| | | | | | ?NSAN HAKLARI VE MÜLK?YET HUKUKU ÇERÇEVES?NDE ERMEN?LER Kazım BERZEG*
Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | |
| | !âN0 le="text-align: juğÿR 7 ?NSAN HAKLARI VE MÜLK?YET HUKUKU ÇERÇEVES?NDE ERMEN?LER261}* amily: Verdana;">?NSAN HAKLARI VE MÜLK?YET HUKUKU ÇERÇEVES?NDE ERMEN?LER
Kaz?m BERZEG*
Dünya’daki Ermeni Soyk?r?m? tart??malar? nedeniyle tan?nm?? bir gazetecimiz Ermenistan Cumhurba?kan? ile görü?meye gitti. Sordu?u suallerden birisi Türkiye’den toprak talebiniz var m? idi.Bir ba?kas?,d??i?leri bakan? ile bizim televizyonlarda yine ayn? ?ekilde bir mülakat yapt? ve o da ayn? sualleri sordu ve buna bir de Sevres’i kar??t?rd?.Bunlar hukuki gerekçeleri itibari ile tamamen mesnetsiz,ancak Türkiye’de hakikaten kamuoyumuzu tedirgin eden gereksiz tart??ma ba?lang?çlar?d?r. Ermenistan’?n Türkiye’den hukuken toprak talep etmesi mümkün de?ildir.Bu saçma bir iddiad?r,çünkü milletleraras? hukukun genel kaynaklar? Uluslararas? Adalet Divan? Statüsü’nün 38.maddesinde belirlenmi?tir.Bunlar?n ön s?ras?nda ku?kusuz milletleraras? anla?malar geliyor.
Öncellikle Ermenistan’?n ba??ms?zl?k öncesi döneminden bahsetmek gerekirse 1918-20 aras?ndaki Rusya Çarl??? da??ld?ktan ve Sovyetler Birli?i henüz kurulu? a?amas?n? tamamlamadan önceki dönemde Ermenistan’?n Do?u Anadolu’da bir i?gal te?ebbüsü olmu?tur.Bu geri püskürtülmü?tür ve Ermenistan ile Gümrü Antla?mas? imzalanm??t?r.S?n?rlar belirlenmi?tir.Bu anla?ma Sevres’den sonrad?r.Sevres de tam bir uluslararas? anla?ma de?ildir.Gümrü Antla?mas?’ndan hemen sonra Ermenistan,Sovyetler Birli?i’ne kat?l?p,onun bir federe devleti haline gelmi?tir.Gümrü Antla?mas? ile çizilen s?n?r Moskova ve Kars Antla?malar? ile de teyit edilmi?tir.Bu sebeple de Sevres’in ciddiyeti olsa dahi Sevres’den sonra Ermenistan’? da temsilen Sovyetler Birli?i ile de yap?lm?? antla?malar çerçevesinde Türkiye’nin Ermenistan hududu hukuken tespit edilmi?tir.Durumun tart???lmas?n?n hukuki bir dayana?? ve mesnedi olamaz.Ayr?ca Lozan Anla?mas? ile de bu s?n?rlar daha sonra teyit edilmi?tir. Sevres’e dayanan iddialar anlams?zd?r çünkü evvela Sevres tamamlanmam?? bir anla?mad?r.Milletleraras? anla?malar tasdik formalitesinde tamamland?ktan sonra hukuki geçerlilik kazan?r.Osmanl? 1878 Anayasas?n?n 1909 tadili ile toprak terkini ihtiva eden milletleraras? antla?malar?n Osmanl? Meclisi Mebusan? taraf?ndan tasdiki ?art?,anayasa ?art? olarak,vard?.Evet, milletleraras? hukukta Sevres’de yap?lan anla?ma tasla??na tespit deniliyor ama bu Osmanl? Meclisi Mebusan? taraf?ndan tasdik edilmemi?tir.Sevres Antla?mas?na kat?lan 12 devletin aras?nda tasdik formalitesi tamamlayan yaln?z Yunanistan’d?r.?ngiltere dahil hiçbir devlet ba?lay?c? uluslararas? anla?ma haline getirecek ?ekilde Sevres’in tasdik prosedürünü tamamlamam??t?r.Bu sebeple hukuken ne Ermenistan ne bir ba?ka devlet Sevres’e müsteniden Türkiye topraklar? üzerinde herhangi bir hak iddia edebilir.
