|
Azerbaycan Ba?bakan Yard?mc?s? Prof. Elçin ?lyaso?lu Efendiyev, ya da k?saca Elçin... Dünya onu devlet adaml???ndan daha çok edebiyatç? yönü ile tan?yor. Çünkü o, günümüz Azerbaycan Türk Edebiyat?’n?n en büyük isimlerinden biri. Hikâye, ele?tiri, senaryo, tiyatro yazar? olarak büyük ün kazanan Elçin’in birçok eseri Rusça Almanca, ?ngilizce, Frans?zca, Macarca, Arapça, ?spanyolca, Farsça ve Türkiye Türkçesinde olmak üzere dünyan?n belli ba?l? dillerinde yay?mland?. Bakü Devlet Üniversitesi’nde edebiyat nazariyeleri profösörü de olan Elçin’in Azerbaycan edebiyat?n?n yirminci yüzy?lda yeti?tirdi?i düz yaz? ustalar?n?n ba??nda geldi?i herkes taraf?ndan kabul ediliyor. Bugüne kadar birçok edebiyat ödülünün sahibi olan Elçin ile biz, kültür ve sanattan daha çok d?? politika üzerine konu?tuk.
Görü?memiz esnas?nda yan?m?zda Azerbaycan’?n ?stanbul Ba?konsoloslu?u’nda kültürden sorumlu konsolos olarak görev yapan k?z? Günay Efendiyeva da bulunuyordu…
Azerbaycan Ba?bakan Yard?mc?s? Prof. Elçin ?lyaso?lu Efendiyev’e “Fransa’n?n sözde Ermeni soyk?r?m?n?n inkar?n? suç sayan kanunu ve Hollanda’da “soyk?r?m iddialar?n?” kabul etmeyen Türklerin adayl???n?n dü?ürülmesiyle ilgili olarak ne dü?ündü?ünü” sordum..
“Bu kanun kabul edilmesini, Frans?z demokrasisine bir ihanet olarak de?erlendiriyorum. Demokrasinin yay?l???nda öncü rol oynayan, fikir ve ifade özgürlü?ünü savunan bir ülke olan Fransa’da “soyk?r?m olmam??t?r” dedi?imde hapse at?lacak olmam nas?l izah edilebilir. Bu nas?l bir demokrasidir? Bu nas?l ifade özgürlü?üdür?”
“Soyk?r?m iddialar??”
“Bu iddialar, art niyet yoksa en az?ndan tarihi bilmemektir. Türk tarihinde böyle bir soyk?r?m asla olmam??t?r. Tarihi olaylar? gerçekler ?????nda de?erlendirmek ve önemsemek gerekir. Evet, o dönemde ölümler olmu? ama bu her iki taraftan da olmu?tur. Asl?na bak?l?rsa soyk?r?ma Türkler maruz kalm??t?r. Mesela Azerbaycan…1905’lerden 1910’un sonlar?na do?ru Ermeni ?rkç?lar, Azeri halk?n? etnik temizli?e soyk?r?ma tabi tutmu?lard?r. Karaba?’a bakal?m… Ermeniler, Azerbaycan topraklar?n?n yüzde 20’sini i?gal ettiler. ??gal dolay?s?yla 1 milyondan fazla ki?i mülteci (kaçk?n) durumuna dü?mü?tür. 8 Milyon nüfuslu Azerbaycan’da 1 milyon ki?i kaçk?n durumunda. Bunun anlam? her 8 Azeri’den biri kaçk?n oldu?udur. Böyle bir ?eyin bir benzeri dünyada yoktur. Yani; Azeri halk?n? evlerinden, topraklar?ndan ç?karanlar ve soyk?r?ma tabi tutanlar Ermenilerdir. Fakat biz bu gerçekleri anlatam?yoruz. Maalesef Türkiye lobisi, Azerbaycan lobisi, Avrupa ülkelerinde ve ABD’de gerekti?i kadar etkin de?il. Ermeni lobisi ise çok aktif; tarihi çarp?tma ve tahrip etme konusunda çok ba?ar?l?lar...”
