?RD?R
(Dini Seçim Bölgeleri,Olu?turulan Millet Meclisleri Görev ve Yetkileri)
MADDE 94:Murahasalar,[209]kendi murahhasal?klar? dairesi dahilinde akdolunan millet meclislerinin riyasetini ve kuvve-i icraiyyesini haizdir.
Vazifeleri i?bu Nizamname-i Esasinin icray-? ahkam?na nezaret eylemekten ibarettir.
(Ermeni Bölge Meclisleri Seçilmi? Yetkililerin Görev ve Sorumluluklar?)
MADDE 95:Murahhasalar,manast?rlarda ikamet edemeyip murahhasal?klar? merkezinde murahhasal?k meclislerinin akd ü ictima etti?i konaklarda ikamet edecek ve mahall-i hizmetlerinden tebaüd etmeleri[210]caiz olmayacakt?r.Fakat bir murahhasan?n manast?r reislerinden bulundu?u takdirde manast?r?n mahall-i ikametinden,yaln?z bir günlük mesafede vaki ise,manast?r?n? vakit vakit muayene etmek üzere iki hizmetini dahi birlikte icra edebilip manast?r? bir günlük yoldan ziyade mesafede ise, yerine bir vekil tayin ile kendisinin mahall-i hizmetinde ikamet etmesi laz?mgelir.Fakat ledel-icab[211]murahhasal?k dahilinde bulunan herbir mahalle gidebilir.
Kilise Cemiyetleri ve Sand?klar? ile Cismani ve Rühani Meclislerin Olu?turulma Zorunlulu?u)
MADDE 96:Der-i Saadette oldu?u gibi ta?ralarda dahi her kilise cemaat?n?n bir kilise cemiyeti ve bir sand??? ve bir de kalemi oldu?u misillü murahhasal?k merkezinde dahi bir Meclis-i Ruhani ve bir Meclis-i Cismani ve bu Meclis-i Cismaninin taht-? idaresinde[212]olmak üzere bir sand??? olacakt?r ve her murahhasa kona??nda bir kalem olup murahhasal?k dahilinde bulunan kilise cemaatlar? nüfus defterlerini cem ile tahrir-i nüfus edecektir.
(Dini Seçim Bölgesi Yetkilisi(Murahhas?n)nin Seçimi Usulü)
MADDE 97:Murahhasa intihab? laz?mgeldikte;Patrik intihab?na k?yasen murahhasal?k dahilindeki Meclis-i Umumide bil-intihab mazbatas? mahalli Meclis-i Muhteliti vas?tas?yla Patri?e takdim olunup o dahi Der-i Saadet Meclis-i Muhtelitinin muvafakat? ile,ol vechile intihab olunan zat?,murahhasa tayin ederek Bab-? Aliye arz ile evamir-i resmiyyesini istihsal eder.
(Yerel Meclislerin Te?ekkülü,Görev ve Yetkileri,Seçmen Olabilme Ko?ullar?)
MADDE 98:Ber-minval-i sab?k murahhasal?klarda bulunan meclisler,Der-i Saadet Meclislerinin esas? üzere te?kil olunup ve vazifeleri dahi o minval üzere olup fakat mezkur ta?ra meclisleri azas?n?n mahal ve mevkilerinin mikdar? nüfusuna göre yaln?z bir defa tayin olunacaklard?r.
Ve nizamen iane-i milliyye tesis olununcaya de?in ta?ralarda ber-minval-i sab?k akdolunacak Meclis-i Umumi azas?n? intihaba hakk? olanlar birinci ve ikinci ve üçüncü mertebede Devlete vergi verenlerden ibaret olacakt?r ve bu meclislerin suret-i te?kili,Patrikhane taraf?ndan murahhasalar ile bil-isti?are dairelerinin miktar-? nüfusuna göre kararla?t?r?lacakt?r.
HAT?ME
(Tüzük De?i?ikliklerinde Uyulacak Usul)
MADDE 99:??bu Nizamnamenin esas?na dokunulmaks?z?n baz? teferruat?n?n bit-tecrübe tadiline lüzum göründü?ü takdirce tarih-i tesisinden be? sene sonra Meclis-i Umumide Ruhani ve Cismani Meclisleri azas?ndan üçer ve salifüz-zikir dört komisyonlardan iki?er ve bunlardan maada Meclis-i Umumi azas?ndan veyahut hariçten olarak di?er alt? kimesneler ki,cem’an yirmi aza intihab?yla bir komisyon te?kil olunarak lüzum görünen tadilat bu komisyonda kararla?t?r?l?p Meclis-i Umumide tasdik olunduktan sonra Bab-? Aliden ledel-isti’zan[213]sad?r olacak ?rade-i Seniyye üzere icab? icra k?l?nacakt?r.