Ba?ka bir konu da“Ermenilerin temel insan haklar? ve mülkiyet haklar? esas?na dayal? iddialar? olabilir mi?”konusu.Mülkiyet hakk? 1789 Frans?z Beyannamesi’nin 17.maddesinde var idi.1948 Birle?mi? Milletler Beyannamesi’nin yine 17.maddesinde yer almaktad?r.Fakat bunlar?n yapt?r?m? yoktur.Bunlar sadece beyannamelerdir.Bu maddelere dayan?larak hukuki bir karar?n tesis edilmesi mümkün de?ildir çünkü bunu tesis edecek milletleraras? bir organ da yoktur.Bugüne kadar böyle bir içtihat da görülmemi?tir.Fakat varolan tek sözle?me 1950 tarihli Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi’dir.?nsan haklar? konusuna dayal?, ecdad? Türkiye’den ayr?lm?? Ermeni gruplar?n herhangi bir iddias? olabilir mi diye bir soruyu kapsamas? aç?s?ndan konuyu ele almaktay?m.Müeyyide tertibi imkan?n? da ihtiva eden insan haklar? sözle?mesi Türkiye bak?m?ndan yaln?zca Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi’dir.Hukukun genel prensiplerine göre Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi’nin kabul edildi?i 1950’den önceki meseleleri bu sözle?meye dayanarak Avrupa yarg? merciine götürme imkan? yoktur.Sözle?menin önceki ?art? bir ülkenin dava taraf? olmas? için dava taraf? olaca??n? o ülkenin beyan etmi? olmas? gerekir.Türkiye komisyon nezrinde bunu 1987’de beyan etmi?tir.Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi’nin yarg? yetkisini de Ocak 1990’da kabul etmi?tir ve bu tarihten önceki olaylarda Türkiye’nin taraf olamayaca?? ?art? da bulunmaktad?r.Di?er bir ?art ise,yine sözle?menin temel kural? herhangi bir konunun Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi’ne götürülebilmesi için ilgili devletin yarg? sürecinin bitirilmi? olmas?.Ecdad? Türkiye’den göçmü? Türkiye’ye kar?? mülkiyet haklar?n? iddia edebilecek d?? ülkelerdeki Ermenilerin öncelikle Türk mahkemesi nezdinde dava açmas?, Türkiye’de dava sürecini tamamlamas? ve Türk yarg?s?n?n karar?n?n kesinle?mesinden itibaren belirli bir süre(6 ay)içerisinde Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi’ne götürmesi bahis konusu olabilir.Tabiat?yla iddian?n ayr?ca ciddi delillere de dayanmas? laz?m.Bu süreçte,evvela,yeterli kesinlik ifade eden delillerle,Türk mahkemesi nezrinde karar ne olursa olsun iddias?n? beyan etmesi laz?m.Türk mahkemesi kabul etmezse ondan sonra ancak Avrupa ?nsan Haklar? Yarg?s?’na gidebilir ve Türkiye için ba?lay?c? yarg? yetkisi kabul edilmi? tek mercii de Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi’dir.Türkiye’de ba?vuruyu ba?latm?? olan olsa dahi o dava Ermenilerin lehinde herhangi bir karara ba?lanamaz.Bu konuda da Türkiye’de ki tereddütler yersizdir.
