.C§ "le="FONT-FAMILY: Verdana; TEXT-ALIGN: justify">Ermenistan-Yunanistan ili?kileri Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye üçlüsü aras?ndaki ili?kilerin geli?ti?i 90'l? y?llar?n ortalar?nda daha da s?k?la?m??t?. Hatta bu dönemde Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-?srail jeopolitik kutupla?mas?na kar??, ?ran-Ermenistan-Rusya-Yunanistan dörtlüsü ortaya ç?km??t?. Gerçekten de Ermenistan-?ran, ?ran-Yunanistan, Ermenistan-Yunanistan ve ayr? ayr? bu devletlerin Rusya ile olan ili?kileri dörtlü bir ittifak?n olu?mas?na temel haz?rlam??t?. Her üç devlet aç?s?ndan Yunanistan, NATO içinde en güvenilir müttefik olarak tan?mlanm??t?. Bu dörtlünün bir araya gelmesinin en temel nedenlerinden biri Türkiye'nin Güney Kafkasya'da etkinli?inin artmas?n? engellemek ve Güney Kafkasya'daki geli?melerde söz sahibi olmak. Dörtlü grup içinde Yunanistan-Ermenistan yak?nla?mas? Türkiye aç?s?ndan ilgilenilmesi gereken öncelikli d?? politika sorunu durumuna geldi. Yunanistan-Ermenistan yak?nla?mas?n?n temelinde taraflar?n Türkiye ile ikili ili?kilerinde ya?anan ç?kar çat??malar?n?n yan? s?ra, Türkiye'nin Arnavutluk ve Kosova'da askeri etkinli?inin artmas? ve Türkiye-Azerbaycan ili?kileri yat?yor. Atina ve Erivan söz konusu y?llardan itibaren askeri, siyasi ve ekonomik alanda birçok anla?maya imza atarak jeopolitik dayan??may? günümüze kadar sürdürdüler.
ASKER? ??B?RL???
Ermenistan'?n ba??ms?zl???n? ilk tan?yan ülkelerden biri olan Yunanistan, Ermenistan'?n Azerbaycan topraklar?n? i?gal etti?i dönemde Erivan'a askeri destek verdi. Daha önceki y?llarda taraflar aras?nda yap?lan anla?malara göre bir çok Ermeni subay Yunanistan'da e?itim al?yor. Ayr?ca Yunanistan Ermenistan'a askeri teknoloji ba?lam?nda da destek veriyor.
Ermenistan üzerinden Afganistan'daki birliklerini denetlemeye giden Yunanistan Savunma Bakan? Evangelos Meimarakis'?n 12 Aral?k 2006'da Ermenistan Savunma Bakan? Serj Sarkisyan'la görü?mesi jeopolitik dayan??man?n günümüzdeki yans?mas?d?r. Görü?me s?ras?nda taraflar aras?nda k?sa da olsa Kosova'daki Ermeni birliklerinin statüsü ve askeri-teknolojik i?birli?inin art?r?lmas? gerekti?i görü?üldü. Azerbaycan'?n Ekspress gazetesinin Ermeni bas?n?na dayanarak verdi?i bilgiye göre görü?me s?ras?nda Ermenistan Yunanistan'dan silah deste?i istedi.
3 Ekim 2003'te Ermenistan ve Yunanistan aras?nda "Ermeni askerlerin Kosova'daki Yunan bar?? gücünde görev almalar?" konusunda bir anla?ma imzaland?. Ermenistan Parlamentosu'nun 13 Aral?k 2003'te onaylad??? anla?maya göre, 30 civar?nda Ermeni askeri, Ocak 2004'ten itibaren Ermenistan Savunma Bakan Yard?mc?s? Artur Agabekyan'?n att??? imza do?rultusunda Kosova'ya gitmi?ti. At?lan imzalar?n ard?ndan Yunanistan Savunma Bakan Yard?mc?s? Lazaros Lotidis, söz konusu i?birli?inin ülkesinin Güney Kafkasya bölgesinin Avrupa-Atlantik yap?lar?na entegrasyonuna verdi?i destek çerçevesinde gerçekle?ti?ini söylemi?ti. Fakat bir taraftan Türkiye'nin Arnavutluk ve Kosova'daki varl???ndan rahats?z olan Yunanistan'?n di?er yandan bu bölgede bar?? birli?i ad? alt?nda Ermenistan'la beraber yer almas? dikkat çekiyor.
SON YAKINLA?MANIN NEDENLER?
2006 y?l?nda Ermenistan ve Yunanistan aras?nda gerçekle?en jeopolitik dayan??ma ortam?n? yaratan nedenleri ise ?öyle s?ralayabiliriz:
1. Azerbaycan'?n KKTC aç?l?mlar?,
2. Türkiye'nin ABD'den füze alma giri?imleri,
3. Rusya'n?n do?algaz siyaseti sonucu Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye aras?ndaki dayan??man?n yeni boyutlar?...
