!á½p="justify">Murat Belge, 31 Aral?k 2003 tarihli yaz?m üzerine 4 yaz?l?k bir ele?tiri yapt?. Önce bana yapt??? iltifat? kendisine döndüreyim. Yaz?lar?n? kaç?rmad???m, hepsinden bir ?eyler ö?rendi?im bir ayd?n Belge. Kö?e yaz?lar? bu konuyu tart??maya galiba elveri?li de?il. Nitekim kendisi de dört yaz?da görü?lerini bitiremedi?i izlenimi veriyor. Ancak baz? yanl?? anlamalara daha fazla meydan vermemek için bu yaz?da birkaç genel noktaya de?inerek cevab?ma ba?layaca??m. 31 Aral?k yaz?m? bana biraz daha iyi niyet atfederek okuyanlar, Türkiye'de demokrasinin ertelenmesini ima dahi etmedi?imi görürler. "Ancak bizim art?k Uzakdo?u ülkeleri gibi demokrasi d??? bir büyüme modeli benimsememize imkân yok. Demokrasi içinde ekonomik büyüme politikalar?n? uygulaman?n yolunu bulmal?y?z" cümlelerinin anlam? aç?k olmal?. Benim ku?a??m, yani 1958-62'de üniversite ö?rencisi olanlar için Türkiye'de demokrasinin yerle?mesi en büyük idealdi. 68 ku?a??n?n demokrasi kar??t? devrimci solu, bizden uzakt?. Özellikle biz SBF ö?rencileri ?smet pa?an?n demokrasi mücadelesine kat?ld?k. DP'nin demokratik i?levini epey sonra anlad?k.

Demokrasiyi ba??ndan beri savunanlar, demokrasiyi ele?tiri üstü görüp idealize etmezler. ?nsanl???n içinde bulundu?u ?artlarda, demokrasi dahil hiçbir toplum kurumu mükemmel olamaz. Demokrasi, ele?tirilmezse geli?emez; sistemik eksikleri bilinmezse yönetilemez.
Sorun ba?ka yerde: Tam geli?memi? bir toplumda, demokrasi içinde kal?rken popülist olmayan ekonomik politikalar? nas?l uygulayaca??z? K?br?s ihtilaf?n?n çözümüyle AB üyeli?i konular?nda Türkiye'nin ç?karlar?n? nas?l savunaca??z? Ben d?? politikada da, kalk?nmada da ba?ar? için 'makul',
'normal' ve 'ak?lc?' bir milliyetçili?i gerekli görüyorum. Zaten ulus-devlette ba?ka türlü olamaz. Bu ise, birçok yaz?mda belirtti?im gibi,
'demokrasi içinde ya?anabilir' bir milliyetçilik (ve din) demek. Solun ve liberallerin de bir ölçüde benimseyebilecekleri bir milliyetçilik bu.
Oysa bizde her türlü milliyetçili?i fa?izm sayan ve demokrasiyle ba?da?amayaca??na inananlar var. Milliyetçili?in normalinin olamayaca?? bile yaz?labiliyor. Milli ç?kar?, örne?in, müzakere amac?yla biraz geni? tutmak, K?br?s'ta çözümü ve AB üyeli?ini istememekle ve dünyan?n gidi?ine ters dü?mekle suçlanabiliyor.

Daha çok eski sol ?imdiki liberal ayd?nlar, demokrasinin ve kolektif insan haklar?n?n hem kalk?nma hem de etnik sorunlar? kendili?inden çözümleyece?ini, bir ideoloji gibi, savunuyorlar. Milliyetçili?in olmayaca?? ütopik bir demokrasi modelinin teorisini yapmaya çal???yorlar. Anlam? millet hâkimiyeti olan demokrasiyi milliyetçilikten soyutluyorlar Olivier Roy'un bundan birkaç ay önce NATO ve Ortado?u konusunda Prag'daki bir toplant?da, Bat? d???nda demokrasiyi ancak milliyetçilerin kurabilece?i; Bat?'n?n buralarda demokrasiyi yerle?tirmek için liberalleri kullanmas?n?n ba?ar?s?zl??a mahkûm oldu?u; zira liberallerin milli ç?karlar? savunan milliyetçilerin me?ruiyetine sahip olmad??? yolundaki sözleri akla geliyor.
12 Mart ve 12 Eylül travmalar?n? geçirenler devletten o kadar yabanc?la?m??lar ki, bürokrasisinin sonsuz eksik ve yanl??lar?n? bir yana b?rak?p, devlet mefhumunun kendisine kar?? ç?k?yorlar.

?ngilizceden çevrilen, devlete ve millete 'sadakat' ve 'aidiyet'e sahip olmad?klar? izlenimi verince de, bu ele?tirilerine gerçekten sert bir milliyetçi tepki do?uyor. Sonra da kendi tutumlar?n?n eseri bu milliyetçi kutuptan korkuyorlar. Belge de, yaz?mdan demokrasiye veda edilmesini savundu?um sonucunu ç?kar?rken, 2004 sonunda AB'den müzakere tarihi alamazsak, ortaya ç?kacak sald?rgan milliyetçili?e ili?kin yaz?lardan etkilenmi?e benziyor. Modern Bat?'da ulus-devlet olmayan bir tek demokratik ülke yok. Tabii bu, her ulus-devletin demokrasi oldu?u ya da demokrasinin ulus-devletin türevi oldu?u anlam?na gelmiyor. Bunlar art?k Bat?l? siyasi bilimcilerin üzerinde tart??mad?klar? gerçekler. Türkiye'de hala tart???l?r olmas?, yak?n tarihimizde 'ezilenlerin' bir otorite figürü olan devletle özde?le?tirdikleri milliyetçili?e ili?kin sorunlar?n? çözümleyemediklerini gösteriyor.