“En büyük müttefikimiz gerçeklerdir”
Tam da “Azerbaycan ve Türkiye, bu iddialara kar?? ortak hareket edemezler mi?” diye soracakt?m…
“Geçmi?te yabanc? gazetecilerle yapt???m söyle?ilerde ?unu söylemi?tim: Türkiye’nin ve Azerbaycan’?n en büyük müttefiki gerçeklerdir. Bizler, mü?terek olarak gerçekleri ara?t?r?p kamuoyunun gözleri önüne sermeliyiz. Ermeni iddialar?n?n kar??s?na birlikte ç?kmal?y?z. Türk hükümetinin ar?ivlerin aç?lmas? önerisini takdirle kar??l?yorum. Çünkü ar?ivlere bak?ld???nda gerçekler ortaya ç?kacakt?r. Öte yandan, ?unu da özellikle vurgulamak istiyorum: Ermeniler gerçeklerin ortaya ç?kmas?ndan korkuyorlar. O yüzden de bugüne kadar kendilerinin soyk?r?ma u?rad???n?n ar?ivlerde yazd???n? iddia eden Ermeniler, bu öneriyi kabule yana?mad?lar. Neden kabul etmediler? Çünkü iddia ettikleri biçimde herhangi bir olay ya?anmam??t?r.”
“Karaba? sorunu hangi a?amada, bu problem niçin çözülemiyor?”
Sesinin tonunu yükselten Elçin, kararl?l?kla “Karaba?, Azerbaycan’?n ayr?lmaz bir parças?d?r. Karaba?’? kendi topraklar?na katmak isteyen Ermeniler, bu sava?? ba?latt?lar. Tabii, Ermeniler de bu sava?ta yaln?z de?ildiler. Birçok ülke de Ermenileri destekliyor.”
“Çifte standartla kar?? kar??yay?z”
“Bat?, i?galci Ermenileri niçin destekliyor? Bir yandan Avrupa ve ABD di?er yandan Rusya…”
“Ben ülkelerin adlar?n? ayr? ayr? ifade etmek istemiyorum. Fakat maalesef, bizler çifte standart ile kar?? kar??yay?z. Bu biraz da bizim kendimizi, dilimizi, dinimizi ve tarihimizi gereken güzeyde anlatamam?? olmam?zdan kaynaklan?yor. Fakat son y?llarda Avrupa, Azerbaycan gerçe?ini görmeye ba?lad?. Bunda milli liderimiz Haydar Aliyev’in izledi?i siyasetin önemli rolü olmu?tur.”
“Bu arada, ?unu da belirtmeliyim” dedi ve ekledi, “Soyk?r?m olmam??t?r demeyi yasak sayan Fransa kendi tarihine niçin bakm?yor?”
“??te çifte standart bunlardan ibarettir.”
Ayn? durumun Hollanda için de geçerli oldu?unu, birçok Afrika ülkesi ve Latin Amerika’da yapt?klar?n? hat?rlat?yorum.
“Hatt?n, Ermenistan’dan geçmesi dü?ünülemezdi”
“Bakü-Tiflis boru hatt?n?n Tiflis’ten de?il de Ermeni topraklar?ndan geçmesinin gerekti?ini iddia edenler var. Yani; Karaba?’dan çekilmesi konusunda Ermenilerle, bu hatt?n pazarl?k konusu yap?lmas? gerekti?ini savunanlar var” diyorum.
Bu görü?ü kesin bir dille reddederek, “Bu çok absürt bir görü?. Bir ülke dü?ünün topraklar?n?z?n yüzde 20’sini i?gal alt?nda tutuyor ve bu topraklardan kesinlikle ç?kmayaca??n? söylüyor. Böyle bir durumda, sen borunu o topraklardan geçirtir misin? Senin topraklar?n? i?gal eden birisinin para kazanmas?na katk?da bulunur musun?”