Azerbaycan'?n KKTC ile ilgili yapt??? aç?klamalar, verdi?i sözler Rum kesimi ve Yunanistan'da rahats?zl?kla kar??land?, Ermenistan ise bunu bir f?rsat olarak gördü. Yunanistan ve Ermenistan bu konuda da ortak hareket ederek Avrupa Konseyi'nde Azerbaycan'? s?k??t?rmaya çal??t?lar. Azerbaycan'?n bu ad?m?n?n i?gal edilmi? topraklar? konusunda aleyhine geli?ecek bir olay oldu?unu savunanlar k?sa sürede hakl? ç?kt?lar. Fakat bu durum, Azerbaycan'?n o veya bu ?ekilde KKTC'nin izolasyondan kurtulma politikas?n? desteklemesini ihtiyatl? bir ?ekilde sürdürmesi gerçe?ini de?i?tirmedi. Yunanistan ve Rum kesimi, Avrupa Konseyi'nde bask? yapt?klar? Azerbaycan'a kar?? ikinci bir cephe daha açt?lar. Ermenistan bas?n?na göre, 7 Kas?m 2006'da Yunanistan parlamento ba?kan? Giorgio Surlas taraf?ndan resmi düzeyde kabul edilen ayr?l?kç? Da?l?k Karaba? Ermenilerinin d?? i?leri sorumlusu George Petrosyan, 1996'da sözde Ermeni soyk?r?m?n? tan?d??? için Yunanistan'a te?ekkür etti. Ayr?ca Azerbaycan bas?n?nda Yunanistan parlamento ba?kan? Georgios Surlas, Da?l?k Karaba?'daki ayr?l?kç? Ermenilerin d?? ili?kiler sorumlusu Georgi Petrosyan'la görü?tü?ü hakk?nda bilgiler yay?ld?. Bu ziyaretler ve görü?ler Azerbaycan'?n KKTC'ye yönelik aç?l?mlar?ndan geri ad?m atmas? için kullan?l?yor. Yunanistan'?n enerji ithalat?nda Azerbaycan'?n önemli bir yere sahip olmas? ise Bakü'nün KKTC'ye yönelik aç?l?mlar?na kar?? Yunanistan'?n daha sert tutumlar izlemesini engelliyor.
ERMEN?STAN'IN END??ELER?
Fakat Yunanistan'la ili?kilerini bozmamak ve Atina'n?n Karaba? sorununa yönelik Ermenistan tezlerini destekleyici giri?imlerini engellemek için Azerbaycan Cumhurba?kan? ?lham Aliyev, Yunanistan Cumhurba?kan? Konstantinos Stefanapulos'u Azerbaycan'a davet etti. Stefanapulos'un Bakü'ye davet edilmesinde Türkiye-Yunanistan ili?kilerindeki geli?meler de etkili oldu. 2122 Haziran 2006'da Stefanapulos'un Azerbaycan ziyareti s?ras?nda iki tarafl? ili?kilerin geli?mesi için at?lan ad?mlar ve Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Yunanistan do?algaz boru hatt? projesi konusunda at?lan ad?mlar Ermenistan'? rahats?z ediyor. Yunanistan'?n Kafkasya ülkeleri ile ili?kilerinde dengenin sa?lanmas?ndan rahats?z olan Erivan, tekrar dengeyi kendi lehine dönü?türme çabalar? içinde girdi.
24 Kas?m 2006'da Ermenistan Cumhurba?kan? Robert Koçaryan GKRY'yi ziyaret ederek, Larnaka'da sözde Ermeni soyk?r?m? an?t?n?n temelini att?. Ziyaret s?ras?nda Rum yönetimi ile Ermenistan aras?nda örgütlü ve di?er suçlarla mücadelede i?birli?i anla?mas? imzaland?. Anla?maya Rum yönetimi ad?na Adalet ve Kamu Düzeni Bakan? Sofoklis Sofokleus, Ermenistan ad?na da Adalet Bakan? Davit Harutyunyan imza att?. Bu anla?ma ile Ermenistan'?n, Rum kesimi ve Yunanistan'?n i?gal alt?ndaki Azerbaycan topraklar?nda kurulan ayr?l?kç? Ermeni yönetimiyle resmi düzeyde ili?ki kurmas? umudu içinde oldu?u mesaj? veriliyor. K?br?s sorunun K?br?s halk?n?n iste?i çerçevesinde çözülmesi gerekti?ini, vurgulayan Koçaryan, bu ba?lamda i?gal ettikleri Azerbaycan topraklar?nda kendilerinin benimsedikleri çözüm plan?na at?fta bulundu. "Türkiye Avrupa kar??s?ndaki yükümlülüklerini yerine getirmelidir" diyen Koçaryan, s?n?r ve limanlar konusunda Ermenistan'?n AB ve Rum kesimi ile ayn? dü?ünceyi payla?t???n? dile getirdi.
Yunanistan'? rahats?z eden di?er bir husus da ABD'nin Türkiye'ye füze satma karar?n? almas?d?r. Füze konusunda Erivan ve Atina tekrar ortak tehdit anlay???ndan hareket ederek kar?? ataklar?n? geli?tiriyor. 14 May?s 2006'da Ermeni ve Rum lobilerinin ABD Kongresi'nin alt kanad? Temsilciler Meclisi'ndeki 4 lideri, Temsilciler Meclisi Silahl? Hizmetler ve Uluslararas? ?li?kiler Komiteleri'nin ba?kan ve k?demli üyelerine yazd?klar? mektupta, Türkiye'ye 50 adet AGM-84K SLAM-ER tipi Cruise füzesinin sat?lmas? plan?n?n gözden geçirilmesini istedi. Michael Bilirakis, Carolyn Maloney, Frank Pallone ve George Radanovich isimli 4 milletvekili, sat???n gerçekle?mesi durumunda Türkiye'nin Ermenistan'? tehdit edebilece?ini ve K?br?s'ta silah dengesinin daha da bozulaca??n? ileri sürdü.
Sonuç olarak bölgede geli?en e?zamanl? olaylar?n tesadüf olarak de?erlendirilmemesi gerekiyor. Bu anlamda Yunanistan Savunma Bakan? Evangelos Meimarakis'?n Ermenistan'? k?sa süreli ziyaret etmesinin ile Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye aras?nda yeni bir yak?nla?ma dönemine denk dü?mesi dikkat çekicidir.
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
