Bu yaz?da Hayek'in kulland??? anlamda 'kendili?inden' yani elit iradesiyle de?il de, toplum içinde insanlar?n say?s?z ili?kilerinden do?an gayri-iradi bir süreçte geli?en Bat? ülkelerini ele alal?m. Bat? kültürüne (Cermen kabile yap?s?, Norse mitolojisi gibi) özgü baz? özelliklerin veya H?ristiyanl???n demokrasiye yol açt??? tezlerinin do?ru oldu?unu sanm?yorum. 1000'ler civar?nda 'Yüzy?l Sava?lar?' denen ama 200 y?l süren sava?larda feodal beyler, topraklar? üzerinde krallar?n müdahale edemeyece?i bir hâkimiyet sa?lad?lar. Bu hâkimiyet, krallar?n siyasi egemenli?inin d???na ç?kmalar?na imkân vermediyse de (1648 Vestfalya sistemi), topraklar? üzerinde hukukun korudu?u mülkiyet hakk?na sahip olman?n yolunu açt?.
Bu olu?um, imparatorluk kurmaya elveri?siz ama istilalara direnmeye elveri?li, tar?ma aç?lmaya ba?lanm?? ormanlarla kapl?, dü?ük nüfuslu Kuzeydo?u Avrupa'da vuku buldu. Bu bölgede mutlak monar?iyi sürdürebilecek ?artlar zaten yoktu. Osmanl?'dan ve Do?u'dan farkl? geli?menin ba?lang?c?, demokrasi a?k?ndan ziyade, burada aranmal?.

Mutlak monar?inin say?s?z küçük sava?la feodalite taraf?ndan s?n?rlanmas?, mülkiyet hakk?n?n olu?mas? ve bu ba?lamda 1215'te Magna Carta'n?n ilan? demokrasi yönünde büyük bir ilerleme say?labilir. Benzer demokratik geli?melerin daha önce uluslararas? ticaretten zenginle?en ?talyan devletçiklerinde ve daha sonra orta Avrupa 'özgür' kentlerinde ç?kt??? da do?ru. Buradan, Bat?'da ekonomik ve demokratik geli?menin e?zamanl? bir süreçte vuku buldu?u; özel mülkiyete yol açan siyasi/askeri mücadeleyle de ilk demokratik ad?mlar?n at?ld??? söylenebilir. Do?rudan demokrasi örne?i Atina hariç, bu rejimlerin hiçbiri demokrasi ad?n? ta??maya lay?k olmad??? gibi, ulus-devlet milliyetçili?ine de sahip de?ildi. Ama bunlarda bir tür milliyetçili?in varl??? yads?nabilir mi? Eski Yunan'da demokratik Atina'n?n hem Perslerle hem de ülke içinde di?er ?ehir devletleriyle hâkimiyet sava?lar?n?n alt?ndaki duygu gibi, feodalite sava?lar? ve ?talyan cumhuriyetlerinin Osmanl? ile sava?lar?nda bir tür milliyetçilik yok muydu? Demokrasinin en büyük at?l?m? olan 1642-51 ?ngiliz ?ç Sava?? s?ras?nda ?skoçlarla neden sava??ld?, ?rlanda neden ezildi? Napolyon sava?lar? neydi?
Filojenetik aç?dan milliyetçilik, tarih öncesi evrim sürecinde ön-insan sürülerinin, di?er hayvan gruplar? gibi, 'territorial imperative' denen münhas?r toprak parças?na hâkimiyet mücadelesinin; demokrasi de, sürü içinde zalim otoritenin temsilcisi olan hâkim erke?i ala?a?? etme mücadelesinin günümüzdeki uzant?s? olabilir.

Demokrasi, Frans?z ?htilali'nde asiller ve ruhbandan sonra 3. 'estate'in yani halk?n siyasi sürece kat?lmas?n?n h?zlanmas?yla tamamland?. Ulus ve vatanda? kavramlar? ortaya ç?kt?. Ulus-devlet ve milliyetçili?i de tarihin bu a?amas?nda belirdi. Ayd?nlanma'n?n bu olguda büyük pay? var ama konumuzun d???nda. ?imdi geriye dönüp, 'Demokrasi ulus-devlet öncesinde de vard?' demenin anlam? yok. Zira o dönemlerin kendine özgü milliyetçilikleri vard?. Bugün demokrasi hâlâ sadece ulus-devlet içinde var. Yar?n AB'de ulus-devlet ötesi demokrasi olacak m?, bilinmez. ?nsanl?k evrim d???na ç?kabilirse, belki evet. Ama i?aretler 'olumlu' de?il.