1880-1890’larda Anadolu’da devlet gücünü kullanan,temsil edenler aras?nda epeyce benim aile büyüklerim var.Mesela Mü?ir Mehmet Zeki Pa?a,4.Ordu mü?iri Anadolu ordu komutan? 1880’den itibaren 1908’e kadar Hamidiye Alaylar?n? vesaireyi de kuran benim büyük amcamd?r.Bahsedilen Amasya-Merzifon olaylar? döneminde Amasya mutasarr?f? olan Bekir Pa?a da benim bir di?er aile büyü?üm.Tabii daha ba?kalar? da var,özellikle II.Abdülhamid döneminde,özellikle Anadolu’nun tahkimi hususu konusunda.Biraz etkinli?i olan bir eski aile hat?ras?n?n ta??y?c?s?y?m da.Bunu ?unun için de söyledim.Biz büyük bir devletin temsilcileriyiz, affetmek büyüklü?ün gere?idir.Ermeniler 19.yüzy?lda isyan etmi?lerdir.Macarlar da Avusturya ?mparatorlu?u’na kar?? isyan etmi?lerdir ve di?erleri de isyan etmi?lerdir.Tabiat?yla o devletler devlet olman?n gere?i olarak kendilerini savundular. Osmanl? Devleti de savundu.Art?k büyüklü?ün gere?i olarak Ermenilerin ihanet etti?ini söylemeyelim,çünkü bu o zaman?n modas?yd?.Yani imparatorluklara tabi olan unsurlar Avrupa’da da isyan ediyor ve ba??ms?zl?k istiyorlard?.?mparatorluklar da tabiat?yla kendilerini savunuyordu.Osmanl?’da olan Avusturya-Macaristan ?mparatorlu?u’nda olandan detayda farkl?l?k gösterse de çok da farkl? de?ildir.E?itim sistemimizin de kafam?za yerle?tirdi?i bir tav?r olan dünyay? biz ve dü?manlar olarak görmekten vazgeçmemiz gerekir.Kar??l?kl? menfaatlere göre dostumuz olur,bize kar?? olanlar olur,pozisyonlar de?i?ir.Bu yüzden Sevres paranoyas?n? ya?atmayal?m.
?ki noktay? hat?rlatmak istiyorum.Avrupa’da,Frans?z Parlamentosu’nda oldu?u gibi,Ermeni hareketlerine bir tak?m cevaplar var. Bunlar?n hukuki neticesi olmaz ama siyaseten bizi taciz eder.Türkiye,Avrupa Birli?i üyesi olursa Fransa’dan veya ba?ka bir yerden Ermeni tahriki sebebi ile Türkiye’ye kar?? bugün olabilen tav?rlar ortadan kalkar,çünkü biz organlarda,baz?lar?nda nüfusumuza göre a??rl?kl? olarak da yer alaca??z.Veto hakk?m?z da olacak.Frans?z Parlamentosu da bize kar?? istemedi?imiz bir tav?r içerisine girerse Fransa’n?n menfaatini ilgilendiren belki daha da önemli bir konuda biz de Fransa’y? engelleriz.Son olarak,Rusya hakikaten Ermenilere,Osmanl? zaman?nda yap?landan çok daha vah?i ?ekilde,Kafkasyal?lara ve K?r?ml?lara göç yapt?rm??t?r.Sovyetlerin da??lmas?yla Kafkasya’ya geri gitmek isteyen bir çok tan?d???m ve bildi?im var.1992’de Rusya Federasyonu,ecdad? Rusya Federasyonu’ndan göçmü? olan herkesin ispat edip,5 sene ya?ad?ktan sonra ikamet etmesi için yasa ç?kard?.Geri dönmek isteyenlerin hiçbiri oraya gitseler de yerle?mediler ve geri döndüler.Bunu tart??al?m diye hat?rlatma olarak anlat?yorum.?imdi biz Türkiye’de,zaman?nda çe?itli nedenlerle Türkiye’den Amerika veya Ermenistan’a göç etmi? Ermenilerin torunlar?na buraya gelip 5 sene ya?ad?ktan sonra vatanda? yapmay? teklif etsek,Amerika’da ve Fransa’da mukim hiçbir Ermeni Türkiye’ye gelip yerle?meyecektir.Bunu dü?ünelim,bu örne?i Rusya yapt? onun için hat?rlat?yorum.
*Avukat. | | | | ----------------------
* -
- Ermeni Araştırmaları 1. Türkiye Kongresi Bildirileri-II.Cilt | | | | | « Geri | | | |
|
|
| | |
Anasayfa
İletişim
