Ermeniler soyk?r?m? bize kabul ettirmeyi saplant? haline getirmemi? olsalard?, biz de soyk?r?m konusuna odaklanmazd?k. Tüm a??rl??? kimin nerede nas?l öldürüldü?ünü saptayacak çal??malara verebilirdik. Ama o zaman Türklerin ölümleri de göz önüne al?naca??ndan, Ermeniler kendi sorumluluklar?n?n ortaya ç?kmas?ndan korkuyorlar ve soyk?r?m kavram?n?, sorumlulu?un tümüyle Türklere y?k?lmas? amac?yla kullan?yorlar. Türklerin ölümlerini göz önüne almayanlar vicdan ve ahlaktan nas?l bahsedebiliyorlar? Ermenilerin kendi ac?lar?n? ba?kalar?n?n ac?lar?ndan daha önemli görmelerini entelektüel ahlak aç?s?ndan nas?l de?erlendiriyorlar? Ayr?ca Türklerin ac?lar?n? kendi içinde hissedemeyen baz? Türklerin Ermenilerin ac?lar?na 'duyarl?l?k' gösterebilmeleri nas?l izah edilebilir? Acaba kendilerinin ne kadar insanc?l olduklar?n? m? ispatlamaya çal???yorlar? Kendi toplumunun ac?s?n? hissedemeden ba?kas?n?nkine öncelik vermek, nas?l bir ruh halidir? Levinas'?n etik anlay??? empati üzerine oturuyor. Ama Levinas ancak yak?n çevremize, bizden olanlara empati duyabilece?imizi söylüyor. Yak?n çevre d???ndakilere empati duyman?n fiilen mümkün olmad???n? biliyor. Gerçek anlamda empati duymad???n?z halde duyuyormu? gibi yapmak, ahlak de?il, olsa olsa riyad?r. '?yi' olmak veya öyle görünmek için özel bir ihtiyaç duyanlar muhtemelen bu tavr? benimserler.

Levinas yak?n çevremizin d???ndakilerle ihtilaflar?n çözümündeyse hukuka öncelik veriyor. Hukuk, ahlak ve vicdanla çeli?miyor. Ancak yarg?n?n örgütsel niteli?i ona bir 'so?ukluk' veriyor. 'So?uk' hukuk kurallar?n?n nesnelli?i de, olay?n s?cakl???ndan kaynaklanan öznel yakla??mlar? a?may? ve ihtilaf? çözmeyi kolayla?t?r?yor. Türklerin Ermenilere empati duymalar? ku?kusuz mümkün. Ama psikoloji bilimi Türklerin önce kendi trajedilerini ve kay?plar?n? an?msamak ve onlar?n yas?n? tutmak zorunda olduklar?n? söylüyor. Yoksa kendi aç??a vurmam?? ac?lar?n?n olu?turdu?u blokaj, ba?kalar?n?n ac?lar?n? hissetmelerine imkân vermez. Onlar da kendi apatilerini (duyars?zl?klar?n?) a??yormu? gibi görünmek için herkesin ac?s?n? payla??yormu? rolü oynarlar. Bu nedenle Ermenilere ac?yarak olaylara soyk?r?m demek, vicdani veya ahlaki olmaktan çok, kendini aldatmak anlam?na gelir.