*Bu makalenin haz?rlanmas?nda beni te?vik eden ve Nizamnamenin asl?n? lütfeden de?erli meslekta??m ve mesai arkada??m Sn. Prof.Dr.Ali B?R?NC?’ye burada te?ekkürü bir borç bilirim.(A.?.)
**Polis Akademisi,Ankara.
*Düstur,1.Tertip c.2 s.938-961,?stanbul Matbaa-? Amire sene 1289.Bu Nizamaname,kaynaklarda ERMEN? M?LLET? N?ZAMNAMES? olarak da bilinir.?stanbulda 1279/1863 y?l?nda H.Mühendisyan Matbaas?nda bas?lm?? ve Patrik Kaim-makam? ?stefan?n(Episkopos ?stefan Kaim-mamakm-? Patrik-i Ermeniyan)yaz?l? mührüyle mühürlenmi?tir.Bu Nizamnamenin haz?rlanmas? için Bab-? Ali’den,27 ?aban 1278/14 ?ubat 1868 tarih ve 191 numara ile Ermeni Patrik Kaim-makaml???na yaz? yaz?lm??,kendilerinden yedi ki?ilik bir heyet istenmi?tir.Ermeni milletince seçilmi? yedi ve yine Ermeni din adamlar?ndan belirlenen on ki?i ki,toplam onyedi ki?i taraf?ndan haz?rlanm??t?r.Bir di?er ifadeyle Nizamname tümüyle Ermeni Cemaatine mensup din adamlar? ve seçilmi? kimselerce düzenlenmi?tir.Padi?ah?n“Mucebince amel oluna”kayd?n? içeren Ferman?(buyrultusu)ile 09 ?evval 1279/19 Mart 1863 tarihinde Ermeni Patri?i Kaim-makaml???na gönderilmi? ve o sene yay?mlanm??t?r.Bu Nizamnamenin md.8-18 ve md.57-71 sadele?tirilerek yay?mlanm??t?r.Ne var ki,sadele?tirilen metin k?sm?nda önemli bir k?s?m okuma yanl??l?klar? bulunmaktad?r.Ancak burada onlara de?inilmeyecektir.Daha fazla bilgi için bak?n?z;Esat Uras,Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi;s.159-171,2.Bask?,Belge Yay?nlar?,?stanbul 1987.
[1]?stanbul
[2]Osmanl? Devleti
[3]Hükümleri uygulama vas?tas?,arac?s?
[4]En az?ndan
[5]Osmanl? Devleti vatanda??
[6]Bo?almas? durumunda
[7]Bir resmi makamda,o makama oturacak ki?inin yerini tutmak,ona sanki vekalet etmek
[8]Atama i?leminin yap?lmas?
[9]Bir makama seçilmeye lay?k ve aranan s?fatlar? ta??ma durumu.
[10]?simler—isim kelimesinin ço?uludur.
[11]Seçim i?i gelecekte aç?klanaca?? üzere
[12]Osmanl? Devleti topraklar? ve diyarlar?nda
[13]Din adamlar?n?n(psikoposlar?n)tümünün isimlerini ihtiva eden bir defter
[14]Kurallar gere?i seçilmeye
[15]Gizli oyla
[16]Oylar say?larak
[17]Al?nan oylar?n çokluk s?ras?na göre.
[18]Adlar? dercolunmu?,yaz?lm??
[19]Oy verilebilir
[20]Oylar?n mutlak ço?unlu?u
[21]?lk oylamada meydana gelmedi?i
[22]Kural?na uygun oy verme
[23]Halk? temsil eden ikinci seçmenler
[24]Mühürlenmi? ve imzalanm?? bir mektup
[25]Seçim i?i sona erdi?inde
[26]Bir hususu üst makama arz ve ifade z?mn?nda birden çok ki?i taraf?ndan imzalanan ariza ki,arz-? mur?z?r da denilir.
Birden çok imzay? içeren mazbata
[27]Meclisin haz?r olanlar?
[28]Eskidenberi
[29]Padi?ah?n buyurultusu,tayin emri
[30]Ba?l?l?kta bulunaca??na
[31]Kurallar? istisnas?z uygulayaca??na
[32]Objektif olarak gözetip kollayaca??na
[33]As?l görevli gelen kadarki görevi
[34]Padi?ah huzuruna
[35]Bir büyük zata hürmeten ayakta durmak,remi mülakat
[36]Nizamnamenin temel hükümleri
[37]?ikayette bulunan
[38]?zin al?nd?ktan sonra
[39]Umumi Meclisin toplanmas?n? ister
[40]Kilise din adamlar?ndan
[41]?snad olunan olay?