Ayr?ca diyor, “Bu topraklar bizim topraklar?m?z. Azerbaycan niçin ‘ver-al’ politikas? izlesin ki?”
“Birçok diktatörle i?birli?i yapan Bat? dünyas?n?n Azerbaycan’? diktatörlükle yönetildi?i ?eklinde itham etmesini nas?l de?erlendirdi?ini” soruyorum.
“Bu sorunuza iki parametreden cevap vermeliyim. Bat?, art?k sizin söyledi?iniz gibi Azerbaycan’? diktatörlükle itham etmiyor. Mesela Cumhurba?kan?m?z ?lham Aliyev, gezilerinde ABD olsun, Fransa olsun, Almanya olsun birçok BM ülkesi taraf?ndan çok iyi bir biçimde kar??land?. Di?er yandan, belirtti?iniz gibi çifte standartlar kendini gösteriyor. Üzülerek belirtmek isterim ki, asl?nda bunu söylemek istemiyorum ama bunda dinler aras?ndaki ili?kiler-bak??lar önemli rol oynuyor.
Yani bu bazan; H?ristiyan dünyas? ile ?slam dünyas? aras?ndaki münasebetlerin ifadesi biçiminde ortaya ç?k?yor. Hat?rlayal?m; Papa 2. Jean Paul’ü A?ca vurdu?unda bunu Müslüman terörü olarak nitelendirdiler. Onlar, ayn? A?ca’n?n bir y?l önce Müslüman olan Abdi ?pekçi’yi öldürdü?ünü hat?rlamak bile istemediler. Burada da çifte standart uygulad?lar. Terörün, dini ve milliyeti olmad??? gerçe?ini göz ard? ettiler.”
“Türkiye ve Azerbaycan gibi birbirine yak?n olan bir millet yoktur”
“Dolay?s?yla” dedi, “Her Türk ve Azerbaycan ayd?n? kendi halk?n?n ve ülke gerçeklerini iyi anlatman?n çabas? içerisinde olmal?d?r. Bunun için de ayd?n olarak, hem dünya medeniyetinden hem de kendi köklerin hakk?nda bilgili olmal?s?n. Milli bir bilinç olmal?. Kendi tarihin hakk?nda bilgi sahip olmadan hiçbir zaman ülke gerçeklerini ifade edemezsin. Bat? medeniyeti hakk?nda bilgin olmad???nda da bu yönde ba?ar?l? olamazs?n.” ?eklindeki sözlerine ilave etti “Türkiye ve Azerbaycan gibi birbirine yak?n olan bir millet yoktur. Tarihi geçmi?imiz de birdir. Bu nedenle ilk etapta bizlere uygulanan çifte standarlara kar?? akl?m?zla sivil yollarla ortak bir duru? sergilemeliyiz.”
“Bu mücadelede sinema da etkin bir biçimde kullan?labilir. Böyle bir senaryo yazsan?z nas?l olur” dedi?imde, böyle bir senaryo yazd???n? ve filmin montaj a?amas?nda oldu?unu belirterek, “Bu filmde 19. yüzy?l?n ba?lar?ndaki Çarl?k Rusyas?’n?n siyasetini yans?tmaya çal??t?m. Me?hur Karaba? hükümdar? ?brahim Han nezdinde, tüm Azerbaycan hanlar?n?n ve genel anlamda Türk hükümdarlar?n?n durumlar?n? ortaya koymak istedim. Bu filmin öyle bir film olmas?n? istedim ki, yabanc? birisi, özellikle de bir Avrupal? izledi?i zaman Karaba? meselesinin gerçek yüzünü anlayabilsin. Karaba?’?n Ermenile?tirilmesi meselesini ayd?nl??a kavu?turmak istedim. 19. yüzy?l?n ba?lar?nda ?ran’dan Ermeniler Karaba?’a nakledildiler. Bunlar? anlatmaya çal??t?m. Bu senaryoyu, babam ?lyas Efendiyev’in me?hur hükümdar ve k?z? oyununu temel alarak yazd?m.”
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
