ERMEN? OLAYLARININ PS?KOLOJ?S? |
| !á½ p="justify"> Geçen hafta sonu Londra Üniversitesi SOAS merkezinde yap?lan Holokost toplant?s? s?ras?nda düzenlenen psikoloji atölyesinin konusu hemen tümüyle Ermeni olaylar?yd?. Son derece karma??k, bilimin s?n?rlar?nda, hatta ufkunda bulunan bu anla??lmas? zor konuda baz? ?eyler yazmaya çal??aca??m.
Olay?n tarihi, siyasi, mali vb. yanlar?n?,
'kim hakl?-kim haks?z' yakla??m?n? bir tarafa b?rakal?m ve imkân ölçüsünde sadece insani olarak Ermenilerin aç?s?ndan bakal?m. 1915-16 y?llar?nda toplumun çok büyük bölümü tehcire tabi tutuldu. Aileler da??ld?. Birikimler yok oldu. ?nsanlar öldü veya öldürüldü. Sonunda geriye kalan peri?an bir kitle yabanc? ülkelere s???nd?. Olaylar?n ki?isel trajedilerle dolu oldu?una ku?ku yok.
Bu facialar ba??na gelen insanlar?n bizden nefret etmeleri do?al. Benzer duygular?, Balkanlar ve Kafkaslar'dan benzer ?ekilde at?l?p Anadolu'ya s???nan çok say?da Türk'ün de duymu? olmas? gerek. Ama onlar ac?lar?n? sonraki ku?aklara aktarmad?lar. Çocuklar?n? gelece?e dönük yeti?tirdiler. Bunda vatan sayd?klar? yerleri kaybetmelerine kar??l?k, ellerinde kalm?? olan önemli bölümüyle yetinebilmelerinin pay? olabilir. Ermenilerse vatan belledikleri yerlerin, küçük bir k?sm? hariç hemen tümünü kaybettiler. Bu nedenle geçmi?e, kay?plar?na saplanmalar? anla??labilir.
Ama anla??lamayan bölüm Türk-Ermeni ili?kileri aç?s?ndan çok daha önemli. Panelist ?irinyan'?n söyledi?ine göre, biz soyk?r?m? kabul etmedi?imiz için Ermenilerin travmas? hâlâ sürüyor; soyk?r?m? inkâr etmemiz onlar? öylesine geçmi?e çekiyor ki gelece?e dönemiyorlar. Dadrian da bu konuda benzer ?eyler söyledi. Yani biz soyk?r?m? kabul etmedikçe Ermenilerin geçmi?i kapat?p, gelece?e dönmeleri imkâns?z. Bir toplumun, tabir caizse, normalle?mek için 'dü?man?'na bu kadar ba??ml? olmas?n?n bir örne?i daha var m?, bilmiyorum. Böylesine bir ba??ml?l?k, Ermenilerin Türklere 'dü?man' niteli?inden çok daha ötede, korumas? gerekirken kötülük yapan 'baba' gibi bir anlam atfetmesinden kaynaklanabilir.
Burada haf?za sorunsal? da i?in içine giriyor. Tehciri geçiren birinci ku?a??n anlatt?klar? soyk?r?m iddias?n?n temelini olu?turuyor. Bu ku?a??n haf?zas? do?rudan tecrübeye dayan?yor. Ama özellikle ac? hat?ralar?n? anlatt?klar? üçüncü ku?ak, ?ifahen aktar?lan olaylar? ancak hayal ederek haf?zas?nda olu?turmak durumunda. Bu haf?za, olaylar?n nesnel niteliklerinden ziyade, neden olduklar? ac?lardan olu?uyor. Birinci ku?a??n ac?s?n? içselle?tiren üçüncü ku?ak, bu ac?ya yol açan olaylar? hayal etmek zorunda. Bu durumlarda insanlar?n son derece yarat?c? oldu?u, toplant?da aç?kland?. Yani Ermenilerde 'Herkes kendisinin tarihçisi' olmu?tu.
Bu noktada yorumda bulunan bir ?ngiliz psikanalist, insanlar?n genetik haf?zas? da oldu?una i?aret etti. Yani evrimde vukubuldu?u ku?kusuz büyük vah?etin birikimi haf?zam?z?n derinliklerinde sessizce ya??yor ve hayat?m?zda vukubulan facialar?n hat?ralar? bu haf?zayla kar???p, ba??m?za gelenleri evrimdeki vah?et boyutunda mübala?a etmemize yol aç?yor. E?er
bu do?ruysa, Türklerin böylesine mübala?a edilmi? bir geçmi?in sorumlulu?unu üstlenip Ermenileri kurtarmas? imkâns?z denecek kadar zor.
Ya?l? bir ?ngiliz profesör, Ermenilerin bu ruh halinin toplumsal dinamizmlerini son derece olumsuz etkileyece?ini, en insani biçimde dile getirdi. Paneldekilerin sorunu anlad?klar?, ama çözümde çaresiz kald?klar? hissedildi.
Bir ba?ka panelist olan Calonne, ?air Ali?an gibi, Saroyan, Nacaryan ve Balakyan'?n eserlerinde de büyükanne figürünün önemli rolüne i?aret etti. Büyükanne faciay? yeni ku?aklara anlatan, geçmi?le ba?? kuran unsurdu. Ali?an'da büyükanne 'halk?n?n tarihi gibi deli' idi. Bu delili?i torununa geçirmi?ti. Calonne, büyükannenin, Erich Neumann'?n 'Büyük Ana' kitab?ndaki 'Magna Mater' niteli?i kazand???n? söyledi. Baz? Jungçular bu tektanr? öncesi figürün hayli regresif bir ruh halini yans?tt???n? ve delili?e yak?n oldu?unu iddia ediyor.
Acaba sorun içinden ç?k?lmaz halde mi?
| | | « Geri | | « »
|
|
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
