!á½p="justify">Türk-Ermeni Bar??ma Komisyonu (TARC), merkezi New York'ta bulunan ICTJ'den "Soyk?r?m Sözle?mesi'nin XX. yüzy?l?n ba??nda vuku bulan olaylara uygulanabilirli?i" konusunda hukuki bir çal??ma yapmas?n? istemi?ti. Güney Afrika'daki bar?? sürecinde çal??m?? bir STK olan ICTJ (aç?k ismi 'Geçi? Döneminde Adalet Uluslararas? Merkezi' olarak çevrilebilir) raporunu 9 ?ubat günü sundu.
Raporun ilk bölümünde, 1948 y?l?nda imzalanm?? ve 1950 y?l?nda yürürlü?e girmi? olan BM Soyk?r?m Sözle?mesi'nin, Viyana Antla?malar Hukuku Sözle?mesi 28. maddesine göre hukuken geriye do?ru i?lemeyece?i yani 1915'lerde vuku bulan Ermeni 'olaylar?'na uygulanamayaca?? belirtiliyor. Bu nedenle, Ermeni olaylar?yla ilgili olarak hiçbir devlet ve ki?iden, hukuki ve mali taleplerde bulunulamayaca?? ve toprak istenemeyece?i ifade ediliyor.
Raporun bu sonucu, Koçaryan hükümetiyle Ermenistan ve diyaspora Ta?naklar?n?n bugüne kadar ?srarla yapt?klar? tazminat ve toprak taleplerinin hukuki bir temele dayanmad???n? ortaya koyuyor.
Ancak ICTJ burada durmam??, kendisine verilen görevin s?n?rlar?n? a?arak, yani TARC'?n sordu?u sorunun ötesine geçerek rapora bir bölüm daha eklemi?. Bu bölümde, hukuken geriye i?lemesine imkân olmayan Soyk?r?m Sözle?mesi'nin geriye i?letildi?i varsay?ld???nda, Ermeni olaylar?n?n
'hukukçular, tarihçiler, gazeteciler, politikac?lar ve di?er ki?iler taraf?ndan' soyk?r?m olarak 'tasvir edilebilece?i' ileri sürülüyor.
TARC, ICTJ'den yapaca?? çal??man?n 'hukuki nitelikte' olmas?n? istemi?, al?nan cevapta da 'münhas?ran' hukuki çal??ma yap?laca?? teminat?n? alm??t?. Oysa bir sözle?menin hukuken geriye dönük uygulanmas? mümkün de?ilse, yine de geriye dönük uygulanabilece?i varsay?m?yla yap?lan bir analiz hukuki nitelikte say?labilir mi?
ICTJ, ikinci bölümün hemen ba??nda Ermeni olaylar?na ili?kin bir ara?t?rma yapmad???n? itiraf ediyor. Zaten metin boyunca hiçbir ara?t?rma bulgusuna da rastlanm?yor. Rapor 'olaylar' konusunda ba?kalar?n?n anlatt?klar?ndan hareket ederek sonuçlara var?yor. Yani hukuki olmas? gereken bir analizde kullan?lmas? kaç?n?lmaz olan veriler, kan?tlar, istatistikler, ar?ivler, tan?klar, tutanaklar vb yerine 'anlat?mlar' (accounts) esas al?n?yor. Bu anlat?mlar?n büyük ço?unlu?unun 'olaylar?' soyk?r?m olarak tan?mlad??? belirtiliyor. Sözü edilen ama hiçbiri t?rnak içinde verilmeyen bu anlat?mlar, herhalde, Ermeni tezini kan?tlamak için Ermeniler ve apolojistleri taraf?ndan kaleme al?nm?? siyasi nitelikteki yakla??k 22 bin kitaptaki iddialar olmal?.
?lginç olan bir nokta da raporun bu bölümünde Ermeni tehcirinden söz edilmiyor olmas?. O zaman soyk?r?m iddialar?n?n hangi ba?lamda ileri sürüldü?ünü dahi anlamak mümkün olmuyor.
Eskiden beri söyledi?imiz gibi, asl?nda, Soyk?r?m Sözle?mesi'ni, sözle?menin yürürlü?e girmesinden önceki olaylara uygulaman?n hukuki bir yolu var. Bunun için ilk ad?mda iki taraf?n, yani Türkiye ve Ermenistan'?n birlikte haz?rlayacaklar? bir tahkimnamede, sözle?medeki soyk?r?m hukukunu geriye dönük olarak 'olaylara' uygulamay? kabul etmeleri; sonra da ya Lahey Adalet Divan?'nda ya da Lahey Daimi Hakemlik Mahkemesi'nde bu 'olaylar'?n soyk?r?m olup olmad???n? sormalar? gerekiyor. Ancak Ermeni taraf? yarg? yoluna gitmekten sürekli kaç?n?yor. ICTJ gibi yarg? mercii olmayan STK'lardan yarg? yerine kullanabilece?i 'hukuki' mütalaalar alarak sanki hukuken hakl?ym?? izlenimi vermeye çal???yor. Oysa yarg?, ICTJ'den farkl? olarak, yarg?lama yetki ve kapasitesine sahip mahkemeler taraf?ndan prosedüre harfiyen riayetle ve iddia kadar savunma hakk?n?n da kullan?lmas?yla gerçekle?tirilebilir.
Anla??ld??? kadar?yla ICTJ, raporun hukuki nitelikteki birinci bölümünde Türkiye'ye sa?lad??? somut kazan?mlar? dengelemek için, hukuk d??? da olsa, Ermenilere de bir ?eyler vermek ve böylece kurulacak denge temelinde bundan sonraki bar?? çal??malar?n?n devam?na katk?da bulunmak istiyor.
Bu çal??ma sonucunda Ermeni olaylar? dolay?s?yla Türkiye'den toprak ve tazminat talebinde bulunulamayaca??; Ermenilerinse, eskiden oldu?u gibi, hukukla ilgisi olmadan soyk?r?m iddialar?n? sürdürebilecekleri bir kez daha ortaya ç?k?yor.