[42]Karar verip
[43]?mzalanm??
[44]Ermeni milletinin aç?k iste?ine
[45]Hükumete sunuldu?unda
[46]Seçimle gelmi? yetkili bölge patri?i:Murahhasa:Din adamlar?n? seçmek için olu?turulan seçim bölgesi,demektir
[47]Temel Nizamname hükümlerine ba?l? kalarak
[48]Nizamname hükümlerinden kaynaklanan ikinci dereceden i?leri tam olarak yerine getirme
[49]Kararla?t?r?lan konuya
[50]uygulamaya konulma
[51]Acele ve ivedi
[52]o konuda
[53]Bizzat kendisi,yerine getirmeye gücü yetiyorsa
[54]Gelecek oturumunda
[55]Müzakere edildi?inde
[56]As?l Nizamnamenin aksine
[57]Hizmetten ç?kar?lmas?
[58]Tav?r ve hareketi
[59]Konunun aç?klanmas?n? ister
[60]Kurallara ayk?r? davran???n?
[61]Suçla itham olunan
[62]Deliller getirmek suretiyle
[63]Ayl???
[64]Dairenin iç giderleri,masraflar?
[65]Ayr?lm??
[66]Yaz??malar ofisi,sekreterlik
[67]Yaz??malar
[68]Do?um ve evlenme
[69]Onaylanm?? belgeler
[70]Yaz??malar? yürütme
[71]Evlenme
[72]Yaz?lar? yazan memurlar
[73]Kendi görev alan?nda uzman ki?i
[74]Özel hizmet ve bran?lar? gere?i
[75]Uygun davranmak ve uygun hareket etmek
[76]Yürürlükte olan kurallar?na özen gösterip iyi niyetle uygulamak
[77]Az önce an?lan
[78]Usule uygun olarak
[79]Uzakala?maya zorlar
[80]Adayl??a liyakatleri,adayl??a yetenekleri
[81]Adaylar?n isimlerini içeren defter
[82]Ruhbanlar genel kurulu,ruhbanlar umum meclisi
[83]Onaylanm??,imzalanm??
[84]Topluluktan ayr?lmam?? olmas?
[85]Listede yer alan ki?iler
[86]Mesleki bilgi seviyesi
[87]Güzel tav?r ve davran??
[88]Reylerin mutlak ço?unlu?u
[89]Din adamlar? genel meclisi,genel kurulu
[90]Sonunda,ay?n son üç gününde
[91]Yenilenir,seçimleri yenilenir.
[92]Kaybolan
[93]Ba?kalar?
[94]Meclis tam say?s?n?n ço?unlu?u
[95]Ermeni kilisesinin inanç ve akidelerini
[96]Uygulamada olan kilise inanç ve örfü
[97]Kilise halk?n?n düzenli bir ortamda
[98]Gelecekteki durumlar?n?n güvenli ?ekilde geçmesi için ortam sa?lamaya
[99]Ermeni kilisesi mezhebinin sorunlar?n?
[100]Kilisenin uygulamada olan usul ve metodlar?na uygun olarak
[101]?stanbul yak?nlar?nda bulunan sancaklar
[102]Görev ve yetki alan? d???nda sayd???nda
[103]Katogikos;Ermeni kilisesi bünyesinde seçimle gelinen en üst dini makamlardan birinin ad?d?r.
[104]Yeni bir papazl?k makam? ihdas? ile
[105]Milli yararlara
[106]Oylar?n mutlak ço?unlu?u
[107]Nisan ay?n?n son üç gününde
[108]Ba?ka türlü i?lerde[109]Meclis tam say?s?n?n ço?unlu?u
[110]Engellerin kald?r?lmas?na
[111]Kendisine gelen kamu i?lerini
[112]Do?ru sebeblere dayanarak
[113]Çürütebiliyor
[114]?lgili komisyondan aç?klama ister
[115]yaz?l? uyar?da bulunarak
[116]Cismani i?ler,dünyevi i?ler
[117]Kurumlar ve ikincil i?ler,ehemmiyetsiz i?ler.
[118]Yar?s?,yar?s? olmak üzere
[119]Düzenli çal???r ?ekilde
[120]Özendirmek,te?vikte bulunmak
[121]Y?ll?k s?navlar?
