TARC: ÇIKMAZ SOKAK |
| !á½ p="justify"> 'Türk-Ermeni Bar??ma Komisyonu'nun (TARC) geçen ay New York'ta yap?lan toplant?s? sürecin gelece?ini tehlikeye atacak ?ekilde ba?ar?s?zl?kla sonuçland?. Bu durumun çe?itli nedenleri var. En önemli nedeni belki de Ermenilerin böyle bir bar??ma sürecine henüz haz?r olmamalar?. Komisyon üyesi dört Ermeni, bir yandan bölünmü? diasporalar?, öte yandan da Ermenistan medya ve politikac?lar? taraf?ndan ba??ndan bu yana ele?tirildiler. Türk taraf? soyk?r?m iddialar?n? kabul etmeden konu?ulacak bir ?ey olmad???; ön?arts?z diyalo?un Ermeni tezlerini zay?flataca?? iddia edildi. Ermeni üyeler asl?nda birçok Ermeni çevreden de küçümsenmemesi gereken destek al?yorlard?. Ele?tirilere kar?? daha güçlü olabilirlerdi.
Bu y?l?n ortas?nda Amerikan Kongresi'nde soyk?r?m için bir giri?imde bulundular. Fazladan, geçen y?l yapt?klar? gibi, bu y?l da Avrupa Parlamentosu'nun Türkiye karar?na soyk?r?ma at?f içeren bir paragraf sokmak yan?nda, Bundestag'dan da karar ç?karmaya kalkt?lar. Kendilerine Türk-Ermeni diyalo?una zarar vermek istenmedi?i bildirilmi?. Anla??lan, özellikle Amerikan Kongresi'nde ba?ar?l? olsalard?, Türk taraf?n?n komisyondan ayr?laca??n? söyledi?ini unuttular.
Bu arada Ermeniler, komisyonun Türk üyelerinin soyk?r?m olmad???, Ermenistan'la ili?kilerin geli?mesi için Azeri-Ermeni ihtilaf?n? hafifleten ad?mlar at?lmas? yolundaki beyanlar?na kar?? gürültü kopard?lar. Türk üyelerin, t?pk? kendileri gibi, kamuoyu önünde temel görü?lerini bildirme hakk? oldu?unu göz ard? ettiler.
K?saca, onlar soyk?r?m tezini dünyaya kabul ettirmede ba?ar?s?zl??a u?rarken, Türk taraf?n?n soyk?r?ma eskisi gibi kar?? ç?kmas?; öte yandan da Türk-Ermeni ili?kilerinde vize k?s?tlamalar?n?n kald?r?lmas? ve s?n?r?n aç?lmas? gibi önlemler de al?namamas? nedenleriyle, Ermenilerin zihninde diyalogun aleyhlerine i?ledi?i kan?s? yerle?ti. Sab?rlar? çabuk tükendi.
Ermeni taraf? kendi cenahlar?ndan gelen bu zorluklar? bertaraf etmek için son toplant?da yanl?? bir yol seçti. Ba?kanla i?birli?i içinde ortak bildiriye bizim kabul edemeyece?imiz hususlar kondu. Bizim onaylamad???m?z bu metni, yetkisi olmad??? ve yapmamas? gerekti?i kendisine hat?rlat?ld??? halde, ba?kan yay?mlad?. Bu metne dayanarak iki Ermeni üye Arzumenyan ve Migranyan bas?na ço?u gerçek d??? demeçler verdiler. Gerek ba?kan?n gerekse bu Ermeni üyelerin tutumlar? ciddi bir güven bunal?m? yaratt?.
Bildiri metninin en çok tart??maya yol açan bölümü, yap?lacak hukuk çal??mas?yla ilgili. 'Geçi?te Adalet Uluslararas? Merkezi' (ICJT) adl? bir merkezin 1948 Soyk?r?m Sözle?mesi'nin 1915 olaylar?na uygulan?p uygulanmayaca??n? incelemesi istendi. Ermeni taraf? ba??ndan beri soyk?r?m sorununa hukuki yakla??mdan kaç?yor. Bu nedenle, örne?in, komisyonun görevleri aras?nda 'uzla??' yöntemine de yer verilmesi önerisine bile, hukukla ili?kili olaca??ndan kar?? ç?kt?lar. Bir amaçlar?, 1948 sözle?mesinin geriye i?lemedi?i yolunda ICJT'den bir görü? ald?ktan sonra, hukuk yoluna gitmeden soyk?r?m iddialar?n? sürdürmek. Di?er amaçlar? da ortak bildiri metninde Soyk?r?m Sözle?mesi'nin zikredilmesini sa?layarak, kendi taraftarlar?na hukuktan kaçm?yorlarm?? havas?n? vermek.
ICJT Güney Afrika bar??ma sürecinde tecrübe kazanm??, soyk?r?m hukukunu ve Ermeni sorununu bilmeyen bir merkez. Bunun derinlikli bir hukuk çal??mas? yapmas?na imkân yok. Ama iki Ermeni üye, nereden ç?kard?larsa, merkezin 1915 olaylar?n?n soyk?r?m olup olmad???n? inceleyece?ini; kazan?rlarsa sonucu benimseyeceklerini; kaybederlerse eski görü?lerini koruyacaklar?n? söylüyorlar. Harika de?il mi?
Oysa, i?in ba??nda kabul edildi?i gibi, kimse kimseye soyk?r?m konusundaki görü?ünü kabul ettirmeyece?ine göre, tek i?birli?i yolu iki ülke aras?ndaki ili?kilerin geli?tirilmesine katk?da bulunmakt?. Bu ak?lc? tutum terk edilmemeliydi.
Tabii gayriresmi (track II) diplomasi hakk?nda bir ?ey bilmeden, komisyon çal??malar? bildiri müzakeresine indirgenirse ve buna da 'bar??ma' denirse olaca?? budur.
| | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