[122]Ermeni milletinin hristiyan mezhebini ö?renenlerin
[123]Milli kurumlar?n,müesseselerin
[124]Genel olarak bak?p gözetmek
[125]Ermeni milleti mülklerinin senetlerinin(belgelerinin)
[126]Al?m-sat?m?
[127]Aç?klanan hususlar gere?i
[128]Kald?r?lm??t?r
[129]Hiçbir ?ekilde in?aat ve tamir i?yeri
[130]Belirli vakitlerde
[131]Y?l ba??ndan iki ay önce
[132]Evli
[133]Kar???k meclis
[134]Ermeni ailelerince,Ermeni cemaat?nca
[135]Dini i?lerden
[136]Dünyevi i?lerden
[137]Ermeni milletinin özel mülklerinden say?l?r
[138]Gelir ve giderelerinin
[139]Görü?lerini ald?ktan sonra
[140]Ermeni milletinin manevi yararlar?n? özendirmeye
[141]Matbaa
[142]Harcama yeri belirtlimeksizin
[143]Meydana gelecek çe?itli masraflardan
[144]An?lan yöneticiler,an?lan müdürler.
[145]Tüm an?lan gelirlerini
[146]Belirli zamanlarda
[147]Dercolunmu? hükümlerini,Vasyetnamenin içierdi?i hükümleri
[148]Niyet ve kasd?na uygun surette
[149]T?pta uzmanl?k yetkisini ta??yan doktorlardan
[150]Ak?l hastalar?na
[151]Millet içinde ortaya ç?kan ihtilaf ve tart??malar?
[152]Düzeltmek ve aç??a ç?karmak,netle?tirmek
[153]Okullar aç?lmas?na giri?mek,çal??mak
[154]Ermeni cemaat?nca verilen
[155]Ba???lar,hibeler,atiyyeler
[156]Seçme hakk?ndan
[157]Oylamaya kat?lmaya
[158]Seçimler yenilenir.
[159]Yedide biri
[160]Meclis oturumu,toplant?s? yap?lamaz
[161]Çözemedikleri sorunlar ortaya ç?kt???nda.
[162]Bu tüzük kurallar?n? çi?nemekten
[163]Eskidenberi
[164]Geçen iki y?ll?k faaliyet raporunu dinlemek suretiyle
[165]Gelecek iki y?lda yap?lacak yard?mlar?n harcamalar?n?n nas?l yürütülece?ine
[166]?ki taraf?n muhalif görü?lerini
[167]Toplant? sebebi
[168]Devletin verce?i izne ba?l?d?r.
[169]Be?tebiri
[170]Resmi dairelerde
[171]Takbirli suçlardan ceza almak
[172]Cezas?n?n infaz? süresi bitmemi?
[173]Akli melekesini kaybetme yönünden
[174]Milletin tüm fertleri,ki?ileri
[175]Rütbe sahiplerinden,üst düzey yöneticilerden
[176]?ubat ay?n?n ba??nda
[177]Yetkili k?l?nan dini seçim bölgesi
[178]Seçmenlerin
[179]Seçim yeri ve bölgesi
[180]Millet sevgisi
[181]Kendisi örnek al?nan ki?i
[182]Üyelerin ondabirini
[183]Alfabedeki harf s?ras?na göre
[184]Kesinlikle zorunlu
[185]Seçme hakk?na
[186]Sonbuldu?u,sona erdi?i
[187]Ba?lan?l?r
[188]Ki?inin d?? ay?r?c? özellikleri
[189]Seçim bak?m?ndan
[190]Oyverme i?i sona erdi?inde
[191]Aç?larak
[192]Seçilebilmek için aran?lan oy kadar
[193]Bir ba?ka güne
[194]Oyverenlerin yar?s?ndan fazla
[195]Seçimin tüm durumlar?n? içeren
[196]Aran?lan nitelikleri
[197]Dinleyerek
[198]Davetiye gönderilecektir
[199]i? ve kazanç
[200]Topluma yap?lan kamu harcamalar?na
[201]Y?ll?k
[202]Ki?isel gelir düzeyi ve gücü
[203]Kamu yard?mlar?
[204]Kamu harcamalar?na
[205]Özel yard?m
[206]Cemaat?n özel harcamalar?na
[207]Bir seçim bölgesi cemaat?n?n
[208]Aç?kland??? ?ekilde düzenlenir.
[209]Seçim bölgesi,Patrik ad?na yetkili
[210]??yerlerinden uzakla?malar?
[211]Gerekti?inde
[212]?daresi alt?nda
[213]?zin istenildikten sonra | | | | ----------------------
* Polis Akademisi,Ankara -
- Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | | | | | « Geri | | | |
|
|
| | |
Anasayfa
İletişim
